Dobrobyt Europy zależy od konkurencyjności, zrównoważonego rozwoju i odporności jej gospodarki i od wynikających z tego możliwości dla obywateli i przedsiębiorstw – obecnie i w przyszłości. W 2025 r. Unia Europejska zwiększyła swoją bazę przemysłową, przyspieszyła czystą i cyfrową transformację, a także wzmocniła jednolity rynek. Kierując się Kompasem konkurencyjności dla UE i Paktem dla czystego przemysłu, starano się wyeliminować lukę innowacyjną, zmniejszyć zależności i zapewnić spójność ambitnych celów klimatycznych z wymogami wzrostu gospodarczego. Nowe inicjatywy służące ograniczeniu biurokracji, zmodernizowaniu systemów podatkowych i wspieraniu uczciwej konkurencji pomogą przedsiębiorstwom, zwłaszcza małym i średnim, rozwijać swoją działalność w innych państwach UE. Strategiczne inwestycje w czyste technologie, innowacje cyfrowe i surowce krytyczne są motorem długoterminowej konkurencyjności. Natomiast unia oszczędności i inwestycji oraz Europejski Fundusz Konkurencyjności, wraz z programem „Horyzont Europa”, służą temu, aby europejski przemysł miał w przyszłości zapewniony dopływ kapitału. Najważniejszym czynnikiem konkurencyjności Europy są nadal ludzie, a w zdobywaniu umiejętności potrzebnych w przekształcającej się gospodarce (zob. rozdział 4) wesprze ich uruchomiona w 2025 r. unia umiejętności.

Kompas konkurencyjności dla UE

Kompas konkurencyjności - otwórz w nowej zakładce to plan działania, który będzie wyznaczał kierunek prac UE w dziedzinie konkurencyjności na najbliższe pięć lat. Podstawą jego opracowania były raporty Draghiego - otwórz w nowej zakładce i Letty - otwórz w nowej zakładce, a przyświecają mu trzy zasady przewodnie - otwórz w nowej zakładce: eliminowanie luki innowacyjnej, wspólny plan na rzecz dekarbonizacji i konkurencyjności oraz poprawa bezpieczeństwa gospodarczego dzięki ograniczeniu nadmiernych zależności. Realizacji tych zasad służą działania horyzontalne, których efektem będzie większa konkurencyjność unijnej gospodarki.

Horyzontalne czynniki
wspomagające konkurencyjność UE

1. Ograniczenie biurokracji.
2. Usunięcie barier wewnątrz jednolitego rynku.
3. Stworzenie warunków dla efektywnego finansowania inwestycji.
4. Wspieranie umiejętności i wysokiej jakości miejsc pracy.
5. Lepsza koordynacja działań między UE a państwami członkowskimi.

Ukończenie tworzenia jednolitego rynku

Kompas wyznacza strategiczny kierunek (innowacje, dekarbonizacja, bezpieczeństwo) w dążeniu do konkurencyjności, zaś dokończenie tworzenia jednolitego rynku pozwoli wyeliminować ostatnie przeszkody na tej drodze. 21 maja Komisja Europejska przedstawiła strategię jednolitego rynku - otwórz w nowej zakładce, mającą ułatwić prowadzenie działalności gospodarczej w UE. Docelowo transgraniczne świadczenie usług i przepływ towarów mają się odbywać bez zakłóceń, a egzekwowanie przepisów dotyczących jednolitego rynku – szybko i skutecznie. Dzięki jednolitemu rynkowi unijny produkt krajowy brutto wzrósł od czasu jego utworzenia o co najmniej 3–4 proc., a gospodarka UE zyskała 3,6 mln nowych miejsc pracy. Pełna integracja jednolitego rynku umożliwiłaby podwojenie dotychczasowych korzyści i wzrost konkurencyjności UE.

Mając to na uwadze, Komisja opublikowała Sprawozdanie dotyczące polityki konkurencji za rok 2024 - otwórz w nowej zakładce. Opracowała również Roczne sprawozdanie dotyczące jednolitego rynku i konkurencyjności za 2025 r. - otwórz w nowej zakładce, w którym prześledziła postępy UE w zakresie dziewięciu kluczowych czynników konkurencyjności.

W lipcu zatwierdzono przyjęcie euro przez Bułgarię z dniem 1 stycznia 2026 r. Tym samym Bułgaria stała się 21. państwem strefy euro.

Modernizacja i uproszczenie procedur celnych dotyczących towarów w handlu elektronicznym

W listopadzie państwa członkowskie zawarły porozumienie w sprawie zniesienia progu zwolnienia z cła dla przesyłek o wartości poniżej 150 euro - otwórz w nowej zakładce. Zmieniono sposób postępowania z towarami w handlu elektronicznym, aby wyrównać warunki działania między handlem elektronicznym a tradycyjnym handlem detalicznym. Jest to pierwszy zrealizowany cel wniosku w sprawie reformy celnej - otwórz w nowej zakładce z 2023 r. Wniosek ten był odpowiedzią na wyzwania w handlu elektronicznym wynikające ze wzrostu liczby towarów o niskiej wartości przybywających bezpośrednio do konsumentów w UE z państw trzecich.

