Om de levenskwaliteit in Europa te kunnen garanderen, moeten we zorgen voor goed functionerende ecosystemen. Die zijn belangrijk voor onze gezondheid, onze economische activiteit en voor een continue voorziening van betaalbaar voedsel van hoge kwaliteit. Dankzij onze boeren, vissers en de agrovoedingssector in ruimere zin behoort het voedsel in Europa tot het gezondste en beste ter wereld. Ook in 2025 zette de Europese Unie zich in om ervoor te zorgen dat de landbouw een centraal onderdeel van de Europese levenswijze blijft. Daarnaast nam ze maatregelen in verband met de klimaatverandering om de voedsel- en watervoorziening veilig te stellen. Water is een algemene hulpbron. Door te investeren in een economie die slim omspringt met water, wordt de economie van de EU veerkrachtiger en vergroot haar concurrentievermogen. Tegelijkertijd worden onderzoek, innovatie, nieuwe technologieën en de ontwikkeling van vaardigheden bevorderd, zodat de EU haar leidende positie op het gebied van kennisoverdracht kan behouden.

De EU is bezig met een hervorming van haar gemeenschappelijk landbouwbeleid - In een nieuw tabblad openen. (GLB), dat zorgt voor een stabiele aanvoer van voedsel, een billijk inkomen voor boeren, milieubescherming en levendige plattelandsgebieden. In het hervormde GLB wordt ten minste 300 miljard euro gereserveerd voor inkomens- en crisissteun voor degenen die er het meest behoefte aan hebben, meer bepaald jonge boeren, kleine en gemengde landbouwbedrijven en bedrijven die actief zijn in gebieden met natuurlijke beperkingen.

Het in december goedgekeurde GLB-vereenvoudigingspakket - In een nieuw tabblad openen. ondersteunt het concurrentievermogen, de veerkracht en de digitalisering van de landbouwsector, en in het bijzonder jonge en biologische boeren. Dankzij de maatregelen kunnen boeren tot 1,58 miljard euro en nationale overheden tot 210 miljoen euro per jaar besparen, en worden uitbetalingen, bepaalde voorwaarden en crisisinstrumenten flexibeler en gemakkelijker te hanteren.

Om de landbouw klaar te maken voor de toekomst, werkt de EU aan een wetenschappelijk onderbouwd kader voor de aanpassing van het beleid, zowel binnen als buiten de reikwijdte van het GLB. Zo is er in mei een nieuwe werkstroom voor vee - In een nieuw tabblad openen. opgestart om deze sector, die bijzonder kwetsbaar is voor diverse schokken en wereldwijde concurrentie, te ondersteunen. Er zijn ook andere factoren die van grote invloed zijn op de landbouwsector, variërend van veranderende verwachtingen van de consument tot klimaat- en milieueisen.

De Commissie kwam daarnaast met een strategie voor generatievernieuwing - In een nieuw tabblad openen. om de volgende generatie boeren te ondersteunen door de belangrijkste obstakels voor jonge en nieuwe boeren weg te nemen en het leven op het platteland aantrekkelijker te maken.

Ter ondersteuning van oceaanbehoud, oceaanwetenschappen, duurzame visserij, aquacultuur en de blauwe economie kondigde de Commissie tijdens de VN-oceaanconferentie 2025 haar vlaggenschipinitiatief — het Europees oceaanpact - In een nieuw tabblad openen. — aan, met 1 miljard euro aan investeringen - In een nieuw tabblad openen. voor de oceanen. Het pact bundelt het oceaanbeleid van de EU in één referentiekader, waarbij een alomvattende strategie wordt ontwikkeld om de kansen en bedreigingen voor de oceanen, kustgemeenschappen, eilanden en ultraperifere regio’s van de EU aan te pakken.

De blauwe economie

De blauwe economie van de EU is een belangrijke aanjager van economische groei en innovatie. Ze speelt een sleutelrol in de industriële en veiligheidsstrategieën van de EU en heeft betrekking op traditionele sectoren zoals visserij en scheepvaart, alsook op opkomende gebieden zoals hernieuwbare energie en blauwe biotechnologie.

De aquacultuur — het kweken van vis, schaal- en schelpdieren, algen enz. — loopt voorop bij de productie van duurzaam voedsel in de EU. In juli stelde de Commissie voor de gegevensverzameling over aquacultuur en visserij te vereenvoudigen - In een nieuw tabblad openen. en zo de rapportagelast voor de lidstaten te verminderen. De algenteelt kan een bijdrage leveren aan de blauwe bio-economie en aan voedselzekerheid, klimaatneutraliteit en oceaanherstel in Europa. Tijdens de tweede EU-top over algen - In een nieuw tabblad openen., die in oktober plaatsvond in Berlijn, Duitsland, werd gewezen op de economische en milieuvoordelen van de algenteelt.

