Jakość życia w Europie zależy od funkcjonalnych ekosystemów, które zapewniają nam zdrowie i umożliwiają działalność gospodarczą oraz bezpieczne i przystępne cenowo dostawy wysokiej jakości żywności. Dzięki naszym rolnikom, rybakom i sektorowi rolno-spożywczemu Europa ma najzdrowszą i najwyższej jakości żywność na świecie. W 2025 r. Unia Europejska kontynuowała prace mające na celu zapewnienie, by rolnictwo pozostało kluczowym elementem europejskiego stylu życia, a jednocześnie przeciwdziałała zmianie klimatu, aby zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe i wodne. Woda jest zasobem przekrojowym. Inwestowanie w gospodarkę inteligentnie wykorzystującą zasoby wodne zwiększy odporność i konkurencyjność gospodarki UE, a jednocześnie wesprze badania naukowe, innowacje, nowe technologie i rozwój umiejętności, dzięki czemu UE utrzyma wiodącą pozycję jako dostawca wiedzy.

UE reformuje swoją wspólną politykę rolną - otwórz w nowej zakładce (WPR), która zapewnia stabilne dostawy żywności, gwarantuje dochody dla rolników, chroni środowisko i podtrzymuje dynamiczny rozwój obszarów wiejskich. W ramach zreformowanej WPR z budżetu zostanie wyodrębnionych co najmniej 300 mld euro na wsparcie dochodu i wsparcie kryzysowe, przeznaczone dla osób najbardziej potrzebujących, w tym młodych rolników, małych gospodarstw i gospodarstw mieszanych oraz gospodarstw działających na obszarach o szczególnych ograniczeniach naturalnych.

Przyjęty w grudniu pakiet uproszczeń WPR - otwórz w nowej zakładce wspiera konkurencyjność, odporność i cyfryzację sektora rolnego, a w szczególności młodych rolników i rolników ekologicznych. Dzięki tym środkom rolnicy mogliby zaoszczędzić do 1,58 mld euro rocznie, a administracje krajowe – 210 mln euro. Co więcej, płatności oraz niektóre wymogi i narzędzia kryzysowe stałyby się bardziej elastyczne i łatwiejsze w zarządzaniu.

Aby przygotować się na przyszłość, UE podejmuje działania w celu zapewnienia opartych na dowodach ram umożliwiających dostosowanie polityki zarówno w ramach WPR, jak i poza jej zakresem. W ramach tych wysiłków w maju uruchomiono nowy obszar prac dotyczący zwierząt gospodarskich - otwórz w nowej zakładce w celu wsparcia tego sektora, ponieważ jest on szczególnie narażony na różne wstrząsy i globalną konkurencję. Istnieją również inne czynniki wywierające duży wpływ na sektor rolny, począwszy od zmiany oczekiwań konsumentów po wymogi klimatyczne i środowiskowe.

Komisja przedstawiła również strategię na rzecz wymiany pokoleniowej - otwórz w nowej zakładce, aby wesprzeć następne pokolenie rolników poprzez usunięcie głównych barier, z którymi borykają się młodzi i nowi rolnicy, oraz zwiększenie atrakcyjności życia na obszarach wiejskich.

Aby wspierać ochronę oceanów, nauk o oceanach, zrównoważone rybołówstwo, akwakulturę i niebieską gospodarkę, na konferencji ONZ w sprawie oceanów w 2025 r. Komisja ogłosiła swoją inicjatywę przewodnią – Europejski pakt na rzecz wszechoceanu - otwórz w nowej zakładce – wraz z jednym miliardem euro na inwestycje - otwórz w nowej zakładce na rzecz wszechoceanu. Pakt łączy politykę UE dotyczącą oceanów w jednolite ramy odniesienia, tworząc kompleksową strategię mającą na celu uwzględnienie możliwości i zagrożeń dla oceanów, społeczności nadbrzeżnych, wysp i regionów najbardziej oddalonych UE.

