ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
Μια βιώσιμη, ευημερούσα και ανταγωνιστική Ευρώπη
Δείτε τη λεζάντα της φωτογραφίας
Για να ευημερεί η Ευρώπη, πρέπει η οικονομία της να είναι ανταγωνιστική, βιώσιμη και ανθεκτική, δίνοντας ευκαιρίες στους πολίτες και στις επιχειρήσεις της —όχι μόνο σήμερα, αλλά και στο μέλλον. Το 2025 η Ευρωπαϊκή Ένωση ενίσχυσε τη βιομηχανική της βάση, επιτάχυνε την καθαρή και την ψηφιακή μετάβαση και εμβάθυνε την ενιαία αγορά. Με οδηγό την Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας και τη συμφωνία για καθαρή βιομηχανία, κατέβαλε προσπάθειες για να γεφυρώσει το χάσμα καινοτομίας, να μειώσει τις εξαρτήσεις της και να ευθυγραμμίσει τις φιλοδοξίες της ως προς το κλίμα με την οικονομική ανάπτυξη. Οι νέες πρωτοβουλίες με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας, τον εκσυγχρονισμό της φορολογίας και τη στήριξη του θεμιτού ανταγωνισμού θα βοηθήσουν τις επιχειρήσεις, και ιδίως τις μικρές και μεσαίες, να αναπτυχθούν σημαντικά σε διασυνοριακό επίπεδο. Οι στρατηγικές επενδύσεις στις καθαρές τεχνολογίες, την ψηφιακή καινοτομία και τις κρίσιμες πρώτες ύλες προωθούν τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα, ενώ η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, από κοινού με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», επιδιώκουν τη διοχέτευση περισσότερων κεφαλαίων στις μελλοντικές βιομηχανίες της Ευρώπης. Οι άνθρωποι παραμένουν στο επίκεντρο σε μια ανταγωνιστική Ευρώπη, και η Ένωση Δεξιοτήτων, η οποία δρομολογήθηκε το 2025, θα τους εφοδιάσει με τις δεξιότητες που απαιτούνται για τον μετασχηματισμό της οικονομίας (βλέπε κεφάλαιο 4).
Η Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας
Η Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας - ανοίξτε νέα καρτέλα. είναι ο χάρτης πορείας που θα καθοδηγεί τις εργασίες της ΕΕ στον τομέα της ανταγωνιστικότητας για την επόμενη πενταετία. Βασίζεται στις εκθέσεις Ντράγκι - ανοίξτε νέα καρτέλα. και Λέτα - ανοίξτε νέα καρτέλα. και έχει τρεις κατευθυντήριες αρχές - ανοίξτε νέα καρτέλα.: γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας· κατάρτιση κοινού σχεδίου για την απανθρακοποίηση και την ανταγωνιστικότητα· και ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας με τη μείωση των υπερβολικών εξαρτήσεων. Οι αρχές αυτές υποστηρίζονται από οριζόντια μέτρα που θα κάνουν εφικτή και θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα σε όλους τους κλάδους της οικονομίας της ΕΕ.
Οριζόντιοι καταλύτες για
την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ
- Μείωση της γραφειοκρατίας
- Κατάργηση των φραγμών εντός της ενιαίας αγοράς
- Διευκόλυνση της αποδοτικότερης χρηματοδότησης των επενδύσεων
- Προώθηση των δεξιοτήτων και της δημιουργίας ποιοτικών θέσεων εργασίας
- Εξασφάλιση καλύτερου συντονισμού μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών όσον αφορά τις πολιτικές
Ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς
Ενώ η Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας καθορίζει την κατεύθυνση όσον αφορά τη στρατηγική (καινοτομία, απανθρακοποίηση, ασφάλεια) στην πορεία προς την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς διασφαλίζει ότι η πορεία αυτή θα είναι απρόσκοπτη. Στις 21 Μαΐου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε μια στρατηγική για την ενιαία αγορά - ανοίξτε νέα καρτέλα., ώστε να διευκολυνθεί η επιχειρηματική δραστηριότητα στην ΕΕ. Κύριος στόχος της στρατηγικής αυτής είναι να συμβάλει στην απρόσκοπτη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών και στη διευκόλυνση της διασυνοριακής κυκλοφορίας εμπορευμάτων και να διασφαλίσει την ταχεία και αποτελεσματική επιβολή των κανόνων της ενιαίας αγοράς. Η ενιαία αγορά, από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα, έχει αυξήσει το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της ΕΕ κατά τουλάχιστον 3-4 % και έχει δημιουργήσει 3,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Η πλήρης ενοποίηση της ενιαίας αγοράς θα διπλασιάσει τα ως τώρα οφέλη και θα κάνει την ΕΕ πιο ανταγωνιστική.
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή δημοσίευσε την «Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού 2024» - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Δημοσίευσε επίσης την «Ετήσια έκθεση για την ενιαία αγορά και την ανταγωνιστικότητα 2025» - ανοίξτε νέα καρτέλα., στην οποία καταγράφεται η πρόοδος που έχει σημειώσει η ΕΕ όσον αφορά εννέα κινητήριους μοχλούς ανταγωνιστικότητας.
Κύρια μέτρα στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ενιαία αγορά
- Άρση των 10 πλέον επιβλαβών φραγμών, που είναι γνωστοί ως «οι τρομεροί 10 - ανοίξτε νέα καρτέλα.», οι οποίοι διαταράσσουν την ομαλή ροή αγαθών και υπηρεσιών στην ενιαία αγορά
- Απάντηση στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν συγκεκριμένοι τομείς υπηρεσιών όταν οι επιχειρήσεις τους δραστηριοποιούνται σε διασυνοριακό επίπεδο
- Διευκόλυνση των δραστηριοτήτων των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) στην ενιαία αγορά
- Απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος μέσω της ψηφιοποίησης
- Ενίσχυση της συνεργασίας των κρατών μελών κατά την επιβολή των κανόνων της ενιαίας αγοράς
Τον Ιούλιο εγκρίθηκε η υιοθέτηση του ευρώ από τη Βουλγαρία από την 1η Ιανουαρίου 2026, γεγονός που την καθιστά το 21ο κράτος μέλος της ζώνης του ευρώ.
Εκσυγχρονισμός και απλούστευση των τελωνειακών διαδικασιών για τα προϊόντα ηλεκτρονικού εμπορίου
Τον Νοέμβριο τα κράτη μέλη κατέληξαν σε συμφωνία για την κατάργηση του ορίου των 150 ευρώ κάτω από το οποίο ίσχυε απαλλαγή από τελωνειακούς δασμούς - ανοίξτε νέα καρτέλα., συμφωνία η οποία μεταβάλλει την αντιμετώπιση των προϊόντων ηλεκτρονικού εμπορίου και στοχεύει στην εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού μεταξύ του ηλεκτρονικού και του παραδοσιακού λιανικού εμπορίου. Το γεγονός αυτό αποτελεί το πρώτο επίτευγμα στον τομέα αυτό μετά την πρόταση τελωνειακής μεταρρύθμισης - ανοίξτε νέα καρτέλα. του 2023, που επιδιώκει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του ηλεκτρονικού εμπορίου οι οποίες προκύπτουν από την αύξηση των εμπορευμάτων χαμηλής αξίας που φτάνουν απευθείας στους καταναλωτές της ΕΕ από τρίτες χώρες.
Εκσυγχρονισμός των κανόνων του ΦΠΑ για την ψηφιακή εποχή
Τον Μάιο το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε νέο σχέδιο - ανοίξτε νέα καρτέλα. κανόνων για τον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ). Οι αλλαγές αφορούν κυρίως τις εισαγωγές προϊόντων ηλεκτρονικού εμπορίου και τη φορολόγηση των εμπορευμάτων που πωλούνται από χώρες εκτός ΕΕ. Στόχος είναι να δοθούν κίνητρα για τη χρήση της υπηρεσίας μίας στάσης για τον ΦΠΑ - ανοίξτε νέα καρτέλα., που απλουστεύει τη δήλωση και την είσπραξη του ΦΠΑ, μειώνει τη γραφειοκρατία για τις επιχειρήσεις της ΕΕ και στηρίζει τις προσπάθειες για την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ.
Τον Μάρτιο εγκρίθηκε - ανοίξτε νέα καρτέλα. η δέσμη μέτρων για τον ΦΠΑ στην ψηφιακή εποχή - ανοίξτε νέα καρτέλα., η οποία αποτελεί ορόσημο και σημαντικό βήμα προόδου ως προς την ψηφιοποίηση και τον εκσυγχρονισμό του συστήματος ΦΠΑ της ΕΕ. Θα κάνει το σύστημα πιο φιλικό προς τις επιχειρήσεις, πιο ανθεκτικό έναντι της απάτης και πιο ικανό στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που δημιουργεί η αναπτυσσόμενη οικονομία των πλατφορμών.
Περιορισμός του διοικητικού φόρτου
Η δημιουργία ευνοϊκού επιχειρηματικού περιβάλλοντος σημαίνει επίσης χαλάρωση των διοικητικών απαιτήσεων, ιδίως για τις ΜΜΕ. Αντί για 27 διαφορετικές εθνικές νομοθεσίες, η ΕΕ επιθυμεί να δημιουργήσει ένα ενιαίο και προαιρετικό εταιρικό δίκαιο σε ενωσιακό επίπεδο, γνωστό ως το «28ο καθεστώς - ανοίξτε νέα καρτέλα.», με στόχο να γίνει ευκολότερη και ταχύτερη η σύσταση και λειτουργία επιχειρήσεων οπουδήποτε στην ΕΕ, με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων και εξορθολογισμένων διαδικασιών. Ο σκοπός αυτής της πρωτοβουλίας είναι να απλουστεύσει τις διασυνοριακές επιχειρηματικές δραστηριότητες και να διευκολύνει τις εταιρείες στην προσέλκυση επενδύσεων.
