ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3
Ενίσχυση της άμυνας και της ασφάλειας της Ευρώπης
Δείτε τη λεζάντα της φωτογραφίας
Οι εξελίξεις των τελευταίων ετών μάς υπενθύμισαν με οδυνηρό τρόπο πόσο εύθραυστη είναι η ειρήνη και λειτούργησαν αφυπνιστικά για την Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει τις προσπάθειές της προκειμένου να προστατεύσει τους πολίτες και να διασφαλίσει ότι η Ευρώπη θα είναι σε θέση να διατηρήσει την ειρήνη μέσω αξιόπιστης αποτροπής. Το 2025 η ΕΕ δρομολόγησε σειρά νέων πρωτοβουλιών με στόχο να βοηθήσει τα κράτη μέλη να ανταποκριθούν τόσο στη βραχυπρόθεσμη επείγουσα ανάγκη στήριξης της Ουκρανίας όσο και στην επιτακτική μακροπρόθεσμη ανάγκη ενίσχυσης της ετοιμότητας της Ευρώπης στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. Παράλληλα, η ΕΕ κατάρτισε μια νέα στρατηγική για την Ένωση Ετοιμότητας.
Οι απόψεις των Ευρωπαίων για την ασφάλεια και την άμυνα
Το
69 %
συμφωνεί ότι η ΕΕ αποτελεί πόλο σταθερότητας σ’ έναν ταραγμένο κόσμο.
Το
78 %
ανησυχεί για την άμυνα και την ασφάλεια της ΕΕ κατά την επόμενη πενταετία.
Το
81 %
στηρίζει μια κοινή πολιτική άμυνας και ασφάλειας των κρατών μελών.
Το
77 %
συμφωνεί ότι η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία συνιστά απειλή για την ασφάλεια της ΕΕ.
Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Τακτικό Ευρωβαρόμετρο 103 - ανοίξτε νέα καρτέλα., Μάιος 2025.
Φιλοδοξία της ΕΕ είναι να ενισχύσει τη συνεργασία των κρατών μελών στον τομέα της άμυνας και να κεφαλαιοποιήσει την προστιθέμενη αξία που προσφέρουν η ΕΕ και η ενιαία αγορά προκειμένου να οικοδομηθεί μια πραγματική αμυντική ένωση. Το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της ευρωπαϊκής ασφάλειας και άμυνας, καθώς 23 κράτη μέλη είναι επίσης νατοϊκοί σύμμαχοι. Ωστόσο, η ΕΕ αναλαμβάνει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την ασφάλειά της και, έτσι, κατά τη διάρκεια του 2025 πραγματοποίησε σημαντικά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.
Το 2025 η ΕΕ σύναψε επίσης δύο νευραλγικές εταιρικές σχέσεις στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας - ανοίξτε νέα καρτέλα., με τον Καναδά και το Ηνωμένο Βασίλειο, αναλαμβάνοντας έτσι από κοινού τη δέσμευση για ενίσχυση της παγκόσμιας ειρήνης και ασφάλειας και τονώνοντας τις κοινές προσπάθειες σε τομείς όπως η διαχείριση κρίσεων, τα θέματα κυβερνοχώρου, η ασφάλεια στη θάλασσα, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και η ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών.
Αύξηση των επενδύσεων στον τομέα της άμυνας
Το 2025 η ΕΕ αύξησε αποφασιστικά τις επενδύσεις στον τομέα της άμυνας μέσα από το σχέδιο ετοιμότητας με ορίζοντα το 2030 - ανοίξτε νέα καρτέλα., ένα ολοκληρωμένο σχέδιο με στόχο την κινητοποίηση έως και 800 δισ. ευρώ για την ασφάλεια και την άμυνα μέσω δύο βασικών πυλώνων: του μέσου δράσης για την ασφάλεια στην Ευρώπη (SAFE) και της νέας εθνικής ρήτρας διαφυγής. Το SAFE θα παράσχει έως και 150 δισ. ευρώ σε δάνεια για τη στήριξη των κοινών αμυντικών προμηθειών και την ενίσχυση της βιομηχανικής και επιχειρησιακής ετοιμότητας της Ευρώπης, ενώ η εθνική ρήτρα διαφυγής θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να κινητοποιήσουν επιπλέον 650 δισ. ευρώ σε επενδύσεις στον τομέα της άμυνας χωρίς να παραβιάζονται οι δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης - ανοίξτε νέα καρτέλα..
