D'ÉIRIGH LEIS AN AONTAS EORPACH AN CUSPÓIR A BHÍ LEIS ÓN TÚS A BHAINT AMACH: IS É SIN, AN tSÍOCHÁIN A CHOTHÚ IDIR NA BALLSTÁIT. TÁ AN tSÍOCHÁIN I RÉIM AGAINN SAN AONTAS LE NÍOS MÓ NÁ 60 BLIAIN ANUAS. CAD ATÁ I nDÁN DÚINN, ÁFACH? SA CHAIBIDIL SEO, GHEOBHAIDH TÚ TUILLEADH EOLAIS FAOIN DÓIGH A bHFUIL AN tAONTAS EORPACH AG DUL I nGLEIC LE DÚSHLÁIN AN LAE INNIU.

CAD ATÁ AR CHLÁR OIBRE AN AONTAIS EORPAIGH?

Tá an tAontas Eorpach ag tabhairt aghaidh ar roinnt dúshlán éagsúil i láthair na huaire: dúshláin a bhaineann leis an ngeilleagar agus leis an gcomhshaol, agus leis an teicneolaíocht agus le gnóthaí idirnáisiúnta, gan ach cuid acu a lua. Tá a muinín as polaiteoirí caillte ag neart saoránach. Tá amhras á chaitheamh ar roinnt de mhóréachtaí na lánpháirtíochta Eorpaí, amhail an tsaorghluaiseacht daoine.

I bhfianaise na ndúshlán sin, rinne Ursula von der Leyen, an chéad bhean a ceapadh ina hUachtarán ar an gCoimisiún Eorpach riamh, a treoirlínte polaitiúla a chur i láthair i mí Iúil 2019. Tá sé phríomhthosaíocht don Eoraip sna treoirlínte sin, mar atá:

Comhshocrú Glas don Eoraip

Geilleagar a fhóireann do dhaoine

An Eoraip a chur in oiriúint don aois dhigiteach

An Dóigh Bheatha san Eoraip a chur chun cinn

An Eoraip a dhéanamh níos láidre sa domhan

Ugach nua do dhaonlathas na hEorpa.

Chuaigh Coimisiún Ursula von der Leyen i mbun oifige an 1 Samhain 2019. Tógfaidh sí ar an méid atá bainte amach go dtí seo agus déanfaidh sí a tograí beartais nithiúla féin a fhorbairt ar mhaithe le todhchaí na hEorpa. Sa chaibidil seo tugtar léargas ar na príomhréimsí beartais a raibh an tAontas ag gníomhú iontu le 5 bliana anuas. Sa chéad eagrán eile de “Mise agus an tAontas Eorpach”, tabharfar tuilleadh eolais duit faoin gclár oibre atá ag an gCoimisiún don Aontas le linn na tréimhse 2019-2024.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo

“I gcás ghlúin mo thuismitheoirí, ardmhian síochána a bhí san Eoraip ar mhór-roinn a bhí scoilte rófhada.

I gcás mo ghlúine féin, ardmhian síochána, rathúnais agus aontachta a bhí san Eoraip, mianta a d’fhíoraíomar tríd an airgeadra aonair, tríd an tsaorghluaiseacht agus trí mhéadú an Aontais.

I gcás ghlúin mo pháistí, ardmhian ar leith atá san Eoraip.”

URSULA VON DER LEYEN
Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh
Treoirlínte Polaitiúla don chéad Choimisiún Eorpach eile, 2019-2024

Poist, fás agus infheistíocht

Tá an Eoraip ag teacht chuici féin i ndiaidh na géarchéime eacnamaíche agus airgeadais is measa dá bhfacthas san ilchríoch ó bhí na 1930idíann. De dheasca na géarchéime sin, cailleadh a lán post agus ní dhearnadh ach roinnt bheag infheistíochtaí san Aontas Eorpach. Is é príomhthosaíocht an Aontais Eorpaigh borradh a chur faoin Eoraip athuair agus an líon post a mhéadú, go háirithe do dhaoine óga, gan dul i bhfiacha dó ag an am céanna.

Chruthaigh an tAontas Eorpach an Ciste Eorpach le haghaidh Infheistíochtaí Straitéiseacha sa bhliain 2015. Seoladh an ciste sin le maoiniú tosaigh €21 bhilliún ón Aontas. Ón uair a seoladh é, chuidigh an Plean Infheistíochta le tús a chur le hidirlíon leathanbhanda ardluais a chur ar fáil do 15 mhilliún teaghlach, leathmhilliún áras inacmhainne a thógáil nó bail a chur orthu agus seirbhísí cúram sláinte a fheabhsú do 30 milliún de mhuintir na hEorpa. Sholáthar sé fuinneamh inathnuaite do 7.4 milliún teaghlach agus chuir sé feabhas ar bhonneagar iarnróid agus uirbeach do na 95 mhilliún paisinéir a úsáideann gach bliain iad. Téann sé chun tairbhe do gach Ballstát, go háirithe dóibh siúd is measa a bualadh le linn na géarchéime.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo

CLEACHTADH 17

POIST A CHRUTHÚ DON AOS ÓG

Tá an tAontas Eorpach ag cur leis an bhfás geilleagrach agus ag cruthú post trí chaipiteal a mhealladh ó infheisteoirí féideartha san Aontas. Cé na bearta eile a d’fhéadfadh an tAontas Eorpach a dhéanamh chun an líon post do dhaoine óga a mhéadú?