Η ΕΕ στηρίζει επίσης τις ΜΜΕ στη διαχείριση πολύπλοκων καταστάσεων που συνδέονται με τις κυρώσεις. Η ΕΕ εφαρμόζει περισσότερα από 40 καθεστώτα κυρώσεων - ανοίξτε νέα καρτέλα. για την πρόληψη συγκρούσεων ή την αντιμετώπιση κρίσεων. Τον Μάρτιο η Επιτροπή εγκαινίασε το γραφείο υποστήριξης της ΕΕ για τις κυρώσεις - ανοίξτε νέα καρτέλα., τη θυρίδα μίας στάσης που προσφέρει πόρους, φιλοξενεί και παρακολουθεί εκδηλώσεις και διαθέτει υπηρεσία υποστήριξης για θέματα συμμόρφωσης. Το γραφείο υποστήριξης βοηθά τις ΜΜΕ να κατανοήσουν τις κυρώσεις και να συμμορφωθούν μ’ αυτές, παρέχοντας καθοδήγηση σε όσες ΜΜΕ δυσκολεύονται να ασκήσουν τη δέουσα επιμέλεια με ανεξαρτησία.
Τα προτεινόμενα ευρωπαϊκά πορτοφόλια επιχειρήσεων - ανοίξτε νέα καρτέλα. είναι ψηφιακά εργαλεία που θα διευκολύνουν τις εταιρείες ανεξαρτήτως μεγέθους να αλληλεπιδρούν και να επικοινωνούν με ασφάλεια με τις δημόσιες αρχές και άλλες επιχειρήσεις οπουδήποτε στην ΕΕ. Οι εταιρείες και οι δημόσιες αρχές θα είναι σε θέση να εντοπίζουν, να επαληθεύουν και να ανταλλάσσουν δεδομένα με πλήρη νομική ισχύ σε ολόκληρη την ΕΕ. Τα πορτοφόλια επιχειρήσεων βασίζονται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ψηφιακή ταυτότητα - ανοίξτε νέα καρτέλα. και αποτελούν μέρος του ευρύτερου θεματολογίου απλούστευσης.
Για να μειωθεί η φορολογική πολυπλοκότητα, το Συμβούλιο εξέδωσε τροποποίηση της οδηγίας σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας - ανοίξτε νέα καρτέλα. (ΟΔΣ9 - ανοίξτε νέα καρτέλα.). Με βάση αυτή την τροποποίηση, οι όμιλοι πολυεθνικών επιχειρήσεων μπορούν να υποβάλλουν ενιαία δήλωση συμπληρωματικού φόρου για ολόκληρο τον όμιλο, αντί για πολλαπλές αιτήσεις σε κάθε δικαιοδοσία που απαιτούνταν πριν. Οι φορολογικές αρχές θα διευκολυνθούν επίσης με την εισαγωγή ενός τυποποιημένου συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών.
Με το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης - ανοίξτε νέα καρτέλα., η ΕΕ θα στηρίξει 109 μεταρρυθμίσεις - ανοίξτε νέα καρτέλα. για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τις επιχειρηματικές συνθήκες, να γεφυρώσουν το χάσμα καινοτομίας, να οικοδομήσουν μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών και να ενισχύσουν την οικονομική ασφάλεια της ΕΕ. Οι 38 από αυτές τις μεταρρυθμίσεις στοχεύουν ειδικά στη μείωση των επιβαρύνσεων για τις ΜΜΕ και στη στήριξη των νεοφυών και των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων.
Τέλος, η ΕΕ επανεξετάζει επίσης τους δικούς της κανόνες για την άρση των διοικητικών φραγμών στην ενιαία αγορά (βλέπε ενότητα «Απλούστευση των ενωσιακών κανόνων» στο κεφάλαιο 8).
Πολιτική ανταγωνισμού
Η ΕΕ εγγυάται τη μακροχρόνια ανταγωνιστικότητα και μια εύρυθμη ενιαία αγορά με τη συνεπή επιβολή κανόνων που προωθούν τον θεμιτό ανταγωνισμό - ανοίξτε νέα καρτέλα. μεταξύ των επιχειρήσεων σε όλα τα κράτη μέλη. Με τη χρήση των μέσων που διαθέτει στο πλαίσιο της πολιτικής ανταγωνισμού (αντιμονοπωλιακή νομοθεσία, έλεγχος των συγκεντρώσεων και κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις), η Επιτροπή διασφαλίζει ίσους όρους ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά, ενθαρρύνοντας τις επιχειρήσεις να επενδύουν, να καινοτομούν, να αναπτύσσονται και να προσφέρουν στους καταναλωτές αγαθά και υπηρεσίες με τους πλέον ευνοϊκούς όρους.
Η Επιτροπή έχει δρομολογήσει διαδικασία αναθεώρησης των κατευθυντήριων γραμμών της ΕΕ για τις συγκεντρώσεις, εξετάζοντας ειδικότερα την καινοτομία, την ανθεκτικότητα, τις επενδύσεις, τη βιωσιμότητα και την αποδοτικότητα. Θα λάβει υπόψη τις ευρύτερες τάσεις που επηρεάζουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της ΕΕ στο σύνολό της.
Επιπλέον, η Επιτροπή επανεξετάζει - ανοίξτε νέα καρτέλα. την εφαρμογή του κανονισμού για τις ξένες επιδοτήσεις - ανοίξτε νέα καρτέλα. προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι στρεβλώσεις της αγοράς από ξένες επιδοτήσεις. Σχετική έκθεση αναμένεται να είναι έτοιμη έως τον Ιούλιο του 2026· στο μεταξύ, η επιβολή του κανονισμού συνεχίζεται. Για παράδειγμα, τον Νοέμβριο η Επιτροπή ενέκρινε την εξαγορά της Covestro - ανοίξτε νέα καρτέλα. από την Abu Dhabi National Oil Company μετά από διεξοδική έρευνα - ανοίξτε νέα καρτέλα., υπό τον όρο ότι θα τηρηθούν οι δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα δύο μέρη.
Διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού
- Το 2025 λήφθηκαν
370
αποφάσεις περί συγκεντρώσεων. - Το 2025 λήφθηκαν
350
αποφάσεις περί κρατικών ενισχύσεων. - Επιβλήθηκαν πρόστιμα
3,97 δισ. ευρώ
σε εταιρείες που παραβίαζαν τη νομοθεσία της ΕΕ περί ανταγωνισμού.
Προώθηση μιας καθαρής και ανταγωνιστικής βιομηχανίας
Η ΕΕ, αντιμετωπίζοντας μια τριπλή πλανητική κρίση λόγω της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας βιοποικιλότητας και της ρύπανσης (βλέπε κεφάλαιο 5), και λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2024 ήταν το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί σύμφωνα με την Έκθεση για την κατάσταση του κλίματος στην Ευρώπη το 2024 - ανοίξτε νέα καρτέλα., παραμένει προσηλωμένη στην απόφασή της να μετατρέψει την αντίδρασή της σ’ αυτές τις προκλήσεις σε ευκαιρία για βιώσιμη ανάπτυξη και για ανάληψη πρωταγωνιστικού ρόλου παγκοσμίως στην καθαρή μετάβαση. Η συμφωνία για καθαρή βιομηχανία - ανοίξτε νέα καρτέλα. κατέχει κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια, ευθυγραμμίζοντας την κλιματική πολιτική με την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική ανεξαρτησία. Θα επιταχύνει την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και θα συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, όπως ορίζεται στο ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα - ανοίξτε νέα καρτέλα..
Η ΕΕ εξακολουθεί να επιδεικνύει αξιοσημείωτη πρόοδο όσον αφορά τη δράση για το κλίμα. Σύμφωνα με την Έκθεση προόδου του 2025 σχετικά με τη δράση για το κλίμα - ανοίξτε νέα καρτέλα., οι συνολικές καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ μειώθηκαν κατά 2,5 % το 2024 σε σύγκριση με το 2023. Σε σχέση με το 1990, οι εκπομπές σήμερα είναι χαμηλότερες κατά περισσότερο από 37 %, και κατά 39 % οι εγχώριες εκπομπές, ενώ η οικονομία της ΕΕ έχει αυξηθεί σε μέγεθος κατά 71 %. Η συνεχιζόμενη αποσύνδεση των εκπομπών από την οικονομική ανάπτυξη επιβεβαιώνει ότι η αποτελεσματική δράση για το κλίμα μπορεί να συνυπάρξει με τη βιώσιμη οικονομική ευημερία.
Η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και η κλιματική αλλαγή συνιστούν επίσης απειλές για την ειρήνη, τη σταθερότητα και την ασφάλεια. Το 2025 η έκθεση προόδου - ανοίξτε νέα καρτέλα. της ΕΕ σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων που προτείνονται στην κοινή ανακοίνωση για το κλίμα και την ασφάλεια - ανοίξτε νέα καρτέλα. διερευνά αυτή τη σχέση, επισημαίνοντας ότι τα ζητήματα αυτά αποκτούν πλέον εξέχουσα θέση στις σχέσεις της ΕΕ με χώρες-εταίρους και διεθνείς οργανισμούς, και ότι αυτή η μεγαλύτερη έμφαση προωθεί συγκεκριμένες πρωτοβουλίες.
Τον Ιούνιο η Επιτροπή ενέκρινε το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων της συμφωνίας για καθαρή βιομηχανία - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Το πλαίσιο αυτό δίνει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να προωθήσουν την καθαρή ενέργεια, την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και την παραγωγή καθαρής τεχνολογίας σε απλουστευμένες συνθήκες, και παρέχει στοχευμένη στήριξη σε ενεργοβόρους χρήστες όσον αφορά το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας. Επιπλέον, τον Οκτώβριο παρουσιάστηκε το παγκόσμιο όραμα της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια - ανοίξτε νέα καρτέλα., που έχει ως στόχο να ενισχύσει τη θέση της ΕΕ στις παγκόσμιες αγορές. Με την εμβάθυνση των υφιστάμενων εταιρικών σχέσεων και τη δημιουργία νέων και αμοιβαία επωφελών με διεθνείς εταίρους, η στρατηγική προσθέτει μια εξωτερική διάσταση στη συμφωνία για καθαρή βιομηχανία και αποσκοπεί στην προώθηση μιας παγκόσμιας καθαρής και ανθεκτικής μετάβασης.
