Sprawozdanie specjalne
07 2020

Wdrażanie polityki spójności – koszty są stosunkowo niskie, ale dostępne informacje nie wystarczają, by oszacować oszczędności z tytułu uproszczenia procedur

Informacje na temat sprawozdania Wdrażanie funduszy polityki spójności za pośrednictwem programów operacyjnych wiąże się z realizacją szeregu działań, które pociągają za sobą koszty po stronie Komisji, państw członkowskich i beneficjentów.
Trybunał przeanalizował, czy koszty wdrażania funduszy polityki spójności ponoszone przez Komisję i państwa członkowskie są zbliżone do kosztów innych, podobnych programów, w przypadku których dostępne są kompletne, spójne i jednolite informacje na ten temat. Sprawdził również, czy informacje te umożliwiają analizę i podejmowanie decyzji w sprawie przyszłego prawodawstwa, na przykład uproszczenia przepisów.
Kontrolerzy ustalili, że ogólne koszty wdrażania funduszy polityki spójności podawane przez Komisję są niskie w porównaniu z kosztami innych funduszy UE i programów finansowanych przez organizacje międzynarodowe. Jednocześnie stwierdzili też, że Komisja nie gromadziła danych na temat tych kosztów, które byłyby na tyle kompletne, spójne i jednolite, by można je wykorzystać na przykład w celu oceny wpływu uproszczenia przepisów unijnych regulujących wdrażanie funduszy polityki spójności.
Sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego przedstawiono na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE.

Publikacja jest dostępna w 23 językach i w następującym formacie:
PDF
PDF General Report

Streszczenie

I

Na unijną politykę spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej przypada około jednej trzeciej ogółu wydatków z budżetu UE. Podstawowym celem tej polityki jest zmniejszenie różnic w poziomie rozwoju między poszczególnymi regionami. W okresie 2014–2020 kwota środków finansowych przydzielonych na politykę spójności, która stanowi główną politykę inwestycyjną UE, wyniosła 352 mld euro, co stanowi 37% ogółu wydatków z budżetu UE w tym okresie.

II

Polityka spójności jest wdrażana w ramach zarządzania dzielonego, co oznacza, że odpowiedzialność za wdrażanie polityki i odnośnych funduszy, w tym działania kontrolne, jest dzielona między Komisję i państwa członkowskie. Chociaż Komisja pozostaje odpowiedzialna za wykonanie budżetu UE, faktyczne zarządzanie unijnymi środkami finansowymi i programami oraz ich kontrola są powierzone organom państw członkowskich. Zadania i zakres działania tych organów są określone w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów i obejmują między innymi wybór projektów do współfinansowania oraz ich kontrolę.

III

Wdrażanie polityki spójności pociąga za sobą koszty. Odnosi się to do wszystkich zadań i działań zarówno po stronie organów wdrażających programy w państwach członkowskich, jak i po stronie Komisji.

IV

W ramach niniejszej kontroli sprawdzono, czy koszty te są porównywalne z kosztami innych, podobnych programów, a także czy informacje na temat kosztów są kompletne, spójne i jednolite. Kontrolerzy Trybunału zweryfikowali również, czy informacje te umożliwiają analizę i podejmowanie decyzji w sprawie przyszłego prawodawstwa oraz uproszczenia przepisów. Przedstawione poniżej ustalenia i wnioski są istotne dla okresu programowania 2021–2027 i mogą przyczynić się do zapewnienia większej skuteczności systemów zarządzania i kontroli w państwach członkowskich w okresie 2021–2027.

V

Kontrolerzy ustalili, że ogólne koszty wdrażania funduszy polityki spójności podawane przez Komisję są stosunkowo niskie w porównaniu z kosztami innych funduszy UE i programów finansowanych przez organizacje międzynarodowe. Stwierdzili też jednocześnie, że Komisja nie gromadziła danych na temat tych kosztów, które byłyby na tyle kompletne, spójne i jednolite, by można je wykorzystać np. w celu oceny wpływu uproszczenia przepisów unijnych regulujących wdrażanie funduszy polityki spójności.

VI

Z ustaleń kontrolerów wynika, że choć koszty zgłaszane do Komisji w celu objęcia dofinansowaniem są znane, niewiele lub nic nie wiadomo na temat kosztów, które nie są deklarowane. Aby uzyskać więcej informacji w tym obszarze, Komisja przeprowadza ankiety w państwach członkowskich, aby na ich podstawie oszacować wielkość kosztów administracyjnych. Kontrolerzy zakwestionowali kompletność, spójność i jednolitość danych leżących u podstaw ostatnich szacunków z 2018 r. Niemniej jednak badanie, w którym przedstawiono te szacunki, może posłużyć jako podstawa do dokonania uproszczonych porównań na wysokim poziomie ogólności. Kontrolerzy uznają, że podane w badaniu Komisji z 2018 r. koszty wdrażania funduszy polityki spójności po stronie państw członkowskich na poziomie 2,3% są zbliżone bądź niższe od kosztów wdrażania innych programów finansowanych przez organizacje międzynarodowe.

VII

W odniesieniu do okresu 2014–2020 Komisja oszacowała – posiłkując się badaniem z 2017 r. – że wprowadzenie 21 uproszczeń powinno przełożyć się na obniżenie kosztów administracyjnych. Z ankiety przeprowadzonej przez Trybunał wynika jednak, że większość państw członkowskich spodziewa się wzrostu kosztów administracyjnych w okresie 2014–2020.

VIII

W uzasadnieniu do wniosku ustawodawczego na lata 2021–2027 Komisja przedstawiła dwa szacunki zaczerpnięte ze sporządzonego w 2018 r. badania dotyczącego poszczególnych uproszczeń. Zdaniem kontrolerów Trybunału w przypadku jednego z tych szacunków wspomnianych w uzasadnieniu należało przyjąć bardziej realistyczny scenariusz.

IX

W rozporządzeniach na lata 2014–2020 i 2021–2027 Komisja wprowadziła lub zaproponowała szereg uproszczeń. Skutki pieniężne wielu tych rozwiązań zostały oszacowane w badaniach z 2012, 2017 i 2018 r. Nie wzięto jednak przy tym pod uwagę złożoności praktyk administracyjnych stosowanych przez organy państw członkowskich. Tymczasem, opierając się na swoich wcześniejszych pracach kontrolnych, Trybunał jest zdania, że ze względu na te praktyki może nie dojść do oczekiwanych oszczędności z tytułu uproszczeń.

X

Trybunał zaleca, by Komisja:

  • powiadamiała z wyprzedzeniem, jakie informacje będą analizowane i w jakim terminie w ramach regularnie prowadzonych badań na temat kosztów administracyjnych;
  • oceniła, czy faktycznie doszło do obniżenia kosztów administracyjnych w zakładanym wymiarze;
  • zweryfikowała praktyki administracyjne stosowane w państwach członkowskich.

Wstęp

Fundusze polityki spójności i sposoby zarządzania nimi

01

Celem unijnej polityki spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej (określanej w niniejszym sprawozdaniu mianem „polityki spójności”) jest zmniejszenie dysproporcji w poziomach rozwoju między różnymi regionami, restrukturyzacja podupadających stref przemysłowych oraz wspieranie współpracy transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej w Unii Europejskiej.

02

Wydatki w ramach polityki spójności stanowią około 37% ogólnych wydatków z budżetu UE. Środki finansowe przeznaczone na politykę spójności, która stanowi główną politykę inwestycyjną UE, wynosiły 346 mld euro w okresie programowania 2007–2013 (łączna alokacja ze strony UE i państw członkowskich w wysokości 466 mld euro) i 352 mld euro w okresie programowania 2014–2020 (łączna alokacja ze strony UE i państw członkowskich w wysokości 473 mld euro).

03

Unijna polityka spójności opiera się na trzech spośród pięciu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych1 (funduszy ESI): Europejskim Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Funduszu Spójności i Europejskim Funduszu Społecznym (EFS). Te trzy fundusze określane są wspólnie mianem funduszy polityki spójności UE. EFRR, Fundusz Spójności i EFS podlegają wspólnym zasadom, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w osobnych rozporządzeniach dotyczących poszczególnych funduszy.

04

Polityka spójności jest wdrażana w ramach zarządzania dzielonego2, co oznacza, że odpowiedzialność za wdrażanie polityki i odnośnych funduszy jest dzielona między Komisję i państwa członkowskie. Fundusze te są wdrażane za pośrednictwem programów operacyjnych (PO), które są opracowywane przez państwa członkowskie i przyjmowane przez Komisję. W programach określa się szczegółowo, w jaki sposób państwa członkowskie będą wydatkowały środki unijne w danym okresie programowania. Z programów operacyjnych finansowane są projekty wybrane przez instytucje zarządzające w państwach członkowskich i realizowane przez beneficjentów.

05

W okresie programowania 2007–2013 w obszarze spójności funkcjonowało 441 PO. Pod koniec 2019 r. niemal 90% z nich było już zamkniętych3. Na okres programowania 2014–2020 zatwierdzono 391 PO. Programy te są w nadal w trakcie realizacji.

06

Dla każdego PO państwo członkowskie wyznacza organy odpowiedzialne za wdrażanie programów: instytucję zarządzającą, instytucję certyfikującą i instytucję audytową. Ich zadania i działania są określone w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów4.

  • Instytucja zarządzająca odpowiada za realizację PO. Ocenia ona, a następnie wybiera wnioski o dofinansowanie, a także kontroluje i monitoruje wdrażanie projektów.
  • Instytucja certyfikująca zajmuje się zestawianiem deklaracji kosztów przedłożonych przez beneficjentów projektów oraz sporządzaniem na tej podstawie zestawień wydatków i wniosków o płatność, które przedkłada następnie Komisji w celu dokonania zwrotu kosztów. Opracowuje ona również roczne zestawienia wydatków w ramach PO.
  • Instytucja audytowa jest odpowiedzialna za wydawanie co roku niezależnej opinii na temat wiarygodności zestawień wydatków, legalności poniesionych wydatków i funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli.
07

Państwa członkowskie mogą ponadto z własnej inicjatywy ustanawiać inne organy, takie jak podmioty koordynujące czy instytucje pośredniczące, które pomagają we wdrażaniu programów operacyjnych. Podmioty koordynujące sprawują funkcje o charakterze horyzontalnym w odniesieniu do kilku programów operacyjnych. Instytucje pośredniczące to z kolei organy publiczne lub prywatne ustanowione zazwyczaj dla jednego programu operacyjnego, działające pod kontrolą organu wyznaczonego do tego celu i wykonujące w jego imieniu obowiązki wobec beneficjentów realizujących operacje.

08

W Komisji Europejskiej za wdrażanie unijnej polityki spójności odpowiadają dwie dyrekcje generalne: Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego (DG EMPL) oraz Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej (DG REGIO).

09

Komisja negocjuje programy operacyjne z państwami członkowskimi i zatwierdza je, zapewnia wytyczne i instrukcje dla organów państw członkowskich dotyczące wykonywanych przez nie zadań oraz przeprowadza kontrole na szczeblu państw członkowskich lub kontrole dokumentacji w celu monitorowania wdrażania polityki. Oprócz tych codziennych zadań Komisja przedstawia propozycje podstawowych aktów prawnych, które kształtują ramowe zasady w danym obszarze polityki, a także dokonuje oceny wcześniejszych ram.

10

Najważniejsze zadania organów wyznaczonych przez państwa członkowskie oraz Komisji przedstawiono na rys. 1.

Rys. 1

Zadania poszczególnych podmiotów wdrażających politykę spójności oraz powiązane koszty

Uwaga: państwa członkowskie mogą ustanowić instytucje pośredniczące, za których działalność odpowiedzialność ponosi instytucja zarządzająca lub instytucja certyfikująca.

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

Koszty wdrażania funduszy polityki spójności

11

Działania niezbędne w ramach przygotowania i wdrażania programów, w tym zarządzanie, monitorowanie, ocena, działania informacyjne i komunikacyjne oraz kontrola i audyt (zob. również pkt 0609), pociągają za sobą koszty administracyjne na wielu szczeblach (zob. rys. 1):

Koszty wdrażania programów są ponoszone przez:

Komisję – w związku z nadzorowaniem i weryfikacją wdrażania w państwach członkowskich (np. koszty personelu, badania, oceny, analizy, działania w zakresie rozpowszechniania informacji, konsultacje);

organy państw członkowskich – w związku ze sporządzaniem programów i ich modyfikowaniem oraz z zarządzaniem, monitorowaniem, oceną, działaniami informacyjnymi i komunikacyjnymi oraz kontrolą i audytem (np. koszty personelu, konsultacje, koszty IT)5.

Koszty wdrażania wybranych operacji są ponoszone przez:

beneficjentów – w związku z wnioskowaniem o wsparcie finansowe, realizacją projektów, sprawozdawczością i występowaniem o zwrot kosztów (np. koszty personelu, koszty materiałów i usług).