Déan plé ar an ábhar mar bhall de ghrúpa beag.

An margadh aonair digiteach

Tá athrú ó bhonn á dhéanamh ar an domhan de thoradh an idirlín agus teicneolaíochtaí digiteacha. Is cuma cé acu atá tú ag amharc ar scannáin, ag déanamh siopadóireachta nó i mbun staidéir, is dóigh go bhfuil tú (nó go bhféadfá bheith) ag úsáid uirlisí ar líne chun sin a dhéanamh. Leanann an tAontas ag baint bacainní lena gcuirtear cosc ar shaoránaigh, rialtais agus gnólachtaí leas iomlán a bhaint as an idirlíon. I measc na réiteach sin tá deireadh a chur le “geobhlocáil”, deireadh a chur le táillí fánaíochta ar fhóin phóca agus aghaidh a thabhairt ar an easpa rochtana ar an idirlíon nó easpa scileanna digiteacha, chomh maith le rialacha nua inaistritheachta i dtreo is go bhféadfadh daoine a gcuid síntiús teilifíse, cluichí agus ceoil a rochtain agus iad ag taisteal laistigh den Aontas ar an mbealach céanna is a dhéanann siad sa bhaile.

Cuireadh deireadh le táillí fánaíochta i mí an Mheithimh 2017. Mar sin, is féidir le daoine a ngléasanna soghluaiste a úsáid agus iad ag taisteal san Aontas Eorpach agus na táillí céanna a íoc agus a d’íocfaidís sa bhaile.

Ón 1 Aibreán 2018 i leith, tá muintir na hEorpa in ann an t-ábhar ar líne a bhfuil íoctha acu lena fháil sa bhaile a rochtain, is cuma cén áit san Aontas ina bhfuil siad, agus tá cosaint le fáil acu dá sonraí pearsanta faoin Rialachán Ginearálta nua maidir le Cosaint Sonraí a tháinig i bhfeidhm i mí na Bealtaine.

Níl rochtain ag gach saoránach agus gnólacht ar mhearluasanna idirlín agus ar dheiseanna ar líne, áfach. Tá sé d’aidhm ag an gCoimisiún an nasc idirlín is fearr is féidir a sholáthar do na saoránaigh, agus tríd an tionscnamh WiFi4EU tugtar tacaíocht do shuiteáil pointí Wi-Fi poiblí saor in aisce i bpobail áitiúla ar fud an Aontais.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo

AN RAIBH A FHIOS AGAT SEO?

Cuid dhílis den réabhlóid dhigiteach leanúnach is ea an geoshuíomh. Tá infheistíocht déanta ag an Aontas Eorpach ina chóras loingseoireachta satailíte domhanda féin. Is é Galileo ainm an chórais sin. Leis an gcóras, méadófar an beachtas geoshuímh faoi dheich agus cumasófar forbairt seirbhísí nuálacha nua a d’fhéadfadh ár saol laethúil a athrú ó bhonn, amhail carranna uathrialaitheacha agus líonraí feabhsaithe iompair i gceantair uirbeacha. Tá 18 satailít ar fithis ag réaltbhuíon Galileo faoi láthair. Tá a chuid seirbhísí á dtairiscint d’údaráis phoiblí, gnólachtaí agus saoránaigh anois freisin. Tá sé beartaithe go mbeidh 24 satailít ar fad ag an réaltbhuíon iomlán. Táthar ag súil leis go gcuirfear i gcrích í faoin mbliain 2020. Ní bheadh aon tír san Eoraip in ann an obair sin a dhéanamh agus í ag gníomhú ina haonar.

CLEACHTADH 18

A BHFUIL I nDÁN DO THEICNEOLAÍOCHTAÍ DIGITEACHA

An úsáideann tú táirgí ar líne/digiteacha agus/nó seirbhísí ar líne/digiteacha? Agus tú ag obair mar bhall de ghrúpa beag, déan plé ar do thaithí phearsanta agus malartaigh smaointe le do chomhdhaltaí faoina bhfuil i ndán don idirlíon agus do theicneolaíochtaí digiteacha.