Αποφασίστηκαν περαιτέρω επενδύσεις στις οποίες συμπεριλαμβάνεται ποσό άνω του 1 δισ. ευρώ για συνεργατικά προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα της άμυνας στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας - ανοίξτε νέα καρτέλα., για όλους τους στρατιωτικούς τομείς, και 300 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του κανονισμού για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας μέσω κοινών προμηθειών - ανοίξτε νέα καρτέλα. με σκοπό τη στήριξη πέντε διασυνοριακών έργων σε τομείς όπως τα πυρομαχικά, η αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα, και οι πλατφόρμες παλαιάς τεχνολογίας. Ο χάρτης πορείας για τον μετασχηματισμό της αμυντικής βιομηχανίας - ανοίξτε νέα καρτέλα. έχει στόχο να βελτιώσει την πρόσβαση των αμυντικών εταιρειών σε χρηματοδότηση μέσω ταμείου συμμετοχών ύψους έως και 1 δισ. ευρώ, να επιταχύνει τη διάθεση στην αγορά και τη διαδικασία όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, ιδίως για τις νεοφυείς και τις επεκτεινόμενες επιχειρήσεις, και να ενισχύσει την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ταλέντων σε ολόκληρο τον τομέα της άμυνας.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε, στο πλαίσιο του επόμενου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ (βλέπε κεφάλαιο 8), την ενίσχυση του προϋπολογισμού για την άμυνα και το διάστημα - ανοίξτε νέα καρτέλα. εντός του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας στα 131 δισ. ευρώ —ποσό που συνιστά πενταπλάσια αύξηση σε σύγκριση με τον τρέχοντα προϋπολογισμό. Ταυτόχρονα, η ΕΕ προωθεί ένα φιλόδοξο θεματολόγιο απλούστευσης προκειμένου να επιταχυνθούν η ανάπτυξη των δυνατοτήτων και οι επενδύσεις στον τομέα της άμυνας. Στα βασικά μέτρα του 2025 περιλαμβάνονταν προτάσεις σχετικά με τον εξορθολογισμό των κανόνων για τις επενδύσεις στον τομέα της άμυνας - ανοίξτε νέα καρτέλα.· η δέσμη για την αμυντική ετοιμότητα - ανοίξτε νέα καρτέλα., που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο με σκοπό την απλούστευση της ενωσιακής νομοθεσίας και τη διευκόλυνση επενδύσεων ύψους έως και 800 δισ. ευρώ κατά την επόμενη τετραετία· και ο χάρτης πορείας για την αμυντική ετοιμότητα - ανοίξτε νέα καρτέλα., ο οποίος θέτει σαφείς στόχους, ορόσημα και δείκτες για την επίτευξη ετοιμότητας με ορίζοντα το 2030, τονίζοντας παράλληλα τη σημασία της έρευνας και της καινοτομίας διπλής χρήσης, όπως ορίζεται στη Λευκή Βίβλο για την ευρωπαϊκή άμυνα - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Τα μέτρα αυτά συμπληρώνονται από τη δέσμη μέτρων για τη στρατιωτική κινητικότητα - ανοίξτε νέα καρτέλα..
Ενίσχυση της ασφάλειας στους αιθέρες και τους ωκεανούς
Δεδομένου ότι το διάστημα και οι δορυφόροι διαδραματίζουν ολοένα και πιο στρατηγικό ρόλο στην καθημερινή μας ζωή, τον Ιούνιο εγκρίθηκε πρόταση κανονισμού της ΕΕ για το διάστημα - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Με αυτή επιδιώκεται η θέσπιση εναρμονισμένου και ενοποιημένου κανονιστικού πλαισίου για τις διαστημικές δραστηριότητες εντός της ΕΕ, με πρωταρχικό στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας, της βιωσιμότητας, της κυβερνοασφάλειας και της ανθεκτικότητας σε ολόκληρο το ενωσιακό διαστημικό οικοσύστημα. Παράλληλα με την εξέλιξη αυτή, το όραμα για την ευρωπαϊκή διαστημική οικονομία - ανοίξτε νέα καρτέλα. καθόρισε ένα στρατηγικό πλαίσιο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της ανθεκτικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης στην παγκόσμια διαστημική αγορά, η αξία της οποίας αναμένεται να ανέλθει σε 1,6 τρισ. ευρώ έως το 2035.
Για πρώτη φορά σε παγκόσμιο επίπεδο τέθηκε σε εφαρμογή, τον Ιούλιο του 2025, η λειτουργία επαλήθευσης ταυτότητας μηνυμάτων πλοήγησης ανοικτής υπηρεσίας Galileo - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Η λειτουργία αυτή εισάγει μηχανισμό για την επαλήθευση της γνησιότητας των δεδομένων πλοήγησης που μεταδίδονται από τους δορυφόρους Galileo, συμβάλλοντας στην προστασία από την πλαστογράφηση σημάτων, και ενισχύει σημαντικά την εμπιστοσύνη στο δορυφορικό σύστημα Galileo της ΕΕ, το μόνο σύστημα στον κόσμο μ’ αυτό το χαρακτηριστικό ασφάλειας. Η έκθεση ασφάλειας της Διεθνούς Ένωσης Αεροπορικών Μεταφορών του 2024 ανέφερε ότι τα περιστατικά παραποίησης σημάτων στην εμπορική αεροπορία αυξήθηκαν κατά 500 %, πλήττοντας 1 500 πτήσεις ημερησίως. Τον Νοέμβριο ανακοινώθηκε επίσης η δημιουργία κυβερνητικής υπηρεσίας γεωσκόπησης, η οποία θα βελτιώσει τις ικανότητες αναγνώρισης.
Το 2025 η ασφάλεια στους ωκεανούς και τις θάλασσες αποτέλεσε επίσης βασικό τομέα δραστηριοποίησης της ΕΕ, καθώς τον Φεβρουάριο εγκρίθηκε το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ασφάλεια των καλωδίων - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Κατά τη διάρκεια του έτους δημοσιεύτηκε έκθεση-ορόσημο σχετικά με τις καλωδιακές υποδομές - ανοίξτε νέα καρτέλα. και, παράλληλα, χορηγήθηκε νέα χρηματοδότηση ύψους 20 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση της ασφάλειας των υποβρύχιων καλωδίων της Ευρώπης - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Η χρηματοδότηση αυτή, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη» - ανοίξτε νέα καρτέλα., θα στηρίξει τη δημιουργία περιφερειακών καλωδιακών κόμβων και τις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων με τις οποίες δοκιμάζεται η ανθεκτικότητα των υποδομών υποθαλάσσιων καλωδίων.