12

Koszty wdrażania funduszy mogą być finansowane z budżetu UE lub z budżetów państw członkowskich (na szczeblu krajowym lub regionalnym) bądź z obydwu tych źródeł:

  1. Niektóre koszty są pokrywane w całości z budżetu UE. Są to koszty ponoszone przez Komisję w ramach pomocy technicznej z jej własnej inicjatywy, np. w związku z działaniami na rzecz budowania zdolności administracyjnych, przeprowadzaniem badań i ocen, działaniami mającymi na celu rozpowszechnianie informacji itp.6 Z budżetu UE pokrywane są również normalne koszty administracyjne, takie jak koszty personelu i budynków.
  2. Niektóre koszty są pokrywane w formie dofinansowania zarówno z budżetu UE, jak i z budżetów państw członkowskich. Są to koszty ponoszone przez państwa członkowskie i deklarowane jako pomoc techniczna. Tego rodzaju koszty dotyczą działań lub operacji realizowanych w ramach osobnego programu operacyjnego w zakresie pomocy technicznej bądź w ramach danej osi priorytetowej w podstawowym programie operacyjnym. Operacje z zakresu pomocy technicznej muszą spełniać wszystkie wymogi przewidziane w przepisach dotyczących polityki spójności, np. w odniesieniu do procedur wyboru, mechanizmów kontroli i audytu, zamówień publicznych, zasad kwalifikowalności czy wymogów sprawozdawczych.
  3. Niektóre koszty są pokrywane wyłącznie z budżetów państw członkowskich. Komisja nie ma żadnych informacji na ten temat, ponieważ koszty te nie wchodzą w zakres rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów.

Każde państwo członkowskie może samodzielnie zdecydować, które koszty pokrywać z budżetu krajowego, a w przypadku których występować o dofinansowanie, deklarując je jako pomoc techniczną.

13

Związek między kosztami administracyjnymi i pomocą techniczną zobrazowano na kolorowym wykresie kołowym na rys. 2, na którym wewnętrzny krąg dotyczy kosztów po stronie Komisji (zob. pkt 12 ppkt (1)). Drugi i trzeci krąg dotyczą pomocy technicznej deklarowanej do Komisji przez państwa członkowskie (zob. pkt 12 ppkt (2)). Zewnętrzny krąg reprezentuje natomiast koszty administracyjne ponoszone przez państwa członkowskie, ale niedeklarowane Komisji (zob. pkt 12 ppkt (3)). Komisja stara się je oszacować, posiłkując się w tym celu odnośnymi badaniami (zob. pkt 15). Za pomocą różnych kolorów w większych okręgach oznaczono, które organy poniosły koszty. Z informacji na wykresie wynika na przykład, że większość kosztów występuje po stronie państw członkowskich, przy czym ponad 50% kosztów państw członkowskich w zakresie pomocy technicznej przypada na instytucje zarządzające.

Rys. 2

Koszty administracyjne i pomoc techniczna

Uwaga: Kwota 474 mld euro obejmuje finansowanie unijne (352 mld euro, zob. pkt 02) oraz dofinansowanie ze środków krajowych.

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy na podstawie danych Komisji Europejskiej za okres 2014–2020.

14

W rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów ustanowiono pułapy w odniesieniu do wysokości pomocy technicznej, która może być deklarowana przez państwa członkowskie. W przypadku okresu 2014–2020 państwa członkowskie mogą występować o zwrot kosztów w ramach pomocy technicznej do pułapu 4% przydzielonych im środków7. W rozporządzeniu określono również okoliczności, w których ten pułap może zostać zwiększony do 6%. W załączniku I przedstawiono łączne kwoty przydzielone na politykę spójności (473 mld euro) i na pomoc techniczną (14 mld euro) w okresie programowania 2014–2020 w podziale na państwa członkowskie. W zależności od programu Unia współfinansuje od 50 do 100% wydatków zadeklarowanych w ramach pomocy technicznej.

15

W latach 2010–2018 Komisja zleciła pięć badań, aby oszacować koszty wdrażania funduszy polityki spójności i wpływ rozwiązań, które miały na celu uproszczenie zasad i przepisów i które zostały wprowadzone w rozmaitych wnioskach ustawodawczych Komisji (zob. ramka 1).

Ramka 1

Badania Komisji przedstawiające oszacowanie kosztów wdrażania funduszy polityki spójności i wpływu uproszczeń

W odniesieniu do okresów programowania obejmujących lata 2007–2027 Komisja zleciła opracowanie pięciu badań, w których oszacowano poziom kosztów administracyjnych i wpływ uproszczeń:

  • 2010 r. – badanie mające na celu oszacowanie kosztów administracyjnych i obciążenia pracą organów państw członkowskich w związku z wdrażaniem EFRR i Funduszu Spójności w latach 2007–20138;
  • czerwiec 2012 r. – badanie mające na celu oszacowanie kosztów administracyjnych związanych z wdrażaniem EFS w okresie 2007–20139;
  • lipiec 2012 r. – badanie mające na celu oszacowanie wpływu zmian wprowadzonych we wniosku ustawodawczym na lata 2014–2020 na koszty administracyjne związane z wdrażaniem EFRR i Funduszu Spójności10;
  • 2017 r. – badanie mające na celu ocenę wpływu 21 wybranych uproszczeń wprowadzonych na mocy rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 2014–2020 w odniesieniu do wszystkich pięciu funduszy ESI. Oceny dokonano na podstawie wczesnego etapu wdrażania funduszy w okresie 2014–202011;
  • 2018 r. – badanie mające na celu ustalenie nowego poziomu bazowego, jeśli chodzi o koszty i obciążenie administracyjne w związku z wszystkimi pięcioma funduszami ESI w okresie 2014–2020, jak również określenie przewidywanych skutków szeregu uproszczeń przewidzianych we wnioskowanym rozporządzeniu dotyczącym okresu 2021–202712.

Zakres kontroli i podejście kontrolne

16

W ramach niniejszej kontroli przeanalizowano ponoszone przez Komisję i państwa członkowskie koszty wdrażania funduszy polityki spójności za pośrednictwem programów operacyjnych. Oceniono również, czy informacje na temat kosztów, które państwa członkowskie są zobowiązane przekazywać Komisji, stanowią wystarczającą podstawę do podejmowania strategicznych decyzji w sprawie przyszłego prawodawstwa oraz uproszczenia zasad i przepisów.

17

Przedstawione poniżej ustalenia i wnioski są istotne dla okresu programowania 2021–2027 i mogą przyczynić się do zapewnienia większej skuteczności systemów zarządzania i kontroli w państwach członkowskich w okresie 2021–2027.

18

Kontrolerzy przeanalizowali koszty wdrażania funduszy polityki spójności i zadali następujące pytania kontrolne:

  1. Czy ogólne koszty wdrażania funduszy polityki spójności podawane przez Komisję są porównywalne z kosztami innych, podobnych programów, w przypadku których dostępne są kompletne, spójne i jednolite szczegółowe informacje na temat kosztów?
  2. Czy dostępne dane na temat kosztów umożliwiają analizę i podejmowanie decyzji w sprawie przyszłego prawodawstwa i uproszczenia zasad?
19

Pracami kontrolnymi przeprowadzonymi na potrzeby niniejszego sprawozdania objęto zarówno Komisję, jak i organy państw członkowskich.

Kontrolerzy ocenili procedury Komisji oraz informacje na temat kosztów ponoszonych przez Komisję i państwa członkowskie dostępne w DG REGIO i DG EMPL. Przeanalizowali także metody, które zostały opracowane przez centralną służbę Komisji (Dyrekcja Generalna ds. Budżetu) w celu oszacowania kosztów kontroli ponoszonych przez Komisję w związku z wdrażaniem funduszy polityki spójności.

Aby zapewnić równowagę geograficzną, do kontroli wytypowano pięć państw członkowskich z grupy państw uznanych przez Komisję jako bardziej zaawansowane w zakresie gromadzenia i wykorzystywania informacji na temat kosztów. Prace kontrolne przeprowadzono w Czechach, Polsce i Portugalii, gdzie kontrolerzy odbyli wizyty we właściwych organach. Zorganizowano także wideokonferencje i dokonano przeglądu dokumentacji w przypadku odnośnych organów w Austrii i na Łotwie. W odniesieniu do tych państw członkowskich kontrolerzy:

zweryfikowali procedury rejestrowania, weryfikowania i zgłaszania kosztów wdrażania funduszy polityki spójności i powiązanych programów stosowane przez krajowe organy koordynujące, instytucje zarządzające, instytucje certyfikujące i instytucje audytowe, które to podmioty uczestniczą w realizacji 15 programów operacyjnych;

przeanalizowali dane uwzględnione i wykorzystane w badaniu z 2018 r. (zob. ramka 1);

ocenili dostępność i jakość tych danych.

Kontrolerzy przeprowadzili wywiady z przedstawicielami organów państw członkowskich oraz z pracownikami Komisji w DG BUDG, DG EMPL i DG REGIO.

Ponadto przeprowadzono dwie ankiety na poziomie państw członkowskich.

Kontrolerzy zwrócili się do wszystkich organów wdrażających programy, by wzięły udział w ankiecie na temat gromadzenia i analizowania informacji dotyczących kosztów administracyjnych oraz prowadzenia odnośnej sprawozdawczości, a także powiązanych procedur i ich opinii w tych kwestiach. Odpowiedzi udzieliło 131 spośród 591 organów (22%) z 26 państw członkowskich.

Kontrolerzy skierowali również ankietę do wszystkich najwyższych organów kontroli w UE, aby uzyskać dodatkowe informacje na temat kosztów wdrażania funduszy polityki spójności i krajowych programów pomocy, jak również na temat kontroli przeprowadzonych w tym obszarze. Odpowiedzi przesłało 15 z 28 najwyższych organów kontroli.

Kontrolerzy dokonali przeglądu badań przeprowadzonych w latach 2010–2018, które dotyczyły kosztów wdrażania funduszy polityki spójności i rozwiązań na rzecz uproszczenia procedur (zob. ramka 1). Badania te objęły łącznie swym zakresem trzy okresy programowania od 2007 do 2027 r.

20

Jeśli chodzi o analizę danych dotyczących kosztów i powiązanych procedur, kontrolerzy skupili się przede wszystkim na okresie programowania 2014–2020. W kontroli uwzględniono informacje będące w posiadaniu Komisji i państw członkowskich na dzień 31 grudnia 2018 r.

21

W zakres prac kontrolnych nie weszły:

  1. analiza korzyści płynących z procedur dotyczących wdrażania funduszy polityki spójności;
  2. analiza kosztów administracyjnych wybranych operacji na poziomie beneficjenta (zob. pkt 11).

Uwagi

Ogólna kwota kosztów zgłoszonych w związku z wdrażaniem funduszy polityki spójności jest stosunkowo niewielka, ale została obliczona w oparciu o niewystarczająco kompletne, spójne i jednolite dane

22

Wdrażanie jakiejkolwiek polityki lub programu pociąga za sobą koszty, które dotyczą przede wszystkim personelu, systemów informatycznych, budynków i usług. Aby pokazać obywatelom Unii, że dana polityka jest wdrażana w sposób efektywny, należy dopilnować, by publicznie dostępne były kompletne, spójne i jednolite informacje na temat odnośnych kosztów. Należy także zadbać o to, by koszty te były niskie – im wyższa jest bowiem ich kwota, tym mniej środków finansowych pozostaje na faktyczne wdrażanie danej polityki.

Komisja podaje co roku informacje na temat kosztów wdrażania funduszy polityki spójności, ale informacje te nie są spójne na przestrzeni lat

23

W unijnym rozporządzeniu finansowym przewidziano wymóg, by w rocznych sprawozdaniach z działalności każdej dyrekcji generalnej Komisja przedstawiała ocenę kosztów kontroli i korzyści z kontroli13. Komisja definiuje „koszty kontroli” jako koszty związane z większością aspektów wydatkowania środków unijnych, w tym wdrażania funduszy polityki spójności. W przypadku samej Komisji są to przede wszystkim koszty jej pracowników zajmujących się wdrażaniem funduszy polityki spójności, a więc zadaniami takimi jak programowanie, monitorowanie, zarządzanie finansowe, wsparcie administracyjne i techniczne oraz audyt. W tabeli 1 przedstawiono dane za lata 2013–2018.

