Σε μια ευημερούσα δημοκρατία οι πολίτες είναι ελεύθεροι να εκφράζουν τις απόψεις τους και να διαμορφώνουν τη δική τους γνώμη. Μπορούν να συμμετέχουν στις δημοκρατικές διαδικασίες, να επιλέγουν τους πολιτικούς εκπροσώπους τους και να έχουν λόγο για το μέλλον τους, σε μια δημόσια σφαίρα όπου μπορούν να εκφράζονται διαφορετικές απόψεις και όπου η πολυμορφία είναι ευρέως αποδεκτή. Το 2025 η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέτεινε τη δράση της για την ενίσχυση της δημοκρατίας και της ανθεκτικότητάς της σε εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις. Επίσης, συνέχισε να ενδυναμώνει τους πολίτες ώστε να συμμετέχουν ενεργά στις δημοκρατικές διαδικασίες και να διαμορφώνουν τις πολιτικές που επηρεάζουν τη ζωή και τις κοινότητές τους.

Η Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας

Η Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας - ανοίξτε νέα καρτέλα. παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο και έχει βασιστεί σε εργασίες που προηγήθηκαν στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την ευρωπαϊκή δημοκρατία - ανοίξτε νέα καρτέλα. και της δέσμης μέτρων για την προάσπιση της δημοκρατίας - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Στόχος της είναι να ενισχύσει τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες και να ενδυναμώσει τις Ευρωπαίες και τους Ευρωπαίους ώστε να ασκούν τα δικαιώματά τους, να διαμορφώνουν και να εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους και να συμμετέχουν ενεργά και με ασφάλεια στον δημοκρατικό βίο της ΕΕ. Οι δράσεις της θα ενισχύσουν τους δημοκρατικούς θεσμούς, θα προστατεύσουν την ακεραιότητα των εκλογών και θα θωρακίσουν την ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για τη Δημοκρατική Ανθεκτικότητα, το οποίο θα λειτουργεί ως επιχειρησιακός κόμβος για τη νέα Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας, θα έχει ως σκοπό την πρόβλεψη και τον εντοπισμό απειλών, την έκδοση έγκαιρων προειδοποιήσεων και τον συντονισμό της ταχείας αντίδρασης. Έχοντας ως πυρήνα του τα κράτη μέλη, το εν λόγω κέντρο θα λειτουργεί ως πλαίσιο για τη διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών και την ανάπτυξη ικανοτήτων με σκοπό την αντιμετώπιση των εξελισσόμενων κοινών απειλών, ιδίως όσον αφορά τη χειραγώγηση των πληροφοριών από εξωτερικούς παράγοντες, τις παρεμβάσεις από το εξωτερικό και την παραπληροφόρηση.

Το 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύτηκε επίσης να διευρύνει τη συνεργασία της με την κοινωνία των πολιτών, καθώς και την προστασία και τη στήριξή της, αναγνωρίζοντας τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει στην ενίσχυση των δημοκρατιών και στην οικοδόμηση ανθεκτικών κοινωνιών. Η νέα στρατηγική της ΕΕ για την κοινωνία των πολιτών - ανοίξτε νέα καρτέλα. έχει τρεις κύριους στόχους.

Διασφάλιση της ακεραιότητας των πληροφοριών

Οι νέες τεχνολογίες επιτρέπουν σε εχθρικούς παράγοντες να δραστηριοποιούνται και να παραπληροφορούν σε πρωτοφανή κλίμακα και με πρωτόγνωρη ταχύτητα. Ως εκ τούτου, η αντιμετώπιση της χειραγώγησης της πληροφόρησης και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό, καθώς και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας της κοινωνίας έναντι αυτών των απειλών, αποτελούν πιεστικά ζητήματα για την ΕΕ και τα κράτη μέλη της.

