Appoġġ biex jittaffew ir-Riskji ta’ Qgħad f’Emerġenza (SURE) Il-finanzjament taħt SURE kkontribwixxa għall-preservazzjoni tal-impjiegi matul il-kriżi tal-COVID-19, iżda l-impatt sħiħ tiegħu mhuwiex magħruf

Sommarju eżekuttiv

I Il-pandemija tal-COVID-19 ikkawżat xokk qawwi għall-ekonomija Ewropea bi tfixkil sinifikanti fis-suq tax-xogħol, li poġġa miljuni ta’ impjiegi f’riskju. F’dan l-isfond, l-UE stabbiliet strument temporanju msejjaħ SURE (Appoġġ biex jittaffew ir-Riskji ta’ Qgħad f’Emerġenza), biex l-Istati Membri jiġu megħjuna jindirizzaw l-impatt tal-pandemija fuq is-swieq tax-xogħol tagħhom. B’mod partikolari, l-istrument tfassal biex jappoġġa lill-Istati Membri fl-implimentazzjoni ta’ skemi ġodda għaż-żamma tal-impjiegi jew fl-estensjoni ta’ dawk eżistenti. Il-Kunsill għażel li jespandi l-ambitu tal-iskema inizjalment proposta mill-Kummissjoni sabiex SURE jkun jista’ jintuża wkoll biex jappoġġa miżuri relatati mas-saħħa.

II Għall-kuntrarju tal-appoġġ tradizzjonali fil-qasam tal-politika soċjali ffinanzjat mill-baġit tal-UE, SURE jipprovdi self b’terminu twil lill-Istati Membri skont termini finanzjarji favorevoli. Il-Kummissjoni timmaniġġja l-istrument u tista’ tissellef sa EUR 100 biljun fuq is-swieq kapitali. Sa Awwissu 2022, il-Kunsill kien approva EUR 93.3 biljun f’assistenza finanzjarja lil 19-il Stat Membru, li minnhom kważi EUR 92 biljun (98 %) kienu ġew żborżati. Il-perjodu ta’ disponibbiltà jintemm fil-31 ta’ Diċembru 2022, għalkemm il-Kunsill jista’ jiddeċiedi li jestendi dan il-perjodu, abbażi ta’ proposta tal-Kummissjoni.

III Aħna wettaqna awditu ta’ SURE minħabba l-importanza tiegħu bħala miżura ta’ rpar tal-impatt tal-pandemija tal-COVID-19. Barra minn hekk, l-appoġġ finanzjarju minn SURE, li jilħaq sa EUR 100 biljun, huwa sinifikanti. Aħna vvalutajna jekk l-istrument kienx effiċjenti u effettiv biex itaffi r-riskju ta’ qgħad fl-UE.

IV B’mod ġenerali, nikkonkludu li l-Kummissjoni rreaġiet malajr u b’mod effiċjenti għall-isfida li tgħin lill-Istati Membri jippreservaw l-impjiegi. Irnexxielha tikseb appoġġ mill-UE lill-Istati Membri b’mod aktar rapidu milli huwa l-każ taħt proċeduri ta’ finanzjament standard. Il-qafas SURE rrifletta l-kuntest ta’ emerġenza u llimita r-riskju finanzjarju għall-baġit tal-UE. Filwaqt li fil-livell aggregat hemm xi indikazzjonijiet li l-appoġġ taħt SURE laħaq miljuni ta’ persuni, in-nuqqas ta’ data komprensiva mingħand l-Istati Membri jillimita l-kapaċità tal-Kummissjoni li tivvaluta r-riżultati miksuba minn SURE.

V Il-Kummissjoni pproponiet regolament ġdid u innovattiv, li wara ġie approvat mill-Kunsill b’mod f’waqtu, xahrejn biss wara d-deżinjazzjoni tal-COVID-19 bħala pandemija. L-appoġġ taħt SURE ppermetta li l-Istati Membri joħolqu skemi għaż-żamma tal-impjiegi jew jestendu dawk li kienu diġà jeżistu iżda, minħabba ċ-ċirkustanzi differenti ħafna ta’ kull suq tax-xogħol nazzjonali, l-approċċi meħuda madwar l-UE kienu jvarjaw b’mod sinifikanti.