Niebieska gospodarka

Niebieska gospodarka UE to ważna siła napędowa wzrostu gospodarczego i innowacji. Odgrywa ona kluczową rolę w unijnej strategii przemysłowej i strategii bezpieczeństwa, obejmując tradycyjne sektory, takie jak rybołówstwo i żegluga, a także nowe dziedziny, takie jak energia odnawialna i niebieska biotechnologia.

Akwakultura – hodowla ryb, skorupiaków, mięczaków, szkarłupni, alg itd. – przewodzi zrównoważonej produkcji żywności w UE. W lipcu Komisja zaproponowała uproszczenie gromadzenia danych dotyczących akwakultury i rybołówstwa - otwórz w nowej zakładce, zmniejszając obciążenie sprawozdawcze państw członkowskich. Uprawa alg może przyczynić się do niebieskiej biogospodarki Europy, bezpieczeństwa żywnościowego, neutralności klimatycznej i odbudowy oceanów. Podczas drugiego unijnego szczytu na temat alg - otwórz w nowej zakładce, który odbył się w październiku w Berlinie (Niemcy), podkreślono korzyści gospodarcze i środowiskowe wynikające z uprawy alg.

Oceany i wody

W sprawozdaniu o stanie oceanów w ramach programu Copernicus - otwórz w nowej zakładce z 2025 r. podkreślono potrójny kryzys planetarny związany ze zmianą klimatu, zanieczyszczeniem i utratą różnorodności biologicznej, przy czym w 2024 r. globalne temperatury powierzchni mórz osiągnęły rekordowy poziom 21 °C.

Zgodnie z dyrektywą ramową w sprawie strategii morskiej - otwórz w nowej zakładce państwa członkowskie są zobowiązane do monitorowania, ochrony i podejmowania środków w celu poprawy stanu środowiska swoich mórz. Wiele obszarów polityki UE przyczyniło się do ograniczenia zanieczyszczenia powietrza, stosowania pestycydów i odpadów z tworzyw sztucznych w morzu, ale można zrobić więcej, aby zwalczać szkodliwy hałas, uwalnianie mikrodrobin plastiku do środowiska, zanieczyszczenie substancjami biogennymi i odpady, o czym świadczą sprawozdanie dotyczące monitorowania realizacji i perspektyw zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń z 2025 r. - otwórz w nowej zakładce oraz czwarta prognoza dotycząca czystego powietrza - otwórz w nowej zakładce. Tablica wskaźników zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń - otwórz w nowej zakładce pokazuje postępy w regionach i wybranych miastach.

W ramach Misji UE: Odbudowa naszych oceanów i zasobów wodnych - otwórz w nowej zakładce wsparto już ponad tysiąc inicjatyw - otwórz w nowej zakładce na rzecz ochrony i odbudowy ekosystemów morskich słodkowodnych. Misja zapewnia systemowe podejście do ochrony i przywrócenia dobrego stanu oceanów oraz morskich i wodnych zasobów Europy do 2030 r. W 2025 r. UE zainwestowała 116 mln euro w 13 nowych projektów - otwórz w nowej zakładce, które koncentrują się na ochronie siedlisk ryb migrujących, ograniczaniu wpływu rybołówstwa na środowisko i wspieraniu społeczności lokalnych w ich wysiłkach na rzecz odbudowy. Na trzecim szczycie ONZ w sprawie oceanów - otwórz w nowej zakładce UE zaproponowała nową inicjatywę w zakresie obserwacji oceanów i uruchomiła prototypową platformę europejskiego cyfrowego bliźniaka oceanu - otwórz w nowej zakładce – cyfrowe narzędzie, które ma pomóc w lepszym zrozumieniu oceanu, zarządzaniu nim i jego ochronie.