Κύριοι άξονες δράσης για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της βιομηχανίας
Παροχή πιο προσιτής οικονομικά ενέργειας (βλέπε ενότητα «Καθαρή και οικονομικά προσιτή ενέργεια» παρακάτω)
Διευκόλυνση της προσφοράς και τόνωση της ζήτησης της αγοράς για καθαρά προϊόντα και υλικά
Κινητοποίηση χρηματοδοτικών πόρων για επενδύσεις στην απανθρακοποίηση και στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας
Διασφάλιση της πρόσβασης σε πρώτες ύλες με την προώθηση της κυκλικής οικονομίας της ΕΕ
Σύναψη διεθνών εταιρικών σχέσεων για πρόσβαση στις παγκόσμιες αγορές (βλέπε κεφάλαιο 7)
Δημιουργία εργατικού δυναμικού που να μπορεί να απασχοληθεί σε μια απανθρακοποιημένη βιομηχανία, δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και διασφάλιση δίκαιης μετάβασης (βλέπε κεφάλαιο 4)
Πρωτοβουλίες που απευθύνονται σε βιομηχανίες που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες προκλήσεις
Πρόκειται για χάρτη πορείας για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, την ενίσχυση της προστασίας του εμπορίου, την πρόληψη της διαρροής άνθρακα, την τόνωση της κυκλικότητας, την κινητοποίηση επενδύσεων και τη διασφάλιση θέσεων εργασίας. Στο πλαίσιο του σχεδίου, η Επιτροπή παρουσίασε πρόταση - ανοίξτε νέα καρτέλα. για την προστασία της χαλυβουργίας της ΕΕ από τις αθέμιτες επιπτώσεις της παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας.
Το σχέδιο αυτό περιγράφει μέτρα που θα συμβάλουν στη μείωση του κόστους της ενέργειας και των πρώτων υλών, στη στήριξη καθαρών και κυκλικών τεχνολογιών, στη δημιουργία συμμαχίας για τα χημικά προϊόντα κρίσιμης σημασίας, στην απλούστευση των κανονιστικών απαιτήσεων και στον περιορισμό επιβλαβών ουσιών όπως τα PFAS (γνωστά ως «παντοτινά χημικά»).
Το σχέδιο αυτό θα στηρίξει τη μετάβαση σε καθαρά, συνδεδεμένα και αυτοματοποιημένα οχήματα και θα συμβάλει στην απελευθέρωση του δυναμικού καινοτομίας του τομέα. Το μέτρο ευελιξίας - ανοίξτε νέα καρτέλα. που προτάθηκε - ανοίξτε νέα καρτέλα. θα μπορούσε να βοηθήσει τους κατασκευαστές να επιτύχουν τους στόχους για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα το 2025 όσον αφορά τα καινούργια επιβατικά αυτοκίνητα και ημιφορτηγά. Το σχέδιο δράσης περιλαμβάνει τη δρομολόγηση δέσμης επενδυτικών μέτρων για την τόνωση της κατασκευής μπαταριών, καθώς διαθέτει 1,8 δισ. ευρώ σε κατασκευαστές μπαταριών της ΕΕ για να επεκταθούν και να αυξήσουν την παραγωγική τους ικανότητα. Η Επιτροπή παρουσίασε επίσης δέσμη μέτρων για την αυτοκινητοβιομηχανία - ανοίξτε νέα καρτέλα., που περιλαμβάνει πρόταση για την αναθεώρηση των προτύπων διοξειδίου του άνθρακα για τα επιβατικά αυτοκίνητα και τα ημιφορτηγά, μια άλλη πρόταση για καθαρούς εταιρικούς στόλους, τη στρατηγική «Battery Booster» και την πρόταση Omnibus για την αυτοκινητοβιομηχανία.
Οι πρωτοβουλίες του 2025 για την προώθηση της καθαρής μετάβασης
- Δημιουργήθηκε ο κόμβος στήριξης για τον σχεδιασμό - ανοίξτε νέα καρτέλα. σημαντικών έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος - ανοίξτε νέα καρτέλα. για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να επιταχύνουν τον σχεδιασμό νέων, καινοτόμων έργων.
- Επιτεύχθηκε πολιτική συμφωνία σχετικά με την τροποποίηση του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα - ανοίξτε νέα καρτέλα., η οποία αποσκοπεί στη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ κατά 90 % έως το 2040 (σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990) και, παράλληλα, δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην εφαρμογή της συμφωνίας για καθαρή βιομηχανία. Θα παράσχει στους επενδυτές μακροπρόθεσμη βεβαιότητα, θα προωθήσει την καινοτομία, θα εδραιώσει τη βιομηχανική υπεροχή των επιχειρήσεων της ΕΕ και θα ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια.
- Η αξιολόγηση των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα - ανοίξτε νέα καρτέλα. επιβεβαίωσε ότι, αν τα κράτη μέλη εφαρμόσουν τα μέτρα που έχουν ήδη συμφωνηθεί σε ενωσιακό επίπεδο και εκείνα που καθορίζονται στα σχέδια, η ΕΕ θα είναι σε καλό δρόμο όσον αφορά την επίτευξη συλλογικά του στόχου για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 55 % έως το 2030 και την αύξηση του μεριδίου της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές τουλάχιστον στο 42,5 %.
- Ανακοινώθηκε χρηματοδότηση ύψους 2,9 δισ. ευρώ - ανοίξτε νέα καρτέλα. για 61 έργα τεχνολογιών αιχμής στον τομέα των μηδενικών καθαρών εκπομπών, και 643 εκατ. ευρώ για πέντε έργα με αντικείμενο την κατασκευή στοιχείων μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων, μέσω του Ταμείου Καινοτομίας - ανοίξτε νέα καρτέλα., με τη χρήση εσόδων από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών - ανοίξτε νέα καρτέλα. της ΕΕ.
- Η 30ή διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (COP30) πραγματοποιήθηκε από τις 10 έως τις 21 Νοεμβρίου στο Μπελέμ της Βραζιλίας. Η ΕΕ συνεργάστηκε με τους εταίρους της - ανοίξτε νέα καρτέλα. με στόχο να διασφαλιστεί η σύναψη της συμφωνίας Global Mutirão - αρχείο PDF, ανοίξτε νέα καρτέλα. («συμφωνία για μια παγκόσμια συλλογική κινητοποίηση»), που επιβεβαιώνει την ανάγκη να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη στους 1,5 °C και να εγκαταλειφθούν τα ορυκτά καύσιμα. Η συμφωνία δρομολογεί ένα «παγκόσμιο μέσο επιτάχυνσης της εφαρμογής» και την πρωτοβουλία «Belém Mission to 1.5», με σκοπό να ενθαρρύνει ισχυρότερες κλιματικές δεσμεύσεις και να βοηθήσει τις χώρες να θέσουν σε εφαρμογή τα σχέδιά τους για το κλίμα.
- Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία - ανοίξτε νέα καρτέλα. με στόχο την ενίσχυση και απλούστευση του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Χάρη σε αυτή την αναθεώρηση, απαλλάσσεται από τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων το 90 % των εισαγωγέων, οι οποίοι ευθύνονται για λιγότερο από το 1 % των εκπομπών που έχουν ενσωματωθεί στα εισαγόμενα εμπορεύματα, με αποτέλεσμα να ελαχιστοποιείται ο διοικητικός φόρτος χωρίς, παράλληλα, να επηρεάζονται οι κλιματικοί στόχοι της ΕΕ.
- Η Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο δράσης RESourceEU - ανοίξτε νέα καρτέλα. για τη στήριξη των προσπαθειών της ΕΕ να εξασφαλίσει κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως ορυκτά σπάνιων γαιών, κοβάλτιο και λίθιο. Βλέπε κεφάλαιο 7 για πληροφορίες σχετικά με τη σύναψη εταιρικών σχέσεων για τις κρίσιμες πρώτες ύλες με διάφορες χώρες το 2025.
Καθαρή και οικονομικά προσιτή ενέργεια
Για την υλοποίηση της συμφωνίας για καθαρή βιομηχανία, η ΕΕ χρειάζεται οικονομικά προσιτή ενέργεια. Τον Φεβρουάριο η Επιτροπή παρουσίασε σχέδιο δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια - ανοίξτε νέα καρτέλα., το οποίο προβλέπει βραχυπρόθεσμα μέτρα με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους, επιτρέποντας να αποκομίσουμε νωρίτερα τα οφέλη της ανανεώσιμης ενέργειας, της εξοικονόμησης ενέργειας, της βαθύτερης ενοποίησης της αγοράς και των καλύτερων ενεργειακών διασυνδέσεων. Σκοπός του σχεδίου είναι να βοηθηθούν τα νοικοκυριά που έχουν υψηλούς λογαριασμούς ενέργειας καθώς και οι βιομηχανίες με υψηλό κόστος παραγωγής. Η συνολική εξοικονόμηση προβλεπόταν να ανέλθει στα 45 δισ. ευρώ το 2025 και να αυξηθεί στα 130 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030 και στα 260 δισ. ευρώ έως το 2040.
Το σχέδιο REPowerEU - ανοίξτε νέα καρτέλα. της ΕΕ, το οποίο δρομολογήθηκε το 2022, έχει ήδη σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά τη διευκόλυνση της πρόσβασης των πολιτών και των επιχειρήσεων σε οικονομικά προσιτή, ασφαλή και βιώσιμη ενέργεια. Για να τερματιστεί η εξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα και να ενισχυθεί η στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, η Επιτροπή δημοσίευσε τον Μάιο τον χάρτη πορείας REPowerEU - ανοίξτε νέα καρτέλα. και τον Ιούνιο υπέβαλε νομοθετική πρόταση - ανοίξτε νέα καρτέλα. για τη σταδιακή παύση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου έως το τέλος του 2027. Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατέληξαν τον Δεκέμβριο σε προσωρινή πολιτική συμφωνία - ανοίξτε νέα καρτέλα. σχετικά με την πρωτοβουλία.
Για να ενισχυθεί περαιτέρω η ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ, η Επιτροπή εργάζεται για την αναθεώρηση του σχετικού πλαισίου. Τον Δεκέμβριο πρότεινε - ανοίξτε νέα καρτέλα. επίσης τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των υποδομών δικτύου της ΕΕ μέσω της δέσμης μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα και της πρωτοβουλίας «Ενεργειακές Λεωφόροι».