Με βάση τις συστάσεις που διατυπώθηκαν στην έκθεση Νιινίστο - ανοίξτε νέα καρτέλα., το 2025 η ύπατη εκπρόσωπος και η Επιτροπή παρουσίασαν τη στρατηγική για την Ένωση Ετοιμότητας - ανοίξτε νέα καρτέλα., η οποία περιλαμβάνει 30 βασικές δράσεις με έμφαση στην ενίσχυση της ετοιμότητας και της ανθεκτικότητας της ΕΕ απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις. Στόχος είναι να τονωθεί η συλλογική της ικανότητα ώστε να είναι σε θέση να διαχειρίζεται αποτελεσματικά προκλήσεις όπως οι πανδημίες, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, οι υβριδικές απειλές και η γεωπολιτική αστάθεια. Ο στόχος αυτός θα αφορά όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης (τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ενωσιακό), τους πολίτες, τις τοπικές κοινότητες και την κοινωνία των πολιτών, τις επιχειρήσεις και τους κοινωνικούς εταίρους, καθώς και την επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα.
Η στρατηγική της ΕΕ για τη δημιουργία αποθεμάτων - ανοίξτε νέα καρτέλα. θα εισαγάγει την πρώτη σφαιρική προσέγγιση της ΕΕ για τη διασφάλιση βασικών αγαθών, όπως τα τρόφιμα, το νερό, τα καύσιμα και τα φάρμακα, σε περιόδους κρίσης. Παράλληλα, η στρατηγική για τα ιατρικά αντίμετρα θα ενισχύσει την υγειονομική ασφάλεια της Ευρώπης, επιταχύνοντας την ανάπτυξη και την παραγωγή ιατρικού εξοπλισμού ζωτικής σημασίας και αυξάνοντας την προσβασιμότητά του. Με τον προτεινόμενο κανονισμό για τα φάρμακα κρίσιμης σημασίας - ανοίξτε νέα καρτέλα., ο στόχος είναι να βελτιωθεί η διαθεσιμότητα των φαρμάκων κρίσιμης σημασίας στην ΕΕ με την παροχή κινήτρων για τη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού και την ενίσχυση της παρασκευής φαρμάκων στην ΕΕ. Τέλος, στο ευρύτερο πλαίσιο της ΕΕ για την ετοιμότητα και τη διαχείριση κρίσεων, η Επιτροπή προώθησε δύο εμβληματικές πρωτοβουλίες —την ευρωπαϊκή στρατηγική για την ανθεκτικότητα των υδάτων - ανοίξτε νέα καρτέλα. και το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τους ωκεανούς - ανοίξτε νέα καρτέλα., οι οποίες εγκρίθηκαν αμφότερες τον Ιούνιο— με στόχο να ενισχυθεί η ικανότητα της ΕΕ να προβλέπει, να προλαμβάνει και να αντιμετωπίζει εντεινόμενους περιβαλλοντικούς και κλιματικούς κινδύνους.
Κυριότεροι κίνδυνοι και απειλές
- Φυσικές καταστροφές:
πλημμύρες, δασικές πυρκαγιές, σεισμοί, ακραία καιρικά φαινόμενα. - Ανθρωπογενείς καταστροφές:
βιομηχανικά ατυχήματα, τεχνολογικές αστοχίες, πανδημίες. - Υβριδικές απειλές:
κυβερνοεπιθέσεις, εκστρατείες παραπληροφόρησης, χειραγώγηση των πληροφοριών και παρεμβάσεις από το εξωτερικό, καθώς και δολιοφθορά κρίσιμων υποδομών. - Γεωπολιτικές κρίσεις:
ένοπλες συγκρούσεις, συμπεριλαμβανομένης της ένοπλης επίθεσης κατά κρατών μελών.
Για περισσότερες πληροφορίες, βλέπε την ολοκληρωμένη Ανάλυση σχετικά με τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η Ευρώπη - ανοίξτε νέα καρτέλα., την οποία εξέδωσε η Επιτροπή.
Το Κέντρο Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών - ανοίξτε νέα καρτέλα., το οποίο λειτουργεί 24 ώρες το εικοσιτετράωρο και επτά ημέρες την εβδομάδα, διασφαλίζει την ταχεία ανάπτυξη της στήριξης έκτακτης ανάγκης και λειτουργεί ως κόμβος συντονισμού για τα κράτη μέλη, 10 επιπλέον συμμετέχοντα κράτη, την πληγείσα χώρα και εμπειρογνώμονες στους τομείς της πολιτικής προστασίας και της ανθρωπιστικής βοήθειας. Το 2025 ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ - ανοίξτε νέα καρτέλα. ενεργοποιήθηκε 64 φορές σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ συνολικά, από το 2001, το Κέντρο έχει συντονίσει την παροχή βοήθειας σε περισσότερες από 830 περιπτώσεις.
2025 — Οι δράσεις για την αντιμετώπιση κλιματικών έκτακτων αναγκών σε αριθμούς
Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ ενεργοποιήθηκε 18 φορές για την κατάσβεση δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη και πέραν αυτής —πρόκειται για τις περισσότερες ενεργοποιήσεις που έχουν καταγραφεί ποτέ για δασικές πυρκαγιές σ’ ένα μεμονωμένο έτος.
58 αεροσκάφη —38 αεροπλάνα και 20 ελικόπτερα— και πάνω από 740 πυροσβέστες και διασώστες αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού για την κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών σε 11 κράτη μέλη.
Υποβλήθηκε πρόταση για να διατεθούν 280 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Αλληλεγγύης προκειμένου να στηριχθούν οι προσπάθειες αποκατάστασης στην Αυστρία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, τη Μολδαβία, την Πολωνία, τη Σλοβακία και την Τσεχία μετά τις πλημμύρες που προκάλεσε η καταιγίδα Μπόρις το 2024.