An t-aontas fuinnimh agus an aeráid

Ba cheart rochtain a bheith ag gach saoránach den Aontas Eorpach ar fhuinneamh atá slán, inbhuanaithe, inacmhainne agus iomaíoch. Ceann amháin de na dúshláin is mó atá roimh an gcóras fuinnimh Eorpach is ea an fuinneamh sin a chur ar fáil. Ar na saolta seo ina mbíonn an aeráid dhomhanda ag athrú agus ina mbíonn atmaisféar an Domhain ag éirí níos teo, áfach, is é an tAontas Eorpach an t-allmhaireoir fuinnimh is mó ar domhan (mar go n-allmhairíonn sé níos mó ná leath dá chuid fuinnimh), níl an mhórchuid dá fhoirgnimh éifeachtúil ó thaobh fuinnimh de agus tá praghsanna mórdhíola leictreachais san Eoraip 25 % níos airde ná mar atá i Stáit Aontaithe Mheiriceá.

Chun an staid sin a fheabhsú, shocraigh an tAontas spriocanna uaillmhianacha aeráide agus fuinnimh atá le baint amach faoin mbliain 2030. Áirítear ar na spriocanna sin:

  • laghdú 40 % ar gháis ceaptha teasa;
  • an céatadán d’fhoinsí fuinnimh in-athnuaite (gaothchumhacht, grianchumhacht agus bithbhreoslaí) a mhéadú go 32 %; agus
  • laghdú 32.5 % ar úsáid fuinnimh.

Ní féidir leis an Aontas Eorpach dul i ngleic leis an athrú aeráide agus é ag gníomhú ina aonar, áfach. Chomh maith leis sin, tá an tAontas Eorpach i mbun oibre chun gníomhaíocht dhomhanda láidir a chur chun cinn trí na Náisiúin Aontaithe agus trí fhóraim idirnáisiúnta eile. Le linn Chomhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide i bPáras sa bhliain 2015, thángthas ar chomhaontú domhanda den chéad uair riamh maidir leis an athrú aeráide a chomhrac. D’imir an tAontas Eorpach ról suntasach chun an comhaontú sin a thabhairt i gcrích. Bhí an Eoraip chun tosaigh arís ag comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an aeráid in Katowice na Polainne, i mí na Nollag 2018, áit a ndearnadh leabhar rialacha nua chun Comhaontú Pháras a chur chun feidhme a chomhaontú.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo

AN RAIBH A FHIOS AGAT SEO?

Is ar thionscadail a bhaineann leis an aeráid a chaitear 21 % de bhuiséad an Aontais Eorpaigh. Anuas air sin, is chun tacú le tionscadail a chuireann le gníomhú ar son na haeráide ar dhóigh éigin a bhainfear úsáid as 40 % ar a laghad den Chiste Eorpach le haghaidh Infheistíochtaí Straitéiseacha.

CLEACHTADH 19

FUINNEAMH A SHÁBHÁIL

Is féidir an-chuid fuinnimh a shábháil trí bhearta beaga a dhéanamh. Agus tú ag obair mar bhall de ghrúpa beag, déan plé ar na rudaí a dhéanann tú ar do leibhéal féin, ar na rudaí a d’fhéadfá a dhéanamh agus ar na rudaí nár mhaith leat a dhéanamh.

An margadh inmheánach

Tá an margadh aonair ar cheann de na héachtaí is mó atá bainte amach ag an Aontas Eorpach. Éascaíonn sé saorghluaiseacht daoine, earraí, seirbhísí agus chaipitil. Cuireann sé deiseanna ar fáil do ghairmithe agus gnólachtaí agus tairgeann sé raon níos leithne roghanna agus praghsanna níos ísle do thomhaltóirí. Cuireann sé ar chumas daoine taisteal, cónaí, obair agus staidéar a dhéanamh san áit is rogha leo.

Cé go bhfuil ag éirí leis an margadh aonair ar an mórgóir, ní i gcónaí a thagann na tairbhí a bhaineann leis chun cinn mar nach bhfuil eolas ceart ar na rialacha nó nach gcuirtear i bhfeidhm iad, sin nó bíonn rudaí eile ina mbac orthu.

Chinn an tAontas Eorpach go gcuirfeadh sé an margadh inmheánach do tháirgí agus do sheirbhísí i gcrích le gurb é sin an áit ina bhféadfadh cuideachtaí agus tionscail fás agus rath a bhaint amach sa gheilleagar domhanda. Tá na rudaí seo a leanas á ndéanamh ag an gCoimisiún Eorpach chun an méid sin a bhaint amach:

  • “aontas margaí caipitil” a chruthú, lena gcabhrófar le gnólachtaí beaga cistí a thiomsú agus leis an Eoraip a dhéanamh níos tarraingtí chun infheistíocht a spreagadh inti;
  • spreagadh a thabhairt d’oibrithe glacadh le poist i mBallstáit eile chun folúntais a líonadh agus chun freastal ar an ngá atá le scileanna speisialta;
  • gnéithe sóisialta a neartú;
  • imghabháil cánach agus calaois chánach a chomhrac.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo

CLEACHTADH 20

SAORGHLUAISEACHT NÓ CAOMHNAITHEACHT?