Τον Ιούλιο η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων εκταμίευσαν 3,66 δισ. ευρώ - ανοίξτε νέα καρτέλα. από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού - ανοίξτε νέα καρτέλα. για τη στήριξη 34 έργων καθαρής ενέργειας, ορισμένα από τα οποία εστιάζονται στην ενεργειακή απόδοση. Τον Σεπτέμβριο δρομολόγησαν την πρωτοβουλία για την ενεργειακή απόδοση στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις - ανοίξτε νέα καρτέλα., ένα χρηματοδοτικό πρόγραμμα ύψους 17,5 δισ. ευρώ που αναμένεται να βοηθήσει περισσότερες από 350 000 επιχειρήσεις να μειώσουν την ενεργειακή τους κατανάλωση.
Στις 9 Φεβρουαρίου η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία συγχρόνισαν τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας με το δίκτυο της ηπειρωτικής Ευρώπης, σε συνεργασία με την Πολωνία. Η ΕΕ στήριξε αυτό το στρατηγικό ευρωπαϊκό εγχείρημα με χρηματοδότηση άνω των 1,3 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 75 % του επενδυτικού κόστους. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί την πλήρη ενσωμάτωση των κρατών της Βαλτικής στην αγορά ενέργειας της ΕΕ. Επιπλέον, τερματίζει την εξάρτηση από τα συστήματα της Λευκορωσίας και της Ρωσίας και ενισχύει την περιφερειακή και ενωσιακή ενεργειακή ανθεκτικότητα.
Η πρόοδος στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συνεχίστηκε στην ΕΕ, καθώς το 2024 αντιπροσώπευαν το 47 % της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Το 2025 ορίστηκε κοινή μεθοδολογία της ΕΕ - ανοίξτε νέα καρτέλα. για την εκτίμηση της μείωσης των εκπομπών κατά τον κύκλο ζωής από καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Επίσης χορηγήθηκε σχεδόν 1 δισ. ευρώ από το Ταμείο Καινοτομίας, που χρηματοδοτείται από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ, σε 15 έργα παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Τα έργα αυτά αναμένεται να παραγάγουν σχεδόν 2,2 εκατομμύρια τόνους ανανεώσιμου υδρογόνου σε διάστημα 10 ετών, αποτρέποντας την εκπομπή 15 εκατομμυρίων τόνων διοξειδίου του άνθρακα.
Τα κράτη μέλη διατηρούν το δικαίωμα να επιλέγουν το ενεργειακό τους μείγμα, και για ορισμένα από αυτά η πυρηνική ενέργεια παραμένει ζωτικής σημασίας για την απανθρακοποίηση, τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και την ενεργειακή ασφάλεια. Τον Μάιο το Κοινό Κέντρο Ερευνών εγκαινίασε έναν κόμβο ψηφιακής μοντελοποίησης - ανοίξτε νέα καρτέλα. για τη στήριξη της καινοτομίας σε τομείς όπως οι μικροί δομοστοιχειωτοί αντιδραστήρες και ο ενεργειακός σχεδιασμός. Η Επιτροπή έχει εκδώσει επίσης επικαιροποιημένη ανακοίνωση για ένα ενδεικτικό πυρηνικό πρόγραμμα - ανοίξτε νέα καρτέλα., στην οποία αποτυπώνονται οι τάσεις όσον αφορά την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας και οι επενδυτικές ανάγκες σε ολόκληρη την ΕΕ, και παρέχεται καθοδήγηση σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια, τη διαχείριση αποβλήτων, τις δεξιότητες και τη διεθνή συνεργασία.
Η κυκλική οικονομία ενισχύει σε μεγάλο βαθμό την οικονομική ασφάλεια, την ανθεκτικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την απανθρακοποίηση της ΕΕ. Για να επιταχύνει τη μετάβασή της προς την κυκλικότητα, η ΕΕ ανακοίνωσε ότι θα πρότεινε πράξη για την κυκλική οικονομία το 2026, με βάση το δεύτερο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Στόχος είναι η δημιουργία ενιαίας αγοράς δευτερογενών πρώτων υλών, η αύξηση της προσφοράς ανακυκλωμένων υλικών υψηλής ποιότητας και η τόνωση της ζήτησης για τα υλικά αυτά στην ΕΕ.
- Το 2024 το ποσοστό κυκλικότητας στην ΕΕ ανήλθε στο
12,2 %. - Στόχος είναι να διπλασιαστεί το ποσοστό αυτό φτάνοντας στο
24 % έως το 2030.
Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης το πρόγραμμα εργασίας για την περίοδο 2025-2030 - ανοίξτε νέα καρτέλα. σχετικά με τον κανονισμό για τον οικολογικό σχεδιασμό για τα βιώσιμα προϊόντα - ανοίξτε νέα καρτέλα. και τον κανονισμό για την ενεργειακή επισήμανση - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Το πρόγραμμα εργασίας καθορίζει κατάλογο προϊόντων στα οποία πρέπει να δοθεί προτεραιότητα όσον αφορά τη θέσπιση απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού και την εισαγωγή ενεργειακής επισήμανσης κατά την επόμενη πενταετία, ώστε να γίνουν βιώσιμα, επισκευάσιμα, κυκλικά και ενεργειακά αποδοτικά. Επιπλέον, στις 9 Μαΐου άρχισαν να εφαρμόζονται αναθεωρημένοι κανόνες για την κατανάλωση ενέργειας των ηλεκτρικών συσκευών σε λειτουργία αναμονής, εκτός λειτουργίας και σε δικτυωμένη λειτουργία αναμονής - ανοίξτε νέα καρτέλα..
Άλλες προσπάθειες για την περαιτέρω προώθηση της κυκλικής οικονομίας της ΕΕ
- Η στοχευμένη αναθεώρηση της οδηγίας-πλαισίου για τα απόβλητα - ανοίξτε νέα καρτέλα. άρχισε να ισχύει στις 16 Οκτωβρίου - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Εισάγει νέα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των αναγκαίων απαιτήσεων διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού, με στόχο να βελτιωθεί η κυκλικότητα των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και να μειωθεί η σπατάλη τροφίμων.
- Ο προτεινόμενος κανονισμός για τα οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους - ανοίξτε νέα καρτέλα. θα τονώσει την κυκλικότητα στην αυτοκινητοβιομηχανία και θα αυξήσει τη διαθεσιμότητα δευτερογενών υλικών και οικονομικά προσιτών μεταχειρισμένων ανταλλακτικών.
- Η αξιολόγηση - ανοίξτε νέα καρτέλα. του κανονισμού της ΕΕ για την ανακύκλωση πλοίων - ανοίξτε νέα καρτέλα. έδειξε ότι έχει επιτύχει σε μεγάλο βαθμό τους στόχους του και έχει συμβάλει στην υιοθέτηση υψηλότερων περιβαλλοντικών και κοινωνικών προτύπων στις πρακτικές ανακύκλωσης πλοίων.
- Θεσπίστηκαν κανόνες - ανοίξτε νέα καρτέλα. που επιτρέπουν στους οικονομικούς φορείς να χρησιμοποιούν πλήρως ψηφιακά συστήματα για τη μεταφορά αποβλήτων σε ολόκληρη την ενιαία αγορά, απλουστεύουν τις ενδοενωσιακές μεταφορές αποβλήτων, διασφαλίζουν την ανακύκλωση στις πλέον κατάλληλες εγκαταστάσεις και μειώνουν τον διοικητικό φόρτο και το κόστος.
- Μια προτεινόμενη δέσμη μέτρων - ανοίξτε νέα καρτέλα. θα ενισχύσει την ανακύκλωση πλαστικών στην ΕΕ και θα επιταχύνει τη μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία.
Στο πλαίσιο αξιολόγησης - ανοίξτε νέα καρτέλα. της οδηγίας για τα απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού - ανοίξτε νέα καρτέλα. επισημάνθηκαν κενά στη συλλογή ηλεκτρονικών αποβλήτων, στην ανάκτηση κρίσιμων πρώτων υλών και στα προγράμματα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού.
Το έργο καινοτομίας Photorama - ανοίξτε νέα καρτέλα., χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ, αποσκοπεί στη βελτίωση της κυκλικότητας με την ανάκτηση πρώτων υλών όπως το γυαλί, το αλουμίνιο, ο χαλκός, ο άργυρος, το ίνδιο και το πυρίτιο από παλιά ηλιακά πάνελ. Τανγκερμoύντε, Γερμανία, 15 Απριλίου 2025. © Ευρωπαϊκή Ένωση. Η περαιτέρω χρήση επιτρέπεται μόνο για εκπαιδευτικούς και ενημερωτικούς σκοπούς.
Βιώσιμες μεταφορές
Για να παραμείνει ανταγωνιστική, η ΕΕ χρειάζεται ένα βιώσιμο, καλά συνδεδεμένο δίκτυο μεταφορών που να ενισχύει την περιφερειακή ολοκλήρωση και κινητικότητα. Το 2025 η Επιτροπή επέλεξε 94 έργα στον τομέα των μεταφορών - ανοίξτε νέα καρτέλα. τα οποία θα λάβουν σχεδόν 2,8 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» - ανοίξτε νέα καρτέλα., με στόχο τον εκσυγχρονισμό των σιδηροδρόμων, των εσωτερικών πλωτών οδών και των θαλάσσιων διαδρομών σε ολόκληρο το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Επέλεξε επίσης περισσότερα από 100 έργα που θα λάβουν επιχορηγήσεις ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ από τον μηχανισμό υποδομών εναλλακτικών καυσίμων - ανοίξτε νέα καρτέλα. για τη στήριξη της ανάπτυξης υποδομών ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών σε λιμένες και αερολιμένες και κατά μήκος βασικών αρτηριών του οδικού δικτύου.