VI Il-finanzjament SURE huwa bbażat fuq self, mhux fuq għotjiet. Id-domanda tal-Istati Membri għal dan is-self kienet konformi mal-baġit ta’ EUR 100 biljun propost mill-Kummissjoni. Waħda mill-karatteristiċi uniċi ta’ SURE hija li l-Istati Membri kollha pprovdew garanziji, sa 25 % tas-self kollu mħallas taħt SURE, li kollha huma mistennija jitħallsu lura sal-2050. Dawn il-garanziji jservu bħala buffer biex jiġi protett il-baġit tal-UE, billi, f’każ ta’ inadempjenza, dawn għandhom mnejn jintalbu qabel ir-riżorsi proprji tal-Kummissjoni.

VII SURE huwa strument ta’ rispons għall-kriżijiet fejn l-iżborż rapidu tal-fondi huwa essenzjali. Il-biċċa l-kbira mill-Istati Membri rċevew l-ewwel żborż tagħhom inqas minn xahar wara li għamlu t-talba. Billi l-iskemi għaż-żamma tal-impjiegi huma suxxettibbli għal użu ħażin, ir-Regolament SURE jirrikjedi li l-ftehimiet ta’ self mal-Istati Membri jinkludu dispożizzjonijiet dwar il-kontrolli u l-awditi, biex jiġi minimizzat ir-riskju ta’ frodi u irregolarità. Il-Kummissjoni nediet stħarriġ ad hoc dwar is-sistemi nazzjonali ta’ awditjar u kontroll fil-bidu tal-2022, meta l-biċċa l-kbira mill-finanzjament kien diġà ġie żborżat lill-Istati Membri. L-Istati Membri kollha għajr wieħed irrappurtaw każijiet ta’ irregolaritajiet u frodi allegata. Madankollu, f’Settembru 2022, billi ma kienet taf bl-ebda irregolarità jew frodi kbar fir-rigward tar-responsabbiltajiet proprji tagħha skont il-leġiżlazzjoni, il-Kummissjoni ma kienet nediet l-ebda investigazzjoni speċifika f’din il-kwistjoni.

VIII Hemm indikazzjonijiet, fil-livell aggregat, li SURE laħaq miljuni ta’ impjegati u individwi li jaħdmu għal rashom matul l-aktar perjodu sever tal-kriżi u, flimkien ma’ miżuri oħra ta’ appoġġ għall-politika, ikkontribwixxa biex jittaffew ir-riskji ta’ qgħad. Madankollu, it-tfassil tal-istrument ma jippermettix li l-impatt ta’ SURE, f’termini ta’ outputs u riżultati, fi ħdan l-iskemi nazzjonali jiġi identifikat b’mod separat. L-effett huwa li l-Kummissjoni ma tistax tivvaluta r-riżultati ta’ SURE f’kull Stat Membru. Pereżempju, in-nuqqas ta’ data komprensiva mingħand l-Istati Membri jfisser li l-għadd ta’ persuni u negozji appoġġati minn SURE – il-kontribut potenzjali tal-istrument biex jittaffew ir-riskji ta’ qgħad – ma jistax jiġi vvalutat bis-sħiħ. Id-data mingħand l-Istati Membri dwar miżuri relatati mas-saħħa rrappurtata lill-Kummissjoni hija aktar limitata. Fir-Regolament SURE, mhuwiex obbligatorju li titwettaq evalwazzjoni.

IX Nirrakkomandaw li l-Kummissjoni twettaq evalwazzjoni komprensiva ta’ SURE, bil-ħsieb li jittieħdu tagħlimiet għal strumenti futuri potenzjali għall-kriżijiet.

Introduzzjoni

Sfond

01 Matul il-pandemija tal-COVID-19, l-Istati Membri tal-UE ħadu għadd ta’ miżuri tas-saħħa pubblika biex jillimitaw it-tixrid tal-coronavirus. Dawn il-miżuri, flimkien mal-inċertezza ekonomika miġjuba mill-pandemija u t-tfixkil fil-katina tal-provvista kkawżat mill-għeluq tal-fruntieri u tal-fabbriki, irriżultaw fi tnaqqis sinifikanti kemm fil-produzzjoni kif ukoll fil-konsum fl-UE. Fl-istadji bikrija tal-pandemija, dawn il-miżuri kienu jinkludu lockdowns li wasslu għall-għeluq temporanju ta’ diversi setturi tal-ekonomija tal-UE, bħat-turiżmu u l-ospitalità¹.