Unowocześnienie przepisów dotyczących VAT w epoce cyfrowej

W maju Rada uzgodniła nowy plan - otwórz w nowej zakładce dotyczący przepisów o podatku od wartości dodanej (VAT). Zmiany dotyczą przede wszystkim importu w handlu elektronicznym i opodatkowania sprzedaży towarów pochodzących spoza UE. Mają one zachęcać do korzystania z punktu kompleksowej obsługi VAT - otwórz w nowej zakładce, co wiąże się z uproszczeniem składania deklaracji i poboru VAT, ograniczeniem formalności dla unijnych przedsiębiorstw i wsparciem walki z oszustwami związanymi z VAT.

W marcu przyjęto - otwórz w nowej zakładce przełomowy pakiet dotyczący VAT w epoce cyfrowej - otwórz w nowej zakładce – stanowi to istotny krok naprzód w cyfryzacji i modernizacji unijnego systemu VAT. Dzięki temu system będzie bardziej przyjazny dla przedsiębiorstw, bardziej restrykcyjny wobec nadużyć finansowych i lepiej przygotowany na wyzwania wynikające z rozwoju gospodarki platformowej.

Ograniczanie obciążeń administracyjnych

Tworzenie korzystnego otoczenia biznesowego wymaga również złagodzenia wymogów administracyjnych, zwłaszcza w odniesieniu do MŚP. Zamiast 27 różnych zbiorów przepisów krajowych, UE chce stworzyć jednolite, opcjonalne, ogólnounijne prawo spółek, zwane 28. systemem prawnym - otwórz w nowej zakładce. Ma to ułatwić i przyspieszyć zakładanie i prowadzenie działalności w dowolnym miejscu w UE z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych i usprawnionych procedur. Transgraniczne prowadzenie działalności ma stać się mniej skomplikowane, a pozyskiwanie inwestycji przez przedsiębiorstwa – łatwiejsze.

UE pomaga również MŚP lepiej orientować się w gąszczu przepisów dotyczących sankcji. W UE obowiązuje obecnie ponad 40 systemów sankcji - otwórz w nowej zakładce, służących zapobieganiu konfliktom lub reagowaniu na kryzysy. W marcu Komisja uruchomiła zatem punkt informacyjny UE ds. sankcji - otwórz w nowej zakładce, który w sposób kompleksowy oferuje odpowiednie zasoby, wydarzenia oraz wsparcie w zakresie przestrzegania przepisów. Punkt informacyjny pomaga MŚP poznać systemy sankcji i się do nich stosować. Udziela wskazówek tym przedsiębiorstwom, które mają trudności z samodzielnym zapewnieniem należytej staranności.

Proponowane europejskie portfele biznesowe - otwórz w nowej zakładce to narzędzia cyfrowe, które ułatwią przedsiębiorstwom każdej wielkości bezpieczną interakcję i komunikację z organami publicznymi i innymi przedsiębiorstwami w całej UE. Przedsiębiorstwa i organy publiczne będą mogły identyfikować, uwierzytelniać i wymieniać między sobą dane w sposób zapewniający pełne skutki prawne w całej UE. Portfele biznesowe opierają się na europejskich ramach tożsamości cyfrowej - otwórz w nowej zakładce i stanowią część szerszego programu uproszczeń.

Rada, chcąc uprościć skomplikowane przepisy podatkowe, przyjęła zmianę do dyrektywy w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania - otwórz w nowej zakładce (DAC9 - otwórz w nowej zakładce). Umożliwia ona grupom przedsiębiorstw wielonarodowych składanie jednej deklaracji dotyczącej podatku wyrównawczego dla całej grupy, zamiast obowiązku składania wielu deklaracji w każdym państwie osobno. Ustandaryzowany system wymiany informacji przyniesie z kolei korzyści organom podatkowym.

Za pośrednictwem Instrumentu Wsparcia Technicznego - otwórz w nowej zakładce UE wesprze 109 reform - otwórz w nowej zakładce, aby pomóc państwom członkowskim w poprawie warunków prowadzenia działalności gospodarczej, zlikwidowaniu luki innowacyjnej, budowaniu gospodarki neutralnej dla klimatu i zwiększeniu bezpieczeństwa gospodarczego UE. Spośród tych reform 38 szczególnie przyczyni się do zmniejszenia obciążeń dla MŚP oraz wsparcia przedsiębiorstw typu start-up i scale-up.

Na tym nie koniec – UE dokonuje również przeglądu własnych przepisów, aby usunąć bariery administracyjne na jednolitym rynku (zob. sekcja „Uproszczenie przepisów UE” w rozdziale 8).

Polityka konkurencji

- otwórz w nowej zakładce

Animacja:w jaki sposób polityka konkurencji UE poprawia codzienne życie?

Dążenie do czystego i konkurencyjnego przemysłu

W obliczu potrójnego kryzysu planetarnego, związanego ze zmianą klimatu, utratą bioróżnorodności i zanieczyszczeniem (zob. rozdział 5), oraz mając na uwadze, że zgodnie z europejskim sprawozdaniem na temat stanu klimatu z 2024 r. - otwórz w nowej zakładce rok ten był najcieplejszym rokiem w historii, UE z niesłabnącą determinacją stara się przekuć swoje działania związane z klimatem we wsparcie zrównoważonego wzrostu gospodarczego i globalne przywództwo w zakresie czystej transformacji. Pakt dla czystego przemysłu - otwórz w nowej zakładce ma kluczowe znaczenie dla tych wysiłków, ponieważ dostosowuje politykę klimatyczną do wymogów konkurencyjności i strategicznej niezależności. Przyspieszy on dekarbonizację przemysłu i pomoże zapewnić osiągnięcie celu neutralności klimatycznej do 2050 r., zgodnie z Europejskim prawem o klimacie - otwórz w nowej zakładce.