Oceanen en wateren

In het Copernicus-verslag over de toestand van de oceanen 2025 - In een nieuw tabblad openen. wordt gewezen op de drievoudige planetaire crisis (klimaatverandering, vervuiling en verlies van de biodiversiteit) en de recordhoogte van de temperatuur van het zeeoppervlak wereldwijd in 2024, namelijk 21 °C.

Op grond van de kaderrichtlijn mariene strategie - In een nieuw tabblad openen. zijn de lidstaten verplicht de milieutoestand van hun zeeën te monitoren, te beschermen en maatregelen te nemen om die toestand te verbeteren. Veel EU-beleid heeft al bijgedragen tot minder luchtvervuiling, pesticidengebruik en plastic zwerfvuil op zee. Er kan echter nog meer worden gedaan om geluidshinder, het vrijkomen van microplastics in het milieu, nutriëntenverontreiniging en afval te bestrijden, zoals blijkt uit het verslag Zero Pollution Monitoring and Outlook 2025 - In een nieuw tabblad openen. en de vierde “Vooruitzichten voor schone lucht” - In een nieuw tabblad openen.. Het Zero Pollution-dashboard - In een nieuw tabblad openen. volgt de vooruitgang in regio’s en bepaalde steden.

De EU-missie “Onze oceanen en wateren herstellen” - In een nieuw tabblad openen. bood tot nu toe steun aan meer dan 1 000 initiatieven - In een nieuw tabblad openen. om mariene en zoetwaterecosystemen te herstellen. De missie voorziet in een systemische benadering van de bescherming en het herstel van de oceanen en de Europese zeeën en wateren tot 2030. In 2025 investeerde de EU 116 miljoen euro in 13 nieuwe projecten - In een nieuw tabblad openen. die de habitat van trekkende vissen moeten beschermen, de milieueffecten van de visserij moeten beperken en lokale gemeenschappen moeten helpen om het voortouw te nemen bij herstelinspanningen. Tijdens de derde VN-oceaanconferentie - In een nieuw tabblad openen. stelde de EU ook een nieuw initiatief inzake oceaanobservatie voor en lanceerde ze de bètaversie van het platform “Europese digitale tweeling van de oceaan” - In een nieuw tabblad openen., een digitaal hulpmiddel om de oceanen beter te begrijpen, te beheren en te beschermen.

In september trad met steun van de EU de Overeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie inzake visserijsubsidies - In een nieuw tabblad openen. in werking, wat voor de bescherming van de oceanen een belangrijke stap voorwaarts betekende. Deze overeenkomst sluit nauw aan bij de prioriteiten van het Europees oceaanpact.

Op 20 september werd de Overeenkomst inzake de mariene biodiversiteit van gebieden voorbij de grenzen van de nationale rechtsmacht - In een nieuw tabblad openen., ook bekend als het Verdrag inzake de volle zee, door het zestigste land geratificeerd. De overeenkomst kon daarom begin 2026 in werking treden — een mijlpaal voor de wereldwijde bescherming van de oceanen. De EU en haar lidstaten speelden een centrale rol bij de totstandbrenging van de overeenkomst, aangezien ze leidinggaven aan de coalitie met een hoge ambitie voor de biodiversiteit van gebieden voorbij de grenzen van de nationale rechtsmacht - In een nieuw tabblad openen., een groep van meer dan veertig landen die zich inzetten voor ambitieus, wetenschappelijk onderbouwd oceaanbeleid. Het politieke leiderschap van deze coalitie was bepalend bij de vormgeving van de overeenkomst en zorgde voor een snellere ratificatie.

Visserij

Het gemeenschappelijk visserijbeleid - In een nieuw tabblad openen. is ontwikkeld om ervoor te zorgen dat de visserij en de aquacultuur uit ecologisch oogpunt duurzaam zijn en worden beheerd op een wijze die strookt met de doelstellingen om voordelen op economisch en sociaal gebied en op het vlak van werkgelegenheid te realiseren. Bij de evaluatie van het beleid in 2025 zijn de resultaten van de desbetreffende verordening - In een nieuw tabblad openen. beoordeeld en is nagegaan of die nog steeds geschikt is voor het beoogde doel. Hierbij is een uitgebreide raadpleging onder belanghebbenden gehouden en zijn gegevens gebruikt uit studies over onderwerpen zoals de aanlandingsverplichting - In een nieuw tabblad openen..