650 πυροσβέστες από 14 κράτη μέλη είχαν τοποθετηθεί εκ των προτέρων σε περιοχές υψηλού κινδύνου στην Ελλάδα, την Ισπανία, τη Γαλλία και την Πορτογαλία ενόψει - ανοίξτε νέα καρτέλα. του καλοκαιριού.
Το Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ - ανοίξτε νέα καρτέλα. χορήγησε προκαταβολή ύψους 100 εκατ. ευρώ στην Ισπανία για να τη βοηθήσει να χρηματοδοτήσει τις εργασίες αποκατάστασης μετά τις καταρρακτώδεις βροχές που προκάλεσαν καταστροφικές πλημμύρες στη Βαλένθια το 2024.
Για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων απειλών για την ασφάλεια και των υβριδικών απειλών, όπως η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα, το κυβερνοέγκλημα και οι επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, η ΕΕ χρειάζεται μια νέα προσέγγιση όσον αφορά την εσωτερική της ασφάλεια, τον έλεγχο των συνόρων και τη διαχείριση της μετανάστευσης. Η στήριξη της ΕΕ σ’ αυτούς τους τομείς έχει ως στόχο να βοηθήσει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν το σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο - ανοίξτε νέα καρτέλα., το οποίο θα τεθεί σε εφαρμογή τον Ιούνιο του 2026 (π.χ. θέσπιση ταχύτερων διαδικασιών ασύλου και αποτελεσματικότερων επιστροφών). Αποσκοπεί επίσης στην παροχή βοήθειας προς τα κράτη μέλη στις προσπάθειές τους να ψηφιοποιήσουν τη διαχείριση των συνοριακών ελέγχων, να εφοδιάσουν καλύτερα τους συνοριοφύλακες και να διευρύνουν τη συνεργασία με τρίτες χώρες. Τέλος, μέσω αυτής της στήριξης επιδιώκεται να αποκτήσουν οι αρχές επιβολής του νόμου εκσυγχρονισμένες ικανότητες ώστε να καταπολεμούν την τρομοκρατία και το οργανωμένο έγκλημα τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου.
Βελτίωση της εσωτερικής ασφάλειας
Το έγκλημα έχει γίνει ταχύτερο, πιο ψηφιακό και καλύτερα οργανωμένο. Οι υβριδικές απειλές υπονομεύουν τις δημοκρατίες και τις κοινωνίες μας. Τα επίπεδα τρομοκρατικής απειλής παραμένουν υψηλά, τροφοδοτούμενα από περιφερειακές κρίσεις. Σύμφωνα με τις πολιτικές προτεραιότητες - ανοίξτε νέα καρτέλα. της Επιτροπής, η απάντηση της ΕΕ σε αυτή τη νέα πραγματικότητα δόθηκε κατά μεγάλο μέρος την άνοιξη του 2025, με τη δρομολόγηση την 1η Απριλίου του ProtectEU - ανοίξτε νέα καρτέλα., της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής για την εσωτερική ασφάλεια. Αυτή η ολοκληρωμένη προσέγγιση ως προς τις απειλές κατά της ασφάλειας εντός και εκτός διαδικτύου (συμπεριλαμβανομένων της τρομοκρατίας, του οργανωμένου εγκλήματος, του κυβερνοεγκλήματος, των επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές και των υβριδικών απειλών) αφορά το σύνολο της κοινωνίας —τους πολίτες, τις επιχειρήσεις, την ερευνητική κοινότητα και την κοινωνία των πολιτών. Επιπλέον, εγγυάται την ενσωμάτωση της ασφάλειας στη νομοθεσία και στις πολιτικές της ΕΕ.
Η στρατηγική ProtectEU με μια ματιά
Βασικές αρχές
Προσέγγιση η οποία αφορά το σύνολο της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των πολιτών, των επιχειρήσεων, της κοινωνίας των πολιτών, της ερευνητικής και της ακαδημαϊκής κοινότητας και των ιδιωτικών οντοτήτων.
Ένταξη της διάστασης της ασφάλειας σε όλες τις πρωτοβουλίες της ΕΕ με ενσωματωμένο έλεγχο ασφάλειας για τις νέες πρωτοβουλίες.
Ενίσχυση των επενδύσεων στον τομέα της ασφάλειας με περισσότερους πόρους για την επιβολή του νόμου, καλύτερο εξοπλισμό, επενδύσεις στην τεχνολογία και ισχυρότερους οργανισμούς της ΕΕ.
Τομείς προτεραιότητας και βασικές δράσεις
Ευαισθητοποίηση σχετικά με τις απειλές χάρη στη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών.
Ενίσχυση των ικανοτήτων επιβολής του νόμου, μεταξύ άλλων με τη μετατροπή της Ευρωπόλ σε πραγματικά επιχειρησιακό αστυνομικό οργανισμό και με την ενίσχυση του Frontex με έως και 30 000 επιπλέον προσωπικό σε βάθος χρόνου.
Οικοδόμηση ανθεκτικότητας έναντι των υβριδικών απειλών, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης των κρατών μελών για τη διασφάλιση όλων των φυσικών και ψηφιακών κρίσιμων υποδομών.
Καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, συμπεριλαμβανομένης της καλύτερης προστασίας των νέων.
Καταπολέμηση της τρομοκρατίας, μεταξύ άλλων με τη δημιουργία νέας εργαλειοθήκης για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης.
Ενίσχυση της παγκόσμιας συνεργασίας, μεταξύ άλλων με την ταχύτερη ένταξη των υποψήφιων χωρών στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της ΕΕ.