W czerwcu Komisja przyjęła ramy pomocy państwa na potrzeby Paktu dla czystego przemysłu - otwórz w nowej zakładce. Umożliwiają one państwom członkowskim wspieranie czystej energii, dekarbonizacji przemysłu i produkcji czystych technologii na uproszczonych warunkach. Zapewniają także ukierunkowane wsparcie dla odbiorców energochłonnych, ułatwiające im pokrywanie kosztów energii elektrycznej. Dodatkowo, aby wzmocnić pozycję UE na światowych rynkach, w październiku przedstawiono globalną wizję UE w zakresie klimatu i energii - otwórz w nowej zakładce. Strategia ta przewiduje zacieśnienie istniejących i tworzenie nowych, wzajemnie korzystnych partnerstw z partnerami międzynarodowymi. W ten sposób Pakt dla czystego przemysłu zyskuje nowy wymiar zewnętrzny, przyczyniając się do globalnej, czystej i odpornej transformacji.

Główne kierunki działań w związku z wyzwaniami sektora energetycznego

Inicjatywy ukierunkowane na branże stojące przed wyjątkowymi wyzwaniami

EUROPEJSKI PLAN DZIAŁANIA W ZAKRESIE STALI I METALI - otwórz w nowej zakładce

Jest to plan działania na rzecz obniżenia kosztów energii, wzmocnienia ochrony handlu, zapobiegania ucieczce emisji, wspierania zamkniętego obiegu gospodarki, uruchomienia inwestycji i ochrony miejsc pracy. W ramach tego planu Komisja przedstawiła wniosek - otwórz w nowej zakładce w sprawie ochrony unijnego przemysłu stalowego przed nieuczciwymi skutkami globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych.

PLAN DZIAŁANIA NA RZECZ PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO - otwórz w nowej zakładce

W planie tym przedstawiono środki mające pomóc w obniżeniu kosztów energii i surowców, wspieraniu czystych technologii o obiegu zamkniętym, utworzeniu sojuszu na rzecz chemikaliów o krytycznym znaczeniu, uproszczeniu wymogów regulacyjnych i rozwiązaniu problemu szkodliwych substancji, takich jak PFAS („wieczne chemikalia”).

PLAN DZIAŁANIA DLA EUROPEJSKIEGO PRZEMYSŁU MOTORYZACYJNEGO - otwórz w nowej zakładce

Plan ten będzie wspierał przejście na czyste ekologicznie, podłączone do internetu i zautomatyzowane pojazdy oraz pomoże uwolnić potencjał innowacyjny sektora. Zaproponowano - otwórz w nowej zakładce środek elastyczności - otwórz w nowej zakładce, aby pomóc producentom w osiągnięciu docelowych poziomów emisji dwutlenku węgla na 2025 r. dla nowych samochodów osobowych i dostawczych. Plan ten obejmuje uruchomienie pakietu inwestycyjnego „Booster branży baterii”, w ramach którego udostępnia się 1,8 mld euro na pomoc unijnym producentom baterii w zwiększeniu skali działalności i zdolności produkcyjnych. Komisja przedstawiła również pakiet motoryzacyjny - otwórz w nowej zakładce, w tym wniosek dotyczący zmiany norm emisji dwutlenku węgla dla samochodów osobowych i dostawczych, wniosek w sprawie czystych flot korporacyjnych, strategię „Booster branży baterii” oraz wniosek zbiorczy dotyczący przemysłu motoryzacyjnego.

Czysta i przystępna cenowo energia

Aby zrealizować założenia Paktu dla czystego przemysłu, UE potrzebuje przystępnej cenowo energii. W lutym Komisja przedstawiła Plan działania na rzecz przystępnej cenowo energii - otwórz w nowej zakładce, wprowadzając krótkoterminowe środki mające na celu zmniejszenie kosztów energii poprzez uzyskanie z wyprzedzeniem korzyści płynących z energii ze źródeł odnawialnych, oszczędności energii, głębszej integracji rynku i lepszych połączeń międzysystemowych. Plan ten ma na celu udzielenie pomocy gospodarstwom domowym, które borykają się z wysokimi rachunkami za energię, oraz branżom zmagającym się z wysokimi kosztami produkcji. Przewiduje się, że łączne oszczędności wyniosą 45 mld euro w 2025 r., do 2030 r. wzrosną do 130 mld euro rocznie, a do 2040 r. – do 260 mld euro.

W ramach uruchomionego w 2022 r. unijnego planu REPowerEU - otwórz w nowej zakładce poczyniono już znaczne postępy w zapewnianiu obywatelom i przedsiębiorstwom dostępu do przystępnej cenowo, bezpiecznej i zrównoważonej energii. Aby położyć kres zależności od rosyjskich paliw kopalnych i wzmocnić strategiczną autonomię UE, Komisja opublikowała w maju plan działania REPowerEU - otwórz w nowej zakładce, a następnie w czerwcu przedstawiła wniosek ustawodawczy - otwórz w nowej zakładce mający na celu stopniowe odchodzenie od importu rosyjskiego gazu i ropy naftowej do końca 2027 r. W grudniu Parlament i Rada osiągnęły wstępne porozumienie polityczne - otwórz w nowej zakładce w sprawie tej inicjatywy.