In de studie “Vissers van de toekomst” - In een nieuw tabblad openen. is de rol van vissers in de samenleving in de 22 kustlidstaten van de EU onderzocht. Ook is daarin een voorspelling gedaan voor vier mogelijke scenario’s tot 2050, die afhankelijk zijn van de omvang van de klimaat- en biodiversiteitsveranderingen in mariene ecosystemen, variaties in de vraag van de consument en de marktdynamiek.

In 2025 zijn diverse initiatieven genomen om ondersteuning te bieden aan de rechten van Europese vissers die buiten de EU-wateren actief zijn. Tot 30 juni 2038 is de volledige wederzijdse toegang tot de wateren - In een nieuw tabblad openen. voor visserijactiviteiten tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk gegarandeerd, en dankzij een nieuw memorandum van overeenstemming - In een nieuw tabblad openen. is de samenwerking met IJsland op het vlak van duurzame visserij en oceaanzaken versterkt. Bovendien geven hernieuwde partnerschappen voor duurzame visserij - In een nieuw tabblad openen. EU-vaartuigen nog vier jaar toegang tot de wateren van Ivoorkust - In een nieuw tabblad openen. en Sao Tomé en Principe - In een nieuw tabblad openen., en nog zeven jaar tot de wateren van de Cookeilanden - In een nieuw tabblad openen..

Meer dan de helft van de maatregelen in de biodiversiteitsstrategie voor 2030 - In een nieuw tabblad openen. is inmiddels uitgevoerd, en aan de meeste resterende initiatieven wordt nu gewerkt, onder andere in het kader van de uitvoering van de verordening natuurherstel - In een nieuw tabblad openen..

De richtlijn bodemmonitoring - In een nieuw tabblad openen. is de allereerste bodemwetgeving van de EU en heeft betrekking op de belangrijkste vormen van bodemdegradatie, zoals erosie, afname van organisch materiaal, verzilting, verontreiniging, verdichting, afdekking en verlies van bodembiodiversiteit. In de nieuwe richtlijn - In een nieuw tabblad openen. moeten ook maatregelen worden opgenomen voor de monitoring en beoordeling van de bodemgezondheid.

Voortgang van de missie Bodem - In een nieuw tabblad openen. in 2025

• €561,5 miljoen aan financiering
• 63 onderzoeksprojecten met meer dan 1 400 deelnemers
• 45 van de geplande 100 levende laboratoria en vuurtorens - In een nieuw tabblad openen.

De routekaart voor natuurcredits - In een nieuw tabblad openen. biedt de mogelijkheid om inkomsten te genereren uit zowel publieke als particuliere financieringsbronnen voor natuurherstel. Doel is de biodiversiteit te bevorderen en habitats in stand te houden door particuliere investeringen in natuurherstel en -behoud te stimuleren.

In december nam de Raad van de Europese Unie een gerichte herziening - In een nieuw tabblad openen. van de EU-ontbossingsverordening aan om de uitvoering ervan te vereenvoudigen. De Commissie publiceerde in 2025 ook de eerste benchmarklijst - In een nieuw tabblad openen., een instrument om landen in te delen op basis van hun risico op ontbossing als gevolg van de productie van vee, cacao, koffie, oliepalm, rubber, soja en hout.

Dankzij de richtlijn nationale emissiereductieverbintenissen - In een nieuw tabblad openen. bleef de uitstoot van vervuilende stoffen in de meeste lidstaten het hele jaar door dalen - In een nieuw tabblad openen.. Stedelijk afvalwater is, als het niet wordt opgevangen en behandeld volgens de EU-regels, een belangrijke bron van waterverontreiniging. De herziene richtlijn stedelijk afvalwater - In een nieuw tabblad openen., die in januari 2025 in werking trad, heeft betrekking op de overgebleven soorten verontreiniging en op nieuwe problemen bij de behandeling van stedelijk afvalwater.

In 2025 ging de Prijs voor de Groene Hoofdstad van Europa 2027 naar Heilbronn in Duitsland - In een nieuw tabblad openen. en de Europese Green Leaf Award naar Assen in Nederland en Siena in Italië. Daaruit blijkt dat steden een voortrekkersrol kunnen spelen in de aanpak van lucht- en waterverontreiniging en geluidsoverlast, afvalbeheer en de circulaire economie, en tegelijkertijd de biodiversiteit kunnen vergroten, de uitstoot kunnen verminderen en zich kunnen aanpassen aan klimaatverandering.