“Cabhraíonn an margadh aonair le fás agus poist a chruthú trí shaorghluaiseacht daoine, earraí, seirbhísí agus chaipitil a éascú.” Roinntear an rang ina dhá ghrúpa. Beidh grúpa amháin ar son an ráitis sin agus cuirfidh an grúpa eile ina aghaidh. Tar éis do bhaill an dá ghrúpa an t-ábhar a phlé, ba cheart dóibh a gcuid argóintí a chur i láthair an ranga.

Aontas eacnamaíoch agus airgeadaíochta

Beart mór chun geilleagair an Aontais Eorpaigh a thabhairt i ngiorracht dá chéile is ea an t-aontas eacnamaíoch agus airgeadaíochta. Is é an toradh atá ar an aontas eacnamaíoch agus airgeadaíochta gur fusa obair agus gnó a dhéanamh le chéile mar go bhfuil beartais eacnamaíocha agus chánach ar fud an Aontais Eorpaigh nasctha anois, mar go n-oibríonn gach duine faoin aon chomhbheartas airgeadaíochta amháin agus mar go bhfuil airgeadra coiteann (an euro) in úsáid i bhformhór na mBallstát.

Nuair a thit an ghéarchéim eacnamaíoch dhomhanda amach, ghlac an tAontas Eorpach agus na 27 mBallstát bearta nach bhfacthas a leithéid cheana chun a ngeilleagar a chosaint. Tharraing na bearta sin go leor anró ar shaoránaigh an Aontais. Is amhlaidh nár cuireadh an tionchar a bheadh acu ar shaol na ndaoine san áireamh i gcónaí. Tá an tAontas Eorpach ag iarraidh leas a bhaint anois as na ceachtanna a foghlaimíodh agus an t-aontas eacnamaíoch agus airgeadaíochta a chur i gcrích chun tacaíocht a thabhairt do dhaoine faoi mhíbhuntáiste agus chun poist a chruthú. Ar an dóigh sin, tá sé ag iarraidh cobhsaíocht an euro a chinntiú, an t-airgeadas poiblí a neartú agus idirphlé sóisialta a chur ar bun an athuair.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo

CLEACHTADH 21

COLÚN EORPACH NA gCEART SÓISIALTA

Ina theannta sin, tugann an tAontas Eorpach cosaint do dhaoine le dlíthe a chuireann srian le huaireanta oibre, a théann i ngleic le leithcheal san ionad oibre, a dhéanann dálaí oibre níos sábháilte agus a chinntíonn go bhfaighidh daoine cúiteamh i leith gortuithe a bhain dóibh agus iad ag obair. D’fhonn cearta nua agus cearta níos éifeachtaí a chur ar fáil do shaoránaigh, leagtar sios i gColún Eorpach na gCeart Sóisialta prionsabail agus cearta sna réimsí a bhaineann le deiseanna comhionanna sa mhargadh saothair, dálaí oibre córa agus cosaint shóisialta.

Cén cineál gné sóisialta don Eoraip ab fhearr leat? Roghnaigh ón liosta thíos na trí phrionsabal is tábhachtaí, dar leat, le haghaidh Eoraip shóisialta. Déan plé ar do rogha mar chuid de ghrúpa beag.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo

  • Oideachas, oiliúint agus foghlaim ar feadh an tsaoil
  • Comhionannas inscne
  • Fostaíocht sheasmhach inoiriúnaithe
  • Faisnéis faoi choinníollacha fostaíochta agus cosaint i gcás dífhostuithe
  • Idirphlé sóisialta agus rannpháirtíocht oibrithe
  • Cothromaíocht oibre is saoil
  • Íosioncam
  • Cúram sláinte
  • Cuimsiú na ndaoine faoi mhíchumas
  • Tithíocht agus cabhair do dhaoine gan dídean

An tsaorthrádáil

Déanann an tAontas Eorpach earraí agus seirbhísí dar luach na céadta milliún euro a allmhairiú agus a onnmhairiú gach lá. Tá an geilleagar is mó ar domhan ag na 27 mBallstát ar iad a thógáil le chéile, is iad an t-onnmhaireoir agus an t-allmhaireoir is mó, an t-infheisteoir agus an faighteoir is mó ó thaobh infheistíocht eachtrach de agus an deontóir cabhrach is mó iad. Agus é ag idirbheartú d’aon ghuth, is mó go mór an tionchar atá ag an Aontas Eorpach i gcaibidlíocht trádála idirnáisiúnta ná an tionchar a bheadh ag ceann ar bith de na Ballstáit ina n-aonar. Is é an toradh atá ar na margaí oscailte sin ná go ngintear fás geilleagrach agus poist níos fearr don Eoraip agus dá comhpháirtithe. Ina theannta sin, tugtar tuilleadh roghanna agus tuilleadh cumhachta ceannaigh do thomhaltóirí an Aontais Eorpaigh dá mbarr agus cabhraítear le gnólachtaí agus iad i mbun iomaíochta thar lear.