Η ΕΕ, με την επένδυση 30 εκατ. ευρώ σε 13 επιλεγμένα έργα - αρχείο PDF, ανοίξτε νέα καρτέλα. στο πλαίσιο του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας - ανοίξτε νέα καρτέλα., ενίσχυσε τη δέσμευσή της να προστατεύει τους πολίτες της, να προλαμβάνει μελλοντικές επιθέσεις και να οικοδομεί μια ασφαλέστερη Ευρώπη για όλους. Η επένδυση αυτή θα ενισχύσει την προστασία των δημόσιων χώρων, όπως τα εμπορικά κέντρα, τα δημόσια μέσα μεταφοράς, οι χώροι ψυχαγωγίας και οι χώροι λατρείας.
Μέτρα για την αντιμετώπιση της διακίνησης ναρκωτικών, του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας
- Το νέο σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών - ανοίξτε νέα καρτέλα. επικεντρώνεται σε επιχειρησιακά μέτρα σε έξι τομείς προτεραιότητας: την προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες οδούς και μεθόδους που χρησιμοποιούν τα εγκληματικά δίκτυα· την πρόληψη του εγκλήματος και τη μείωση της βίας που συνδέεται με τα ναρκωτικά· την ενίσχυση της συνεργασίας των αρχών επιβολής του νόμου, των δικαστικών και των τελωνειακών αρχών· την αντιμετώπιση της πρόκλησης των συνθετικών ναρκωτικών και των πρόδρομων ουσιών ναρκωτικών· την προώθηση της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας, μεταξύ άλλων με ένα νέο κέντρο ασφάλειας και καινοτομίας που θα εγκαινιαστεί το 2026· και την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας.
- Τον Οκτώβριο υπογράφηκαν συμφωνίες με την Ισλανδία - ανοίξτε νέα καρτέλα. και τη Νορβηγία - ανοίξτε νέα καρτέλα. για τη διαβίβαση δεδομένων από τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών στο περιθώριο του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, με στόχο να ενισχυθεί η συνεργασία όσον αφορά την επιβολή του νόμου και να ενταθεί η από κοινού καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος, συμπεριλαμβανομένων της διακίνησης ναρκωτικών και πυροβόλων όπλων και της εμπορίας ανθρώπων.
- Εγκρίθηκε σχέδιο στρατηγικής της ΕΕ για τη διαχείριση της κυβερνοασφάλειας - ανοίξτε νέα καρτέλα. με σκοπό την παροχή καθοδήγησης σχετικά με την αντίδραση της ΕΕ σε μεγάλης κλίμακας περιστατικά κυβερνοασφάλειας ή κυβερνοκρίσεις.
- Το νέο σχέδιο δράσης - ανοίξτε νέα καρτέλα. για την ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας στα νοσοκομεία και τους παρόχους υγείας θα δημιουργήσει ένα περιβάλλον που θα προσφέρει περισσότερη ασφάλεια και προστασία στους ασθενείς και τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας.
- Έχουν γίνει τα πρώτα βήματα - ανοίξτε νέα καρτέλα. προς την υπογραφή και την κύρωση από την ΕΕ της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο.
- Το ενιαίο σημείο εισόδου - ανοίξτε νέα καρτέλα. για την αναφορά περιστατικών κυβερνοασφάλειας από τις εταιρείες βάσει διαφόρων νομικών πράξεων θα μειώσει τον φόρτο για τις επιχειρήσεις και θα ενισχύσει την κυβερνοασφάλεια μέσω της επιτάχυνσης και του εξορθολογισμού της διαδικασίας αναφοράς.
Τελευταία διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με την εμπορία ανθρώπων στην ΕΕ
-
Το 2024 καταγράφηκαν 9 678
θύματα εμπορίας ανθρώπων. -
Πρόκειται για μείωση κατά 8 %
σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. -
Το 63 %
ήταν γυναίκες ή κορίτσια.
Πηγή: Eurostat, «Στατιστικά στοιχεία για την εμπορία ανθρώπων - ανοίξτε νέα καρτέλα.», Ιανουάριος 2026.
Μέσω του ProtectEU, η Επιτροπή έθεσε ως στόχο τη χάραξη νέας στρατηγικής για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, η οποία θα καλύπτει κάθε στάδιο από την πρόληψη έως τη δίωξη.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Αίγυπτο, ο επίτροπος κ. Μπρούνερ ήταν παρών στην τελετή υπογραφής της συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπόλ και της Αιγύπτου - ανοίξτε νέα καρτέλα., η οποία θα ενισχύσει τη συνεργασία στον τομέα της επιβολής του νόμου με στόχο την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, της διακίνησης ναρκωτικών, της παράνομης διακίνησης μεταναστών και του οργανωμένου εγκλήματος. Αυτή η συμφωνία-ορόσημο, η πρώτη του είδους της στη βόρεια Αφρική, θα ενισχύσει τη συνεργασία στον τομέα της επιβολής του νόμου μεταξύ της βόρειας και της νότιας Μεσογείου. Ο επίτροπος συμμετείχε επίσης στη δεύτερη υπουργική διάσκεψη της διαδικασίας του Χαρτούμ, η οποία προωθεί τη συνεργασία μεταξύ των χωρών κατά μήκος των μεταναστευτικών οδών μεταξύ του Κέρατος της Αφρικής και της Ευρώπης.