Tabela 1

Informacje na temat kosztów kontroli podane w rocznych sprawozdaniach z działalności Komisji

2013 2014 2015 2016 2017 2018
Polityka zatrudnienia
Koszty kontroli (w mln EUR)(1) 25,51 24,65 24,57 24,55 26,56 13,28
Płatności dokonane z EFS (w mln EUR) 13 763,80 10 609,27 10 301,91 8 132,00 9 780,26 13 917,14
Koszty kontroli (koszty kontroli/płatności z EFS) 0,19% 0,23% 0,24% 0,30% 0,27% 0,09%
Koszty kontroli po stronie państw czł. w przypadku EFS (koszty kontroli/łączna alokacja z EFS na okres programowania) 4,80% 4,80% 4,80% 4,80% 4,80% 2,76%
Polityka regionalna
Koszty kontroli (w mln EUR)(1) brak danych 75,27 70,57 74,49 74,42 73,69
Płatności dokonane z EFRR i Funduszu Spójności (w mln EUR) 48 812,14 40 598,00 28 485,54 26 394,20 39 305,17
Koszty kontroli (koszty kontroli/płatności z EFRR i Funduszu Spójności) 0,14% 0,15% 0,17% 0,26% 0,28% 0,19%
Koszty kontroli po stronie państw czł. w przypadku EFRR i Funduszu Spójności (koszty kontroli / łączna alokacja z EFRR i Funduszu Spójności na okres programowania) 2,10% 2,10% 2,10% 2,10% 2,10% 2,26% w przypadku EFRR i 1,84% w przypadku Funduszu Spójności

(1) Obliczenia dokonane przez Komisję Europejską na potrzeby rocznego sprawozdania z działalności. W odniesieniu do lat 2013–2017 opublikowano wartości procentowe, natomiast za 2018 r. podano wartość bezwzględną.

Źródło: roczne sprawozdania z działalności Komisji Europejskiej.

24

Komisja przedstawia własne koszty kontroli w rocznych sprawozdaniach z działalności jako odsetek dokonanych płatności. W pierwszych latach okresu programowania, kiedy państwa członkowskie ustanawiają programy, a realizacja projektów jeszcze się nie rozpoczęła, płatności jest jednak niewiele. Tymczasem koszty po stronie Komisji utrzymują się na stosunkowo stabilnym poziomie i nie wahają się istotnie w zależności od ilości wypłaconych środków. Wszelkie wahania w publikowanej wartości procentowej wynikają zatem w dużej mierze z różnic w wielkości płatności dokonanych na rzecz programów.

25

Dyrekcje generalne odpowiedzialne za politykę spójności (DG EMPL i DG REGIO), podobnie jak pozostałe dyrekcje generalne Komisji, szacują swoje koszty, korzystając z metody opracowanej przez centralne służby Komisji. Polega ona na przemnożeniu liczby pracowników odpowiedzialnych za realizację polityki spójności przez średni koszt pracownika ustalony dla poszczególnych kategorii pracowników. W następstwie zaleceń Służby Audytu Wewnętrznego Komisji metoda ta została zmodyfikowana w 2018 r. W szczególności, jak DG EMPL wyjaśniła w rocznym sprawozdaniu z działalności, udoskonalono metodę szacowania zasobów kadrowych zaangażowanych w realizację tych zadań, która nie była aktualizowana od 2013 r. Ta zmiana, której towarzyszyły dwie reorganizacje administracyjne, jak również znaczny wzrost obciążenia pracą w związku z europejskim semestrem – o których to kwestiach wspomniano dopiero w rocznym sprawozdaniu z działalności z 2018 r. – poskutkowały spadkiem zgłoszonych przez DG EMPL kosztów związanych z zarządzaniem dzielonym o 50%. Tak duży spadek stawia pod znakiem zapytania poprawność kosztów podanych za lata 2013–2017. Zdaniem kontrolerów Trybunału zaktualizowana metoda stosowana obecnie przez Komisję pozwala spełnić wymogi określone w rozporządzeniu finansowym (zob. pkt 23).

Państwa członkowskie dysponują niekompletnymi informacjami na temat kosztów administracyjnych

26

Państwa członkowskie mogą samodzielnie zdecydować, które koszty deklarować Komisji jako pomoc techniczną (zob. pkt 14). Rodzaje deklarowanych kosztów różnią się w zależności od organu, nawet w ramach jednego państwa członkowskiego. Niektóre państwa nie deklarują wszystkich kwalifikowalnych kosztów administracyjnych jako pomocy technicznej. Taka decyzja może być podyktowana na przykład tym, że pragną wykorzystać więcej środków dostępnych na realizację projektów. Na rys. 3 pokazano, jakie rodzaje kosztów są deklarowane w ramach pomocy technicznej przez organy w każdym z pięciu państw członkowskich objętych kontrolą. Z tabeli tej wynika również, że niektóre państwa członkowskie zdecydowały się nie deklarować w części bądź w całości pewnych rodzajów kosztów. W odniesieniu do tych kosztów, które nie są deklarowane, Komisja nie dysponuje żadnymi informacjami na temat ich wysokości bądź rodzaju (zob. również pkt 13).

Rys. 3

Finansowanie kosztów administracyjnych w skontrolowanych państwach członkowskich

Państwo członkowskie Rodzaj kosztów kontroli pokrywanych ze środków pomocy technicznej / Organ krajowy Koszty personelu Koszty materiałów Koszty ogólne Koszty zewnętrzne
Austria Podmiot koordynujący
(tylko ÖROK)
Deklarowane w całości Niedeklarowane Niedeklarowane Niedeklarowane
Austria Instytucja zarządzająca Deklarowane w części Deklarowane w części Deklarowane w części Deklarowane w części
Austria Instytucje pośredniczące pod nadzorem instytucji zarządzającej(1) Niedeklarowane Niedeklarowane Niedeklarowane Deklarowane w części
Austria Instytucja certyfikująca(2) Niedeklarowane Niedeklarowane Niedeklarowane Deklarowane w części
Austria Instytucje pośredniczące pod nadzorem instytucji certyfikującej(3) Deklarowane w części Deklarowane w części Deklarowane w części Deklarowane w części
Austria Instytucja audytowa Niedeklarowane Niedeklarowane Niedeklarowane Niedeklarowane
Czechy Podmiot koordynujący Deklarowane w całości Deklarowane w przeważającej mierze Deklarowane w całości Deklarowane w części
Czechy Instytucja zarządzająca Deklarowane w całości Deklarowane w części Deklarowane w części Deklarowane w części
Czechy Instytucje pośredniczące pod nadzorem instytucji zarządzającej Deklarowane w całości Deklarowane w części Deklarowane w części Deklarowane w części
Czechy Instytucja certyfikująca Deklarowane w całości Deklarowane w części Niedeklarowane Deklarowane w całości
Czechy Instytucja audytowa Deklarowane w całości Deklarowane w przeważającej mierze Deklarowane w przeważającej mierze Brak informacji
Łotwa Instytucja zarządzająca Deklarowane w przeważającej mierze Deklarowane w przeważającej mierze Deklarowane w przeważającej mierze Deklarowane w przeważającej mierze
Łotwa Instytucje pośredniczące pod nadzorem instytucji zarządzającej Deklarowane w części Deklarowane w części Deklarowane w części Deklarowane w części
Łotwa Instytucja certyfikująca Deklarowane w części Niedeklarowane Deklarowane w części Nie dotyczy
Łotwa Instytucja audytowa Deklarowane w przeważającej mierze Deklarowane w przeważającej mierze Deklarowane w całości Deklarowane w całości
Portugalia Podmiot koordynujący Deklarowane w całości Deklarowane w całości Deklarowane w całości Deklarowane w całości
Portugalia Instytucja zarządzająca Deklarowane w całości Deklarowane w całości Deklarowane w całości Deklarowane w całości
Portugalia Instytucje pośredniczące pod nadzorem instytucji zarządzającej Deklarowane w części Deklarowane w części Deklarowane w części Deklarowane w części
Portugalia Instytucja certyfikująca Deklarowane w całości Deklarowane w całości Deklarowane w całości Deklarowane w całości
Portugalia Instytucja audytowa Deklarowane w części Deklarowane w całości Deklarowane w części Deklarowane w całości
Portugal Oddzielna kategoria audytów – audyt operacji Deklarowane w całości Deklarowane w całości Deklarowane w całości Deklarowane w całości
Polska Instytucja zarządzająca Deklarowane w całości Deklarowane w całości Brak informacji Deklarowane w całości
Polska Instytucje pośredniczące pod nadzorem instytucji zarządzającej Deklarowane w całości Deklarowane w całości Deklarowane w części Deklarowane w całości
Polska Instytucja certyfikująca(4) Deklarowane w całości Deklarowane w całości Brak informacji Deklarowane w całości
Polska Instytucja audytowa Deklarowane w całości Deklarowane w całości Nie dotyczy Deklarowane w całości

(1) Instytucje pośredniczące działające pod nadzorem instytucji zarządzających w EFRR nie są finansowane w ramach pomocy technicznej.

(2) Instytucja certyfikująca w EFS nie deklaruje żadnych kosztów w ramach pomocy technicznej.

(3) Instytucja certyfikująca w EFS funkcjonuje bez instytucji pośredniczącej.

(4) W Polsce instytucja certyfikująca jest osobną jednostką funkcyjną w strukturach instytucji zarządzającej.

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

27

Z odpowiedzi udzielonych w ramach ankiety Trybunału wynika, że pomoc techniczna obejmuje znaczną część kosztów administracyjnych państw członkowskich, ale nie ich całość (zob. rys. 2). Innymi słowy państwa członkowskie finansują część kosztów administracyjnych ze swoich własnych źródeł krajowych lub regionalnych i nie deklarują ich Komisji.

28

W okresie programowania 2007–2013, w przypadku którego jedynie kilka PO jest wciąż otwartych, 10% organów państw członkowskich, które odpowiedziały na ankietę, sfinansowało wszystkie poniesione koszty ze źródeł krajowych. Z drugiej strony 13% organów sfinansowało wszystkie koszty własne ze środków pomocy technicznej (zob. tabela 2).

Tabela 2

Udział pomocy technicznej w kosztach administracyjnych w okresie 2007–2013 zgodnie z szacunkami respondentów, którzy wzięli udział w ankiecie

Udział pomocy technicznej w stosunku do łącznych kosztów administracyjnych  % respondentów
0% 10%
1%–25% 9%
26%–50% 11%
51%–75% 7%
76%–99% 9%
100% 13%
Nie wiadomo 41%
Łącznie 100%

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

29

Aby oszacować, jaki odsetek łącznych kosztów administracyjnych poniesionych przez państwa członkowskie stanowią zadeklarowane kwoty, Komisja zwróciła się z odnośnym pytaniem do wszystkich tych państw. Na podstawie udzielonych odpowiedzi ustaliła ona, że w 2010 r. odsetek ten wahał się między 30 a 70%14 (w przypadku EFRR i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007–2013), a w 2018 r. wynosił 68%15 (w przypadku wszystkich pięciu funduszy ESI w okresie programowania 2014–2020).

30

Z przeprowadzonej ankiety wynika, że 41% respondentów nie było w stanie oszacować odsetka kosztów, które zostały sfinansowane ze środków pomocy technicznej (zob. tabela 2). Choć kwota kosztów zadeklarowanych w ramach pomocy technicznej jest znana, w większości przypadków (91% respondentów) na szczeblu krajowym nie wprowadzono wymogu, by gromadzić informacje na temat łącznych kosztów. Organy wdrażające fundusze polityki spójności nie stanowią wyjątku pod tym względem – jedynie 20% najwyższych organów kontroli poinformowało, że tego rodzaju wymogi istnieją w przypadku programów wsparcia finansowanych wyłącznie ze środków krajowych lub regionalnych.

31

Organy państw członkowskich, jako organy administracji publicznej, posiadają wprawdzie systemy ewidencji księgowej, w których rejestrowane są ponoszone przez nie koszty, ale jednocześnie 67% organów, które udzieliły odpowiedzi na ankietę Trybunału, jest częścią większych instytucji, takich jak ministerstwa. Taka sytuacja oznacza, że może być trudno odseparować koszty związane z działalnością organów wdrażających programy w ramach polityki spójności od kosztów większych instytucji, zwłaszcza gdy przykładowo siedziby obu podmiotów mieszczą się w tych samych budynkach i korzystają one z tych samych systemów komputerowych.

Zlecone przez Komisję badanie ad hoc z 2018 r. mające na celu oszacowanie kosztów administracyjnych opierało się na danych, które nie były wystarczająco kompletne, spójne ani jednolite

32

Ponieważ brak jest kompletnych informacji na temat kosztów administracyjnych ponoszonych przez państwa członkowskie, Komisja okresowo przeprowadza badania w celu ich oszacowania. Odnośne analizy zostały przeprowadzone przez konsultantów każdorazowo w okolicy piątego roku okresów programowania. Stały się one podstawą dla badań opublikowanych w 2010 r. (na temat EFRR i Funduszu Spójności), w 2012 r. (na temat EFS) i w 2018 r. na temat wszystkich pięciu funduszy ESI (zob. ramka 1).

33

Na potrzeby badania z 2018 r. konsultant zwrócił się do wszystkich organów państw członkowskich o przekazanie informacji dotyczących kosztów administracyjnych za pośrednictwem kwestionariusza. Organy, do których się zwrócono, to instytucje zarządzające, instytucje certyfikujące, instytucje audytowe oraz krajowe podmioty koordynujące, z pominięciem znacznej liczby instytucji pośredniczących.