We wrześniu, przy wsparciu UE, weszło w życie Porozumienie Światowej Organizacji Handlu w sprawie subsydiów dla rybołówstwa - otwórz w nowej zakładce – istotny krok w kierunku ochrony oceanów, w pełni uwzględniający priorytety Europejskiego paktu na rzecz wszechoceanu.

20 września porozumienie o różnorodności biologicznej na obszarach znajdujących się poza jurysdykcją krajową - otwórz w nowej zakładce, znane również jako traktat o pełnym morzu, osiągnęło liczbę 60 ratyfikacji, co spowodowało jego wejście w życie na początku 2026 r. – przełomowy moment dla globalnej ochrony oceanów. UE i jej państwa członkowskie odegrały kluczową rolę w osiągnięciu postępów w realizacji porozumienia, kierując koalicją o wysokim poziomie ambicji na rzecz różnorodności biologicznej poza jurysdykcją krajową - otwórz w nowej zakładce – grupą ponad 40 państw zaangażowanych w ambitne, oparte na podstawach naukowych zarządzanie oceanami. Polityczne przywództwo tej koalicji odegrało kluczową rolę w kształtowaniu traktatu i przyspieszeniu jego ratyfikacji.

Rybołówstwo

Celem wspólnej polityki rybołówstwa - otwórz w nowej zakładceod początku było zapewnienie, aby rybołówstwo i akwakultura były zrównoważone środowiskowo i zarządzane w sposób spójny z celami w zakresie korzyści gospodarczych, społecznych i w zakresie zatrudnienia. W ocenie polityki z 2025 r. oceniono skuteczność powiązanego rozporządzenia - otwórz w nowej zakładce i to, czy jest ono nadal adekwatne do zakładanych celów, z uwzględnieniem szeroko zakrojonych konsultacji z zainteresowanymi stronami i z wykorzystaniem dowodów z badań dotyczących takich tematów, jak obowiązek wyładunku - otwórz w nowej zakładce.

W badaniu „Rybacy przyszłości - otwórz w nowej zakładce” przeanalizowano rolę rybaków w społeczeństwie w 22 nadbrzeżnych państwach członkowskich UE i przewidziano cztery potencjalne scenariusze do 2050 r., w zależności od zakresu zmian klimatu i różnorodności biologicznej w ekosystemach morskich oraz wahań popytu konsumpcyjnego i dynamiki rynku.

W 2025 r. podjęto wiele inicjatyw mających na celu wzmocnienie praw europejskich rybaków prowadzących działalność poza wodami UE. Zagwarantowano pełny wzajemny dostęp do wód na potrzeby działalności połowowej - otwórz w nowej zakładce między UE a Zjednoczonym Królestwem do 30 czerwca 2038 r., a nowy protokół ustaleń z Islandią - otwórz w nowej zakładce wzmocnił współpracę w dziedzinie zrównoważonego rybołówstwa i oceanów. Ponadto odnowione partnerstwa w zakresie zrównoważonego rybołówstwa - otwórz w nowej zakładce zapewniają statkom UE dostęp do wód Wybrzeża Kości Słoniowej - otwórz w nowej zakładce oraz Wysp Świętego Tomasza i Książęcej - otwórz w nowej zakładce przez cztery lata, a do wód Wysp Cooka - otwórz w nowej zakładce przez siedem lat.

Wdrożono już ponad połowę środków określonych w unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 - otwórz w nowej zakładce, a większość pozostałych inicjatyw jest w toku, w tym poprzez wdrożenie rozporządzenia w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych - otwórz w nowej zakładce.

Przyjęcie prawa o monitorowaniu gleb - otwórz w nowej zakładce, pierwszego w historii prawa UE dotyczącego gleby, odnosi się do kluczowych procesów degradacji gleby, takich jak erozja, utrata materii organicznej, zasolenie, zanieczyszczenie, zagęszczenie, uszczelnianie i utrata różnorodności biologicznej gleby. Nowa dyrektywa - otwórz w nowej zakładce ma również obejmować środki dotyczące monitorowania i oceny zdrowia gleb.