In de loop van het jaar trad de nieuwe verordening verpakking en verpakkingsafval - In een nieuw tabblad openen. in werking, die tot doel heeft de productie van verpakkingsafval te beteugelen. Deze verordening draagt bij tot afvalpreventie en de verwijdering van zorgwekkende stoffen uit de waardeketen. In juli publiceerde de Commissie de evaluatie van de uitvoering van het milieubeleid 2025 - In een nieuw tabblad openen. om de uitvoering van de EU-regels te ondersteunen en te zorgen voor meer bewustwording over het belang ervan voor een gezond milieu als basis voor de welvaart en het concurrentievermogen op lange termijn van de mensen die in de EU wonen. De Commissie nam ook richtsnoeren - In een nieuw tabblad openen. aan om de lidstaten te helpen uitgebreide producentenverantwoordelijkheid toe te passen betreffende de kosten voor het opruimen van zwerfafval.

In juli presenteerde de Commissie het nieuwe actieplan voor de Europese chemische industrie - In een nieuw tabblad openen., dat is opgesteld om het concurrentievermogen van de sector te versterken en de overgang naar een veilige, duurzame en innovatieve chemische productie te stimuleren. De EU ondernam ook stappen om een verbod in te stellen op het gebruik van schadelijke chemische stoffen, hormoonontregelende stoffen en bisfenolen in speelgoed dat in de EU wordt verkocht - In een nieuw tabblad openen.. Eveneens beperkte ze het gebruik van pfas (“forever chemicals”) in blusschuim - In een nieuw tabblad openen.. In april publiceerde de Commissie een gids - In een nieuw tabblad openen. om bedrijven te helpen de nieuwe beperkingen op het gebied van microplastics na te leven. Daarnaast zullen de nieuwe, duidelijkere regels voor detergentia - In een nieuw tabblad openen., waarover de medewetgevers in juni overeenstemming bereikten, bijdragen tot een betere bescherming van de volksgezondheid en het milieu.

In de strategie voor een paraatheidsunie - In een nieuw tabblad openen. (zie hoofdstuk 3) wordt klimaatverandering ook erkend als een belangrijke risicofactor en ligt de nadruk op het belang van anticipatie en preventie en een alomvattende aanpak van risicobeheer. In dit verband is een begin gemaakt met de werkzaamheden aan het geïntegreerd kader voor klimaatbestendigheid en klimaatrisicobeheer in Europa - In een nieuw tabblad openen..

De EU-missie voor aanpassing aan de klimaatverandering - In een nieuw tabblad openen. in het kader van Horizon Europa - In een nieuw tabblad openen. zet de EU-adaptatiestrategie - In een nieuw tabblad openen. om in specifieke maatregelen. In 2025 zijn 18 nieuwe missieprojecten gelanceerd - In een nieuw tabblad openen. om beproefde benaderingen op te schalen, adaptatie in alle bestuursniveaus te integreren, systemische en sectoroverschrijdende oplossingen te bevorderen en de kwetsbaarste sociale groepen te ondersteunen.

De financieringsmogelijkheden in het kader van het LIFE-programma - In een nieuw tabblad openen. 2025-2027 ten belope van in totaal 2,3 miljard euro zijn bedoeld om de transitie van de EU naar een schone, circulaire, concurrerende en klimaatbestendige economie te stimuleren. Ook investeerde de Commissie 86 miljoen euro in nieuwe strategische geïntegreerde projecten - In een nieuw tabblad openen. voor het verbeteren van de waterkwaliteit en -beschikbaarheid, het schoonmaken van verontreinigde rivieren, het versterken van de bescherming tegen brand en overstromingen, en het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen. De Europese strategie voor waterweerbaarheid gaat ook in op de gevolgen van klimaatverandering, zoals overstromingen en droogte.

Het EU-mechanisme voor civiele bescherming - In een nieuw tabblad openen. is erop gericht de samenwerking op het gebied van civiele bescherming tussen de lidstaten en de deelnemende landen te versterken om de preventie van, de paraatheid voor en de respons op rampen, waaronder klimaatrampen, te verbeteren (zie hoofdstuk 3).