02 Il-kontrazzjoni ekonomika li rriżultat, u li nħasset b’mod partikolarment qawwi fl-Istati Membri tan-Nofsinhar tal-UE, poġġiet miljuni ta’ impjiegi f’riskju. Fl-2020 iċ-Ċentru Ewropew għall-Iżvilupp ta’ Taħriġ Vokazzjonali (Cedefop) stma li madwar 45 miljun impjieg, jiġifieri 23 % tal-forza tax-xogħol, fis-suq tax-xogħol tal-EU-27 iffaċċjaw riskju għoli ħafna ta’ tfixkil minħabba l-COVID-19, u li 22 % oħra tal-forza tax-xogħol tal-UE – l-aktar ħaddiema b’ħiliet minn medji sa aktar baxxi fis-settur tas-servizzi – kienu esposti għal xi riskju sinifikanti².

03 F’dan l-isfond, u fuq bażi temporanja, l-UE stabbiliet SURE (Appoġġ biex jittaffew ir-Riskji ta’ Qgħad f’Emerġenza) biex l-Istati Membri jiġu megħjuna jindirizzaw l-impatt tal-pandemija fuq is-swieq tax-xogħol tagħhom. L-istrument jappoġġa lill-Istati Membri fl-implimentazzjoni ta’ miżuri ġodda jew estiżi għaż-żamma tal-impjiegi. Dawn l-iskemi jipprovdu appoġġ pubbliku għall-introjtu għas-sigħat mhux maħduma għan-negozji li jesperjenzaw diffikultajiet ekonomiċi. L-istrumenti għaż-żamma tal-impjiegi jinkludu skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar, ta’ assenza bil-permess u ta’ sussidju tal-pagi.

Dwar SURE

04 L-objettiv primarju ta’ SURE huwa li jipprovdi assistenza finanzjarja lill-Istati Membri li qed jesperjenzaw tfixkil ekonomiku serju, jew li huma mhedda serjament minn tali tfixkil. Fil-finanzjament tal-iskemi għaż-żamma tal-impjiegi, fl-aħħar mill-aħħar, SURE għandu l-għan li jnaqqas l-inċidenza tal-qgħad u t-telf tal-introjtu (ara l-Figura 1). Huwa jappoġġa l-impjiegi eżistenti; ma jiffinanzjax skemi għall-qgħad.

05 Il-proposta leġiżlattiva inizjali tal-Kummissjoni għal SURE kienet limitata għall-objettiv tal-impjiegi³. Meta adotta r-Regolament SURE f’Mejju 2020, il-Kunsill iddeċieda li jestendi l-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu biex jappoġġa miżuri relatati mas-saħħa (ara l-Figura 2).

06 SURE jipprovdi self lill-Istati Membri u huwa ffinanzjat permezz ta’ teħid b’self. L-istrument huwa mmaniġġjat mill-Kummissjoni, u jkopri l-operazzjonijiet ta’ teħid b’self, kif ukoll l-amministrazzjoni u l-iżborż tas-self. Id-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji (DĠ ECFIN), bħala d-DĠ ewlieni, ikkoordina t-twaqqif u l-implimentazzjoni tal-istrument, f’kollaborazzjoni mill-qrib mad-Direttorat Ġenerali għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni (DĠ EMPL) u d-Direttorat Ġenerali għall-Baġit (DĠ BUDG) (ara t-Tabella 1).

07 SURE huwa strument temporanju. Il-perjodu ta’ disponibbiltà tiegħu jintemm fil-31 ta’ Diċembru 2022, sakemm il-Kunsill, fuq proposta mill-Kummissjoni, ma jiddeċidix li jestendih.