Ενίσχυση των κοινών συνόρων
Το 2025 η ΕΕ εστίασε την προσοχή της στην περαιτέρω θωράκιση των κοινών συνόρων εφαρμόζοντας ένα πλήρως λειτουργικό ψηφιακό σύστημα για τη διαχείρισή τους· ακολουθώντας ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη διαχείριση των συνόρων και υλοποιώντας μια ενωσιακή στρατηγική για την πολιτική θεωρήσεων· και, τέλος, διασφαλίζοντας έναν ολοκληρωμένο και πλήρως λειτουργικό χώρο Σένγκεν.
Θα συνεχιστούν οι προσπάθειες στους ακόλουθους τομείς:
- ενίσχυση της πολιτικής και επιχειρησιακής διακυβέρνησης με την αποτελεσματική εφαρμογή των συμφωνηθέντων κανόνων και τη χρήση κοινών πληροφοριακών συστημάτων, πόρων και υποδομών που παρέχονται από την αρχιτεκτονική διαλειτουργικότητας·
- επιτάχυνση της εφαρμογής του πλαισίου ψηφιοποίησης με σκοπό την πρόληψη των κινδύνων για την ασφάλεια·
- αύξηση των επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία·
- συνεχής προσαρμογή στο μεταβαλλόμενο τοπίο της ασφάλειας, μέσα από τη διαμόρφωση κοινής εικόνας ως προς τις πληροφορίες ασφάλειας, την ανάληψη κοινών επιχειρησιακών δράσεων και την ισχυρότερη συνεργασία των αρχών επιβολής του νόμου, μεταξύ άλλων στις εσωτερικές παραμεθόριες περιφέρειες·
- θέσπιση αποτελεσματικών μέτρων επιστροφής για τα άτομα που δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ.
Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί την πρόοδο μέσω του ετήσιου πίνακα αποτελεσμάτων Σένγκεν - ανοίξτε νέα καρτέλα. και να ενοποιεί περαιτέρω τον μηχανισμό αξιολόγησης και παρακολούθησης Σένγκεν - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Ο μηχανισμός αυτός περιλαμβάνει συστήματα τόσο στις χώρες Σένγκεν όσο και στις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες. Η Επιτροπή, με την υποστήριξη του συντονιστή Σένγκεν, θα συνεχίσει να στηρίζει τα κράτη μέλη για να διασφαλίσει την αποτελεσματική συνεργασία στον τομέα της διασυνοριακής επιχειρησιακής επιβολής του νόμου.
-
ΜΑΪΟΣ
- Η Ευρώπη γιορτάζει - ανοίξτε νέα καρτέλα. την πρώτη Ευρωπαϊκή Ημέρα Ασφαλών Ταξιδιών στο Εξωτερικό.
- Εγκαινιάζεται η κοινή υπηρεσία αντιστοίχισης βιομετρικών δεδομένων - ανοίξτε νέα καρτέλα., η οποία αποτελεί σημαντικό ορόσημο στις προσπάθειες της ΕΕ να ενισχύσει την εσωτερική ασφάλεια, τον έλεγχο των συνόρων και τη διαχείριση της μετανάστευσης.
-
ΙΟΥΝΙΟΣ
- Υπογράφεται η συμφωνία περί καθεστώτος - ανοίξτε νέα καρτέλα. μεταξύ του Frontex και της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης για την ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της μετανάστευσης και της διαχείρισης των συνόρων.
- Επιτυγχάνεται συμφωνία - ανοίξτε νέα καρτέλα. μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά τις διοργανικές διαπραγματεύσεις σχετικά με τους κανόνες για την αναστολή της απαλλαγής θεώρησης για πολίτες τρίτων χωρών.
-
ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ
- Τίθεται σταδιακά σε λειτουργία το σύστημα εισόδου/εξόδου της ΕΕ - ανοίξτε νέα καρτέλα., στο οποίο καταχωρίζονται βιομετρικά δεδομένα, όπως δακτυλικά αποτυπώματα, εικόνες προσώπου και άλλες ταξιδιωτικές πληροφορίες, και το οποίο θα αντικαταστήσει προοδευτικά το ισχύον σύστημα σφράγισης διαβατηρίων.
40 χρόνια ταξιδιών χωρίς υποχρέωση θεώρησης
Στις 14 Ιουνίου η Ευρώπη γιόρτασε την 40ή επέτειο από την υπογραφή της Συμφωνίας του Σένγκεν. Τα τελευταία 40 χρόνια, η συμφωνία αυτή εξασφάλισε περισσότερη ελευθερία, ενίσχυσε την ασφάλεια και δημιούργησε οικονομικές ευκαιρίες. Ο χώρος Σένγκεν είναι κάτι περισσότερο από μια γεωγραφική ζώνη: αποτελεί ζωντανή μαρτυρία της δέσμευσης της Ευρώπης για μια ελεύθερη, ενωμένη, ευημερούσα και ασφαλή ήπειρο. Ο χώρος Σένγκεν, η μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερων διασυνοριακών μετακινήσεων στον κόσμο, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της ευρωπαϊκής ταυτότητας και ένα στρατηγικό πλεονέκτημα για την Ευρώπη.
- 29 χώρες ανήκουν στον χώρο Σένγκεν (25 κράτη μέλη της ΕΕ και τέσσερις συνδεδεμένες χώρες).
- Πάνω από 450 εκατομμύρια άτομα ζουν στον χώρο Σένγκεν.
- Πάνω από 3,5 εκατομμύρια άνθρωποι διασχίζουν καθημερινά τα εσωτερικά σύνορα.
- Πάνω από 32 εκατομμύρια επιχειρήσεις στον χώρο Σένγκεν αποκομίζουν οφέλη χάρη στις ταχύτερες μεταφορές, το μικρότερο κόστος και τον μεγαλύτερο όγκο εμπορικών συναλλαγών.