34

Organy państw członkowskich nie były prawnie zobowiązane do udzielenia odpowiedzi i część z nich faktycznie tego nie zrobiła. Wskaźnik odpowiedzi wahał się między 13% (w przypadku Niemiec) a 100% (w przypadku Danii i Słowenii)16. Ogólnie dla wszystkich państw członkowskich i wszystkich pięciu funduszy ESI wskaźnik ten wyniósł 39%17.

35

Kontrolerzy Trybunału zwrócili się do organów, które nie wypełniły kwestionariusza przesłanego przez konsultanta na potrzeby badania z 2018 r., o wyjaśnienie, dlaczego nie udzieliły odpowiedzi. Część z nich stwierdziła, że wynikało to z braku odpowiednich zasobów kadrowych i łatwo dostępnych danych. Przedstawiciele innych organów zauważyli z kolei, że moment na wypełnienie takiego kwestionariusza nie był najlepszy, gdyż tak jak działania nie rozkładają się równomiernie w trakcie okresu programowania (ze względu na naturalny cykl realizacji polityki w danym obszarze), tak również nierównomiernie w całym okresie kształtują się koszty administracyjne ponoszone przez państwa członkowskie. Ze względu na brak kompletu odpowiedzi na ankietę konsultant był zmuszony dokonać pewnych korekt danych, tak by wyeliminować luki. W tym celu wykorzystał on odpowiedzi udzielone przez „podobnych” respondentów18.

36

W przypadku państw członkowskich, które udzieliły odpowiedzi, zasoby niezbędne do wykonania tego zadania nie były nadmierne – respondenci poinformowali, że na wypełnienie kwestionariusza musieli przeznaczyć średnio 1,7 osobotygodnia.

37

Kontrola przeprowadzona przez Trybunał w wybranych państwach członkowskich oraz odpowiedzi udzielone w ankiecie wskazują, że dane przekazane konsultantowi były niewystarczająco kompletne, spójne i jednolite. Przyczyny takiego stanu rzeczy były następujące:

  • Organy we wszystkich pięciu państwach członkowskich objętych kontrolą stwierdziły, że zakres i metodyka badania, jak również same pytania były niejasne, a ponadto nie udostępniono odpowiednich wytycznych.
  • Respondenci, którzy odpowiedzieli na ankietę Trybunału, poinformowali, że byli w stanie uzyskać niewiele ponad 50% informacji wymaganych w kwestionariuszu rozesłanym przez konsultanta z własnych systemów informacyjnych. W przypadku dużej części wymaganych danych musieli zatem opierać się na szacunkach.
  • W przypadku wszystkich pięciu państw członkowskich objętych kontrolą w niewielkim zakresie zweryfikowano dane, na podstawie których organy krajowe udzieliły odpowiedzi – konsultant przeprowadził jedynie kontrole ich wiarygodności.
  • W odpowiedziach przekazanych przez niektóre organy czterech z pięciu skontrolowanych państw członkowskich nie zawsze uwzględniano informacje dotyczące instytucji pośredniczących.
  • Niektóre organy we wszystkich pięciu państwach członkowskich objętych kontrolą podały wyłącznie koszty finansowane w ramach pomocy technicznej, które nie stanowią jednak całości kosztów administracyjnych.
  • W dwóch z pięciu skontrolowanych państw członkowskich niektóre przekazane informacje dotyczą nie tylko okresu programowania 2014–2020.
  • W czterech z pięciu skontrolowanych państw członkowskich koszty zostały podane w niespójny sposób – kontrolerzy wykryli bowiem koszty, których nie uwzględniono w sprawozdawczości dotyczącej wdrażania polityki spójności. W jednym ze skontrolowanych państw kontrolerzy stwierdzili również, że zgłoszono koszty, które nie były w pełni powiązane z wdrażaniem polityki spójności (zob. ramka 2).

Ramka 2

Problemy stwierdzone w odpowiedziach organów państw członkowskich

Instytucja audytowa w jednym z państw członkowskich zgłosiła koszty ogólne odnoszące się wyłącznie do jej centrali, ale już nie analogiczne koszty poniesione przez jej 35 biur lokalnych. Ta sama instytucja uwzględniła koszty wszystkich swoich pracowników, choć niektórzy z nich zajmują się audytem wydatków niewchodzących w zakres polityki spójności.

38

Dwa organy stwierdziły, że gdyby zostały poinformowane z odpowiednim wyprzedzeniem, mogłyby przedstawić więcej danych lepszej jakości. Gdyby od samego początku okresu programowania wiedziały one o zapotrzebowaniu na określone informacje, zaprojektowałyby swoje systemy i procedury w taki sposób, by umożliwiały one generowanie niezbędnych danych, a cały proces ich pozyskiwania byłby znacznie łatwiejszy, wydajniejszy i zapewniałby dokładniejsze dane.

39

W odniesieniu do EFRR i Funduszu Spójności badanie z 2018 r. przyniosło rezultaty bardzo zbliżone do rezultatów z poprzedniego badania z 2010 r. Jeśli natomiast chodzi o EFS, w badaniu z 2018 r. oszacowano, że koszty po stronie państw członkowskich kształtowały się na poziomie 2,8%, podczas gdy w badaniu z 2012 r. przyjęto wartość szacunkową 4,8%. Jak wynika z badania z 2018 r., przyczyną tak dużego spadku kosztów jest przede wszystkim ograniczenie kosztów: (i) monitorowania i ewaluacji, (ii) weryfikacji wniosków o płatność, zwłaszcza w następstwie korzystania na większą skalę z uproszczonych form kosztów oraz (iii) działań informacyjnych i komunikacyjnych19.

Z dostępnych danych wynika, że koszty administracyjne były stosunkowo niskie

40

Koszty administracyjne wdrażania polityki spójności powinny być rozsądne w porównaniu z innymi programami finansowania inwestycji na szczeblu europejskim lub międzynarodowym.

41

Uchybienia wskazane w pkt 3339 podają w wątpliwość, czy dane zgromadzone na potrzeby badania z 2018 r. były kompletne, spójne i jednolite. W analizie należy zatem wziąć pod uwagę, że dane nie są w pełni wiarygodne, co oznacza, że na ich podstawie można dokonywać porównań jedynie na wysokim poziomie ogólności. Mimo to, nawet jeśli przyjąć duży margines błędu, z dostępnych danych wynika, że koszty administracyjne wdrażania funduszy polityki spójności są stosunkowo niskie w porównaniu z kosztami innych programów europejskich i międzynarodowych.

42

Z badania z 2018 r. wynika, że średni koszt wdrażania funduszy polityki spójności po stronie państw członkowskich kształtował się na poziomie 2,3%20 ogółu przydzielonych środków. Najmniej kosztownym spośród wszystkich funduszy ESI jest Fundusz Spójności (koszty administracyjne na poziomie 1,8%), kolejne miejsca zajmują natomiast EFRR (2,3%) i EFS (2,8%) (zob. tabela 1). W badaniu stwierdzono21, że różnice te odzwierciedlają różny charakter funduszy – przykładowo w ramach programów finansowanych z Funduszu Spójności realizuje się mniejszą liczbę większych projektów niż w przypadku EFS. Różnice te wynikają również ze zróżnicowania funduszy pod względem wartości finansowej. Przy dokonywaniu porównań należy zatem uwzględnić, że poszczególne fundusze mają różny charakter. Jak wynika z badania z 2018 r., koszty wdrażania funduszy polityki spójności są niższe od analogicznych kosztów w ramach EFRROW (8,3%) czy EFMR (4,4%).

43

Oprócz państw członkowskich koszty ponosi również Komisja. Szacuje się, że w 2018 r. koszty po stronie Komisji wyniosły 0,36% łącznych zobowiązań zaciągniętych na wdrażanie polityki spójności. Koszty DG EMPL wyniosły przy tym 0,18% środków przydzielonych z EFS, zaś koszty DG REGIO – 0,42% środków przydzielonych z Funduszu Spójności i EFRR.

44

W badaniu z 2018 r. powołano się również na wcześniejsze badania, z których wynika, że koszty wdrażania funduszy ESI są rozsądne w porównaniu z kosztami innych analogicznych programów na świecie. Badania te wykazały, że koszty wdrażania funduszy ESI ponoszone przez państwa członkowskie były zbliżone do ogólnych wydatków administracyjnych Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR), który ma podobne struktury zarządzania i wdrażania – w przypadku EBOR wydatki te stanowiły 4,5% kosztów programów. Z kolei w programach Banku Światowego realizowanych w ramach partnerstwa globalnego i regionalnego koszty administracyjne wynoszą 11%.

Dostępne informacje na temat kosztów nie są wystarczające do tego, by na ich podstawie ocenić wpływ uproszczenia przepisów UE

45

Informacje na temat kosztów administracyjnych wdrażania funduszy polityki spójności mają szczególne znaczenie na dwóch etapach każdego okresu programowania:

  1. gdy przedstawiane są wnioski w sprawie przepisów, które będą obowiązywać w danym okresie programowania, oraz gdy przepisy są modyfikowane lub wycofywane bądź gdy wprowadza się nowe zasady;
  2. w momencie gdy okres programowania zostaje zamknięty i można przystąpić do obliczenia końcowej kwoty kosztów administracyjnych, a następnie porównać ją ze wstępnymi założeniami.
46

Aby uzasadnić zmianę przepisów w nowym rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów, w badaniach należy przedstawić informacje, które będą stanowić bazę empiryczną umożliwiającą Komisji właściwe zrozumienie skomplikowanych przepisów i praktyk administracyjnych istotnych w kontekście kosztów administracyjnych. Informacje te powinny pozwolić Komisji i państwom członkowskim na ocenę, które uproszczenia mogą być skuteczne i jaki będzie ich spodziewany wpływ, przy jednoczesnym uwzględnieniu korzyści regulacyjnych. W momencie gdy wdrażanie programów będzie dostatecznie zaawansowane, Komisja powinna dokonać pomiaru efektów i przeanalizować wpływ uproszczeń w obszarach, w których już je zastosowano lub w których planuje się je wprowadzić w kolejnym okresie programowania.

Komisja jest bardziej optymistyczna niż państwa członkowskie, jeśli chodzi o oszczędności z tytułu uproszczenia przepisów w okresie 2014–2020

47

Kontrolerzy przyjrzeli się opracowanym przez Komisję analizom wpływu uproszczeń i porównali je z opiniami państw członkowskich na temat kosztów administracyjnych za okres 2014–2020. Badania przeprowadzone przez Komisję w latach 2010–2018 (zob. ramka 1) opierały się na dwóch kategoriach informacji: na informacjach zgromadzonych na pierwszych etapach wdrażania tego okresu programowania lub na informacjach pochodzących z wcześniejszego okresu, które wykorzystano jako scenariusz bazowy w celu oszacowania przyszłego wpływu wprowadzonych lub zaproponowanych uproszczeń. W obydwu przypadkach dostępne informacje były niewystarczające do tego, by ocenić wpływ zmian wynikających z uproszczeń.

48

Przykładem obrazującym, jak wykorzystano informacje z wczesnego etapu wdrażania okresu programowania, jest badanie z 2017 r. (zob. ramka 1). W ramach wcześniejszych prac22 kontrolerzy Trybunału ustalili, że ze względu na powolne tempo wdrażania w okresie 2014–2020 poziom absorpcji środków z EFRR, EFS i Funduszu Spójności wyniósł zaledwie około 10% do pierwszego półrocza 2017 r. Zważywszy na tak niski wskaźnik absorpcji przydzielonych środków, bardzo trudno jest oszacować skutki uproszczeń, jako że zmodyfikowane przepisy wymagają zwykle wprowadzenia zmian w procedurach, przyswojenia nowej wiedzy oraz przeprowadzenia szkoleń. W badaniu z 2018 r. potwierdzono, że zmienione przepisy mogą przynieść faktyczne skutki dopiero z pewnym opóźnieniem, a ponadto trudno będzie znaleźć niepodważalne dowody na to, że zmiany te wywarły wpływ na koszty administracyjne23.

49

Przeprowadzone dotychczas badania (zob. ramka 1) miały na celu oszacowanie maksymalnego dopuszczalnego w przepisach poziomu pomocy technicznej z poszczególnych funduszy polityki spójności, a także przedstawienie oczekiwanych oszczędności, jakie w przyszłości mogą przynieść uproszczenia. Komisja jak dotąd nie oceniła jednak, czy oszczędności te się zmaterializowały. Choć niemal wszystkie programy operacyjne na lata 2007–2013 zostały już zamknięte (zob. pkt 05), Komisja nie dokonała dotychczas pomiaru ani analizy rozbieżności między zakładanym i faktycznym wpływem uproszczeń.

50

W swoim badaniu z 2017 r. (zob. ramka 1) Komisja dokonała przeglądu 21 wybranych uproszczeń wprowadzonych na mocy rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 2014–2020 pod kątem tego, czy przełożyły się one na oczekiwany spadek kosztów w przypadku wszystkich pięciu funduszy ESI (zob. załącznik III).