Aby jeszcze bardziej wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne UE, Komisja pracuje nad przeglądem unijnych ram bezpieczeństwa energetycznego. W grudniu Komisja zaproponowała - otwórz w nowej zakładce również modernizację i rozbudowę unijnej infrastruktury sieciowej za pomocą pakietu dotyczącego europejskich sieci energetycznych oraz inicjatywy na rzecz autostrad energetycznych.

W lipcu Komisja i Europejski Bank Inwestycyjny wypłaciły 3,66 mld euro - otwórz w nowej zakładce z funduszu modernizacyjnego - otwórz w nowej zakładce na wsparcie 34 projektów dotyczących czystej energii, z których część koncentruje się na efektywności energetycznej. We wrześniu instytucje te uruchomiły inicjatywę na rzecz efektywności energetycznej w małych i średnich przedsiębiorstwach - otwórz w nowej zakładce – program finansowania o wartości 17,5 mld euro, który ma pomóc ponad 350 tys. przedsiębiorstw w zmniejszeniu zużycia energii.

We współpracy z Polską 9 lutego Estonia, Łotwa i Litwa zsynchronizowały swoje sieci elektroenergetyczne z siecią Europy kontynentalnej. UE wsparła ten strategiczny projekt europejski, zapewniając finansowanie w wysokości ponad 1,3 mld euro, co stanowi 75 proc. kosztów inwestycji. Oznacza to pełną integrację państw bałtyckich z unijnym rynkiem energii. Zmiana ta kładzie kres zależności od systemów białoruskich i rosyjskich oraz wzmacnia odporność energetyczną w regionie i w UE.

W UE kontynuowano postępy w zakresie energii ze źródeł odnawialnych, przy czym w 2024 r. energia ze źródeł odnawialnych stanowiła 47 proc. produkcji energii elektrycznej. W 2025 r. przedstawiono wspólną unijną metodykę - otwórz w nowej zakładce obliczania emisji pochodzących z paliw niskoemisyjnych w ujęciu dotyczącym całego cyklu życia. Prawie 1 mld euro z Funduszu Innowacyjnego, finansowanego z dochodów z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji, przyznano na 15 projektów dotyczących wodoru odnawialnego - otwórz w nowej zakładce. Oczekuje się, że w ramach tych projektów wyprodukowane zostanie prawie 2,2 mln ton wodoru odnawialnego w ciągu 10 lat, co pozwoli uniknąć emisji ponad 15 mln ton dwutlenku węgla.

Państwa członkowskie zachowują prawo do wyboru swojego koszyka energetycznego, a dla niektórych energia jądrowa ma nadal zasadnicze znaczenie dla dekarbonizacji, konkurencyjności przemysłu i bezpieczeństwa energetycznego. W maju Wspólne Centrum Badawcze uruchomiło cyfrowe centrum modelowania w celu wspierania innowacji w obszarach takich jak małe reaktory modułowe i planowanie energetyczne. Komisja opublikowała również zaktualizowany komunikat w sprawie przykładowego programu energetyki jądrowej - otwórz w nowej zakładce, zawierający przegląd tendencji w rozwoju energetyki jądrowej i potrzeb inwestycyjnych w całej UE, a także wytyczne dotyczące bezpieczeństwa jądrowego, gospodarowania odpadami, umiejętności i współpracy międzynarodowej.

Komisja przyjęła również plan prac na lata 2025–2030 - otwórz w nowej zakładce dotyczący rozporządzenia w sprawie ekoprojektu w odniesieniu do zrównoważonych produktów - otwórz w nowej zakładce i rozporządzenia w sprawie etykietowania energetycznego - otwórz w nowej zakładce. W planie tym określono wykaz produktów, którym należy nadać priorytet przy wprowadzaniu wymogów dotyczących ekoprojektu i etykietowania energetycznego w ciągu najbliższych pięciu lat, aby produkty te stały się zrównoważone, nadające się do naprawy, o obiegu zamkniętym i energooszczędne. Ponadto 9 maja zaczęły obowiązywać zmienione przepisy dotyczące zużycia energii przez urządzenia elektryczne w trybie czuwania, wyłączenia i czuwania przy podłączeniu do sieci - otwórz w nowej zakładce.

Zrównoważony transport

Aby zachować konkurencyjność, UE potrzebuje zrównoważonej, dobrze połączonej sieci transportowej, która wzmacnia integrację i mobilność regionalną. W 2025 r. Komisja wybrała 94 projekty transportowe - otwórz w nowej zakładce, które otrzymają prawie 2,8 mld euro dotacji UE w ramach instrumentu „Łącząc Europę” - otwórz w nowej zakładce na modernizację kolei, śródlądowych dróg wodnych i szlaków morskich należących do transeuropejskiej sieci transportowej - otwórz w nowej zakładce. Wybrała również ponad 100 projektów, które otrzymają około 1 mld euro w formie dotacji z instrumentu na rzecz infrastruktury paliw alternatywnych - otwórz w nowej zakładce w celu wsparcia rozwoju infrastruktury paliw odnawialnych i niskoemisyjnych w portach i portach lotniczych oraz wzdłuż kluczowych odcinków dróg.