Postępy misji na rzecz gleby - otwórz w nowej zakładce w 2025 r.

• 561,5 mln euro finansowania.
• 63 projekty badawcze, w których wzięło udział ponad 1,4 tys. uczestników.
• 45 z planowanych 100 żywych laboratoriów i sztandarowych projektów - otwórz w nowej zakładce.

Plan działania na rzecz rozliczeniowych jednostek przyrodniczych - otwórz w nowej zakładce stanowi okazję do jednoczesnego generowania dochodów z publicznych i prywatnych źródeł finansowania na rzecz odbudowy zasobów przyrodniczych. Jego celem jest zwiększenie różnorodności biologicznej i ochrona siedlisk poprzez zachęcanie do inwestycji prywatnych, które odbudowują i zachowują przyrodę.

W grudniu Rada Unii Europejskiej przyjęła ukierunkowany przegląd - otwórz w nowej zakładce rozporządzenia UE w sprawie produktów niepowodujących wylesiania, którego celem jest uproszczenie wdrażania tego rozporządzenia. W 2025 r. Komisja opublikowała również pierwszy wykaz wskaźników referencyjnych - otwórz w nowej zakładce – narzędzie służące do klasyfikacji państw według ryzyka wylesiania związanego z produkcją bydła, kakao, kawy, oleju palmowego, kauczuku, soi i drewna.

Dzięki dyrektywie w sprawie redukcji krajowych emisji - otwórz w nowej zakładceemisje zanieczyszczeń powietrza zmniejszają się - otwórz w nowej zakładce w większości państw członkowskich. Ścieki komunalne są jednym z głównych źródeł zanieczyszczenia wody, jeżeli nie są zbierane i oczyszczane zgodnie z unijnymi przepisami. Zmieniona dyrektywa dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych - otwórz w nowej zakładce, która weszła w życie w styczniu 2025 r., odnosi się do pozostałych zanieczyszczeń i nowych wyzwań w zakresie gospodarowania ściekami komunalnymi.

W 2025 r. tytuł Zielonej Stolicy Europy na 2027 r. zdobyło miasto Heilbronn w Niemczech - otwórz w nowej zakładce, natomiast Assen w Niderlandach i Siena we Włoszech otrzymały nagrodę „Europejski Zielony Liść”, pokazując, w jaki sposób miasta mogą odgrywać wiodącą rolę w walce z zanieczyszczeniem powietrza i wody oraz zanieczyszczeniem hałasem, w gospodarowaniu odpadami i gospodarce o obiegu zamkniętym, a także w zwiększaniu różnorodności biologicznej, ograniczaniu emisji i przystosowywaniu się do zmiany klimatu.

W tym roku weszło w życie nowe rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych - otwórz w nowej zakładce, którego celem jest ograniczenie wzrostu wytwarzania odpadów opakowaniowych. Przyczyni się to do zapobiegania powstawaniu odpadów i usuwania substancji potencjalnie niebezpiecznych z łańcucha wartości. W lipcu Komisja opublikowała przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska z 2025 r. - otwórz w nowej zakładce, aby wesprzeć wdrażanie przepisów UE i zwiększyć świadomość na temat ich znaczenia dla zapewnienia mieszkańcom UE zdrowego środowiska jako podstawy długoterminowego dobrobytu i konkurencyjności. Komisja przyjęła również wytyczne - otwórz w nowej zakładce mające na celu wsparcie państw członkowskich w stosowaniu rozszerzonej odpowiedzialności producenta w odniesieniu do kosztów sprzątania zaśmiecenia.