51

Z badania tego wynika, że ogólnie rzecz biorąc, te 21 uproszczeń ma przyczynić się do ograniczenia kosztów administracyjnych związanych z wdrażaniem funduszy polityki spójności przez organy administracji publicznej o 4 do 8% w przypadku EFRR i Funduszu Spójności oraz o 2 do 5% w przypadku EFS24. Badanie wykazało ponadto, że przewidziany obecnie w przepisach próg dla pomocy technicznej wynoszący 4% przyznanych środków mógłby zostać obniżony do poziomu między 3,7 a 3,8% w przypadku funduszy ESI.

52

Zarówno w ankiecie, jak i w trakcie wizyt w organach wdrażających kontrolerzy zwrócili się do przedstawicieli tych organów o ocenę, jak ich zdaniem koszty administracyjne w okresie 2014–2020 zmienią się w stosunku do kosztów z okresu 2007–2013. Około 58% respondentów uznało, że ich koszty wzrosną, natomiast 20% nie spodziewało się żadnych zmian. Oznacza to, że 78% respondentów jest zdania, że koszty administracyjne wzrosną lub pozostaną na tym samym poziomie co w poprzednim okresie. W opinii respondentów najważniejszymi czynnikami, które – jak oczekują organy państw członkowskich – przyczynią się do wzrostu kosztów, są duża liczba unijnych aktów prawnych i trudności w ich interpretacji, a także duża liczba obowiązków nałożonych na te organy na mocy przepisów.

53

Fakt, że większość respondentów z państw członkowskich spodziewa się wzrostu kosztów administracyjnych, podaje w wątpliwość ocenę Komisji, według której mają się one obniżyć.

Wpływ uproszczeń proponowanych na okres 2021–2027 jest niepewny

54

Jak stwierdzono w pkt 41, dane wykorzystane w badaniu z 2018 r. mogły posłużyć jedynie do dokonywania porównań na wysokim poziomie ogólności. Oznacza to, że wykorzystanie poszczególnych elementów badania z 2018 r. jako podstawy do wprowadzenia szczegółowych modyfikacji w przepisach może być bardzo utrudnione, a ponadto wymaga zachowania szczególnej ostrożności. W uzasadnieniu do wniosku dotyczącego nowego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów potwierdzono, że „[t]rudno jest obliczyć z góry wartość finansową szeregu uproszczeń”25. Mimo to Komisja wybrała i przedstawiła w uzasadnieniu dwa szczegółowe szacunki dotyczące wpływu konkretnych zmian w przepisach rozporządzenia zaproponowanego na lata 2021–2027 (zob. ramka 3).

Ramka 3

Wybrane szacunki z badania z 2018 r. uwzględnione w uzasadnieniu wniosku dotyczącego nowego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów

  • Częstsze stosowanie uproszczonych form kosztów (lub płatności opartych na spełnieniu warunków) w przypadku EFRR i Funduszu Spójności może znacznie obniżyć całkowite koszty administracyjne – o 20–25%, jeżeli rozwiązania te będą stosowane powszechnie.
  • Bardziej proporcjonalne podejście do kontroli i audytów oznaczałoby znaczne zmniejszenie liczby weryfikacji i obciążenia audytowego w przypadku programów o „niskim poziomie ryzyka”, co ograniczyłoby z kolei łączne koszty administracyjne EFRR i Funduszu Spójności o 2–3%, przy czym koszty konkretnych programów mogłyby spaść w dużo większym stopniu.
55

Wartość szacunkowa dotycząca częstszego stosowania uproszczonych form kosztów (zob. pierwszy punkt w ramce 3) to jeden z dwóch szacunków w badaniu z 2018 r. odnoszących się do tego uproszczenia. W samym badaniu z 2018 r. wartość tę określa się jednak mianem „skrajnego” scenariusza, który na obecną chwilę jest „nierealistyczny”. W ramach bardziej „realistycznego” scenariusza, jak wynika z badania, należałoby zakładać, że oszczędności wyniosą 1–2%26. Oznacza to, że Komisja nie przedstawiła bardziej realistycznego scenariusza na potrzeby dyskusji o kształcie nowych przepisów.

56

W badaniu Komisji z 2018 r. (zob. ramka 1) przeanalizowano oczekiwany wpływ ośmiu z 80 uproszczeń przewidzianych we wniosku na okres 2021–2027. Komisja uznała te osiem uproszczeń za szczególnie istotne w ocenie skutków. W badaniu nie sprecyzowano jednak, w jaki sposób dokonano tego wyboru.

57

W badaniu stwierdzono, że – jeśli za punkt wyjścia przyjąć okres 2014–2020 – osiem zaproponowanych uproszczeń przełoży się na obniżenie kosztów administracyjnych związanych z wdrażaniem funduszy polityki spójności i EFMR o zaledwie 0,2 punktu procentowego27. Około 80% tego spadku kosztów przypada przy tym na dwa uproszczenia: mniejszą liczbę weryfikacji oraz stosowanie na większą skalę uproszczonych form kosztów (zob. pkt 39).

58

Kontrolerzy ustalili, że przedstawiciele państw członkowskich, którzy wzięli udział w ankiecie, zdają się podzielać opinię, że w okresie 2021–2027 koszty administracyjne ponoszone przez organy krajowe spadną. Aby faktycznie doszło do tego spadku, zdaniem respondentów z państw członkowskich należałoby jednak przede wszystkim zapewnić jaśniejsze przepisy, ograniczyć liczbę unijnych aktów prawnych, zmniejszyć liczbę zadań spoczywających na organach krajowych oraz na większą skalę stosować uproszczone formy kosztów. W swojej opinii na temat wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 2021–2027 Trybunał potwierdza, że ramy prawne mają ogólnie uproszczoną strukturę i obejmują mniejszą liczbę znacznie krótszych rozporządzeń28.

59

Niemniej w opinii Trybunału29 zaznaczono również, że w wielu przepisach brakuje jasnych informacji co do ich wdrażania. Może to prowadzić do sytuacji, w której zasoby administracyjne będą przeznaczane na zbędne dyskusje co do sposobu wdrażania przepisów i pojawi się potrzeba opracowania dodatkowych wytycznych przez Komisję. W związku z tym należy stwierdzić, że istnieje ryzyko, iż spadek kosztów administracyjnych będzie mniejszy niż szacowano lub że w ogóle do niego nie dojdzie (zob. pkt 57).

60

W poprzednim i bieżącym okresie programowania współfinansowanie w ramach pomocy technicznej przyznawano państwom członkowskim na podstawie kosztów dotyczących głównie czynności wykonywanych przez pracowników, z czym wiąże się ryzyko nieprawidłowych płatności i nieprzestrzegania kryteriów kwalifikowalności. Zgodnie z propozycją rozporządzenia na okres 2021–2027 ma się to zmienić, podstawę ma bowiem stanowić stawka ryczałtowa mająca zastosowanie do wydatków operacyjnych30, co powinno w znacznym stopniu zmniejszyć ryzyko finansowe i ryzyko braku zgodności z przepisami w przypadku pomocy technicznej.

61

Co więcej, w rozporządzeniu proponowanym na okres 2021–2027 zasugerowano zmianę pułapów wsparcia w ramach pomocy technicznej (zob. pkt 14 oraz ramka 4). Mając na względzie niższy poziom dofinansowania w ramach pomocy technicznej w przypadku Funduszu Spójności i wsparcia z EFRR w ramach celu „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu”, kontrolerzy są ogólnie zdania, że powinno to doprowadzić do znacznego ograniczenia środków unijnych wydatkowanych z budżetu UE na pomoc techniczną dla państw członkowskich.

Ramka 4

Pułapy finansowania ryczałtowego pomocy technicznej dla państw członkowskich przewidziane we wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 2021–2027

W przypadku funduszy polityki spójności odsetek finansowania, który można przeznaczyć na pomoc techniczną, jest ograniczony do:

  • 2,5% w przypadku wsparcia z EFRR w ramach celu „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu” oraz w przypadku wsparcia z Funduszu Spójności;
  • 4% w przypadku wsparcia z EFS+;
  • 5% w przypadku programów objętych zakresem art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (vii) rozporządzenia w sprawie EFS+.
62

Koszty ponoszone przez niektóre państwa członkowskie mogą przekroczyć pułap finansowania ryczałtowego (zob. ramka 4rys. 2), a wiele państw w dalszym ciągu będzie wydatkować pokaźne kwoty na pokrycie kosztów administracyjnych. Zdaniem kontrolerów Trybunału taka sytuacja może zmotywować państwa członkowskie do poszukiwania sposobów na zmniejszenie kosztów w drodze uproszczenia przepisów na okres 2021–2027, co pośrednio może zachęcać do poszukiwania dalszych uproszczeń na szczeblu unijnym. Kolejnym ważnym elementem w tym procesie mogłoby być przeanalizowanie przez państwa członkowskie własnych procedur administracyjnych pod kątem ewentualnego braku wydajności bądź nadmiernej złożoności.

Komisja nie przeanalizowała istotnych elementów mających znaczenie w procesie podejmowania decyzji i przy upraszczaniu przepisów

63

Jak Trybunał wskazał w dokumencie analitycznym na temat uproszczenia31, największe możliwości w tym zakresie kryją się w procedurach stosowanych na szczeblu krajowym i regionalnym, które nie wchodzą w zakres przepisów UE i na które Komisja nie ma żadnego wpływu.

64

W niektórych z badań wspomnianych w ramce 1 Komisja przeanalizowała szereg uproszczeń przyjętych na okresy 2014–2020 i 2021–2027 (zob. pkt 48) pod kątem skutków pieniężnych. Na potrzeby badania Komisji z 2018 r. konsultant zgromadził informacje od państw członkowskich za pomocą kwestionariusza (zob. pkt 33). Przed jego rozesłaniem zidentyfikował on z pomocą Komisji wszystkie zadania administracyjne i wskazał je w szczegółowym wykazie zamieszczonym w raporcie dotyczącym metodyki, opierając się przy tym na przepisach rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 2014–2020 i innych powiązanych rozporządzeniach (zob. załącznik II).

65

O ile w badaniu przeanalizowano zakres stosowania uproszczeń wprowadzonych na szczeblu UE, o tyle nie uwzględniono w nim konkretnych praktyk ani informacji na temat tego, jak te zadania są realizowane w praktyce przez państwa członkowskie. Tymczasem prace kontrolne Trybunału na potrzeby opracowania dokumentu analitycznego na temat uproszczenia32 wykazały, że praktyki administracyjne oraz powiązane koszty administracyjne po stronie organów krajowych i beneficjentów różnią się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich i programach operacyjnych33. Kontrolerzy stwierdzili takie różnice na przykład, jeśli chodzi o sposób składania wniosków o dofinansowanie, objętość takich wniosków oraz ilość informacji, które muszą podać wnioskodawcy34. Gdyby konsultant dysponował informacjami na ten temat, mógłby lepiej zrozumieć powody, dla których wielkość kosztów administracyjnych kształtuje się na określonym poziomie, a także mógłby lepiej ocenić oczekiwany wpływ uproszczeń.

Wnioski i zalecenia

66

Kontrolerzy ustalili, że ogólne koszty wdrażania funduszy polityki spójności podawane przez Komisję są stosunkowo niskie w porównaniu z kosztami innych funduszy UE i programów finansowanych przez organizacje międzynarodowe. Stwierdzili też jednocześnie, że Komisja nie gromadziła danych na temat tych kosztów, które byłyby na tyle kompletne, spójne i jednolite, by można je wykorzystać np. w celu oceny wpływu uproszczenia przepisów unijnych regulujących wdrażanie funduszy polityki spójności.

67

Państwa członkowskie deklarują UE do zwrotu część kosztów poniesionych w związku wdrażaniem programów. Ten zwrot kosztów określa się mianem pomocy technicznej. Choć ogólna kwota kosztów zadeklarowanych w ramach pomocy technicznej jest znana, w niektórych przypadkach niewiele lub nic nie wiadomo na temat kosztów, które nie są deklarowane, a które są dodatkowe względem pomocy technicznej. W związku z tym Komisja od czasu do czasu przeprowadza badania w celu oszacowania ogólnych kosztów administracyjnych. Ostatnie z takich badań, opublikowane w 2018 r., zawiera prognozę kosztów administracyjnych w okresie 2021–2027. Z ustaleń kontrolerów wynika, że choć dane leżące u podstaw tego badania były niewystarczająco spójne, jednolite i kompletne, może ono mimo wszystko zostać wykorzystane w celu dokonywania porównań na wysokim poziomie ogólności. Co więcej, dwa organy państw członkowskich potwierdziły przypuszczenia kontrolerów, że byłyby w stanie przekazać więcej informacji lepszej jakości, gdyby zostały poinformowane o takiej potrzebie z odpowiednim wyprzedzeniem (pkt 2639).

68

Kontrolerzy porównali koszty wdrażania funduszy polityki spójności z kosztami zgłaszanymi przez inne organizacje międzynarodowe i stwierdzili, że koszty na poziomie 2,3% ponoszone przez państwa członkowskie zgodnie z informacjami przekazanymi Komisji są stosunkowo niskie (pkt 4044).