Tá an tAontas tar éis a chur in iúl go soiléir dá chomhpháirtithe, áfach, nach mór coinníollacha áirithe a shásamh chun comhaontú saorthrádála a thabhairt chun críche. Maidir leis na comhaontuithe trádála go léir a idirbheartaíonn an tAontas thar ceann na mBallstát, ní mór dóibh cloí le luachanna an Aontais Eorpaigh, ní mór dóibh bheith trédhearcach, réasúnach agus cothrom agus níor cheart dóibh dochar a dhéanamh do shaoránaigh ná don chomhshaol. Dea-eiseamláir den chur chuige forásach sin is ea an comhaontú eacnamaíoch agus trádála a shínigh an tAontas Eorpach agus Ceanada i mí Dheireadh Fómhair 2016. Tugtar CETA ar an gcomhaontú sin de ghnáth. Dea-eiseamláirí eile iad na comhaontuithe saorthrádála a síníodh i mí Iúil 2018 idir an tAontas Eorpach agus an tSeapáin.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo

AN RAIBH A FHIOS AGAT SEO?

Sa bhliain 2018, bhíothas in ann tacú le breis agus 36 mhilliún post san Aontas Eorpach de thoradh allmhairí ón Aontas chuig tíortha nach tíortha den Aontas iad.

CLEACHTADH 22

SAORTHRÁDÁIL AGUS DOMHANDÚ

Sa lá atá inniu ann, ní dhéantar táirgí san aon áit amháin ó thús an phróisis táirgthe go dtí an deireadh. Ina ionad sin, cóimeáiltear iad i sraith céimeanna aonair in áiteanna fud fad an domhain. Agus tú ag obair mar bhall de ghrúpa beag, roghnaigh táirge nó seirbhís ar a bhfuil tú eolach (ball éadaigh, fón póca nó ríomhaire, mar shampla) agus pléigh leis na baill eile den ghrúpa cé na comhpháirteanna den táirge, cárb as do na comhpháirteanna agus cén tionchar a bheadh ann ar phraghas an táirge nó na seirbhíse, ar na comhpháirteanna den táirge agus ar rudaí eile, dá ndéanfaí an tsaorthrádáil a mhéadú nó a theorannú. Cuir do thuairimí in iúl don chuid eile den rang.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo

AN RAIBH A FHIOS AGAT SEO?

Is é an caidreamh eacnamaíoch idir an tAontas Eorpach agus Stáit Aontaithe Mheiriceá an ceann is mó ar domhan sa bhliain 2018. Is iad a ghineann, i dteannta a chéile, 46 % den aschur eacnamaíoch domhanda. Trádáiltear earraí agus seirbhísí eatarthu gach lá dar luach €2 bhilliún. Ní lonnaithe sna cathracha amháin atá na cuideachtaí Eorpacha atá ag onnmhairiú chuig Stáit Aontaithe Mheiriceá, is amhlaidh atá siad lonnaithe i mbailte agus i sráidbhailte fud fad na hEorpa freisin. Cliceáil ar an léarscáil chun a fháil amach cá mhéad cuideachta i do thír/réigiún féin atá ag onnmhairiú chuig Stáit Aontaithe Mheiriceá faoi láthair.

An ceartas agus cearta bunúsacha

Tá níos mó i gceist leis an Aontas Eorpach ná cómhargadh le haghaidh earraí agus seirbhísí. Aontas is ea é freisin atá fothaithe ar na luachanna seo: dínit an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an smacht reachta agus an meas ar chearta an duine. Chuige sin, rinne an Coimisiún Eorpach bearta chun feabhas a chur ar chosaint na gceart bunúsach i réimse na cosanta sonraí, na comhroinnte faisnéise pearsanta agus chearta na dtomhaltóirí. Chomh maith leis sin, chuir sé dlús le hiarrachtaí arb aidhm leo an comhionannas inscne a neartú, an t-idirdhealú a chomhrac agus deireadh a chur leis an ngáinneáil ar dhaoine.