W lipcu Komisja przedstawiła nowy Plan działania na rzecz europejskiego przemysłu chemicznego - otwórz w nowej zakładce, który ma na celu wzmocnienie konkurencyjności sektora i przyspieszenie przejścia na bezpieczną, zrównoważoną i innowacyjną produkcję chemiczną. UE podjęła również działania mające na celu zakazanie stosowania szkodliwych chemikaliów, zaburzaczy hormonalnych i bisfenoli w zabawkach sprzedawanych w UE - otwórz w nowej zakładce, przy jednoczesnym ograniczeniu stosowania PFAS (substancji per- i polifluoroalkilowych) w pianach gaśniczych - otwórz w nowej zakładce. W kwietniu Komisja opublikowała przewodnik - otwórz w nowej zakładce, który ma pomóc przedsiębiorstwom w przestrzeganiu nowych ograniczeń dotyczących mikroplastiku. Ponadto nowe i jaśniejsze przepisy dotyczące detergentów - otwórz w nowej zakładce uzgodnione przez współprawodawców w czerwcu pomogą lepiej chronić zdrowie ludzi i środowisko.

Zmianę klimatu uznano za kluczowy czynnik ryzyka również w strategii na rzecz unii gotowości - otwórz w nowej zakładce (zob. rozdział 3), podkreślając przy tym rolę przewidywania i zapobiegania oraz całościowego podejścia do zarządzania ryzykiem. W tym celu rozpoczęto prace nad zintegrowanymi ramami europejskiej odporności na zmianę klimatu i zarządzania ryzykiem - otwórz w nowej zakładce.

Misja UE: przystosowanie się do zmiany klimatu - otwórz w nowej zakładce w ramach programu „Horyzont Europa” - otwórz w nowej zakładce przekłada unijną strategię adaptacyjną - otwórz w nowej zakładce na konkretne działania. W 2025 r. w ramach misji uruchomiono 18 nowych projektów - otwórz w nowej zakładcew celu zwiększenia skali sprawdzonych podejść, uwzględnienia przystosowania się do zmiany klimatu na wszystkich szczeblach sprawowania rządów, promowania rozwiązań systemowych i międzysektorowych oraz wspierania najbardziej wrażliwych grup społecznych.

Możliwości finansowania na lata 2025–2027 udostępnione w ramach programu LIFE - otwórz w nowej zakładce, którego całkowity budżet wynosi 2,3 mld euro, mają na celu pobudzenie przejścia UE na czystą, konkurencyjną i odporną na zmianę klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym. Ponadto Komisja zainwestowała 86 mln euro w nowe strategiczne projekty zintegrowane - otwórz w nowej zakładce koncentrujące się na poprawie jakości i dostępności wody, oczyszczaniu zanieczyszczonych rzek, poprawie ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej oraz ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych. Europejska strategia odporności wodnej odnosi się również do skutków zmiany klimatu, takich jak powodzie i susze.

Unijny Mechanizm Ochrony Ludności - otwórz w nowej zakładcema na celu zacieśnienie współpracy między państwami członkowskimi i krajami uczestniczącymi w zakresie ochrony ludności, aby poprawić zapobieganie klęskom żywiołowym, w tym zjawiskom klimatycznym, a także gotowość i reagowanie na nie (zob. rozdział 3).

UE buduje silną Europejską Unię Zdrowotną - otwórz w nowej zakładce, w której środki medyczne są dostępne, przystępne cenowo i innowacyjne; wszystkie państwa członkowskie są przygotowane na kryzysy zdrowotne i wspólnie na nie reagują; a państwa członkowskie działają na rzecz poprawy profilaktyki, leczenia i opieki po leczeniu w przypadku chorób takich jak nowotwory i choroby układu sercowo-naczyniowego.

Podczas pierwszych 100 dni swojej kadencji Komisja zaproponowała akt dotyczący leków o krytycznym znaczeniu - otwórz w nowej zakładce, którego celem jest poprawa dostępności, dostaw i produkcji leków o krytycznym znaczeniu w UE. Akt ten pomoże zapewnić, by w razie potrzeby pacjenci mieli dostęp do niezbędnych im leków. Jako uzupełnienie aktu w sprawie leków o krytycznym znaczeniu osiągnięto porozumienie polityczne w sprawie pakietu farmaceutycznego - otwórz w nowej zakładce. Jest to pierwsza poważna reforma prawodawstwa farmaceutycznego UE od 2004 r.