Zalecenie 1 – Udoskonalenie podejścia do badań kosztów administracyjnych dzięki informowaniu z wyprzedzeniem, jakie informacje będą analizowane i kiedy

Aby zapewnić wysoki wskaźnik odpowiedzi w badaniach, który pozwoli ocenić konkretne elementy tych badań i sformułować wnioski na ich temat, Komisja powinna w przypadku przyszłych badań:

  1. na wczesnym etapie okresu programowania powiadomić państwa członkowskie o zamiarze przeprowadzenia badania;
  2. poinformować w powiadomieniu skierowanym do państw członkowskich, jakie dane powinny zostać przekazane i w jakim terminie;
  3. wspierać państwa członkowskie na etapie gromadzenia i konsolidacji danych;
  4. dopilnować, by zgromadzone dane były weryfikowane w ramach badań, z uwzględnieniem procedur weryfikacji stosowanych już przez państwa członkowskie i UE, tak aby zagwarantować, że dane będą wykazywać się dostateczną jakością.

Termin realizacji: w przypadku lit. a) i b) do końca 2021 r.; w przypadku lit. c) i d) do końca 2024 r.

69

Większość badań zleconych przez Komisję została przeprowadzona na wczesnych etapach okresów programowania. Ponieważ jednak uproszczenia przynoszą efekty z pewnym opóźnieniem, ocena wpływu takich rozwiązań na wczesnym etapie jest utrudniona i mało sensowna. W odniesieniu do okresu 2007–2013 Komisja nie przeanalizowała jeszcze rozbieżności między zakładanym i faktycznym wpływem uproszczeń, choć niemal wszystkie programy operacyjne zostały już zamknięte (pkt 4749).

70

W odniesieniu do okresu 2014–2020 Komisja oszacowała – posiłkując się badaniem z 2017 r. – że wprowadzenie 21 uproszczeń powinno przełożyć się na obniżenie kosztów administracyjnych o 4–8% w przypadku EFRR i Funduszu Spójności i o 2–5% w przypadku EFS. Z ankiety przeprowadzonej przez Trybunał wynika jednak, że większość respondentów z państw członkowskich jest zdania, że w okresie 2014–2020 koszty administracyjne wzrosną (pkt 5052).

Zalecenie 2 – Ocena, czy faktycznie doszło do obniżenia kosztów administracyjnych w szacowanym wymiarze

W momencie gdy wdrażanie programów będzie dostatecznie zaawansowane, Komisja powinna przeanalizować próbę programów operacyjnych, począwszy od okresu programowania 2014–2020, aby zmierzyć efekty i ocenić wpływ uproszczeń.

Termin realizacji: koniec 2022 r.

71

W uzasadnieniu do wniosku ustawodawczego na lata 2021–2027 Komisja przedstawiła dwa szacunki zaczerpnięte ze sporządzonego w 2018 r. badania dotyczącego konkretnych uproszczeń, mimo że jedna z tych wartości szacunkowych została uznana za nierealistyczną przez autora badania. Kontrolerzy są zdania, że za podstawę w uzasadnieniu należało przyjąć bardziej realistyczny scenariusz (pkt 5455).

72

Posiłkując się badaniem z 2018 r., Komisja oszacowała, że koszty administracyjne w okresie 2021–2027 będą o około 0,2 punktu procentowego niższe niż w okresie 2014–2020. Z ankiety przeprowadzonej przez Trybunał wynika, że organy państw członkowskich zgadzają się z tą oceną, ale pod warunkiem, że np. doprecyzowane zostaną odnośne przepisy, zmniejszy się liczba unijnych aktów prawnych oraz zadań spoczywających na państwach członkowskich, a także możliwe będzie powszechniejsze stosowanie uproszczonych form kosztów. W swojej opinii na temat nowego wniosku ustawodawczego Trybunał zauważył jednak, że niektóre przepisy są niejasne, co stawia pod znakiem zapytania możliwość osiągnięcia zakładanych oszczędności (pkt 5659).

73

We wniosku ustawodawczym na okres 2021–2027 zmieniono zasady zwrotu środków w ramach pomocy technicznej. Jeśli wniosek ten zostanie przyjęty, pomoc techniczna będzie wypłacana w postaci stawki ryczałtowej mającej zastosowanie do wydatków operacyjnych, przy czym dla każdego funduszu polityki spójności obowiązywać będzie pewien maksymalny pułap. Dzięki tej zmianie w znacznym stopniu powinno zmniejszyć się ryzyko finansowe i ryzyko braku zgodności z przepisami w przypadku pomocy technicznej, a ponadto spodziewane jest istotne ograniczenie wydatków unijnych na pomoc techniczną dla państw członkowskich (pkt 6062).

74

W rozporządzeniach na lata 2014–2020 i 2021–2027 Komisja wprowadziła lub zaproponowała szereg uproszczeń. Skutki pieniężne wielu z nich zostały oszacowane przez Komisję. Nie wzięto jednak przy tym pod uwagę złożoności praktyk administracyjnych stosowanych przez organy państw członkowskich. Tymczasem, jak wynika z wcześniejszych prac Trybunału, największe możliwości w zakresie uproszczenia kryją się w procedurach stosowanych na szczeblu krajowym i regionalnym, które nie wchodzą w zakres przepisów UE (pkt 6365).

Zalecenie 3 – Weryfikacja praktyk administracyjnych obowiązujących w państwach członkowskich

Komisja, w porozumieniu z państwami członkowskimi, już w odniesieniu do okresu programowania 2014–2020 powinna przeanalizować praktyki i procedury administracyjne stosowane na poziomie państw członkowskich, tak aby wyeliminować przypadki braku wydajności (np. nadmiernie rygorystyczne wdrażanie) oraz rozpowszechnić przykłady efektywnych praktyk i procedur administracyjnych wśród wszystkich zainteresowanych organów państw członkowskich.

Termin realizacji: koniec 2021 r.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę II, której przewodniczy Iliana Ivanova, członkini Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu w dniu 26 lutego 2020 r.

W imieniu Europejskiego Trybunału Obrachunkowego

Klaus-Heiner Lehne
Prezes

Załączniki

Załącznik I – Łączna alokacja środków na wdrażanie polityki spójności oraz na pomoc techniczną w okresie programowania 2014–2020 w rozbiciu na państwa członkowskie (w euro)

Państwa członkowskie 2014–2020
Łączna alokacja na PO
2014–2020
Łączna alokacja na pomoc techniczną
Belgia 4 694 736 243 125 169 239
Bułgaria 8 700 725 709 344 945 848
Czechy 29 544 467 130 989 172 991
Dania 810 178 396 37 127 934
Niemcy 30 366 253 079 1 091 204 875
Estonia 4 665 144 886 127 019 229
Irlandia 1 977 710 171 28 213 058
Grecja 20 428 360 921 721 851 079
Hiszpania 42 441 119 299 776 314 024
Francja 28 501 806 801 940 126 804
Chorwacja 9 921 375 168 371 897 191
Włochy 53 257 045 945 1 738 915 895
Cypr 873 633 561 27 440 714
Łotwa 5 192 727 708 119 195 651
Litwa 7 887 717 226 251 006 331
Luksemburg 88 283 382 4 747 036
Węgry 25 420 619 357 227 587 211
Malta 865 226 493 23 940 736
Niderlandy 2 399 304 517 91 849 186
Austria 2 977 566 143 92 134 060
Polska 90 592 769 609 2 947 106 892
Portugalia 27 554 810 814 771 793 290
Rumunia 26 873 144 609 970 594 833
Słowenia 3 818 092 784 142 875 882
Słowacja 17 399 739 144 649 440 476
Finlandia 2 620 478 202 78 369 592
Szwecja 3 467 697 138 139 441 168
Zjednoczone Królestwo 19 617 168 835 652 388 811
Ogółem 472 957 903 270 14 481 870 037

Uwaga: Nie uwzględniono współpracy transgranicznej w UE. Kwoty według stanu na dzień 31.12.2018 r.
Źródło: Komisja Europejska.

Załącznik II – Zadania administracyjne zidentyfikowane przez konsultanta w porozumieniu z Komisją

Nazwa zadania Odniesienie w przepisach dot. EFRR / Funduszu Spójności i EFS
Opracowanie umowy partnerstwa Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 14–17
Sprawozdanie z postępów Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 52
Koordynacja krajowa Nie dotyczy
Przygotowanie programów Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 26–31
Ewaluacja ex ante Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 55
Strategiczna ocena oddziaływania na środowisko (w stosownych przypadkach) Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 55 ust. 4
Utworzenie systemu zarządzania i kontroli Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 72
Wyznaczanie instytucji Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 123, 124
Zapewnienie warunków wstępnych Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 19
Inne zadania w ramach przygotowania programów Nie dotyczy
Zadania w ramach zarządzania ogólnego  
Informacja i komunikacja Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. III – art. 115
Ustanowienie i kierowanie pracami komitetu monitorującego oraz wspieranie jego prac Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 125 ust. 2 lit. a); cz. II – art. 47
Ustanowienie systemu gromadzenia, rejestrowania i przechowywania danych (w przypadku EFS – włącznie z danymi dotyczącymi uczestników) Rozp. ws. wspólnych przepisów art. 72 lit. d), art. 112 lit. 3), art. 125 ust. 2 lit. a), d) i e), ust. 4 lit. d), ust. 8, art. 140
Ustanowienie i korzystanie z systemu elektronicznej wymiany informacji z beneficjentami („e-spójność”) Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 122 ust. 3, art. 140
Zapewnianie równości mężczyzn i kobiet oraz niedyskryminacji Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 7
Inne zadania w ramach zarządzania ogólnego Nie dotyczy
Zadania dotyczące zarządzania finansami  
Zapewnienie odpowiedniego rozdziału funkcji oraz systemów zgłaszania i monitorowania, w przypadkach gdy odpowiedzialna instytucja powierza wykonywanie zadań innemu podmiotowi Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 72 lit. a), b), e) i h); cz. IV – art. 122 ust. 2, art. 125 ust. 1
Korygowanie nieprawidłowości Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 72 lit. h)
Skuteczne i proporcjonalne środki zwalczania nadużyć finansowych Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 72 lit. h); cz. IV – art. 122 ust. 2, art. 125 ust. 4 lit. c)
Zarządzanie instrumentami finansowymi Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 37–46
Zintegrowane inwestycje terytorialne Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 36
Rozwój lokalny kierowany przez społeczność oraz LEADER Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 34–35
Inne zadania dotyczące zarządzania finansami Nie dotyczy
Zadania związane z projektami  
Wybór operacji i zapewnianie informacji beneficjentom Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 125 ust. 3, art. 72 lit. c)
Zapewnienie właściwej ścieżki audytu i odpowiednich kontroli zarządczych Rozp. ws. wspólnych przepisów art. 72 lit. c), g) i h); art. 122 ust. 3, art. 125 ust. 4 lit. a), b) i d), ust. 5, 6 i 8; art. 140
Weryfikacje administracyjne w odniesieniu do każdego złożonego przez beneficjentów wniosku o refundację Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 125 ust. 4 lit a), ust. 5 lit. a)
Kontrole na miejscu Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 125 ust. 4 lit. a), ust. 5 lit. b), ust. 6
Sporządzenie deklaracji zarządczej i rocznego podsumowania sprawozdań końcowych z przeprowadzonych audytów i kontroli Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 125 ust. 4 lit. e)
Zarządzanie dużymi projektami Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. III – art. 100–103
Zarządzanie grantami globalnymi Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 123 ust. 7
Inne zadania związane z projektami Nie dotyczy
Zadania z zakresu sprawozdawczości, monitorowania i oceny  
Roczne sprawozdania z wdrażania Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 125 ust. 2 lit. b)
Przygotowywanie danych finansowych, w tym prognoz płatności, i ich przekazywanie Komisji Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. III – art. 112
Monitorowanie i ewaluacje w trakcie okresu programowania (w przypadku EFS z uwzględnieniem gromadzenia danych dotyczących uczestników) Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 56, 57; cz. III – art. 114
Ocena i monitorowanie operacji generujących dochód po ukończeniu Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 61
Inne zadania z zakresu sprawozdawczości, monitorowania i oceny Nie dotyczy
Inne zadania w ramach zarządzania programami Nie dotyczy
Sporządzanie i przedstawianie Komisji wniosków o płatność Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 126 lit. a)
Poświadczanie wydatków ujętych w zestawieniu Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 126 lit. c)
Zapewnienie, by instytucja zarządzająca przekazała odpowiednie informacje Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 126 lit. e)
Uwzględnienie wyników wszystkich audytów Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 126 lit. f)
Utrzymywanie zapisów księgowych dotyczących wydatków zadeklarowanych Komisji Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 126 lit. g)
Prowadzenie ewidencji kwot podlegających odzyskaniu i kwot wycofanych po anulowaniu wkładu Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. II – art. 126 lit. h)
Inne zadania z zakresu certyfikacji Nie dotyczy
Przygotowanie, przedkładanie i uaktualnianie strategii audytu Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 127 ust. 4
Audyty systemów Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 127 ust. 1
Audyt operacji Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 127 ust. 1
Audyty zestawień wydatków Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 127 ust. 1
Przygotowanie i przedkładanie rocznego sprawozdania z kontroli Rozp. ws. wspólnych przepisów, cz. IV – art. 127 ust. 5
Inne zadania z zakresu audytuNie dotyczy
 

Źródło: Spatial Foresight i t33, „New assessment of ESIF administrative costs and burden”, październik 2018 r.