Pakkett finanzjarju

08 Skont ir-Regolament, il-Kummissjoni tista’ tissellef sa EUR 100 biljun fuq is-swieq kapitali biex tiffinanzja l-appoġġ taħt SURE⁴. Kull Stat Membru li jixtieq jibbenefika mill-appoġġ taħt SURE jibgħat talba lill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni tivvaluta kull talba u, jekk din tkun tikkonforma mal-kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà tar-regolament, tipproponi li l-Kunsill japprova l-assistenza finanzjarja taħt SURE. Din id-deċiżjoni tieħu l-forma ta’ deċiżjoni ta’ implimentazzjoni tal-Kunsill għal self back-to-back (self maħruġ bl-istess termini bħal dawk li l-Kummissjoni rċeviet fuq is-swieq kapitali) li jirrappreżenta assistenza finanzjarja lill-Istat Membru kkonċernat.

09 Biex tiffinanzja l-istrument, il-Kummissjoni ħarġet bonds fuq is-swieq kapitali. Il-bonds maħruġa mill-Kummissjoni kellhom diversi maturitajiet, li jvarjaw minn 5 snin sa 30 sena. L-interess tal-investituri fil-bonds SURE kien qawwi.

10 Barra minn hekk, u għall-ewwel darba, il-Kummissjoni ħarġet il-bonds taħt l-istrument SURE bħala bonds soċjali (ara l-Kaxxa 1).

Ambitu u approċċ tal-awditjar

11 Aħna vvalutajna jekk SURE kienx rispons effiċjenti u effettiv biex jittaffew ir-riskji ta’ qgħad fl-UE mill-pandemija tal-COVID-19 u jekk ġiex implimentat b’mod effiċjenti mill-Kummissjoni. B’mod partikolari, eżaminajna jekk:

• it-twaqqif tal-istrument kienx f’waqtu;
• ġewx stabbiliti arranġamenti xierqa biex jiġi limitat ir-riskju finanzjarju għall-baġit tal-UE permezz ta’ SURE;
• il-qafas leġiżlattiv għal SURE u l-implimentazzjoni tiegħu kinux jirriflettu s-sitwazzjoni ta’ kriżi filwaqt li mminimizza r-riskju ta’ frodi u irregolarità;
• il-Kummissjoni żviluppatx qafas robust għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-iskemi nazzjonali għaż-żamma tal-impjiegi ffinanzjati minn SURE u għall-evalwazzjoni tal-impatt tagħhom; u
• SURE kienx effettiv biex jgħin lill-Istati Membri jipproteġu l-impjiegi.

12 Il-perjodu ta’ żmien kopert kien minn April 2020, meta l-Kummissjoni pproponiet ir-Regolament SURE, sa tmiem ix-xogħol tal-awditjar fuq il-post f’Settembru 2022. Il-fokus tal-awditu kien il-Kummissjoni. Il-valutazzjonijiet tal-implimentazzjoni ta’ SURE fil-livell tal-Istati Membri individwali u tal-ġestjoni mill-Kummissjoni tal-operazzjonijiet ta’ teħid b’self kienu barra mill-ambitu tal-awditjar.

13 Aħna ksibna data u informazzjoni mingħand id-DĠ prinċipali tal-Kummissjoni li huma responsabbli minn SURE, kif ukoll mingħand l-Eurostat. Ikkonsultajna lill-Eurofound (l-aġenzija tal-UE għat-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol) u liċ-Ċentru għall-Istudji Politiċi Ewropej (is-CEPS, li huwa grupp ta’ riflessjoni tal-UE).

14 Bħala parti mix-xogħol tal-awditjar li wettaqna, aħna:

• irrieżaminajna l-leġiżlazzjoni eżistenti tal-UE, il-gwida tal-Kummissjoni u l-iskambju ta’ informazzjoni mal-Istati Membri u dokumenti rilevanti oħra;
• intervistajna rappreżentanti tal-Kummissjoni, tas-CEPS u tal-Eurofound;
• analizzajna l-proċessi għall-applikazzjoni u r-rappurtar dwar SURE għal kampjun ta’ talbiet għal assistenza finanzjarja; u
• eżaminajna r-risposti tal-Istati Membri għall-istħarriġ tal-Kummissjoni kmieni fl-2022 biex nivvalutaw ir-riskju ta’ irregolaritajiet u frodi.