De dheasca na n-ionsaithe sceimhlitheoireachta a rinneadh san Eoraip, áfach, caithfidh na Ballstáit dul i ngleic le dúshláin nua nach bhfacthas a leithéid riamh. Sin é an fáth a bhfuil an tAontas Eorpach ar a dhícheall ag iarraidh aontas éifeachtach slándála a fhorbairt. Rinneadh sraith beart ar leibhéal an Aontais Eorpaigh chun aghaidh a thabhairt ar gach gné den bhagairt sceimhlitheoireachta. Tá na nithe seo a leanas ar áireamh leis na bearta sin: an radacú a chomhrac, lena n-áirítear ar líne; cion coiriúil a dhéanamh d’aon taisteal arb é is aidhm leis sceimhlitheoireacht a dhéanamh nó tacú le sceimhlitheoireacht; dlús a chur le brath na sceimhlitheoireachta tríd an malartú faisnéise a mhéadú; dul i ngleic le maoiniú na sceimhlitheoireachta; rochtain a theorannú ar airm thine agus pléascáin; agus tacaíocht a thabhairt do thíortha comhpháirtíochta, go háirithe iad sin atá lonnaithe i réigiún na Meánmhara.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo

CLEACHTADH 23

LUACHANNA EORPACHA

Téigh isteach i ngrúpa beag agus déan plé ar na pointí seo a leanas:

An imirce

Sna blianta 2015 agus 2016, bhí dídeanaithe agus imircigh ag teacht isteach san Aontas Eorpach ar ráta nach bhfacthas riamh roimhe sin. Bhain breis agus milliún duine an tAontas amach. Ba ag teitheadh ón gcogadh agus ón sceimhle sa tSiria agus i dtíortha eile a bhí formhór na ndaoine sin. Bhí daoine eile ag trasnú theorainneacha seachtracha an Aontais chun teacht le chéile lena ndaoine muinteartha an athuair agus/nó chun saol níos fearr a lorg.

Mar sin féin, ní féidir le Ballstát ar bith dul i ngleic le hollbhrúnna imirce ina aonar. Níor cheart dó déanamh amhlaidh ach oiread. Is chun na gcríoch sin atá an tAontas ag cur dlús lena iarrachtaí beatha daoine a shábháil, an gháinneáil ar dhaoine a chomhrac agus dul i mbun comhair leis na tíortha a dtagann na himircigh astu agus a dtéann siad tríothu agus iad ag taisteal chuig tír eile. Rud is bunúsaí fós, ba mhaith leis an Aontas dul i ngleic leis na bunchúiseanna a gcuirtear ar dhaoine éalú agus dul ar imirce, mar shampla an bhochtaineacht, cogadh, géarleanúint, sáruithe ar chearta an duine agus tubaistí nádúrtha.

Tá an-chuid oibre déanta ag an Aontas cheana féin chun dul i ngleic le géarchéim na ndídeanaithe agus tá sé ag leanúint leis an obair sin. Le cois tuilleadh airgid a chur ar fáil, cabhraíonn an tAontas le hiarrthóirí tearmainn atá san Eoraip cheana féin a athlonnú agus le daoine i ngátar a athshocrú ó thíortha comharsanacha. De bhreis air sin, agus é mar aidhm aige dóigheanna sábháilte ina bhféadann daoine dul isteach san Aontas go dleathach a thairiscint, tá sé ag obair ar an tslándáil ag a theorainneacha a fheabhsú agus ar dhul i ngleic le fadhb na smuigleála daoine.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo

AN RAIBH A FHIOS AGAT SEO?

Sa bhliain 2017, ghlac an tAontas rialacha nua maidir le teorainneacha seachtracha Schengen le go bhféadfaí gach duine, agus saoránaigh na hEorpa san áireamh, a sheiceáil sna bunachair sonraí ábhartha lena chinntiú nach gcuirfidh siad an bheartas poiblí ná don tslándáil inmheánach i mbaol. Cruthaíodh Garda Teorann agus Cósta Eorpach chun bainistíocht láidir chomhroinnte na dteorainneacha seachtracha a chinntiú.

AN RAIBH A FHIOS AGAT SEO?

Ceart bunúsach san Aontas Eorpach is ea tearmann a iarraidh, agus deonaítear an tearmann sin do dhídeanaithe. Tá oibleagáid idirnáisiúnta ar thíortha den Aontas tearmann a dheonú faoi Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe i dtaobh Stádas Dídeanaithe.

Is é is dídeanaí ann ná duine atá ag teitheadh óna thír baile agus nach féidir leis filleadh uirthi de bharr faitíos roimh ghéarleanúint a bhfuil bunús maith leis.

Is é is iarrthóir tearmainn ann ná duine a mhaíonn gur dídeanaí é, a bhfuil iarratas ar chosaint idirnáisiúnta déanta aige agus nach bhfuil measúnú cinntitheach déanta ar a éileamh go fóill.

Téarma a bhfuil ciall níos leithne ná dídeanaí leis is ea imirceach. Tagraíonn an téarma do dhuine a fhágann a thír baile féin chun lonnú i dtír eile. Bíonn sé ag lorg saol níos fearr de ghnáth.