Επιπλέον, το επενδυτικό σχέδιο για βιώσιμες μεταφορές - ανοίξτε νέα καρτέλα. παρέχει ένα στρατηγικό πλαίσιο για την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης των μεταφορών της ΕΕ μέσω της τόνωσης των επενδύσεων σε ανανεώσιμα καύσιμα και καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στους τομείς των αεροπορικών και των πλωτών μεταφορών. Τα μέτρα που παρουσιάζονται στο πλαίσιο του σχεδίου αναμένεται να κινητοποιήσουν τουλάχιστον 2,9 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2027. Μία από τις βασικές πρωτοβουλίες του σχεδίου είναι ένας συνασπισμός πρωτοπόρων κρατών μελών για τη στήριξη της παραγωγής και της χρήσης συνθετικών αεροπορικών καυσίμων. Ο συνασπισμός αυτός προτίθεται να διοργανώνει δημοπρασίες για αμφότερες τις πλευρές, προσφέροντας έτσι μακροπρόθεσμη ασφάλεια εσόδων για τους παραγωγούς και ανταγωνιστικές βραχυπρόθεσμες συμβάσεις για τους αγοραστές καυσίμων, με την πρώτη δημοπρασία να έχει προγραμματιστεί για το 2026.
Η Επιτροπή παρουσίασε επίσης ένα φιλόδοξο σχέδιο - ανοίξτε νέα καρτέλα. για την επιτάχυνση της ανάπτυξης σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας και τη σημαντική μείωση του χρόνου μετακίνησης με τρένο σε ολόκληρη την ΕΕ.
Μελλοντικές βελτιώσεις των σιδηροδρομικών διαδρομών
Σημαντικό ορόσημο αποτέλεσε και η διάνοιξη της Σήραγγας Βάσης του Μπρένερ - ανοίξτε νέα καρτέλα., μιας σιδηροδρομικής σύνδεσης μήκους 56 χιλιομέτρων μεταξύ Αυστρίας και Ιταλίας στον διάδρομο Σκανδιναβίας–Μεσογείου του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών. Η ΕΕ έχει διαθέσει πάνω από 2,3 δισ. ευρώ για τη σήραγγα και τις οδούς πρόσβασής της μέσω του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη». Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει επίσης υπογράψει συμφωνία χρηματοδότησης ύψους 875 εκατ. ευρώ - ανοίξτε νέα καρτέλα., με την υποστήριξη του InvestEU - ανοίξτε νέα καρτέλα., για τη σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας Λισαβόνας–Πόρτο στην Πορτογαλία.
Το 2025 η εφαρμογή της δέσμης πράξεων του 2023 για τον οικολογικό προσανατολισμό των εμπορευματικών μεταφορών - ανοίξτε νέα καρτέλα. σημείωσε σταθερή πρόοδο. Επιπλέον, επιτεύχθηκε πολιτική συμφωνία σχετικά με τον κανονισμό που διέπει τη χρήση της χωρητικότητας της σιδηροδρομικής υποδομής - ανοίξτε νέα καρτέλα. και τον κανονισμό CountEmissionsEU - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Τα μέτρα αυτά θα κάνουν τις εμπορευματικές μεταφορές πιο αποδοτικές και βιώσιμες, καθώς θα παράσχουν ισχυρότερα κίνητρα για την κατασκευή φορτηγών χαμηλών εκπομπών, θα βελτιώσουν τη διαχείριση των σιδηροδρομικών υποδομών και θα ενισχύσουν τη διαθεσιμότητα πληροφοριών σχετικά με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που σχετίζονται με τις μεταφορές.
Για να ενθαρρύνει τις βιώσιμες οδικές μεταφορές, η Επιτροπή πρότεινε - ανοίξτε νέα καρτέλα. την απαλλαγή των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων μηδενικών εκπομπών από τα διόδια έως τον Ιούνιο του 2031· εξέδωσε επίσης ανακοίνωση - ανοίξτε νέα καρτέλα. και υπέβαλε νομοθετική πρόταση - ανοίξτε νέα καρτέλα. για να διευκολύνει την επιτάχυνση της χρήσης οχημάτων μηδενικών και χαμηλών εκπομπών στους εταιρικούς στόλους, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν περίπου το 60 % του συνόλου των ταξινομήσεων αυτοκινήτων στην ΕΕ. Επιπλέον, η πρωτοβουλία για τους διαδρόμους καθαρών μεταφορών - ανοίξτε νέα καρτέλα., που υποστηρίζεται από εννέα κράτη μέλη, αποσκοπεί στην επιτάχυνση της ανάπτυξης υποδομών επαναφόρτισης για βαρέα επαγγελματικά οχήματα κατά μήκος βασικών οδικών εμπορευματικών διαδρόμων. Για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα και της οδικής ασφάλειας σε ολόκληρη την ΕΕ, η Επιτροπή πρότεινε επίσης τη συνολική αναθεώρηση των κανόνων της ΕΕ για την οδική ασφάλεια και την ταξινόμηση οχημάτων - ανοίξτε νέα καρτέλα..
Η καθαρή και η ψηφιακή μετάβαση της αυτοκινητοβιομηχανίας υποστηρίζονται περαιτέρω από την έρευνα και την καινοτομία. Τρεις συμπράξεις - ανοίξτε νέα καρτέλα., οι 2Zero, CCAM και BATT4EU, υπέγραψαν μνημόνιο συνεννόησης - αρχείο PDF, ανοίξτε νέα καρτέλα. για να συνεργαστούν με βάση ένα κοινό θεματολόγιο έρευνας και καινοτομίας στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη - ανοίξτε νέα καρτέλα.» (βλέπε ενότητα «Στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας» παρακάτω). Το πρόγραμμα εργασίας για την έρευνα και την καινοτομία του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» θα συγκεντρώσει επίσης 1 δισ. ευρώ μεταξύ 2025 και 2027 για τη στήριξη πρωτοβουλιών σε τομείς όπως η αυτόνομη οδήγηση, οι μπαταρίες επόμενης γενιάς με βάση το λίθιο και οι στόλοι βαρέων ηλεκτρικών οχημάτων.
Κατά τη διάρκεια του έτους η Επιτροπή άρχισε να εργάζεται πάνω σε μια στρατηγική της ΕΕ για τους λιμένες - ανοίξτε νέα καρτέλα. και μια βιομηχανική ναυτιλιακή στρατηγική της ΕΕ - ανοίξτε νέα καρτέλα., με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας του συστήματος πλωτών μεταφορών της ΕΕ, συνδέοντας τους λιμένες, τον τομέα της ναυτιλίας και τη βιομηχανία. Οι νέες άτυπες κατευθυντήριες γραμμές - ανοίξτε νέα καρτέλα. σχετικά με τις από κοινού αγορές και τα πρότυπα για τον ηλεκτρικό εξοπλισμό διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων στους λιμένες αποσκοπούν στην επιτάχυνση της μετάβασης από το ντίζελ στα ηλεκτρικά μηχανήματα και στη μείωση των εκπομπών.
Τέλος, για να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα του τομέα των μεταφορών και να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού, δρομολογήθηκαν διάφορες πρωτοβουλίες με στόχο να γίνουν ελκυστικότερες οι σταδιοδρομίες στον συγκεκριμένο τομέα. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι συστάσεις - ανοίξτε νέα καρτέλα. για την προσέλκυση και τη διατήρηση γυναικών στον τομέα των μεταφορών, η πλατφόρμα «Γυναίκες στις μεταφορές» - ανοίξτε νέα καρτέλα., οι δράσεις του δικτύου πρεσβευτών για την πολυμορφία στις μεταφορές - ανοίξτε νέα καρτέλα. και μια διάσκεψη - ανοίξτε νέα καρτέλα. για την ενίσχυση της ελκυστικότητας των επαγγελμάτων του τομέα των μεταφορών για τους νέους.
Επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής
Η μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ εξαρτάται από την υπεροχή σε κρίσιμες τεχνολογίες, όπως η υπερυπολογιστική, η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) και η κβαντική υπολογιστική. Για την ενίσχυση αυτής της υπεροχής, η Επιτροπή θα διαθέσει 1,3 δισ. ευρώ - ανοίξτε νέα καρτέλα. στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη» - ανοίξτε νέα καρτέλα. για την ανάπτυξη τεχνολογιών ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ΕΕ και την τεχνολογική της αυτοδυναμία.
Στην έκθεση του 2025 για την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας - ανοίξτε νέα καρτέλα. εξετάστηκε η πρόοδος ως προς την επίτευξη των ψηφιακών στόχων της ΕΕ για το 2030. Ενώ σημειώθηκε πρόοδος σε τομείς όπως η βασική κάλυψη 5G και η ανάπτυξη παρυφών, η έκθεση επισήμανε τα επίμονα κενά στις θεμελιώδεις τεχνολογίες, στις ψηφιακές δεξιότητες και στην προστασία των ευάλωτων ομάδων, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μεγαλύτερες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις.
Τον Σεπτέμβριο η Επιτροπή παρουσίασε μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τις υποδομές έρευνας και τεχνολογίας - ανοίξτε νέα καρτέλα. με σκοπό την ενίσχυση της ερευνητικής και τεχνολογικής ικανότητας της ΕΕ, στρατηγική που καλύπτει όλα τα θέματα, από τα προηγμένα εργαστήρια, τα μεγάλα επιστημονικά όργανα και τα κέντρα δεδομένων έως τις πιλοτικές γραμμές, τις κλίνες δοκιμών και τους καθαρούς θαλάμους. Οι υποδομές αυτές είναι απαραίτητες για την επιστημονική αριστεία, την ανταγωνιστικότητα και την τεχνολογική αυτοδυναμία της ΕΕ.
Τον Απρίλιο ανακοινώθηκε το σχέδιο δράσης για μια ήπειρο ΤΝ - ανοίξτε νέα καρτέλα., στο οποίο περιλαμβάνονται σχέδια για την ανάπτυξη γιγα-εργοστασίων ΤΝ εξοπλισμένων με περισσότερους από 100 000 προηγμένους επεξεργαστές. Συνολικά, έχουν παραληφθεί 77 εκδηλώσεις ενδιαφέροντος για τη δημιουργία τέτοιων εγκαταστάσεων σε 60 τοποθεσίες σε 16 κράτη μέλη. Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης, η ΕΕ δρομολόγησε την πρωτοβουλία InvestAI - ανοίξτε νέα καρτέλα., που αναμένεται να κινητοποιήσει έως και 200 δισ. ευρώ σε δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις για υποδομές ΤΝ. Επίσης, δρομολογήθηκαν δύο στρατηγικές για την επιτάχυνση της υιοθέτησης της ΤΝ στην ευρωπαϊκή βιομηχανία και στον επιστημονικό τομέα, και συγκεκριμένα η στρατηγική για την εφαρμογή της ΤΝ - ανοίξτε νέα καρτέλα. και η ευρωπαϊκή στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη στην επιστήμη - ανοίξτε νέα καρτέλα..