15 Aħna wettaqna awditu ta’ SURE minħabba l-importanza rrappurtata tiegħu bħala miżura ta’ rpar tal-impatt tal-pandemija tal-COVID-19 u bħala prevenzjoni kontra żieda drastika fil-qgħad bħalma kien maħsub inizjalment. Barra minn hekk, l-appoġġ finanzjarju minn SURE, li jilħaq sa EUR 100 biljun, huwa sinifikanti.

Osservazzjonijiet

L-istrument SURE kien rispons f’waqtu biex jittaffa r-riskju ta’ qgħad matul il-pandemija tal-COVID-19

16 Aħna eżaminajna jekk l-istrument kienx rispons f’waqtu biex jittaffa r-riskju ta’ qgħad matul il-pandemija tal-COVID-19, u analizzajna b’mod partikolari l-kronoloġija tal-proċessi involuti mid-data li fiha ġiet iddikjarata l-pandemija. Eżaminajna wkoll jekk il-Kummissjoni vvalutatx b’mod xieraq il-livell mistenni tad-domanda għal self taħt SURE biex tistabbilixxi l-pakkett finanzjarju u l-istima mill-Kummissjoni tal-iffrankar finanzjarju ipotetiku għall-Istati Membri miksub permezz ta’ SURE.

L-UE introduċiet SURE malajr

17 L-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa ddikjarat il-pandemija fil-11 ta’ Marzu 2020. Fit-2 ta’ April, inqas minn xahar wara, il-Kummissjoni ppreżentat lill-Kunsill il-proposta tagħha għal Regolament SURE. F’dan il-punt, il-Kummissjoni kienet diġà bdiet negozjati mal-Istati Membri dwar l-impenn tagħhom li jipprovdu garanziji konġunti għal parti mit-teħid b’self.

18 Xahrejn wara d-deżinjazzjoni tal-COVID-19 bħala pandemija, fid-19 ta’ Mejju 2020, il-Kunsill adotta r-regolament, b’xi modifiki bħall-estensjoni tal-ambitu tal-assistenza finanzjarja taħt SURE biex jinkludi wkoll miżuri relatati mas-saħħa (ara l-paragrafu 05).

19 SURE huwa uniku, u għaldaqstant huwa diffiċli li jitqabbel ma’ strumenti oħra simili. Madankollu, filwaqt li, bħala medja, għaddew sitt xhur bejn il-proposta mill-Kummissjoni u l-adozzjoni mill-Kunsill ta’ emendi għar-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni⁵ b’rispons għall-kriżijiet preċedenti, ir-Regolament SURE ġie adottat fi żmien xahrejn. Dan kien strumentali biex l-ewwel self jiġi żborżat lill-Istati Membri kmieni matul il-kriżi tal-COVID-19.

20 Wara l-adozzjoni tar-regolament f’Mejju 2020, il-Kummissjoni ġabret finanzjament fuq is-swieq kapitali u żborżat l-ewwel self lill-Istati Membri f’Ottubru tal-istess sena (ara l-Figura 3).

Id-domandi tal-Istati Membri għall-finanzjament taħt SURE kienu konformi mal-istima tal-Kummissjoni

21 SURE jipprovdi assistenza finanzjarja lill-Istati Membri li qed jiffaċċjaw tfixkil fis-suq tax-xogħol b’riżultat tal-pandemija tal-COVID-19. Sabiex jitkejjel il-livell mistenni tad-domanda għal self taħt SURE, fi tmiem Marzu 2020, il-Kummissjoni ħejjiet tliet xenarji, filwaqt li ħadet inkunsiderazzjoni t-tul potenzjali tal-lockdowns, l-ambitu tagħhom u l-għadd ta’ pajjiżi li talbu self. Dan wassal għal stima tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament, ta’ bejn EUR 50 biljun u EUR 100 biljun, għal skemi għaż-żamma tal-impjiegi. Il-Kummissjoni għażlet li tipproċedi fuq il-bażi tax-xenarju bl-ogħla ħtiġijiet ta’ finanzjament (EUR 100 biljun), minħabba l-inċertezza dwar l-impatt sħiħ tal-pandemija tal-COVID-19 prevalenti f’dak iż-żmien.