W tym roku weszła w życie europejska przestrzeń danych dotyczących zdrowia - otwórz w nowej zakładce. Jest ona kamieniem węgielnym Europejskiej Unii Zdrowotnej oraz kamieniem milowym w transformacji cyfrowej UE. W styczniu Komisja przedstawiła również plan działania w sprawie cyberbezpieczeństwa szpitali i świadczeniodawców - otwórz w nowej zakładce, aby bardziej wzmocnić bezpieczeństwo cyfrowe naszych systemów opieki zdrowotnej.

W grudniu Komisja przedstawiła pierwszy w historii unijny plan dotyczący zdrowia układu krążenia - otwórz w nowej zakładce, aby zmierzyć się z główną przyczyną zgonów w Europie. Nowy plan ma na celu zmniejszenie liczby przedwczesnych zgonów spowodowanych chorobami układu krążenia w UE dzięki lepszej profilaktyce oraz wczesnemu wykrywaniu i leczeniu tych chorób oraz zarządzaniu nimi.

Komisja przedstawiła unijny plan zapobiegania, gotowości i reagowania - otwórz w nowej zakładce jako zestaw narzędzi dla decydentów i zarządzających kryzysami pracujących w dziedzinie stanów zagrożenia zdrowia. Jest to kluczowe działanie we wdrażaniu strategii na rzecz unii gotowości w sektorze zdrowia. Komisja kontynuowała realizację ważnych projektów mających na celu zwiększenie gotowości UE na przyszłe stany zagrożenia zdrowia, inaugurując nowe centrum szczepionek - otwórz w nowej zakładce i ułatwiając dostęp do leków za pośrednictwem nowych umów dotyczących wspólnego udzielania zamówień.

Komisja przedstawiła również strategię na rzecz medycznych środków przeciwdziałania - otwórz w nowej zakładce, aby wzmocnić ochronę UE przed priorytetowymi zagrożeniami dla zdrowia, w tym wirusami o potencjale pandemicznym, opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, zagrożeniami dla zdrowia spowodowanymi zmianą klimatu, zagrożeniami związanymi z konfliktami zbrojnymi oraz zagrożeniami chemicznymi, biologicznymi, radiologicznymi i jądrowymi.

Dzięki strategii UE w dziedzinie zdrowia na świecie - otwórz w nowej zakładce UE poczyniła znaczne postępy - otwórz w nowej zakładce we wzmacnianiu systemów opieki zdrowotnej i rozszerzaniu powszechnego zabezpieczenia zdrowotnego, a także w poprawie gotowości i reagowania na transgraniczne zagrożenia zdrowia. W tym kontekście w 2025 r. Komisja podpisała nowe umowy z Kanadyjską Organizacją ds. Gotowości na Stany Zagrożenia Zdrowia - otwórz w nowej zakładce oraz z Panamerykańską Organizacją Zdrowia - otwórz w nowej zakładce. Komisja przeznaczyła również 9,4 mln euro na wsparcie partnerstwa na rzecz przyspieszenia badań i sekwencjonowania ospy małpiej w Afryce - otwórz w nowej zakładce. Wzmocni ono wykrywanie i monitorowanie ospy małpiej, a jednocześnie wesprze innowacyjne testy.

Podczas 12. forum partnerstwa pomiędzy Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie badań klinicznych - otwórz w nowej zakładce, które odbyło się w Kigali w Rwandzie, dokonano przeglądu postępów tego przełomowego partnerstwa z Afryką w zakresie badań klinicznych. W ramach partnerstwa wydano obecnie ponad 1,5 mld euro na 477 badań klinicznych, które doprowadziły do opracowania nowych leków, takich jak dwie pierwsze na świecie szczepionki przeciwko malarii.