Ponadto Plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonego transportu - otwórz w nowej zakładce zapewnia ramy strategiczne mające na celu przyspieszenie dekarbonizacji transportu w UE poprzez pobudzenie inwestycji w paliwa odnawialne i niskoemisyjne dla sektorów lotnictwa i transportu wodnego. Oczekuje się, że środki przedstawione w planie uruchomią co najmniej 2,9 mld euro do końca 2027 r. Jedną z kluczowych inicjatyw przewidzianych w planie było uruchomienie koalicji państw członkowskich pragnących wspierać produkcję i wykorzystanie syntetycznych paliw lotniczych. Grupa ta zamierza organizować aukcje dwustronne, zapewniając producentom długoterminową pewność dochodów, a nabywcom paliwa – konkurencyjne umowy krótkoterminowe, przy czym pierwszą aukcję zaplanowano na 2026 r.

Komisja przedstawiła również ambitny plan - otwórz w nowej zakładce przyspieszenia rozwoju kolei dużych prędkości i znacznego skrócenia czasu podróży koleją w całej UE.

Przyszłe ulepszenia tras pociągów

Kolejny ważny etap osiągnięto dzięki przełomowi w budowie tunelu bazowego pod przełęczą Brenner - otwórz w nowej zakładce – 56-kilometrowego połączenia kolejowego między Austrią a Włochami w ramach korytarza „Skandynawia–Morze Śródziemne” transeuropejskiej sieci transportowej. UE przeznaczyła ponad 2,3 mld euro na finansowanie tego tunelu i jego tras dojazdowych za pośrednictwem instrumentu „Łącząc Europę”. Europejski Bank Inwestycyjny podpisał również umowę w sprawie finansowania o wartości 875 mln euro - otwórz w nowej zakładce, wspieraną przez InvestEU - otwórz w nowej zakładce, dotyczącą portugalskiej linii kolei dużych prędkości Lizbona–Porto.

W 2025 r. kontynuowano wdrażanie pakietu dotyczącego ekologizacji transportu towarowego z 2023 r. - otwórz w nowej zakładce Osiągnięto porozumienie polityczne w sprawie rozporządzenia o wykorzystaniu zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej - otwórz w nowej zakładce oraz rozporządzenia CountEmissionsEU - otwórz w nowej zakładce. Przepisy te zwiększą zachęty do korzystania z niskoemisyjnych samochodów ciężarowych, poprawią zarządzanie infrastrukturą kolejową oraz zwiększą dostępność informacji na temat emisji gazów cieplarnianych związanych z transportem, a przez to sprawią, że transport towarowy stanie się bardziej wydajny i zrównoważony.

Aby zachęcać do zrównoważonego transportu drogowego, Komisja zaproponowała - otwórz w nowej zakładce zwolnienie bezemisyjnych pojazdów ciężkich z opłat drogowych do czerwca 2031 r. Wydała także komunikat - otwórz w nowej zakładce i przedstawiła wniosek ustawodawczy - otwórz w nowej zakładce, aby pomóc przyspieszyć upowszechnianie pojazdów bezemisyjnych i niskoemisyjnych we flotach korporacyjnych, które odpowiadają za około 60 proc. wszystkich rejestracji samochodów w UE. Ponadto dziewięć państw członkowskich przyjęło inicjatywę w zakresie europejskich czystych korytarzy transportowych - otwórz w nowej zakładce, która ma na celu przyspieszenie rozwoju infrastruktury ładowania pojazdów ciężkich wzdłuż kluczowych drogowych korytarzy towarowych. Aby poprawić jakość powietrza i bezpieczeństwo ruchu drogowego w całej UE, Komisja zaproponowała również kompleksowy przegląd unijnych przepisów dotyczących bezpieczeństwa ruchu drogowego i rejestracji pojazdów - otwórz w nowej zakładce.

Czystą i cyfrową transformację przemysłu motoryzacyjnego dodatkowo wspierają badania naukowe i innowacje. Trzy partnerstwa - otwórz w nowej zakładce: 2Zero, CCAM i BATT4EU, podpisały protokół ustaleń - plik PDF – otwórz w nowej zakładce dotyczący współpracy nad wspólnym programem badań naukowych i innowacji w ramach „Horyzontu Europa” - otwórz w nowej zakładce (zob. sekcja „Wspieranie badań naukowych i innowacji” poniżej). Program prac w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa” zakłada także zmobilizowanie w latach 2025–2027 kwoty 1 mld euro na wsparcie inicjatyw w takich dziedzinach jak jazda autonomiczna, baterie litowe nowej generacji oraz floty elektrycznych pojazdów ciężkich.

W minionym roku Komisja rozpoczęła także prace nad strategią UE w sprawie portów - otwórz w nowej zakładce oraz strategią UE na rzecz przemysłu morskiego - otwórz w nowej zakładce. Celem tych inicjatyw jest poprawa konkurencyjności, zrównoważonego charakteru i odporności unijnego systemu transportu wodnego dzięki współpracy portów, sektora żeglugi i przemysłu. Nowe nieformalne wytyczne - otwórz w nowej zakładce dotyczące wspólnych zakupów i norm w zakresie elektrycznego sprzętu do obsługi kontenerów w portach mają przyspieszyć przejście z oleju napędowego na maszyny elektryczne i ograniczyć emisje.

Ponadto, aby utrzymać konkurencyjność sektora transportu i zaradzić niedoborom pracowników, podjęto szereg inicjatyw służących zwiększeniu atrakcyjności kariery zawodowej w transporcie. Obejmują one między innymi zalecenia - otwórz w nowej zakładce dotyczące przyciągnięcia kobiet do pracy w transporcie i utrzymania ich w tym sektorze, platformę „Kobiety a transport” - otwórz w nowej zakładce, działania sieci ambasadorów różnorodności w transporcie - otwórz w nowej zakładce oraz konferencję - otwórz w nowej zakładce poświęconą poprawie atrakcyjności zawodów związanych z transportem dla młodych ludzi.