22 L-istima tal-Kummissjoni kienet suffiċjenti biex tiġi ssodisfata d-domanda fl-UE kollha għal appoġġ finanzjarju minn SURE, għalkemm il-Kunsill kien inkluda miżuri relatati mas-saħħa fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-regolament. Tmien Stati Membri (id-Danimarka, il-Ġermanja, Franza, il-Lussemburgu, in-Netherlands, l-Awstrija, il-Finlandja u l-Iżvezja) għażlu li ma jagħmlux użu minn SURE. Dawn l-Istati Membri kollha diġà kellhom skemi stabbiliti għaż-żamma tal-impjiegi ffinanzjati fil-livell nazzjonali.

23 Sa Awwissu 2022, il-Kunsill kien approva total ta’ EUR 93.3 biljun f’assistenza finanzjarja lil 19-il Stat Membru. Minn dan it-total, kważi EUR 92 biljun (98 %) kienu ġew żborżati sa Awwissu 2022 (ara l-Figura 4).

24 Kważi nofs l-appoġġ ġie pprovdut lil żewġ Stati Membri, l-Italja u Spanja. Żewġ Stati Membri biss, il-Polonja u r-Rumanija, fejn l-infiq fuq miżuri eliġibbli għal appoġġ taħt SURE kien aktar baxx milli previst, ma talbux għall-iżborż tas-self kollu disponibbli.

Il-Kummissjoni tistma li l-Istati Membri potenzjalment iffrankaw madwar EUR 8 biljun permezz ta’ SURE

25 Raġuni waħda għal-livell għoli ta’ domanda tal-Istati Membri għal appoġġ taħt SURE hija l-possibbiltà ta’ aċċess għall-finanzjament bi spiża relattivament baxxa. Il-Kummissjoni stmat li bis-saħħa tal-klassifikazzjoni tal-kreditu AAA tal-UE, l-assistenza finanzjarja pprovduta taħt SURE wasslet għal iffrankar ta’ EUR 8.5 biljun f’pagamenti ta’ mgħax għall-Istati Membri meta mqabbel ma’ dak li ipotetikament kienu jħallsu kieku ssellfu l-istess ammont fuq is-suq kapitali huma stess⁶.

26 Aħna vverifikajna li l-iffrankar tal-imgħax stmat jirrifletti d-daqs tas-self u d-differenza bejn il-klassifikazzjoni tal-kreditu tal-UE u dik tal-Istati Membri individwali. Dawn huma kkonċentrati f’ħamsa mill-Istati Membri benefiċjarji (l-Italja, Spanja, ir-Rumanija, il-Polonja u l-Greċja), u jvarjaw bejn EUR 0.5 biljun u EUR 3.8 biljun, u jirrappreżentaw kważi 86 % tal-iffrankar totali stmat.

L-istrument SURE jinvolvi riskju finanzjarju limitat għall-baġit tal-UE

27 Ibbażat fuq id-dispożizzjonijiet u r-regoli li jinsabu fir-Regolament SURE u fuq il-ftehimiet ta’ garanzija mal-Istati Membri, aħna analizzajna jekk ġewx stabbiliti arranġamenti biex jiġi limitat ir-riskju finanzjarju għall-baġit tal-UE.

L-Istati Membri ggarantew 25 % tas-self kollu taħt SURE

28 Għalkemm il-finanzjament taħt SURE huwa bbażat fuq self, u mhux fuq għotjiet, għad hemm riskju għall-baġit tal-UE jekk ikun hemm Stat Membru wieħed jew diversi Stati Membri li jkunu inadempjenti fil-ħlasijiet lura tas-self tagħhom. Din hija r-raġuni għalfejn element ewlieni ta’ SURE kien li l-Istati Membri kollha qablu li jipprovdu garanziji irrevokabbli fuq talba, approporzjon tas-sehem relattiv tagħhom mill-introjtu nazzjonali gross totali tal-UE, li jkopri 25 % tal-pakkett finanzjarju taħt SURE. Il-bqija jiġi ggarantit mill-baġit tal-UE.