Ο κώδικας δεοντολογίας της ΕΕ για την παραπληροφόρηση - ανοίξτε νέα καρτέλα., που θεσπίστηκε το 2018, είναι το πρώτο εθελοντικό μέσο αυτορρύθμισης για τις διαδικτυακές πλατφόρμες και τις μηχανές αναζήτησης παγκοσμίως. Από τον Φεβρουάριο του 2025 έχει ενσωματωθεί - ανοίξτε νέα καρτέλα. επίσημα, ως κώδικας δεοντολογίας, στο πλαίσιο συρρύθμισης της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ψηφιακών Μέσων - ανοίξτε νέα καρτέλα. αποτελεί βασικό πυλώνα των προσπαθειών της ΕΕ να αποκτήσει βαθύτερη γνώση του διαδικτυακού χώρου πληροφοριών της Ευρώπης και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα της κοινωνίας έναντι της παραπληροφόρησης. Ένας νέος περιφερειακός κόμβος του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ψηφιακών Μέσων, με την ονομασία FACT - ανοίξτε νέα καρτέλα., άρχισε τις εργασίες του το 2025 για τη στήριξη της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, μεταξύ άλλων, στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. Στο πλαίσιο της αποστολής του ο κόμβος FACT παρακολούθησε επίσης την προεκλογική περίοδο του 2025 στη Μολδαβία, συμβάλλοντας στη διασφάλιση της ακεραιότητας της εκλογικής διαδικασίας.

Ενίσχυση των εκλογικών κανόνων

Η διευκόλυνση της συμμετοχής όλων των πολιτών στις εκλογές είναι απαραίτητη για μια υγιή δημοκρατία στην ΕΕ και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης. Για τον λόγο αυτόν, η ΕΕ θέσπισε τον Ιούνιο νέους κανόνες - ανοίξτε νέα καρτέλα. για την ενίσχυση των δικαιωμάτων του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι των μετακινούμενων πολιτών στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ανεξάρτητα από τη χώρα της ΕΕ στην οποία ζουν. Τα κράτη μέλη έχουν προθεσμία έως τον Ιούνιο του 2027 για να μεταφέρουν τους κανόνες στο εθνικό τους δίκαιο.

Βασική προϋπόθεση των ελεύθερων και δίκαιων εκλογών είναι η απρόσκοπτη πρόσβαση του εκλογικού σώματος σε πληροφορίες. Οι νέοι κανόνες της ΕΕ σχετικά με τη διαφάνεια και τη στόχευση της πολιτικής διαφημιστικής προβολής - ανοίξτε νέα καρτέλα., οι οποίοι εφαρμόζονται από τον Οκτώβριο, διασφαλίζουν ανοιχτό διάλογο, αδιάβλητες εκστρατείες και ελεύθερες εκλογές. Υποστηρίζουν επίσης τη λογοδοσία των πολιτικών παραγόντων και προστατεύουν το δικαίωμα ενημέρωσης των πολιτών. Σύμφωνα με τους κανόνες αυτούς, οι πολιτικές διαφημίσεις πρέπει να επισημαίνονται σαφώς ως τέτοιες και να αναφέρουν ποιος πλήρωσε γι’ αυτές, πόσο πλήρωσε και αν απευθύνονται σε συγκεκριμένο κοινό. Με τον τρόπο αυτόν οι πολίτες θα μπορούν να εντοπίζουν εύκολα τις πολιτικές διαφημίσεις και να κάνουν συνειδητές επιλογές.

Η έκθεση του 2025 για το κράτος δικαίου - ανοίξτε νέα καρτέλα., η οποία εξετάζει τα κράτη μέλη και τέσσερις υποψήφιες χώρες —Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Μαυροβούνιο και Σερβία—, επιβεβαίωσε ότι πολλά κράτη μέλη βρίσκονται στον σωστό δρόμο, καθώς έχουν προβεί σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις, και σε ορισμένες περιπτώσεις η κατάσταση είναι σοβαρή. Στην έκθεση δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στη διάσταση της ενιαίας αγοράς, ώστε να διευκολυνθούν ο εντοπισμός και η αντιμετώπιση ζητημάτων που σχετίζονται με το κράτος δικαίου και έχουν άμεσο αντίκτυπο στον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες επενδύουν, ανταγωνίζονται μεταξύ τους και αναπτύσσονται στην Ευρώπη. Ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης - ανοίξτε νέα καρτέλα. του 2025 περιλαμβάνει νέους δείκτες σχετικούς με την ενιαία αγορά, τονίζοντας τον ουσιαστικό ρόλο των αποτελεσματικών και ανεξάρτητων συστημάτων απονομής δικαιοσύνης στην προώθηση ενός δίκαιου και ανταγωνιστικού περιβάλλοντος αγοράς.