Inwestowanie w powstające technologie

Długoterminowa konkurencyjność UE zależy od jej pozycji lidera w zakresie technologii krytycznych, takich jak obliczenia superkomputerowe, sztuczna inteligencja (AI) i obliczenia kwantowe. Aby ugruntować tę pozycję, Komisja przeznaczy 1,3 mld euro - otwórz w nowej zakładce w ramach programu „Cyfrowa Europa” - otwórz w nowej zakładce na wdrożenie technologii o kluczowym znaczeniu dla przyszłości UE i jej suwerenności technologicznej.

W sprawozdaniu na temat stanu cyfrowej dekady w 2025 r. - otwórz w nowej zakładce przedstawiono przegląd postępów w realizacji celów cyfrowych UE na 2030 r. Chociaż odnotowano postępy w obszarach takich jak podstawowy zasięg sieci 5G i wdrażanie technologii brzegowych, w sprawozdaniu podkreślono, że wciąż występują luki w zakresie technologii podstawowych, umiejętności cyfrowych i ochrony słabszych grup społecznych, oraz zwrócono uwagę, że potrzebne są większe inwestycje publiczne i prywatne.

We wrześniu Komisja przedstawiła Europejską strategię na rzecz infrastruktury badawczej i technologicznej - otwórz w nowej zakładce, której celem jest wzmocnienie zdolności badawczych i technologicznych UE – od zaawansowanych laboratoriów, dużych instrumentów naukowych i ośrodków przetwarzania danych po linie pilotażowe, platformy testowe i pomieszczenia czyste. Infrastruktura ta ma zasadnicze znaczenie dla doskonałości naukowej, konkurencyjności i suwerenności technologicznej UE.

W 2025 r. weszły również w życie pierwsze przepisy aktu w sprawie sztucznej inteligencji - otwórz w nowej zakładce oraz unijne przepisy dotyczące modeli AI ogólnego przeznaczenia - otwórz w nowej zakładce (zob. również rozdział 6). Nastąpił znaczny postęp w rozwoju europejskiej sieci superkomputerów - otwórz w nowej zakładce, czego przykładem jest JUPITER - otwórz w nowej zakładce, pierwszy superkomputer eksaskalowy - otwórz w nowej zakładce w Europie. W ciągu roku uruchomiono sześć nowych fabryk AI - otwórz w nowej zakładce, które dołączyły do już działających 13 takich obiektów. Wybrano również 13 państw - otwórz w nowej zakładce, w których utworzone zostaną anteny fabryk AI, mające uzupełniać istniejące fabryki AI - otwórz w nowej zakładce. Krajami przyjmującymi fabryki sztucznej inteligencji są Bułgaria, Czechy, Niemcy, Grecja, Hiszpania, Francja, Włochy, Litwa, Luksemburg, Niderlandy, Austria, Polska, Rumunia, Słowenia, Finlandia i Szwecja. Z kolei Dania, Estonia, Norwegia, Portugalia i Turcja to kraje partnerskie fabryk AI. Uwzględniono przy tym negatywny wpływ, jaki rosnące wykorzystanie AI i rozbudowa infrastruktury centrów danych wywierają na zapotrzebowanie na energię i wodę.

Kraje przyjmujące fabryki AI

Diagram przedstawiający wszystkie 19 fabryk sztucznej inteligencji w szesnastu państwach członkowskich. Są to brejn++ w Bułgarii; C Z A I w Czechach; J A I F i Hammer Hai w Niemczech; Faros w Grecji; łan helf ej aj i B S C A I F w Hiszpanii; ej aj tu ef we Francji; Italia we Włoszech; Lit ej aj na Litwie; L A I F w Luksemburgu; N L A I F w Niderlandach; A T A I w Austrii; Gaja ej aj i Piast ej aj ef w Polsce; R O A I w Rumunii; SLAIF w Słowenii; Lumi A I F w Finlandii; oraz Mimer w Szwecji.

Oprócz AI technologie kwantowe mają zmienić sposób, w jaki radzimy sobie ze złożonymi wyzwaniami, od rozwoju medycyny, po ochronę infrastruktury krytycznej. W lipcu Komisja przedstawiła europejską strategię kwantową - otwórz w nowej zakładce, której celem jest uczynienie Europy światowym liderem w tej dziedzinie do 2030 r. Służyć temu mają intensywniejsze badania naukowe, solidniejsze ekosystemy, większe inwestycje prywatne oraz rozwój umiejętności kwantowych na całym kontynencie.

W 2025 r. UE kontynuowała również wdrażanie europejskiego aktu w sprawie czipów - otwórz w nowej zakładce. Zdolności w zakresie produkcji czipów zwiększyły się między innymi dzięki uruchomieniu linii pilotażowych - otwórz w nowej zakładce w ramach inicjatywy „Czipy dla Europy”.

Gospodarka kosmiczna – obejmująca wszystkie rodzaje działalności gospodarczej możliwe dzięki technologiom i danym kosmicznym, od infrastruktury satelitarnej po usługi, które są od niej zależne – jest kolejnym obszarem, w którym UE dąży do uzyskania pozycji lidera. Temu celowi służy inicjatywa Komisji „Wizja europejskiej gospodarki kosmicznej” - otwórz w nowej zakładce, natomiast akt UE w sprawie przestrzeni kosmicznej - otwórz w nowej zakładce ma zharmonizować przepisy dotyczące przestrzeni kosmicznej we wszystkich państwach członkowskich (zob. rozdział 3).