CLEACHTADH 24

TACAÍOCHT ÓN AONTAS DO DHÍDEANAITHE AGUS D’IMIRCIGH

Tá an Eoraip faoi bhrú mar gheall ar an méadú ar an líon dídeanaithe agus imirceach a bhíonn ag teacht isteach san Aontas Eorpach. Thug an tAontas aghaidh ar an staid sin trí bhearta éagsúla a dhéanamh.

Ar an gcéad dul síos, tabhair do thuairim ar na bearta atá liostaithe thíos. Ar an dara dul síos, téigh isteach i ngrúpa beag chun trí ábhar a roghnú a bhfuil tuairimí an-difriúil ag na baill den ghrúpa ina leith agus déan plé ar na cúiseanna atá leis na tuairimí sin.

Aontaím go hiomlán Aontaím go páirteach Easaontaím go páirteach Easaontaím go hiomlán
1. Tá an tAontas Eorpach ag eagrú soithí cuardaigh agus tarrthála sa Mheánmhuir, rud atá ag sábháil na mílte beatha.
2. Chuir an tAontas Eorpach ionaid ghlactha ar bun sa Ghréig agus san Iodáil agus d’imscar sé saineolaithe chun cabhrú le daoine atá ag teacht isteach a shainaithint agus a chlárú.
3. Ba cheart do Bhallstáit déileáil le hiarratais ar thearmann i gcomhar le chéile. Ba cheart daoine a dteastaíonn cosaint idirnáisiúnta uathu a aistriú ón nGréig nó ón Iodáil chuig Ballstát eile.
4. D’íoc geall le 90 % de dhídeanaithe agus d’imircigh airgead le coirpigh eagraithe chun iad a thabhairt thar theorainneacha an Aontais Eorpaigh. Sin é an fáth ar chuir an tAontas dlús lena chomhrac in aghaidh líonraí coiriúla agus smuigléirí daoine.
5. Cabhraíonn an tAontas Eorpach leis na Ballstáit imircigh “neamhrialta” a chur ar ais chuig a dtír baile mura bhfuil aon cheart acu chun fanacht san Aontas.
6. Cabhraíonn an tAontas Eorpach le feabhas a chur ar dhálaí maireachtála na n inimirceach neamhdhleathach ina dtír thionscnaimh chun nach dteithfidh siad ó na tíortha sin.
7. Ba mhaith leis an Aontas Eorpach dóigheanna sábháilte dleathacha chun dul isteach san Aontas a chruthú d’iarrthóirí tearmainn ionas nach gcuirfidh siad a mbeatha i gcontúirt trí dhul i muinín smuigléirí agus gáinneálaithe.
8. Chuir an tAontas Eorpach feabhas ar rialú a theorainneacha seachtracha.
9. Teastaíonn bunrudaí amhail uisce glan, bia agus foscadh ó roinnt mhaith daoine a thagann isteach san Aontas Eorpach. Maoiníonn an tAontas tionscadail arb é is aidhm leo freastal ar na riachtanais dhaonnúla is práinní.
10. Cuireann an tAontas Eorpach cabhair dhaonnúil ar fáil do dhídeanaithe agus d’imircigh i dtíortha lasmuigh den Aontas, lena n áirítear an Iaráic, an Iordáin, an Liobáin agus an Tuirc.

An tAontas Eorpach sa domhan

Príomhpháirtí i dtaca le lear saincheisteanna beartais eachtraigh is ea an tAontas Eorpach. Áirítear leo sin dul i mbun idirbheartaíochta leis an Iaráin chun méid an ábhair núicléach a tháirgeann sé a laghdú agus dul i ngleic leis an téamh domhanda. Is bunaithe ar an taidhleoireacht atá a chomhbheartas eachtrach agus slándála, arb é is aidhm leis coinbhleachtaí a réiteach agus tuiscint idirnáisiúnta a chothú. Comhlíonann an trádáil, an chabhair, an tslándáil agus an chosaint ról comhlántach freisin.

Is léir ón ngéarchéim pholaitiúil san Úcráin agus ón gcorraíl sa Mheánoirthear cé chomh tábhachtach agus atá sé go bhfuil Ballstáit an Aontais Eorpaigh ar aon intinn ón taobh seachtrach de. Chun na gcríoch sin, tá sé mar aidhm ag an Aontas a bheartas eachtrach a neartú. Go deimhin, is mó i bhfad an t-údarás atá ag na Ballstáit nuair a ghníomhaíonn siad le chéile ná an t-údarás a bheadh acu dá saothróidís a mbeartais féin ina n-aonar.