Η ΕE παραμένει προπύργιο των ελεύθερων μέσων ενημέρωσης παγκοσμίως, αποτελώντας πρότυπο δημοκρατίας. Ωστόσο, παρατηρούνται κάποιες ανησυχητικές τάσεις που επιβεβαιώνουν την ανάγκη να λάβει η ΕΕ ισχυρότερα μέτρα για την προστασία αυτού του βάθρου της ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Για τον σκοπό αυτόν άρχισαν να εφαρμόζονται από τις 8 Αυγούστου οι περισσότερες από τις διατάξεις του ευρωπαϊκού κανονισμού για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Οι κανόνες αποσκοπούν στην καλύτερη προστασία των μέσων ενημέρωσης και των δημοσιογράφων από πολιτικές παρεμβάσεις και στη διασφάλιση της ευκολότερης δραστηριοποίησής τους σε διασυνοριακό επίπεδο, χωρίς αδικαιολόγητες πιέσεις. Το νέο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Υπηρεσιών Μέσων Ενημέρωσης - ανοίξτε νέα καρτέλα., το οποίο συστάθηκε με τον κανονισμό, αποσκοπεί στην ενίσχυση της συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ για την καταπολέμηση, μεταξύ άλλων, της χειραγώγησης των πληροφοριών και την αποτροπή των παρεμβάσεων από το εξωτερικό, καθώς και στην προώθηση της αποτελεσματικής και συνεπούς εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ για τα μέσα ενημέρωσης.

Στήριξη των ελεύθερων μέσων ενημέρωσης από την ΕΕ

Η ενδυνάμωση του ρόλου των πολιτών αποτελεί το κλειδί για μια υγιή δημοκρατία. Η ΕΕ έχει δεσμευτεί να ακούει με προσοχή τους πολίτες και τα ενδιαφερόμενα μέρη και να διασφαλίζει τη συμμετοχή του κοινού στις διαδικασίες χάραξης πολιτικής. Για τον σκοπό αυτόν αναλαμβάνει σειρά πρωτοβουλιών, όπως είναι οι δημόσιες διαβουλεύσεις και η συγκέντρωση των σχολίων του κοινού - ανοίξτε νέα καρτέλα., η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών - ανοίξτε νέα καρτέλα. και οι ομάδες Ευρωπαίων πολιτών - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Οι εν λόγω ομάδες, που πλέον αποτελούν μόνιμο θεσμό του δημοκρατικού βίου στην ΕΕ, αποτελούνται από 150 τυχαία επιλεγμένους πολίτες και από τα 27 κράτη μέλη που συζητούν σχετικά με σημαντικές μακροπρόθεσμες προκλήσεις και διατυπώνουν συστάσεις προς τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής. Κατά τη διάρκεια του έτους η ΕΕ άρχισε επίσης στρατηγικούς διαλόγους με βασικούς τομείς της βιομηχανίας, δημιουργώντας ένα συμμετοχικό φόρουμ για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων προκλήσεων.

Το 2025 η Επιτροπή ανέλαβε δράση σε συνέχεια της επιτυχημένης Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών «Σταματήστε την πρακτική αφαίρεσης πτερυγίων — Σταματήστε το εμπόριο» του 2023, που καλούσε την ΕΕ να αναλάβει δράση για τον τερματισμό του διεθνούς εμπορίου κομμένων πτερυγίων καρχαρία. Από τον Ιανουάριο του 2025 η ΕΕ έχει εντείνει την παρακολούθηση του εμπορίου προϊόντων καρχαρία χάρη σε 13 νέους δασμολογικούς κωδικούς για τους καρχαρίες και τα πτερύγιά τους.

• Το 2025 άρχισαν 98 δημόσιες διαβουλεύσεις

  Λήφθηκαν σχόλια για:

  • 201 προσκλήσεις υποβολής στοιχείων,
  • 51 νομοθετικές προτάσεις,
  • 224 σχέδια εκτελεστικών και κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων.

• Δρομολογήθηκαν 4 νέες Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών

  • «HouseEurope! Προώθηση της ανακαίνισης»,
  • «Η τροφή είναι ανθρώπινο δικαίωμα για όλους! Διασφάλιση υγιών, δίκαιων και βιώσιμων συστημάτων τροφίμων»,
  • «Υπερασπίσου τα δικαιώματά σου, σώσε την πτήση σου!»,
  • «Απαίτηση πλήρους αναστολής της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ–Ισραήλ λόγω των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το Ισραήλ».

• Συγκλήθηκαν 2 νέες ομάδες Ευρωπαίων πολιτών

  • Ομάδα Ευρωπαίων Πολιτών για τον προϋπολογισμό της ΕΕ,
  • Ομάδα Ευρωπαίων πολιτών για τη διαγενεακή δικαιοσύνη.