Στην πρώτη σύνοδο κορυφής για την ΤΝ στην επιστήμη - ανοίξτε νέα καρτέλα., που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο, δρομολογήθηκε το Κέντρο πόρων για την επιστήμη της ΤΝ στην Ευρώπη - ανοίξτε νέα καρτέλα., εικονικό ινστιτούτο που θα στηρίξει τους ερευνητές με χρηματοδότηση, υπολογιστική ικανότητα, δεδομένα και ανάπτυξη ταλέντων και δεξιοτήτων.
Το 2025 άρχισαν επίσης να εφαρμόζονται οι πρώτες διατάξεις του κανονισμού για την ΤΝ - ανοίξτε νέα καρτέλα. και οι κανόνες της ΕΕ για τα μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού - ανοίξτε νέα καρτέλα. (βλέπε επίσης κεφάλαιο 6). Σημειώθηκε επίσης σημαντική πρόοδος στο ευρωπαϊκό δίκτυο υπερυπολογιστών - ανοίξτε νέα καρτέλα., με τον JUPITER - ανοίξτε νέα καρτέλα. να γίνεται ο πρώτος υπερυπολογιστής εξακλίμακας - ανοίξτε νέα καρτέλα. της Ευρώπης. Κατά τη διάρκεια του έτους εγκαινιάστηκαν 6 νέα εργοστάσια ΤΝ - ανοίξτε νέα καρτέλα., που προστέθηκαν στα 13 εργοστάσια που λειτουργούσαν ήδη. Επιλέχθηκαν επίσης 13 χώρες - ανοίξτε νέα καρτέλα. για τη δημιουργία παραρτημάτων εργοστασίων ΤΝ, με σκοπό να συμπληρώσουν τα υπάρχοντα εργοστάσια ΤΝ - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Οι χώρες όπου λειτουργούν ή θα λειτουργήσουν τα εργοστάσια ΤΝ είναι η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες, η Αυστρία, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Σλοβενία, η Φινλανδία και η Σουηδία. Η Δανία, η Εσθονία, η Πορτογαλία, η Νορβηγία και η Τουρκία είναι χώρες-εταίροι εργοστασίων ΤΝ. Για το έργο αυτό λήφθηκαν παράλληλα υπόψη οι αρνητικές επιπτώσεις που έχουν η αυξανόμενη χρήση της ΤΝ και η επέκταση των υποδομών των κέντρων δεδομένων στη ζήτηση ενέργειας και νερού.
Χώρες υποδοχής εργοστασίων TN
Στο διάγραμμα αναφέρονται και τα 19 εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης, που λειτουργούν ή θα λειτουργήσουν, σε 16 κράτη μέλη. Πρόκειται για τα εξής: Μπρέιν πλας πλας στη Βουλγαρία. Τσάι στην Τσεχία. Γιάιφ και Χάμερ Χάι στη Γερμανία. Φάρος στην Ελλάδα. Ουάν χελθ έι άι και B S C A I F στην Ισπανία. A I του F στη Γαλλία. Ιτάλια στην Ιταλία. Λιτέι άι στη Λιθουανία. Ελ έι άι εφ στο Λουξεμβούργο. Εν ελ έι άι εφ στις Κάτω Χώρες. Ατέι άι στην Αυστρία. Γκάια έι άι και Πιάστ έι άι εφ στην Πολωνία. Ρο έι άι στη Ρουμανία. Σλάιφ στη Σλοβενία. Λούμι έι άι εφ στη Φινλανδία. Και Μίμερ στη Σουηδία.
Παράλληλα με την ΤΝ, οι κβαντικές τεχνολογίες πρόκειται να μετασχηματίσουν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε πολύπλοκες προκλήσεις, όπως είναι η πρόοδος της ιατρικής ή η προστασία των κρίσιμων υποδομών. Τον Ιούλιο η Επιτροπή παρουσίασε τη στρατηγική για την κβαντική Ευρώπη - ανοίξτε νέα καρτέλα., με στόχο να αναδειχθεί η Ευρώπη ηγετική δύναμη παγκοσμίως στον τομέα αυτόν έως το 2030 μέσω της αύξησης των ερευνών, της ενίσχυσης των οικοσυστημάτων, της προώθησης των ιδιωτικών επενδύσεων και της ανάπτυξης κβαντικών δεξιοτήτων σε ολόκληρη την ήπειρο.
Το 2025 η ΕΕ συνέχισε επίσης να εφαρμόζει τον κανονισμό για τα μικροκυκλώματα - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Η παραγωγική ικανότητα μικροκυκλωμάτων επεκτάθηκε περαιτέρω, γεγονός στο οποίο συνέβαλε και η θέσπιση πιλοτικών γραμμών - ανοίξτε νέα καρτέλα. στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Μικροκυκλώματα για την Ευρώπη».
Η διαστημική οικονομία —στην οποία περιλαμβάνονται όλες οι οικονομικές δραστηριότητες που εξαρτώνται άμεσα από τις διαστημικές τεχνολογίες και τα σχετικά δεδομένα, από τις δορυφορικές υποδομές έως τις υπηρεσίες που βασίζονται σ’ αυτές— είναι ένας άλλος τομέας στον οποίο η ΕΕ σκοπεύει να εδραιωθεί ως παγκόσμια ηγετική δύναμη. Το όραμα της Επιτροπής για την ευρωπαϊκή διαστημική οικονομία - ανοίξτε νέα καρτέλα. είναι μια πρωτοβουλία που θα στηρίξει την υλοποίηση αυτού του στόχου, ενώ ο κανονισμός της ΕΕ για το διάστημα - ανοίξτε νέα καρτέλα. θα εναρμονίσει τις κανονιστικές ρυθμίσεις που σχετίζονται με το διάστημα σε όλα τα κράτη μέλη (βλέπε κεφάλαιο 3).
Ενδυνάμωση των χρηστών και των επιχειρήσεων μέσω της Ένωσης Δεδομένων
Το 2025, παράλληλα με τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών χώρων δεδομένων - ανοίξτε νέα καρτέλα., άρχισε να εφαρμόζεται ο κανονισμός της ΕΕ για τα δεδομένα - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Ο κανονισμός αυτός παρέχει στους χρήστες μεγαλύτερο έλεγχο επί των δεδομένων από συνδεδεμένες συσκευές και δημιουργεί νέες ευκαιρίες ανάπτυξης υπηρεσιών για τις επιχειρήσεις. Δρομολογήθηκε επίσης στρατηγική για την Ένωση Δεδομένων - ανοίξτε νέα καρτέλα., που αποσκοπεί στην απελευθέρωση δεδομένων για την ΤΝ, ενώ παράλληλα διασφαλίζει ότι οι επιχειρήσεις στην ΕΕ θα έχουν πρόσβαση σε δεδομένα υψηλής ποιότητας ώστε να μπορούν να είναι ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο και να προωθήσουν την καινοτομία.
Σύμφωνα με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες - ανοίξτε νέα καρτέλα., οι ερευνητές που πληρούν ένα σύνολο ειδικών προϋποθέσεων θα έχουν πρόσβαση σε εσωτερικά δεδομένα από παρόχους πολύ μεγάλων επιγραμμικών πλατφορμών και πολύ μεγάλων επιγραμμικών μηχανών αναζήτησης. Μια κατ’ εξουσιοδότηση πράξη - ανοίξτε νέα καρτέλα. καθορίζει τις τεχνικές προϋποθέσεις και διαδικασίες που απαιτούνται για να γίνει δυνατή η ασφαλής πρόσβαση σε διαπιστευμένη έρευνα. Επιπλέον, η διαδικτυακή πύλη πρόσβασης σε δεδομένα βάσει της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες - ανοίξτε νέα καρτέλα. υποστηρίζει τη διαδικασία διαχείρισης της πρόσβασης σε δεδομένα και διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών.
Διασφάλιση δίκαιων, προστατευμένων και ανοιχτών ψηφιακών αγορών
Η ΕΕ συνέχισε να ενισχύει το ψηφιακό της πλαίσιο μέσω της εφαρμογής της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες και της πράξης για τις ψηφιακές αγορές - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Από κοινού, οι πράξεις αυτές διασφαλίζουν μεγαλύτερη προστασία των χρηστών στο διαδικτυακό περιβάλλον και ίσους όρους ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις, ενισχύοντας τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τις δίκαιες και ανοιχτές αγορές σε ολόκληρο το ψηφιακό τοπίο της ΕΕ. Για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ καθιστά ασφαλέστερους τους διαδικτυακούς χώρους, για παράδειγμα για τους ανηλίκους μέσω της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, βλέπε το κεφάλαιο 6.
Πώς επέβαλε η ΕΕ τη συμμόρφωση με την πράξη για τις ψηφιακές αγορές και την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες το 2025;
ΠΡΑΞΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ
Νέες έρευνες:
- έρευνα σχετικά με την πιθανή υποβάθμιση από την Alphabet του περιεχομένου εκδοτών μέσων ενημέρωσης στη μηχανή αναζήτησης Google Search·
- διερεύνηση της αγοράς για να διαπιστωθεί αν οι Amazon Web Services και Microsoft Azure μπορεί να λειτουργούν ως πιθανές σημαντικές πύλες.