Αυστηρή και δίκαιη διαχείριση της μετανάστευσης
Η μετανάστευση εξακολουθεί να αποτελεί ευρωπαϊκή πρόκληση στην οποία πρέπει να δοθεί ευρωπαϊκή λύση, με κύριο χαρακτηριστικό την αλληλεγγύη. Τα μεταναστευτικά μοτίβα συνεχίζουν να μεταβάλλονται. Οι αντικανονικές αφίξεις στον χώρο Σένγκεν παρουσιάζουν σταθερή μείωση, αλλά οι πιέσεις που ασκούνται στην Ευρώπη επί σειρά ετών εξακολουθούν να απορροφούν πόρους στα κράτη μέλη. Μπορεί οι πιέσεις να διαφέρουν από τόπο σε τόπο, οι επιπτώσεις όμως είναι κοινές: τα σχολεία, η στέγαση και οι τοπικές υπηρεσίες επηρεάζονται άμεσα και οι αντοχές των τοπικών κοινοτήτων δοκιμάζονται.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να υπάρχει ισχυρό νομικό πλαίσιο το οποίο να εφαρμόζεται με ισορροπημένο τρόπο σε ολόκληρη την ΕΕ. Το 2025 ήταν αναγκαίο να ενταθούν οι προσπάθειες σε πολιτικό και τεχνικό επίπεδο, ώστε να εξασφαλιστεί ότι όλα τα κράτη μέλη θα είναι επαρκώς προετοιμασμένα για την εφαρμογή των νομικών πράξεων που απαρτίζουν το σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο σε ό,τι αφορά το κοινό σχέδιο εφαρμογής - ανοίξτε νέα καρτέλα. που παρουσίασε η Επιτροπή. Η ΕΕ εξακολούθησε να σημειώνει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των νομικών πράξεων που απαρτίζουν το σύμφωνο, και η Επιτροπή συνέχισε να παρέχει αποτελεσματική στήριξη στα κράτη μέλη. Μάλιστα, πρότεινε διάφορα μέτρα για την επιτάχυνση των διαδικασιών του σχεδίου εφαρμογής. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονταν η θέσπιση δύο σημαντικών κανόνων στο πλαίσιο του συμφώνου με στόχο να διευκολυνθεί η εφαρμογή της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας», να επιταχυνθούν οι διαδικασίες ασύλου και να μειωθεί η πίεση στα συστήματα ασύλου, με διατήρηση παράλληλα των νομικών εγγυήσεων για τους αιτούντες και διασφάλιση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Επιπλέον, η Επιτροπή πρότεινε την κατάρτιση του πρώτου ενωσιακού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής - ανοίξτε νέα καρτέλα.. Ορισμένα κράτη μέλη διαθέτουν ήδη εθνικούς καταλόγους, οπότε ένας ενωσιακός κατάλογος θα λειτουργούσε συμπληρωματικά, στηρίζοντας παράλληλα μια πιο ομοιόμορφη εφαρμογή της έννοιας της «ασφαλούς χώρας». Έτσι, τα κράτη μέλη θα μπορούν να διεκπεραιώνουν τις αιτήσεις ασύλου υπηκόων χωρών που περιλαμβάνονται στον κατάλογο με τη χρήση ταχείας διαδικασίας, δεδομένου ότι οι αιτήσεις των υπηκόων αυτών είναι σχεδόν απίθανο να γίνουν αποδεκτές.
Νέοι βασικοί κανόνες για την επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου
- Όριο 20 % για το ποσοστό αναγνώρισης. Τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν τη διαδικασία στα σύνορα ή την ταχεία διαδικασία σε άτομα που προέρχονται από χώρες στους υπηκόους των οποίων χορηγείται διεθνής προστασία στην ΕΕ, κατά μέσο όρο, σε ποσοστό 20 % ή μικρότερο.
- Μπορεί να ισχύουν εξαιρέσεις όσον αφορά τις ασφαλείς τρίτες χώρες και τις ασφαλείς χώρες καταγωγής. Η δυνατότητα αυτή παρέχει στα κράτη μέλη μεγαλύτερη ευελιξία, καθώς εξαιρούνται συγκεκριμένες περιοχές ή σαφώς αναγνωρίσιμες κατηγορίες ατόμων.
Τον Μάρτιο η Επιτροπή πρότεινε τη θέσπιση κοινού ευρωπαϊκού συστήματος για τις επιστροφές - ανοίξτε νέα καρτέλα., με ταχύτερες, απλούστερες και αποτελεσματικότερες διαδικασίες επιστροφής, που θα εφαρμόζονται σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι προτεινόμενοι κανόνες για την επιστροφή περιέχουν διατάξεις σχετικά με τα άτομα που συνιστούν απειλή για την ασφάλεια. Προβλέπουν επίσης τη δυνατότητα επιστροφής ατόμων σε τρίτες χώρες βάσει συμφωνίας ή ρύθμισης, υπό όρους που να διασφαλίζουν την τήρηση των διεθνών προτύπων για τα ανθρώπινα δικαιώματα και της αρχής της μη επαναπροώθησης.
Κοινό ευρωπαϊκό σύστημα για τις επιστροφές
Ενιαίο ενωσιακό σύστημα
- Ο κανονισμός αποσκοπεί στη θέσπιση κοινού συστήματος για τις επιστροφές και στην περαιτέρω εναρμόνιση των κανόνων για τις επιστροφές.
- Η ευρωπαϊκή εντολή επιστροφής τυποποιεί τις διαδικασίες.