Zagwarantowanie bezpiecznych, sprawiedliwych i otwartych rynków cyfrowych

UE kontynuowała wzmacnianie swoich ram cyfrowych przez wdrożenie aktu o usługach cyfrowych i aktu o rynkach cyfrowych - otwórz w nowej zakładce. Łącznie przepisy te zapewniają bezpieczniejsze środowisko internetowe dla użytkowników i równe warunki działania dla przedsiębiorstw, ponieważ zwiększają przejrzystość i rozliczalność oraz wzmacniają sprawiedliwe i otwarte rynki w całym otoczeniu cyfrowym UE. Więcej informacji na temat działań UE na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa przestrzeni internetowych, w tym ochrony małoletnich za pomocą aktu o usługach cyfrowych, można znaleźć w rozdziale 6.

W jaki sposób UE egzekwowała akt o rynkach cyfrowych i akt o usługach cyfrowych w 2025 r.?

AKT O RYNKACH CYFROWYCH

Nowe dochodzenia:

• dochodzenie w sprawie przedsiębiorstwa Alphabet w związku z potencjalnym depozycjonowaniem treści wydawców medialnych w wyszukiwarce Google;
• dochodzenia rynkowe dotyczące Amazon Web Services i Microsoft Azure jako ewentualnych ważnych bram sieciowych.

Toczące się dochodzenia:

• decyzje stwierdzające niewypełnianie obowiązków - otwórz w nowej zakładce przez przedsiębiorstwa Apple i Meta;
• jedna decyzja o zamknięciu postępowania - otwórz w nowej zakładce przeciwko przedsiębiorstwu Apple;
• decyzje w sprawie specyfikacji - otwórz w nowej zakładce zawierające formalne wytyczne dla przedsiębiorstwa Apple;
• dwa zestawy wstępnych ustaleń - otwórz w nowej zakładce dotyczących faworyzowania własnych produktów lub usług i kierunkowania wyboru przez przedsiębiorstwo Alphabet;
• jeden zestaw wstępnych ustaleń - otwórz w nowej zakładce dotyczących modelu biznesowego przedsiębiorstwa Apple.

AKT O USŁUGACH CYFROWYCH

Toczące się dochodzenia:

• Meta: wstępne ustalenia - otwórz w nowej zakładce dotyczące braku przejrzystości i braku odpowiednich narzędzi do zgłaszania treści i odwoływania się od decyzji dotyczących moderowania treści;
• TikTok: wstępne ustalenia - otwórz w nowej zakładce dotyczące braku przejrzystości – Komisja przyjęła również szereg zobowiązań - otwórz w nowej zakładce podjętych przez platformę w celu wyeliminowania niedociągnięć w repozytorium reklam oraz nadała im wiążący charakter;

• Temu: wstępne ustalenia - otwórz w nowej zakładce dotyczące nielegalnych produktów na rynku tej firmy;
• AliExpress: wstępne ustalenia - otwórz w nowej zakładce dotyczące nieprzestrzegania przepisów – Komisja przyjęła również szereg zobowiązań podjętych przez platformę w celu ochrony użytkowników i zwiększenia przejrzystości oraz nadała im wiążący charakter;
• X: decyzja stwierdzająca nieprzestrzeganie przepisów - otwórz w nowej zakładce i grzywna za brak przejrzystości.

Oprócz wsparcia finansowego UE tworzy również lepsze środowisko badań naukowych i innowacji za pośrednictwem programu polityki w zakresie europejskiej przestrzeni badawczej na lata 2025–2027 - otwórz w nowej zakładce. Nowo uruchomiona Europejska strategia na rzecz infrastruktury badawczej i technologicznej ułatwi łączenie zasobów, pomoże uniknąć powielania działań oraz zwiększy dostępność i współpracę transgraniczną w zakresie takich infrastruktur (zob. również wyżej sekcja „Inwestowanie w powstające technologie”).

Wybierz Europę

UE dąży do tego, by stać się najatrakcyjniejszym na świecie miejscem dla naukowców i innowatorów. Inicjatywa „Wybierz Europę” - otwórz w nowej zakładce – pakiet środków o wartości 500 mln euro przedstawiony w maju, ma przyciągać i zatrzymać największe talenty naukowe z całego świata przez zapewnienie solidnego i stabilnego finansowania, większej swobody badań naukowych i atrakcyjnych warunków życia. W kolejnych miesiącach ogłoszono dalsze środki, podnosząc łączną kwotę do 874 mln euro. Inicjatywa okazała się bardzo atrakcyjna, co spowodowało napłynięcie rekordowej liczby wniosków o dotacje Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych i stypendia w ramach działań „Maria Skłodowska-Curie”. Za pośrednictwem platformy EURAXESS - otwórz w nowej zakładce naukowcy mogą uzyskać dostęp do możliwości finansowania o wartości miliardów euro.

Strategia na rzecz europejskich nauk biologicznych

Nauki biologiczne oznaczają dla gospodarki UE wkład o wartości prawie 1,5 bln euro i wspierają 29 mln miejsc pracy. Dzięki wiodącym uniwersytetom, dobrym wynikom pod względem patentów i rosnącej roli w dziedzinie zdrowia, żywności i zrównoważonego rozwoju sektor ten ma kluczowe znaczenie dla konkurencyjności UE. Celem strategii na rzecz europejskich nauk biologicznych - otwórz w nowej zakładcejest uczynić UE do 2030 r. najbardziej atrakcyjnym miejscem na świecie dla nauk biologicznych.