Załącznik III – 21 wybranych uproszczeń wprowadzonych na mocy rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na okres 2014–2020 przeanalizowanych pod kątem oczekiwanego zmniejszenia kosztów administracyjnych

Uproszczenia
Umowy o partnerstwie zastępują Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia oraz Narodowy Plan Strategiczny.
Większa koncentracja tematyczna
Wspólne wskaźniki i wzmocnione ramy monitorowania
Harmonizacja zasad
Proporcjonalne kontrole/minimalny poziom kontroli na miejscu
E-spójność/e-rządzenie z beneficjentami
Prostsze zasady dla projektów generujących dochód
Krótszy okres przechowywania dokumentów
Uproszczona procedura zmiany programu
Uproszczenie dokumentu programowego
Niezależne sprawozdanie dotyczące jakości dużych projektów
Uznanie organizatorów szkoleń lub transferu wiedzy za beneficjentów
Rozwój lokalny kierowany przez społeczność i lokalne grupy działania
Zintegrowane inwestycje terytorialne (ZIT)
Łączenie instytucji zarządzających i certyfikujących/zmniejszenie liczby agencji płatniczych
Dofinansowanie i pomoc zwrotna jako uproszczone formy kosztów
Wspólne plany działania
Przedpłata wydatków
Ustanowienie zaawansowanych kryteriów ochrony ubezpieczeniowej
Przyspieszona procedura wyboru
Szczególne zasady obliczania rekompensaty
 

Źródło: SWECO, t33 i Spatial Foresight, „Use of new provisions on simplification during the early implementation phase of ESIF”, czerwiec 2017 r.

Wykaz akronimów

DG BUDG – Dyrekcja Generalna ds. Budżetu

DG EMPL – Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia

DG REGIO – Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej

EFMR – Europejski Fundusz Morski i Rybacki

IT – technologia informacyjna

Glosariusz

Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne (fundusze ESI) – ponad połowa środków unijnych jest wypłacana za pośrednictwem pięciu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, które mają na celu zmniejszenie nierówności między regionami w Unii Europejskiej i których ramy strategiczne zostały wyznaczone na siedmioletni okres budżetowy WRF. Funduszami tymi zarządzają wspólnie Komisja Europejska i państwa członkowskie UE. Fundusze te to: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejski Fundusz Społeczny (EFS), Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i Europejski Fundusz Morski i Rybacki (EFMR).

Instytucja audytowa – niezależny organ krajowy lub regionalny odpowiedzialny za ustalenie, czy roczne zestawienia wydatków przedłożone przez instytucje certyfikujące przedstawiają poprawny i rzetelny obraz sytuacji, czy zadeklarowane Komisji wydatki są zgodne z prawem i prawidłowe oraz czy systemy kontroli PO funkcjonują prawidłowo. Instytucje audytowe mają uprawnienia do opiniowania – w ramach przeprowadzanych kontroli systemowych – środków zwalczania nadużyć finansowych podjętych przez instytucje zarządzające, a także do stwierdzania przypadków podejrzewanego nadużycia finansowego w toku swoich audytów operacji/transakcji.

Instytucja certyfikująca – organ krajowy, regionalny lub lokalny odpowiedzialny za sporządzanie rocznych zestawień wydatków w ramach PO oraz poświadczanie ich kompletności i rzetelności. Do jego zadań należy również przedkładanie Komisji wniosków o płatność. Instytucje certyfikujące mają uprawnienia do przeprowadzania kontroli pozwalających wykryć podejrzewane przypadki nadużycia finansowego.

Instytucja pośrednicząca – instytucja pośrednicząca to każdy podmiot publiczny lub prywatny, za którego działalność odpowiada instytucja zarządzająca, bądź podmiot wykonujący obowiązki w imieniu takiej instytucji w odniesieniu do beneficjentów realizujących operacje.

Instytucja zarządzająca – krajowy, regionalny lub lokalny organ administracji publicznej (bądź dowolny inny podmiot publiczny lub prywatny) wyznaczony przez państwo członkowskie do zarządzania PO. Jego zadania obejmują wybór projektów do finansowania, monitorowanie realizacji projektów oraz przekazywanie Komisji sprawozdań dotyczących aspektów finansowych i osiągniętych rezultatów. Instytucja zarządzająca jest także organem, który nakłada korekty finansowe na beneficjentów w następstwie kontroli przeprowadzonych przez Komisję, Europejski Trybunał Obrachunkowy lub dowolny inny organ w państwie członkowskim.

Koszty administracyjne – koszty ponoszone przez Komisję (koszty administracyjne po stronie Komisji) i przez organy państw członkowskich (koszty administracyjne po stronie państw członkowskich) w toku wdrażania polityki spójności.

Ocena skutków ex ante narzędzie polityki, którego celem jest gromadzenie dowodów (w tym rezultatów ewaluacji) na potrzeby oceny, czy przyszłe działania UE o charakterze ustawodawczym lub nieustawodawczym są uzasadnione oraz jak należy opracować koncepcję takich działań, aby osiągnąć cele polityki. W ocenie skutków należy zawrzeć określenie i opis problemu, który trzeba rozwiązać, ustanowić cele, sformułować warianty strategiczne oraz ocenić oddziaływanie tych wariantów. Stosowany przez Komisję system oceny skutków opiera się na zintegrowanym podejściu, skoncentrowanym na ocenie oddziaływania na środowisko oraz skutków społecznych i gospodarczych szeregu wariantów strategicznych. W ten sposób uwzględnia się kwestię zrównoważonego rozwoju w kształtowaniu polityki Unii.

Organy wdrażające programy – instytucje w państwach członkowskich, w których gestii leży zarządzanie wdrażaniem programów operacyjnych finansowanych z funduszy ESI oraz monitorowanie tego wdrażania. Rozróżnia się trzy rodzaje takich organów: instytucje zarządzające (często w wykonywaniu zadań wspierają je instytucje pośredniczące), instytucje certyfikujące i instytucje audytowe.

Pomoc techniczna – wsparcie działań niezbędnych do realizacji programu, w tym między innymi zarządzania, monitorowania, kontroli i audytu. W praktyce ma postać wsparcia pieniężnego z budżetu UE, które jest wykorzystywane na pokrycie kosztów wdrażania polityki UE w różnych obszarach. Obejmuje pomoc techniczną z inicjatywy Komisji oraz pomoc techniczną z inicjatywy państw członkowskich.

Program operacyjny (PO) – w PO określa się priorytety i szczegółowe cele państwa członkowskiego oraz sposób wykorzystania środków finansowych (fundusze UE oraz współfinansowanie krajowe publiczne i prywatne) w danym okresie (zazwyczaj siedmioletnim) na finansowanie projektów. Finansowanie na rzecz PO może pochodzić z EFRR, Funduszu Spójności lub EFS.

Roczne sprawozdanie z działalności – w rocznych sprawozdaniach z działalności przedstawia się rezultaty operacji, odnosząc je między innymi do ustanowionych celów, powiązanego ryzyka i formy kontroli wewnętrznej. Od momentu przygotowania budżetu Komisji na 2001 r. oraz od budżetu na 2003 r. w przypadku wszystkich instytucji Unii Europejskiej tzw. delegowany urzędnik zatwierdzający musi przekazywać swojej instytucji roczne sprawozdanie z działalności na temat wykonania swoich obowiązków wraz z informacjami finansowymi i zarządczymi.

Odpowiedzi Komisji

Streszczenie

Wspólna odpowiedź Komisji dot. pkt IVI:

Polityka spójności jest kluczową polityką inwestycyjną UE. Średni koszt realizacji tej polityki przez Komisję i państwa członkowskie stanowi mniej niż 3% wszystkich funduszy polityki spójności. Komisja uważa, że koszty te są niskie w porównaniu z innymi funduszami UE i programami finansowanymi na szczeblu międzynarodowym.

Zgodnie z zasadą zarządzania dzielonego państwa członkowskie i Komisja są odpowiedzialne za zarządzanie programami i za ich kontrolę zgodnie ze swoimi obowiązkami określonymi w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów i w przepisach dotyczących poszczególnych funduszy (art. 73 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów). Komisja współpracuje z państwami członkowskimi w celu zapewnienia skutecznej koordynacji w przygotowywaniu i wdrażaniu programów.

VII

Komisja odnotowuje, że według danych z ankiety ETO respondenci uważają, że ich koszty administracyjne wzrosną, co jest kwestią subiektywnej oceny.

VIII

W uzasadnieniu do wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów Komisja odniosła się do wstępnych wyników badania, zachowując ostrożność i podkreślając trudności z wcześniejszym ilościowym oszacowaniem środków pod względem finansowym. Ponadto tekst uzasadnienia zawiera zastrzeżenie prawne i nie sugeruje, że zmaterializuje się scenariusz mniej konserwatywny.

Metodyka zastosowana przez konsultanta do oceny wpływu przyszłych środków upraszczających ogranicza ten wpływ do minimum, ze względu na niechęć niektórych państw członkowskich do wdrożenia tych środków, jak również na praktyki nadmiernie rygorystycznego wdrażania zaobserwowane w okresach programowania 2007–2013 i 2014–2020.

X

Komisja przyjmuje wszystkie zalecenia.

Wstęp

11

Komisja współpracuje z państwami członkowskimi w celu zapewnienia skutecznej koordynacji w przygotowywaniu i wdrażaniu programów. Zgodnie z zasadą zarządzania dzielonego państwa członkowskie i Komisja są odpowiedzialne za zarządzanie programami i za ich kontrolę zgodnie ze swoimi obowiązkami określonymi w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów i w przepisach dotyczących poszczególnych funduszy (art. 73 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów).

Uwagi

25

Komisja podkreśla, że znaczne obniżenie kosztów kontroli przeprowadzanych przez DG EMPL w następstwie zmiany metodyki w 2018 r. wynika z dwóch kumulatywnych tendencji:

  • niektórych reorganizacji wewnętrznych, zwłaszcza w latach 2015, 2016 i 2017;
  • coraz większego zaangażowania z roku na rok pracowników z jednostek geograficznych w proces europejskiego semestru.

Komisja zastosowała tę samą metodykę w okresie 2013–2017, kiedy to zgłoszone koszty kontroli utrzymywały się na stosunkowo stabilnym poziomie. Począwszy od 2018 r. Komisja wykorzystywała zaktualizowaną metodykę, co doprowadziło do znacznego spadku zgłoszonych przez DG EMPL kosztów kontroli. Wynika to z faktu, że personel zajmujący funkcje, które zostały wcześniej uwzględnione w kosztach kontroli, zgodnie z nową metodyką jest wyłączony z obliczeń. Należy zauważyć, że nie oznacza to, że dane za lata 2013–2017 były nieprawidłowe.

49

Proponowane pułapy pomocy technicznej na lata 2021–2027 są już zgodne z kosztami pomocy technicznej zgłoszonymi w badaniu na lata 2014–2020. Proponowane pułapy odzwierciedlają odpowiednio dotychczasowe doświadczenia. Potencjalny wpływ środków upraszczających zaproponowany w ramach inicjatywy ustawodawczej nie jest jeszcze brany pod uwagę.

52

Komisja odnotowuje, że według danych z ankiety ETO respondenci uważają, że ich koszty administracyjne wzrosną, co jest kwestią subiektywnej oceny.

Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 5455:

W uzasadnieniu do wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów Komisja odniosła się do wstępnych wyników badania, zachowując ostrożność i podkreślając trudności z wcześniejszym ilościowym oszacowaniem środków pod względem finansowym. Ponadto tekst uzasadnienia zawiera zastrzeżenie prawne i nie sugeruje, że zmaterializuje się scenariusz mniej konserwatywny.

Metodyka zastosowana przez konsultanta do oceny wpływu przyszłych środków upraszczających ogranicza ten wpływ do minimum, ze względu na niechęć niektórych państw członkowskich do wdrożenia tych środków, jak również na praktyki nadmiernie rygorystycznego wdrażania zaobserwowane w okresach programowania 2007–2013 i 2014–2020.

56

Proponowane środki zostały zasugerowane przez Komisję w odniesieniu do ich prawdopodobnych skutków i możliwości ich ilościowego określenia.

59

W trakcie bardzo szczegółowych negocjacji prowadzonych w Radzie i w Parlamencie, które miały miejsce w dużej mierze po opublikowaniu opinii Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, żaden ze współprawodawców nie zgłosił w tym zakresie żadnych trudności.