29 Il-garanziji tal-Istati Membri tfasslu biex jaġixxu bħala buffer sabiex jiġi protett il-baġit tal-UE. Jekk l-Istati Membri jonqsu milli jagħmlu ħlas lura fil-ħin, il-Kummissjoni tista’ żżomm lill-Istati Membri l-oħra kollha responsabbli. F’każ ta’ kwalunkwe inadempjenza, skont il-leġiżlazzjoni l-Kummissjoni “hija mistennija teżamina l-possibbiltà” li l-baġit tal-UE jintuża biex jitħallsu lura d-djun pendenti⁷. Madankollu, hija għandha wkoll l-għażla li l-ewwel tagħmel prelevament mill-garanziji tal-Istati Membri. Il-Kummissjoni qaltilna li dan x’aktarx kien se jkun il-kors ta’ azzjoni ppreferut tagħha. F’każ li jiġi eżawrit il-buffer ta’ garanzija kollu tal-Istati Membri, li jammonta għal EUR 25 biljun, id-dejn li jifdal ikun jitħallas lura mill-baġit tal-UE. Dawn l-arranġamenti jipprovdu lill-investituri garanzija li hemm riskju limitat ħafna li l-UE tkun inadempjenti fid-djun tagħha minħabba l-klassifikazzjoni tal-kreditu AAA tagħha (ara l-paragrafu 25).

Regoli prudenzjali addizzjonali jillimitaw aktar ir-riskju finanzjarju għall-baġit tal-UE

30 Barra minn hekk, ir-Regolament SURE jinkludi żewġ mekkaniżmi prinċipali (imsejħa “regoli prudenzjali”) biex itaffu l-iskopertura annwali massima u għal kull Stat Membru⁸:

• l-ammont annwali totali ripagabbli huwa limitat għal EUR 10 biljun, 10 % tal-finanzjament totali disponibbli taħt SURE. Il-Kummissjoni ħarġet bonds b’maturitajiet differenti biex tilħaq dan l-għan; u
• mhux aktar minn 60 % tal-finanzjament totali disponibbli jista’ jingħata lil kwalunkwe tliet Stati Membri.

Fil-fehma tagħna dawn ir-regoli prudenzjali jillimitaw aktar ir-riskju finanzjarju għall-baġit tal-UE f’każ li Stat Membru jkun inadempjenti.

31 SURE jipprovdi finanzjament lill-Istati Membri permezz ta’ self. Il-ħlas lura huwa mistenni li jsir bejn l-2025 u l-2050, b’maturità medja ta’ 14.5-il sena⁹. Il-Figura 5 tagħti ripartizzjoni, skont il-pajjiż, tad-dati ta’ maturità differenti u turi t-tħaddim tar-regoli prudenzjali. Pereżempju, bejn l-2025 u l-2050, hemm tliet snin meta l-ammont massimu ta’ EUR 10 biljun ta’ self huwa mistenni jitħallas lura. Għall-kuntrarju ta’ xi kriżijiet preċedenti, ħafna Stati Membri kienu jeħtieġu appoġġ fl-istess ħin. L-Istati Membri bagħtu t-talbiet tagħhom għall-fondi totali u bil-maturità tas-self preferuta tagħhom. Għaldaqstant, il-Kummissjoni pprogrammat self differenti taħt SURE b’maturitajiet differenti.

Il-Kummissjoni stabbiliet qafas flessibbli għal SURE, li ma kienx isegwi l-arranġamenti ta’ finanzjament standard

32 Aħna vvalutajna jekk il-qafas ta’ governanza għal SURE kienx jirrifletti l-kuntest ta’ emerġenza. Analizzajna wkoll il-proċessi li l-Kummissjoni stabbiliet biex titlob u tagħti assistenza finanzjarja taħt SURE, sal-iżborż lill-Istati Membri, u kkorroborajna l-analiżi tagħna abbażi ta’ kampjun ta’ każijiet. Fl-aħħar nett, ivvalutajna jekk il-Kummissjoni ħaditx l-ewwel passi biex tivvaluta r-riskju ta’ frodi u irregolaritajiet fl-implimentazzjoni tal-iskemi għaż-żamma tal-impjiegi ffinanzjati minn SURE fil-livell tal-Istati Membri.