Έρευνες σε εξέλιξη:
- αποφάσεις μη συμμόρφωσης - ανοίξτε νέα καρτέλα. κατά της Apple και της Meta·
- μία απόφαση περάτωσης - ανοίξτε νέα καρτέλα. κατά της Apple·
- αποφάσεις προσδιορισμού μέτρων - ανοίξτε νέα καρτέλα. με επίσημες κατευθυντήριες γραμμές για την Apple·
- δύο δέσμες προκαταρκτικών πορισμάτων - ανοίξτε νέα καρτέλα. σχετικά με την αυτοπροτίμηση και καθοδήγηση για την Alphabet·
- μία δέσμη προκαταρκτικών πορισμάτων - ανοίξτε νέα καρτέλα. σχετικά με το επιχειρηματικό μοντέλο της Apple.
Σε όλη τη διάρκεια του 2025 η Επιτροπή διεξήγε ρυθμιστικούς διαλόγους με τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας που έχουν οριστεί ως ρυθμιστές πρόσβασης για να ενθαρρύνει την έγκαιρη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της πράξης για τις ψηφιακές αγορές. Όπου ήταν αναγκαίο, έλαβε επίσης μέτρα επιβολής.
Στις 23 Απριλίου η Επιτροπή εξέδωσε τις πρώτες αποφάσεις μη συμμόρφωσης, με τις οποίες επέβαλε πρόστιμο ύψους 500 εκατ. ευρώ στην Apple για παράβαση των κανόνων της πράξης που απαγορεύουν την καθοδήγηση και πρόστιμο ύψους 200 εκατ. ευρώ στη Meta για μη παροχή στους χρήστες εναλλακτικής λύσης χαμηλότερης έντασης δεδομένων αντί της εξατομικευμένης διαφήμισης.
ΠΡΑΞΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
Έρευνες σε εξέλιξη:
- Meta: προκαταρκτικά πορίσματα - ανοίξτε νέα καρτέλα. σχετικά με την έλλειψη διαφάνειας και τη μη παροχή κατάλληλων εργαλείων για την αναφορά περιεχομένου και την προσφυγή κατά αποφάσεων ελέγχου περιεχομένου·
- TikTok: προκαταρκτικά πορίσματα - ανοίξτε νέα καρτέλα. σχετικά με την έλλειψη διαφάνειας —η Επιτροπή επίσης έκανε δεκτή και κατέστησε υποχρεωτική μια σειρά δεσμεύσεων - ανοίξτε νέα καρτέλα. της πλατφόρμας για την αντιμετώπιση των ελλείψεων στο αποθετήριο διαφημίσεών της·
- Temu: προκαταρκτικά πορίσματα - ανοίξτε νέα καρτέλα. σχετικά με παράνομα προϊόντα στην πλατφόρμα αγορών της·
- AliExpress: προκαταρκτικά πορίσματα σχετικά με την έλλειψη συμμόρφωσης —η Επιτροπή επίσης έκανε δεκτή και κατέστησε υποχρεωτική μια σειρά δεσμεύσεων - ανοίξτε νέα καρτέλα. της πλατφόρμας για την προστασία των χρηστών της και την ενίσχυση της διαφάνειας·
- X: απόφαση μη συμμόρφωσης - ανοίξτε νέα καρτέλα. και πρόστιμο για έλλειψη διαφάνειας.
Για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας, η έρευνα, η καινοτομία, η επιστήμη και η τεχνολογία πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της οικονομίας της ΕΕ. Το 2025 η χρηματοδότηση από το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» συνέχισε να στηρίζει ερευνητές και φορείς καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένων ιδίως νεοφυών επιχειρήσεων σε τομείς όπως η κβαντική τεχνολογία, η βιοτεχνολογία και η καθαρή τεχνολογία. Τα προγράμματα εργασίας του για το 2025 - ανοίξτε νέα καρτέλα. και για την περίοδο 2026-2027 - ανοίξτε νέα καρτέλα. διέθεσαν πάνω από 7 δισ. ευρώ και 14 δισ. ευρώ, αντίστοιχα, για τη στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας.
Κάθε ευρώ που επενδύεται στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» αποφέρει στην ΕΕ οικονομικό όφελος έως και 11 ευρώ - ανοίξτε νέα καρτέλα..
Εκτός από τη στήριξη μέσω χρηματοδότησης, η ΕΕ δημιουργεί επίσης ένα ευνοϊκότερο περιβάλλον έρευνας και καινοτομίας μέσω του θεματολογίου πολιτικής για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας για την περίοδο 2025-2027 - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Η ευρωπαϊκή στρατηγική για τις ερευνητικές και τεχνολογικές υποδομές που δρομολογήθηκε πρόσφατα θα διευκολύνει τη συγκέντρωση πόρων, θα συμβάλει στην αποφυγή επικαλύψεων και θα ενισχύσει την προσβασιμότητα και τη διασυνοριακή συνεργασία για τις υποδομές αυτές (βλέπε επίσης την ενότητα «Επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής» παραπάνω).
Βασική χρηματοδότηση της έρευνας στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη»
- Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας - ανοίξτε νέα καρτέλα. είναι ένα πρόγραμμα που στηρίζει τον εντοπισμό και την κλιμάκωση ρηξικέλευθων τεχνολογιών και καινοτομιών. Το 2025 διέθεσε πάνω από 1,4 δισ. ευρώ - ανοίξτε νέα καρτέλα. για τον εντοπισμό, την ανάπτυξη και την κλιμάκωση ρηξικέλευθων τεχνολογιών και ανατρεπτικών καινοτομιών βασισμένων στην έρευνα.
- Ανακοινώθηκε χρηματοδότηση άνω των 1,25 δισ. ευρώ για τη στήριξη της έρευνας μέσω της επαγγελματικής εξέλιξης, της κατάρτισης και της κινητικότητας ερευνητών στο πλαίσιο των δράσεων Marie Skłodowska-Curie - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει 22,5 εκατ. ευρώ για το νέο πιλοτικό έργο «Choose Europe for Science» - ανοίξτε νέα καρτέλα.(Επιλέξτε την Ευρώπη για την επιστήμη).
- Δρομολογήθηκαν τρεις νέες ευρωπαϊκές συμπράξεις - ανοίξτε νέα καρτέλα. για τα προηγμένα υλικά, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα φωτοβολταϊκά, με σκοπό την προώθηση της τεχνολογικής υπεροχής και των στόχων της ΕΕ όσον αφορά τη βιωσιμότητα.
- Δρομολογήθηκαν νέες ευρωπαϊκές συγχρηματοδοτούμενες συμπράξεις, όπως η «Γεωργία Δεδομένων - αρχείο PDF, ανοίξτε νέα καρτέλα.», που θα επιταχύνει τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ευρωπαϊκής γεωργίας.
Επιλέξτε την Ευρώπη
Η ΕΕ καταβάλλει προσπάθειες ώστε να γίνει ο ελκυστικότερος προορισμός στον κόσμο για ερευνητές και φορείς καινοτομίας. Η πρωτοβουλία «Choose Europe» - ανοίξτε νέα καρτέλα. (Επιλέξτε την Ευρώπη), μια δέσμη μέτρων ύψους 500 εκατ. ευρώ που προτάθηκε τον Μάιο, αποσκοπεί στην προσέλκυση και τη διατήρηση κορυφαίων επιστημόνων από όλο τον κόσμο, προσφέροντας ισχυρή και σταθερή χρηματοδότηση, μεγαλύτερη ελευθερία στην έρευνα και ελκυστικές συνθήκες διαβίωσης. Τους μήνες που ακολούθησαν ανακοινώθηκαν πρόσθετα μέτρα, με αποτέλεσμα το συνολικό ποσό να ανέλθει στα 874 εκατ. ευρώ. Η πρωτοβουλία αποδεικνύεται πολύ ελκυστική, καθώς έχει οδηγήσει σε πρωτοφανή αριθμό αιτήσεων για επιχορηγήσεις από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας και υποτροφίες Marie Skłodowska-Curie. Οι ερευνητές μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ευκαιρίες χρηματοδότησης δισεκατομμυρίων ευρώ μέσω της πλατφόρμας EURAXESS - ανοίξτε νέα καρτέλα..
Η στρατηγική για τις ευρωπαϊκές βιοεπιστήμες
Οι βιοεπιστήμες συνεισφέρουν σχεδόν 1,5 τρισ. ευρώ στην οικονομία της ΕΕ και υποστηρίζουν 29 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Με κορυφαία πανεπιστήμια, υψηλές επιδόσεις όσον αφορά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και διευρυνόμενο ρόλο στην υγεία, στην παραγωγή τροφίμων και στη βιωσιμότητα, ο τομέας αυτός είναι ζωτικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Η στρατηγική για τις ευρωπαϊκές βιοεπιστήμες - ανοίξτε νέα καρτέλα. έχει ως στόχο να κάνει την ΕΕ το ελκυστικότερο μέρος στον κόσμο για τις βιοεπιστήμες έως το 2030.
Η προσέγγιση τριών σταδίων της στρατηγικής για τις ευρωπαϊκές βιοεπιστήμες
- Βελτιστοποίηση της έρευνας και της καινοτομίας για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο
- Διασφάλιση ταχείας πρόσβασης στην αγορά για τις καινοτομίες στον τομέα των βιοεπιστημών
- Ενίσχυση της εμπιστοσύνης σε αυτές τις καινοτομίες, της υιοθέτησής τους και της χρήσης τους
Η προτεινόμενη πράξη της ΕΕ για τη βιοτεχνολογία - αρχείο PDF, ανοίξτε νέα καρτέλα., μία από τις βασικές πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της στρατηγικής, αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ στον τομέα της βιοτεχνολογίας διευκολύνοντας τη μετουσίωση της έρευνας σε καινοτομίες έτοιμες για την αγορά. Θα εξορθολογίσει τις κλινικές δοκιμές και θα δημιουργήσει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για τις εταιρείες και τους φορείς καινοτομίας, συμβάλλοντας στην ταχύτερη πρόσβαση των ασθενών σε θεραπείες αιχμής στην ΕΕ.