Celem proponowanego europejskiego aktu w sprawie biotechnologii - plik PDF – otwórz w nowej zakładce, jednej z kluczowych inicjatyw stanowiących część strategii, jest wzmocnienie konkurencyjności UE w dziedzinie biotechnologii przez ułatwienie przełożenia badań na innowacje gotowe do wprowadzenia na rynek. Pozwoli on usprawnić badania kliniczne i stworzy bardziej sprzyjające środowisko dla przedsiębiorstw i innowatorów, pomagając w ten sposób w szybszym zapewnianiu najnowocześniejszych terapii pacjentom w UE.

Działania te są uzupełnione przez inicjatywy takie jak HERA Invest, za pośrednictwem których Komisja i Europejski Bank Inwestycyjny zapewniają finansowanie ryzyka, aby pomóc MŚP w opracowaniu strategicznych narzędzi i technologii medycznych na rzecz bezpieczniejszej i zdrowszej UE. Utworzono również nowe centrum biotechnologii i bioprodukcji - otwórz w nowej zakładce, aby wspierać innowacyjne przedsiębiorstwa, w szczególności przedsiębiorstwa typu start-up i MŚP, we wprowadzaniu na rynek nowych produktów i pomysłów.

W listopadzie Komisja przedstawiła strategię dotyczącą biogospodarki - otwórz w nowej zakładce, w której określono sposoby lepszego wykorzystania zasobów biologicznych, doskonałości naukowej i bazy przemysłowej UE do dekarbonizacji gospodarki i zastąpienia materiałów i produktów opartych na paliwach kopalnych.

Przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up

W maju Komisja uruchomiła unijną strategię na rzecz przedsiębiorstw typu start-up i przedsiębiorstw scale-up - otwórz w nowej zakładce, aby uczynić Europę najlepszym miejscem do zakładania i rozwijania przedsiębiorstw opartych na technologii. Celem tej strategii – zgodnie z inicjatywą „Wybierz Europę” – jest wzmocnienie konkurencyjności UE przez wspieranie innowacyjnych przedsiębiorstw w całym ich cyklu życia, od zakładania i wzrostu po dojrzałość w UE.

W październiku Komisja ogłosiła również utworzenie Europejskiego Funduszu na rzecz Przedsiębiorstw Scale-up - otwórz w nowej zakładce – nowego wielomiliardowego funduszu, utworzonego we współpracy z inwestorami prywatnymi w celu wspierania obiecujących unijnych przedsiębiorstw w dziedzinie najbardziej zaawansowanych technologii. Fundusz, który ma zostać uruchomiony w 2026 r., skoncentruje się na kapitale wzrostu i inwestycjach na późnym etapie w wielu unijnych strategicznych przedsiębiorstwach technologicznych w takich dziedzinach jak sztuczna inteligencja, technologie kwantowe, półprzewodniki, robotyka i systemy autonomiczne.

Komisja rozpoczęła również badanie w celu zebrania opinii - otwórz w nowej zakładce na temat przyszłej karty dostępu do europejskiej infrastruktury badawczej i technologicznej dla użytkowników przemysłowych. Karta ta ma poprawić dostęp przedsiębiorstw do tej infrastruktury, umożliwiając im szybsze testowanie, zwiększanie skali i zatwierdzanie nowych produktów.

Unia oszczędności i inwestycji

Horyzontalnym czynnikiem umożliwiającym realizację Kompasu konkurencyjności jest silna unia oszczędności i inwestycji. Ma ona kluczowe znaczenie dla budowania głębszego, bardziej płynnego i bardziej zintegrowanego systemu finansowego UE, który lepiej zaspokaja potrzeby obywateli i przedsiębiorstw UE. Przez wzmacnianie zdolności systemu finansowego do łączenia oszczędności z inwestycjami produkcyjnymi Unia dąży do wspierania głównych potrzeb inwestycyjnych państw członkowskich w kluczowych obszarach, takich jak innowacje cyfrowe, transformacja klimatyczna i obrona.

W marcu Komisja przedstawiła strategię unii oszczędności i inwestycji - otwórz w nowej zakładce, w której określono, w jaki sposób rynki kapitałowe i sektor bankowy mogą łączyć osoby oszczędzające, które szukają korzystniejszych możliwości inwestycyjnych, z przedsiębiorstwami potrzebującymi finansowania. Strategia ta ma umożliwić oszczędzającym zwiększenie ich zasobów finansowych, a przedsiębiorstwom pomóc zwiększyć skalę działalności, pobudzając gospodarkę i konkurencyjność UE. Obejmuje to usuwanie barier na jednolitym rynku, m.in. przez egzekwowanie przepisów UE.

Ukierunkowane środki skoncentrują się na wzmocnieniu pozycji obywateli za pomocą odpowiednich narzędzi, które pozwolą im poprawić swój dobrostan finansowy; ułatwieniu przedsiębiorstwom dostępu do zróżnicowanych źródeł finansowania, w tym transgranicznych; usunięciu barier, które uniemożliwiają pełną integrację rynku kapitałowego oraz zapewnieniu silniejszego i bardziej zharmonizowanego nadzoru nad rynkami finansowymi.

Bankowość