60

Komisja uważa, że takie uproszczenie, na które powołuje się Europejski Trybunał Obrachunkowy, doprowadzi również do oszczędności w kosztach administracyjnych zarówno dla państw członkowskich, jak i dla jej własnych służb.

Wnioski i zalecenia

66

Polityka spójności jest kluczową polityką inwestycyjną UE. Średni koszt realizacji tej polityki przez Komisję i państwa członkowskie stanowi mniej niż 3% wszystkich funduszy polityki spójności. Komisja uważa, że koszty te są niskie w porównaniu z innymi funduszami UE i programami finansowanymi na szczeblu międzynarodowym.

Komisja podkreśla, że chociaż dane dotyczące kosztów nie zawsze były kompletne i spójne, nie miało to żadnego wpływu na wiarygodność zgłoszonych kosztów.

Zalecenie 1 – poprawić podejście do badań kosztów administracyjnych poprzez informację o tym, co będzie badane i kiedy

Komisja przyjmuje to zalecenie.

Zalecenie 2 – przeprowadzić ocenę tego, czy szacunkowe oszczędności administracyjne zostały zrealizowane

Komisja przyjmuje to zalecenie.

71

W uzasadnieniu do wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów Komisja odniosła się do wstępnych wyników badania, zachowując ostrożność i podkreślając trudności z wcześniejszym ilościowym oszacowaniem środków pod względem finansowym. Ponadto tekst uzasadnienia zawiera zastrzeżenie prawne i nie sugeruje, że zmaterializuje się scenariusz mniej konserwatywny.

72

W trakcie bardzo szczegółowych negocjacji prowadzonych w Radzie i w Parlamencie, które miały miejsce w dużej mierze po opublikowaniu opinii Trybunału, żaden ze współprawodawców nie zgłosił w tym zakresie żadnych trudności.

Zalecenie 3 – zbadać praktyki administracyjne w państwach członkowskich

Komisja przyjmuje to zalecenie.

Zespół kontrolny

Sprawozdania specjalne Trybunału prezentują wyniki kontroli dotyczących obszarów polityki i programów unijnych bądź kwestii związanych z zarządzaniem w wybranych obszarach budżetowych. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne w taki sposób, aby miały one jak największe oddziaływanie, biorąc pod uwagę kryteria takie jak zagrożenia dla wykonania zadań lub zgodności, poziom dochodów lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes polityczny i społeczny.

Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę II, której przewodniczy członek Trybunału Iliana Ivanova i która zajmuje się takimi obszarami wydatków jak inwestycje na rzecz spójności, wzrostu gospodarczego i włączenia społecznego. Kontrolą kierował Pietro Russo, członek Trybunału, a w działania kontrolne zaangażowani byli: Chiara Cipriani, szefowa gabinetu; Benjamin Jakob, attaché; Niels-Erik Brokopp, kierownik; Ildikó Preiss, koordynatorka zadania, a także kontrolerzy: Ana Popescu, Angelika Zych, Cristina-Ioana Jianu, Remus Blidar, Sara Pimentel i Zuzana Gullova. Wsparcie językowe zapewnił Richard Moore.

Od lewej: Chiara Cipriani, Angelika Zych, Benjamin Jakob, Pietro Russo, Niels-Erik Brokopp, Zuzana Gullova, Sara Pimentel.

Przypisy

1 Do europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych należą również Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i Europejski Fundusz Morski i Rybacki (EFMR).

2 Art. 59 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 (Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1).

3 Europejski Trybunał Obrachunkowy na podstawie informacji uzyskanych w połowie listopada 2019 r. od Komisji.

4 Art. 125, 126 i 127 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 (rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów).

5 Art. 59 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 (rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów).

6 Art. 58 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 (rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów).

7 Art. 119 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 (rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów).

8 SWECO, „Regional governance in the context of globalisation: reviewing governance mechanisms and administrative costs – Administrative workload and costs for Member State public authorities of the implementation of ERDF and Cohesion Fund”, czerwiec 2010 r.

9 EPEC i COWI, „Study measuring Current and Future Requirements on Administrative Cost and Burden of Managing the ESF”, czerwiec 2012 r.

10 SWECO i t33, „Measuring the impact of changing regulatory requirements to administrative cost and administrative burden of managing EU Structural Funds (ERDF and Cohesion Funds)”, lipiec 2012 r.

11 SWECO, t33 i Spatial Foresight, „Use of new provisions on simplification during the early implementation phase of ESIF”, czerwiec 2017 r.

12 Spatial Foresight i t33, „New assessment of ESIF administrative costs and burden”, październik 2018 r.

13 Art. 74 ust. 9 rozporządzenia (UE, Euratom) 2018/1046 oraz art. 66 ust. 9 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 (rozporządzenie finansowe).

14 Badanie zlecone przez Komisję Europejską (2010 r.) pt. „Regional governance in the context of globalisation: reviewing governance mechanisms and administrative costs”, SWECO, s. 26. Podane informacje dotyczą tylko EFRR i Funduszu Spójności, zaś przedmiotem pomiaru był udział pomocy technicznej w finansowaniu jedynie kosztów personelu.

15 Badanie zlecone przez Komisję Europejską (2018 r.) pt. „New assessment of ESIF administrative costs and burden”, Spatial Foresight i t33, s. 37.

16 Wartości te różnią się od wartości podanych w opublikowanym sprawozdaniu, co wynika z tego, że dotyczą one jedynie trzech funduszy polityki spójności, podczas gdy dane w sprawozdaniu odnoszą się do wszystkich pięciu funduszy ESI.

17 Badanie zlecone przez Komisję Europejską (2018 r.) pt. „New assessment of ESIF administrative costs and burden”, Spatial Foresight i t33, s. 26, tabela 2.1.

18 Badanie zlecone przez Komisję Europejską (2018 r.) pt. „New assessment of ESIF administrative costs and burden”, Spatial Foresight i t33, s. 30.

19 Badanie zlecone przez Komisję Europejską (2018 r.) pt. „New assessment of ESIF administrative costs and burden”, Spatial Foresight i t33, pkt 4.2.

20 Obliczenia Trybunału na podstawie danych zaczerpniętych z badania Komisji Europejskiej (2018 r.) pt. „New assessment of ESIF administrative costs and burden”, Spatial Foresight i t33 (tabela 3.1) oraz z platformy otwartych danych na temat europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, październik 2019 r.

21 Badanie zlecone przez Komisję Europejską (2018 r.) pt. „New assessment of ESIF administrative costs and burden”, Spatial Foresight i t33, s. 8.

22 Sprawozdanie specjalne nr 17/2018 pt. „Działania Komisji i państw członkowskich podjęte w okresie programowania 2007–2013 w celu zwiększenia poziomu absorpcji środków nie były wystarczająco skoncentrowane na rezultatach”.

23 Spatial Foresight i t33, „New assessment of ESIF administrative costs and burden”, październik 2018 r., s. 110.

24 SWECO, Spatial Foresight i t33, „Use of new provisions on simplification during the early implementation phase of ESIF”, czerwiec 2017 r., tabela 1, s. 17.

25 Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz, 29.5.2018, COM(2018) 375 final.

26 Spatial Foresight i t33, „New assessment of ESIF administrative costs and burden”, październik 2018 r., s. 105–106.

27 Spatial Foresight i t33, „New assessment of ESIF administrative costs and burden”, październik 2018 r., tabela 5.13.

28 Opinia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 6/2018, pkt 24.

29 Opinia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 6/2018, np. pkt 28, 32, 37, 38, 62, 101, 117.

30 Art. 31 wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz, COM(2018) 375 final z 29 maja 2018 r.

31 Dokument analityczny pt. „Uproszczenie w realizacji polityki spójności po 2020 r.”, maj 2018 r., pkt 62–72.

32 Dokument analityczny pt. „Uproszczenie w realizacji polityki spójności po 2020 r.”, maj 2018 r.

33 Zob. przypis18.

34 Dokument analityczny pt. „Uproszczenie w realizacji polityki spójności po 2020 r.”, maj 2018 r., pkt 62–72.

Kalendarium

Wydarzenie Data
Zatwierdzenie ramowego programu kontroli / rozpoczęcie kontroli 30.5.2018
Oficjalne przesłanie wstępnej wersji sprawozdania Komisji (lub innej jednostce kontrolowanej) 6.1.2020
Przyjęcie sprawozdania końcowego po zakończeniu postępowania kontradyktoryjnego 26.2.2020
Otrzymanie oficjalnych odpowiedzi Komisji we wszystkich językach 23.3.2020

Kontakt

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUKSEMBURG

Tel. +352 4398-1
Formularz kontaktowy: eca.europa.eu/pl/Pages/ContactForm.aspx
Strona internetowa: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu).

Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2020

PDF ISBN 978-92-847-4541-8 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/759353 QJ-AB-20-007-PL-N
HTML ISBN 978-92-847-4519-7 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/86656 QJ-AB-20-007-PL-Q

PRAWA AUTORSKIE

© Unia Europejska, 2020.

Polityka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w zakresie ponownego wykorzystywania dokumentów jest realizowana na podstawie decyzji Trybunału nr 6/2019 w sprawie polityki otwartych danych oraz ponownego wykorzystywania dokumentów.

O ile nie wskazano inaczej (np. nie zawarto indywidualnych adnotacji o prawach autorskich), treści Europejskiego Trybunału Obrachunkowego będące własnością UE objęte są licencją Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0). Oznacza to, że ponowne wykorzystanie jest dozwolone, pod warunkiem że dokumenty zostaną odpowiednio oznaczone i zostaną wskazane dokonane w nich zmiany. W przypadku ponownego wykorzystania nie wolno zmieniać ich oryginalnego znaczenia ani przesłania. Trybunał nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za jakiekolwiek konsekwencje ponownego wykorzystania dokumentów.

W przypadku ponownego wykorzystania dokumentów wymagane jest zweryfikowanie praw autorskich, jeżeli konkretna treść wskazuje na możliwą do zidentyfikowania osobę fizyczną, tak jak zdjęcia, na których przedstawiono pracowników Trybunału lub prace stron trzecich. Uzyskanie zezwolenia na ponowne wykorzystanie dokumentu unieważnia wymienione wcześniej ogólne zezwolenie. Należy w nim wyraźnie opisać wszelkie ograniczenia dotyczące wykorzystania dokumentów.

W celu wykorzystania lub powielenia treści niebędącej własnością UE może być konieczne wystąpienie o zgodę bezpośrednio do właścicieli praw autorskich. Oprogramowanie lub dokumenty objęte prawem własności przemysłowej, takie jak patenty, znaki towarowe, wzory użytkowe, znaki graficzne i nazwy nie są objęte polityką Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w zakresie ponownego wykorzystywania i nie jest udostępniana licencja na nie.

Na stronach internetowych instytucji Unii Europejskiej dostępnych w domenie europa.eu zamieszczane są odsyłacze do stron zewnętrznych. Trybunał nie kontroluje ich zawartości i w związku z tym zachęca użytkowników, aby we własnym zakresie zapoznali się z polityką ochrony prywatności stosowaną na tych stronach.

Znak graficzny Europejskiego Trybunału Obrachunkowego

Znaku graficznego Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nie wolno wykorzystywać bez uprzedniej zgody Trybunału.

JAK SKONTAKTOWAĆ SIĘ Z UE

Osobiście
W całej Unii Europejskiej istnieje kilkaset centrów informacyjnych Europe Direct. Adres najbliższego centrum można znaleźć na stronie: https://europa.eu/european-union/contact_pl.

Telefonicznie lub drogą mailową
Europe Direct to serwis informacyjny, który udziela odpowiedzi na pytania na temat Unii Europejskiej. Można się z nim skontaktować:

  • dzwoniąc pod bezpłatny numer telefonu: 00 800 6 7 8 9 10 11 (niektórzy operatorzy mogą naliczać opłaty za te połączenia),
  • dzwoniąc pod standardowy numer telefonu: +32 22999696,
  • drogą mailową: https://europa.eu/european-union/contact_pl.

WYSZUKIWANIE INFORMACJI O UE

Online
Informacje o Unii Europejskiej są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu Europa: https://europa.eu/european-union/index_pl.

Publikacje UE
Bezpłatne i odpłatne publikacje UE można pobrać lub zamówić na stronie: https://op.europa.eu/pl/publications. Większą liczbę egzemplarzy bezpłatnych publikacji można otrzymać, kontaktując się z serwisem Europe Direct lub z lokalnym centrum informacyjnym (zob. https://europa.eu/european-union/contact_pl).

Prawo UE i powiązane dokumenty
Informacje prawne dotyczące UE, w tym wszystkie unijne akty prawne od 1952 r., są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu EUR-Lex: http://eur-lex.europa.eu.

Portal Otwartych Danych UE
Unijny portal otwartych danych (http://data.europa.eu/euodp/pl) umożliwia dostęp do zbiorów danych pochodzących z instytucji i innych organów UE. Dane można pobierać i wykorzystywać bezpłatnie, zarówno do celów komercyjnych, jak i niekomercyjnych.