Η πράξη αυτή συμπληρώνεται από πρωτοβουλίες όπως η HERA Invest - ανοίξτε νέα καρτέλα., μέσω της οποίας η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων παρέχουν χρηματοδότηση υψηλού κινδύνου για να βοηθήσουν τις ΜΜΕ να αναπτύξουν στρατηγικά ιατρικά εργαλεία και αντίστοιχες τεχνολογίες με στόχο μια ασφαλέστερη και υγιέστερη ΕΕ. Δημιουργήθηκε επίσης ένας νέος κόμβος βιοτεχνολογίας και βιοπαραγωγής - ανοίξτε νέα καρτέλα. για τη στήριξη καινοτόμων εταιρειών, και ιδίως νεοφυών επιχειρήσεων και ΜΜΕ, στη διάθεση νέων προϊόντων και την εφαρμογή νέων ιδεών στην αγορά.
Τον Νοέμβριο η Επιτροπή παρουσίασε τη στρατηγική για τη βιοοικονομία - ανοίξτε νέα καρτέλα., που καθορίζει τρόπους για την καλύτερη αξιοποίηση των βιολογικών πόρων, της επιστημονικής αριστείας και της βιομηχανικής βάσης της ΕΕ για την απανθρακοποίηση της οικονομίας της και την αντικατάσταση των υλικών και των προϊόντων ορυκτής προέλευσης.
Νεοφυείς και αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις
Τον Μάιο η Επιτροπή ανακοίνωσε τη στρατηγική της ΕΕ για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις - ανοίξτε νέα καρτέλα. με στόχο να γίνει η Ευρώπη το ιδανικό μέρος για τη δημιουργία και την επέκταση εταιρειών που βασίζονται στην τεχνολογία. Η στρατηγική αυτή, ευθυγραμμισμένη με την πρωτοβουλία «Choose Europe», αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ μέσω της στήριξης καινοτόμων επιχειρήσεων σε όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους, από τη δημιουργία και την ανάπτυξη έως την ωρίμανση εντός της ΕΕ.
Τον Οκτώβριο η Επιτροπή εξήγγειλε επίσης τη σύσταση του Ταμείου Scaleup Europe - ανοίξτε νέα καρτέλα., ενός νέου ταμείου δυναμικότητας πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ που θα δημιουργηθεί σε συνεργασία με ιδιώτες επενδυτές για τη στήριξη πολλά υποσχόμενων εταιρειών υπερπροηγμένης τεχνολογίας στην ΕΕ. Το ταμείο, το οποίο αναμένεται να συσταθεί το 2026, θα επικεντρωθεί σε αναπτυξιακά κεφάλαια και επενδύσεις όψιμου σταδίου σε ευρύ φάσμα εταιρειών στρατηγικής τεχνολογίας στην ΕΕ, σε τομείς όπως η ΤΝ, οι κβαντικές τεχνολογίες, οι ημιαγωγοί, η ρομποτική και τα αυτόνομα συστήματα.
Η Επιτροπή δρομολόγησε επίσης έρευνα με στόχο να συγκεντρώσει τις παρατηρήσεις του κοινού - ανοίξτε νέα καρτέλα. σχετικά με τον επικείμενο χάρτη πρόσβασης των βιομηχανικών χρηστών στις υποδομές έρευνας και τεχνολογίας. Ο χάρτης αποσκοπεί στη βελτίωση της πρόσβασης των εταιρειών σε αυτές τις υποδομές, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να δοκιμάζουν, να επεκτείνονται και να επικυρώνουν ταχύτερα νέα προϊόντα.
Προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας
Η ΕΕ παρέχει στις ΜΜΕ χρηματοδοτική στήριξη για την καλύτερη διαχείριση και προστασία των άυλων περιουσιακών τους στοιχείων. Κατά τη διάρκεια του έτους η Επιτροπή και το Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης - ανοίξτε νέα καρτέλα. εγκαινίασαν το Ταμείο για τις ΜΜΕ για το 2025 - ανοίξτε νέα καρτέλα., ένα πρόγραμμα επιχορηγήσεων σχεδιασμένο για να βοηθήσει τις ΜΜΕ να προστατεύσουν τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας τους, συμπεριλαμβανομένων των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, των εμπορικών σημάτων, των βιομηχανικών σχεδίων και υποδειγμάτων και των νέων φυτικών ποικιλιών.
Δρομολογήθηκε επίσης με επιτυχία - ανοίξτε νέα καρτέλα. μια διαδικασία - ανοίξτε νέα καρτέλα. ελεύθερης και ασφαλούς ροής δεδομένων μεταξύ της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας. Το γεγονός αυτό θα απλουστεύσει τη διαδικασία προστασίας των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας για τους ευρωπαϊκούς φορείς καινοτομίας και θα συμβάλει στην ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα στην αγορά της ΕΕ.
Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων
Μια ισχυρή Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, ως οριζόντιος παράγοντας διευκόλυνσης της Πυξίδας Ανταγωνιστικότητας, θα είναι καίριας σημασίας για την οικοδόμηση ενός βαθύτερου, πιο ρευστού και πιο οκληρωμένου χρηματοπιστωτικού συστήματος της ΕΕ που θα εξυπηρετεί καλύτερα τις ανάγκες των πολιτών και των επιχειρήσεων. Η ΕΕ ενισχύει την ικανότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος να συνδέει τις αποταμιεύσεις με παραγωγικές επενδύσεις, με σκοπό τη στήριξη των κρατών μελών όσον αφορά σημαντικές επενδυτικές ανάγκες σε βασικούς τομείς όπως η ψηφιακή καινοτομία, η κλιματική μετάβαση και η άμυνα.
Τον Μάρτιο η Επιτροπή παρουσίασε τη στρατηγική για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων - ανοίξτε νέα καρτέλα., που καθορίζει τρόπους με τους οποίους οι κεφαλαιαγορές και ο τραπεζικός τομέας μπορούν να συνδέσουν αποταμιευτές που αναζητούν καλύτερες επενδυτικές ευκαιρίες με επιχειρήσεις που χρειάζονται χρηματοδότηση. Στόχος της στρατηγικής είναι να δώσει τη δυνατότητα στους αποταμιευτές να αποκομίσουν χρηματοοικονομικά κέρδη και να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να επεκταθούν, ενισχύοντας την οικονομία και την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται η άρση των φραγμών στην ενιαία αγορά, μέσω της επιβολής των κανόνων της ΕΕ, μεταξύ άλλων.
Χάρη σε στοχευμένα μέτρα θα δοθεί έμφαση: στην ενδυνάμωση των πολιτών με τα κατάλληλα εργαλεία για τη στήριξη της οικονομικής τους ευημερίας· στη διευκόλυνση της πρόσβασης των εταιρειών σε διαφοροποιημένες πηγές χρηματοδότησης, και σε διασυνοριακό επίπεδο· στην άρση των φραγμών που παρεμποδίζουν τη δημιουργία μιας πλήρως ολοκληρωμένης κεφαλαιαγοράς· και στην εξασφάλιση ισχυρότερης και πιο εναρμονισμένης εποπτείας των χρηματοπιστωτικών αγορών.
Πέραν αυτών, η ΕΕ έκανε και άλλα βήματα ως προς την ανάπτυξη της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Σε αυτά περιλαμβάνονται: η επίτευξη πολιτικής συμφωνίας - ανοίξτε νέα καρτέλα. για τη συντόμευση του κύκλου διακανονισμού τίτλων· η υποβολή πρότασης - ανοίξτε νέα καρτέλα. με στόχο την αναζωογόνηση του πλαισίου τιτλοποίησης για τη στήριξη του τραπεζικού δανεισμού· και η ενθάρρυνση της συμμετοχής ιδιωτών επενδυτών στις κεφαλαιαγορές μέσω βελτιωμένων πρωτοβουλιών αποταμίευσης, επενδύσεων και χρηματοοικονομικού γραμματισμού - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Άλλα πρόσθετα μέτρα επικεντρώθηκαν στην παροχή βοήθειας στους πολίτες ώστε να εξασφαλίσουν επαρκείς συντάξεις με τη βελτίωση της πρόσβασης σε καλύτερες επικουρικές συντάξεις - ανοίξτε νέα καρτέλα., την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας - ανοίξτε νέα καρτέλα. σχετικά με τη στρατηγική για τις λιανικές επενδύσεις και την ενίσχυση της ολοκλήρωσης και της εποπτείας των κεφαλαιαγορών της ΕΕ - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές αποσκοπούν στην απλούστευση των κανόνων, στη στήριξη της καινοτομίας και στην άρση των διασυνοριακών φραγμών στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της ΕΕ.
Οι άξονες της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων
- Πολίτες και αποταμιεύσεις
- Ολοκλήρωση και κλίμακα
- Επενδύσεις και χρηματοδότηση
- Αποδοτική εποπτεία της ενιαίας αγοράς
Τραπεζικός τομέας
Για να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα και η σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών της ΕΕ, η Επιτροπή πρότεινε - ανοίξτε νέα καρτέλα. να παραμείνει ως έχει η τρέχουσα αντιμετώπιση ρευστότητας για τις βραχυπρόθεσμες συναλλαγές χρηματοδότησης τίτλων με βάση τον κανονισμό για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Επίσης, ανέβαλε - ανοίξτε νέα καρτέλα. την εφαρμογή των κανόνων της Βασιλείας ΙΙΙ για τον κίνδυνο αγοράς - ανοίξτε νέα καρτέλα. (ριζική αναθεώρηση του χαρτοφυλακίου συναλλαγών) έως την 1η Ιανουαρίου 2027. Από κοινού, τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού για τις τράπεζες της ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο, στην προστασία της ρευστότητας της αγοράς και στην ευθυγράμμιση του πλαισίου προληπτικής εποπτείας της ΕΕ με τις διεθνείς εξελίξεις.
Το 2025 η πλατφόρμα στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη - ανοίξτε νέα καρτέλα. γιόρτασε το πρώτο έτος λειτουργίας της. Η πρωτοβουλία αυτή στηρίζει τις επενδύσεις σε κρίσιμες τεχνολογίες σε τρεις βασικούς τομείς: ψηφιακές και υπερπροηγμένες τεχνολογίες· καθαρές και αποδοτικές ως προς τη χρήση των πόρων τεχνολογίες· και βιοτεχνολογίες. Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους κινητοποίησε πάνω από 13,1 δισ. ευρώ συγκεντρώνοντας επενδύσεις από 11 προγράμματα της ΕΕ για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας σε αυτούς τους τρεις τομείς.