Αμοιβαία αναγνώριση
- Αποφάσεις επιστροφής που μπορούν να αναγνωριστούν σε όλα τα κράτη μέλη.
- Υποχρεωτική από τον Ιούλιο του 2027.
Προέχει η οικειοθελής επιστροφή —αναγκαστική επιστροφή εάν χρειαστεί
- Κίνητρα για οικειοθελή επιστροφή.
- Υποχρεωτική αναγκαστική επιστροφή σε περιπτώσεις άρνησης συνεργασίας, διαφυγής ή κινδύνων για την ασφάλεια.
Σαφείς υποχρεώσεις και συνέπειες
- Απαιτείται συνεργασία με τις αρχές.
- Επιβάλλονται κυρώσεις σε περίπτωση μη συνεργασίας.
- Κίνητρα για συνεργασία: στήριξη για οικειοθελή επιστροφή.
Διασφαλίσεις και δικαιώματα
- Δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.
- Προστασία των ευάλωτων ατόμων, των ανηλίκων και των οικογενειών.
- Πλήρης σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της αρχής της μη επαναπροώθησης.
Αυστηρότερα μέτρα επιβολής
- Οικονομικές εγγυήσεις και υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων.
- Απαίτηση καθορισμένης διαμονής.
- Κράτηση έως 24 μήνες (με δυνατότητα παράτασης λόγω κινδύνων για την ασφάλεια).
Προβλέψεις σχετικά με κινδύνους για την ασφάλεια
- Έγκαιρος έλεγχος για εξακρίβωση απειλών.
- Απαγορεύσεις εισόδου μεγαλύτερης διάρκειας και αυστηρότεροι κανόνες κράτησης.
- Υποχρεωτική αναγκαστική επιστροφή λόγω διαπιστωθέντων κινδύνων.
Κόμβοι επανεισδοχής και επιστροφής
- Συστηματικές αιτήσεις επανεισδοχής που αποστέλλονται σε τρίτες χώρες.
- Ασφαλής κοινοχρησία δεδομένων για λόγους επιβολής της νομοθεσίας.
- Επιστροφή βάσει συμφωνιών ή ρυθμίσεων (εξαιρουμένων των ανηλίκων και των οικογενειών).
Η πρώτη ευρωπαϊκή ετήσια έκθεση για το άσυλο και τη μετανάστευση - ανοίξτε νέα καρτέλα. δείχνει ότι η κατάσταση βελτιωνόταν συνεχώς κατά την περίοδο αναφοράς (Ιούλιος 2024 – Ιούνιος 2025), και ότι οι παράνομες διελεύσεις των συνόρων μειώθηκαν κατά 35 %, εν μέρει λόγω της ενισχυμένης συνεργασίας με τις χώρες-εταίρους.
Ένα σημαντικό βήμα προς την πλήρη εφαρμογή του συμφώνου ήταν η δρομολόγηση του πρώτου ετήσιου κύκλου διαχείρισης της μετανάστευσης και του νέου μηχανισμού αλληλεγγύης, ο οποίος συνδυάζει την υποχρεωτική αλληλεγγύη με την ευελιξία. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται μεγαλύτερη στήριξη για τα κράτη μέλη που δέχονται μεταναστευτική πίεση και μεγαλύτερη ευελιξία για τα συνεισφέροντα κράτη μέλη όσον αφορά την επιλογή των συνεισφορών τους. Οι συνεισφορές αυτές περιλαμβάνουν μετεγκαταστάσεις αιτούντων διεθνή προστασία και δικαιούχων διεθνούς προστασίας, χρηματοδοτικές συνεισφορές, μεταξύ άλλων για δράσεις σε τρίτες χώρες ή σχετικές μ’ αυτές, και εναλλακτικά μέτρα αλληλεγγύης όπως η αποστολή προσωπικού ή μέτρα που επικεντρώνονται στην ανάπτυξη ικανοτήτων.
Η Επιτροπή συνέχισε επίσης τη συνεργασία της με τα κράτη μέλη προκειμένου να δημιουργηθούν νόμιμες οδοί μετανάστευσης, με βάση τις δεξιότητες που έχουν ανάγκη οι οικονομίες και οι περιφέρειές τους. Τον Ιούνιο η πρωτοβουλία «Εταιρικές σχέσεις και χρηματοδότηση για την ένταξη των μεταναστών - ανοίξτε νέα καρτέλα.» απέδειξε ότι η δημιουργική χρηματοδότηση και η συνεργασία μπορούν να διευκολύνουν την ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών στα κράτη μέλη.
Η πρωτοβουλία «Εταιρικές σχέσεις και χρηματοδότηση για την ένταξη των μεταναστών» ενισχύει την ένταξη των μεταναστών στην Ευρώπη
- 4 πιλοτικά έργα (Βέλγιο, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Φινλανδία).
- Πάνω από 600 οικογένειες μεταναστών συμμετείχαν σε δραστηριότητες ένταξης.
- 848 επαγγελματίες έλαβαν κατάρτιση στον τομέα της χρηματοοικονομικής ένταξης των μεταναστών.
- Περισσότεροι από 1 200 μετανάστες επωφελήθηκαν από εξατομικευμένη στήριξη, όπως η κατάρτιση και η καθοδήγηση.
- Χορηγήθηκαν 77 μικροδάνεια, με στόχο την προώθηση της αυτοαπασχόλησης και της οικονομικής ανεξαρτησίας.
Άρση των εμποδίων που σχετίζονται με:
- την ένταξη στις αγορές εργασίας·
- την κοινωνική ένταξη και τις διακρίσεις·
- την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση·
- την αντιμετώπιση διοικητικών και νομικών εμποδίων.