De EU werkt aan een sterke Europese gezondheidsunie - In een nieuw tabblad openen. waar medische benodigdheden beschikbaar, betaalbaar en innovatief zijn, waar alle lidstaten voorbereid zijn op gezondheidscrises en daar gezamenlijk op reageren, en waar de lidstaten werken aan betere preventie, behandeling en nazorg voor ziekten als kanker en hart- en vaatziekten.

In de eerste honderd dagen van haar mandaat kwam de Commissie met haar voorstel voor een verordening kritieke geneesmiddelen - In een nieuw tabblad openen. om de beschikbaarheid, levering en productie van kritieke geneesmiddelen in de EU te verbeteren. Deze verordening zal ervoor helpen zorgen dat patiënten in de EU op elk moment de geneesmiddelen kunnen krijgen die ze nodig hebben. Als aanvulling op de verordening kritieke geneesmiddelen is een politiek akkoord bereikt over het farmapakket - In een nieuw tabblad openen.. Dit is de eerste grote hervorming van de geneesmiddelenwetgeving van de EU sinds 2004.

De Europese ruimte voor gezondheidsgegevens - In een nieuw tabblad openen. trad in de loop van 2025 in werking. Deze ruimte is een hoeksteen van de Europese gezondheidsunie en een mijlpaal in de digitale transformatie van de EU. De Commissie presenteerde in januari ook het actieplan voor de cyberbeveiliging van ziekenhuizen en zorgverleners - In een nieuw tabblad openen. om de digitale beveiliging van onze gezondheidszorgstelsels verder te versterken.

In december kwam de Commissie met het allereerste EU-plan voor cardiovasculaire gezondheid - In een nieuw tabblad openen. om de belangrijkste doodsoorzaak in Europa aan te pakken. Dit nieuwe plan heeft tot doel het aantal voortijdige sterfgevallen als gevolg van hart- en vaatziekten in de EU te verminderen door betere preventie en vroegtijdige opsporing, behandeling en beheersing van deze ziekten.

De Commissie stelde een preventie-, paraatheids- en responsplan van de Unie - In een nieuw tabblad openen. voor als toolbox voor beleidsmakers en crisismanagers die werkzaam zijn in noodsituaties op gezondheidsgebied. Dat is een van de kernacties van de strategie voor een paraatheidsunie in de gezondheidssector. De Commissie werkte verder aan belangrijke projecten om de EU beter voor te bereiden op toekomstige noodsituaties op gezondheidsgebied. Zo richtte ze een nieuw centrum voor de ontwikkeling van vaccins - In een nieuw tabblad openen. op en vergemakkelijkte ze de toegang tot geneesmiddelen door middel van nieuwe gezamenlijke aanbestedingsovereenkomsten.

De Commissie kwam ook met de strategie voor medische tegenmaatregelen - In een nieuw tabblad openen. om de EU beter te beschermen tegen prioritaire gezondheidsbedreigingen, waaronder virussen met pandemisch potentieel, resistentie tegen antimicrobiële stoffen, door de klimaatverandering veroorzaakte gezondheidsbedreigingen, aan gewapende conflicten gerelateerde bedreigingen en chemische, biologische, radiologische en nucleaire bedreigingen.

Dankzij haar mondiale gezondheidsstrategie - In een nieuw tabblad openen. boekte de EU aanzienlijke vooruitgang - In een nieuw tabblad openen. met het versterken van de gezondheidszorgstelsels, het uitbreiden van de universele gezondheidszorg, en het verbeteren van de paraatheid voor en respons op landsgrensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid. In dit verband ondertekende de Commissie in 2025 nieuwe overeenkomsten met Health Emergency Readiness Canada - In een nieuw tabblad openen. en de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie - In een nieuw tabblad openen.. De Commissie verstrekte ook 9,4 miljoen euro ter ondersteuning van het partnerschap voor de versnelde uitvoering van tests en sequencing bij mpox in Afrika - In een nieuw tabblad openen.. Dit zal de opsporing en monitoring van mpox versterken en tegelijkertijd innovatieve tests ondersteunen.

Tijdens het twaalfde forum van het Partnerschap voor klinische proeven tussen Europese en ontwikkelingslanden - In een nieuw tabblad openen., dat plaatsvond in Kigali (Rwanda), zijn de vorderingen van dit baanbrekende partnerschap voor klinische proeven met Afrika geëvalueerd. Het partnerschap besteedde tot nu toe meer dan 1,5 miljard euro aan 477 klinische studies, die geleid hebben tot nieuwe geneesmiddelen zoals de eerste twee malariavaccins ter wereld.