Ó thaobh an Aontais Eorpaigh de, más gníomhaí domhanda níos láidre é, beidh sé in ann freagairt go héifeachtúil do dhúshláin dhomhanda, luachanna an Aontais a chur chun cinn agus cur leis an tsíocháin agus an rathúnas ar domhan.

AN RAIBH A FHIOS AGAT SEO?

Cónaíonn tuairim is 6 % de dhaonra an domhain san Aontas Eorpach. Tá an sciar sin ag laghdú, áfach, agus ní bheidh ach 4 % de dhaonra an domhain ina gcónaí san Aontas sa bhliain 2060. Cé gur ilchríoch sách beag í an Eoraip, tá sí tábhachtach ón taobh geilleagrach de. I dteannta a chéile, is ionann geilleagair na mBallstát agus 20 % den gheilleagar domhanda. Fágann sin go bhfuil an tAontas ar cheann de na geilleagair is mó ar domhan, agus é ar cóimhéid a bheag nó a mhór le geilleagar Stáit Aontaithe Mheiriceá.

CLEACHTADH 25

AN tAONTAS EORPACH AGUS AN DOMHAN MÓR

Seo roinnt samplaí den obair a dhéanann an tAontas Eorpach ar domhan. Roghnaigh na trí cinn is tábhachtaí duit agus mínigh cén fáth ar roghnaigh tú iad. Cuir do fhreagraí i gcomparáid le freagraí do chomhdhaltaí.

AN RAIBH A FHIOS AGAT SEO?

In 2018, neartaigh an tAontas Eorpach a stádas mar an deontóir cabhair dhaonnúil is mó ar domhan, agus b’fhiú os cionn €1 bhilliún an t-airgead a chuir sé ar fáil. An chabhair dhaonnúil a thug an tAontas Eorpach uaidh ar fud an domhain, chuir sí tacaíocht ar fáil a choinnigh daoine ina mbeatha nuair a bhí tubaistí nádúrtha nó coinbhleachtaí ann.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo

An t-athrú daonlathach

Measann roinnt daoine go bhfuil an tAontas Eorpach rómhaorlathach agus go bhfuil sé scoite amach óna saoránaigh. Ag an am céanna, bíonn saoránaigh ag súil leis go rachaidh an tAontas i ngleic le mórdhúshláin eacnamaíocha agus shóisialta agus go mbainisteoidh sé iad.

Tá an tAontas Eorpach tiomanta don fhíordhaonlathas agus don fhíor-athchóiriú. Ní hamháin go bhfuil sé tábhachtach don Choimisiún Eorpach gan dlíthe nua a mholadh ach amháin i gcás go bhfuil siad ag teastáil, nuair a ghabhann breisluach Eorpach soiléir leo, ach tá sé tábhachtach dó bheith trédhearcach go hiomlán maidir lena ndéanann sé freisin. Mar shampla, tá gach téacs tábhachtach a bhaineann leis an idirbheartaíocht trádála idir an tAontas Eorpach agus Ceanada agus idir an tAontas Eorpach agus Stáit Aontaithe Mheiriceá curtha ar fáil don phobal.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais ina leith anseo


AN RAIBH A FHIOS AGAT SEO?

Tugtar deis do dhaoine den phobal a dtuairimí a chur in iúl nuair atá dlí á dhéanamh. Tá an Coimisiún ag athnuachan a ghealltanais éisteacht le tuairimí seachtracha trí uirlis ar líne darb ainm Cloisimis uait.

CLEACHTADH 26

COMHPHLÉ LEIS NA SAORÁNAIGH

Bíonn “comhphlé leis na saoránaigh” ar siúl idir Coimisinéirí agus an pobal ar fud an Aontais Eorpaigh gach lá. Mura mbíonn tú in ann páirt a ghlacadh i gceann amháin de na himeachtaí sin, is féidir leat “seisiún idirphlé leis na saoránaigh” de do chuid féin a eagrú sa seomra ranga. Roghnóidh grúpa atá comhdhéanta de thriúr nó ceathrar daltaí ceann amháin de na 10 dtopaicí a chuirtear i láthair sa chaibidil seo. Glacfaidh an grúpa ról an choimisinéara. Agus iad sa bhaile, iniúchfaidh na baill den ghrúpa sonraí an bheartais roghnaithe chun go mbeidh siad in ann freagraí a thabhairt ar cheisteanna na saoránach/na gcomhdhaltaí. Ullmhóidh siad ráiteas 5 nóiméad faoin mbeartas lena mbaineann. Agus iad sa seomra ranga, a luaithe a bheidh an ráiteas gairid tugtha ag an “gcoimisinéir”, cuirfear seisiún ceisteanna agus freagraí 15  nóiméad ar siúl idir an coimisinéir agus na comhdhaltaí. Is é an múinteoir a stiúrfaidh an seisiún sin.

FREAGRAÍ AR NA CLEACHTAÍ