Il-qafas ta’ SURE jirrifletti l-kuntest ta’ emerġenza

33 SURE huwa strument ta’ rispons għall-kriżijiet, imfassal biex jipprovdi assistenza finanzjarja temporanja u ripagabbli lill-Istati Membri. Għaldaqstant, il-qafas ta’ SURE – li jinkludi r-regolament innifsu flimkien mal-għażliet magħmula mill-Kummissjoni fit-tħaddim tiegħu – huwa deliberatament aktar sempliċi mill-proċeduri ta’ finanzjament standard tal-Kummissjoni.

34 Pereżempju, ir-Regolament SURE ma kienx jirrikjedi li l-Kummissjoni twettaq analiżi tal-ambitu u tat-tfassil tal-iskemi nazzjonali eżistenti jew dawk ippjanati għaż-żamma tal-impjiegi meta tivvaluta t-talbiet tal-Istati Membri għal assistenza finanzjarja. Billi dawn l-iskemi kienu jvarjaw sinifikattivament (f’termini tad-daqs, is-settur u l-fatturat tal-kumpaniji appoġġati, il-gruppi ta’ ħaddiema eliġibbli, il-livell u d-durata tal-iskema, u l-inklużjoni ta’ projbizzjoni fuq is-sensji) fl-Istati Membri kollha, analiżi bħal din kieku kienet iddewwem sinifikattivament l-iżborż tas-self.

Il-kundizzjonijiet stabbiliti fir-Regolament SURE kienu ġenerali u l-Kummissjoni vvalutathom f’kuntatt mill-qrib mal-Istati Membri

35 Mid-19-il Stat Membru li rċevew fondi taħt SURE, 11 allokaw l-assistenza finanzjarja biex joħolqu skemi ġodda għaż-żamma tal-impjiegi, u 8 biex jestendu jew jimmodifikaw l-iskemi eżistenti (ara l-Figura 6).

36 Ir-Regolament SURE¹⁰ stabbilixxa żewġ kundizzjonijiet prinċipali għall-użu tal-istrument:

• żieda għal għarrieda u qawwija fin-nefqa pubblika relatata direttament mal-iskemi għaż-żamma tal-impjiegi (il-kundizzjoni ta’ skattar);
• l-appoġġ taħt SURE jrid jintuża għal skemi għaż-żamma tal-impjiegi (jiġifieri skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar jew miżuri simili) jew għal miżuri relatati mas-saħħa (il-kundizzjoni ta’ eliġibbiltà).

37 Ibbażat fuq ir-rieżaminar li wettaqna ta’ kampjun ta’ 31 każ (inklużi miżuri relatati mas-saħħa), aħna sibna li l-Kummissjoni vvalutat b’mod adegwat jekk dawn iż-żewġ kundizzjonijiet għall-użu ta’ SURE kinux ġew issodisfati.

38 Il-kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà stabbiliti fir-regolament kienu ġenerali, u taw lill-Istati Membri marġni ta’ diskrezzjoni konsiderevoli biex jiddeċiedu fejn jimmiraw il-finanzjament tal-UE. Dan għamel il-kompitu tal-Kummissjoni li tivvaluta t-talbiet għal appoġġ inqas oneruż. Għalhekk, il-verifiki mwettqa mill-Kummissjoni kienu limitati biex jikkonfermaw li l-miżuri li għalihom intalbu fondi jkunu jgħinu lill-persuni jżommu l-impjiegi tagħhom fil-kuntest tal-COVID-19. Madankollu, il-leġiżlazzjoni ma kinitx tirrikjedi li l-Kummissjoni tivvaluta l-kosteffettività tal-miżuri. Il-leġiżlazzjoni tiddikjara li l-Istrument SURE “għandu jikkomplementa l-miżuri nazzjonali ... billi jipprovdi assistenza finanzjarja”¹¹. Il-Kummissjoni qieset li dan ir-rekwiżit kien iggarantit mill-kundizzjonijiet marbuta mal-istrument u li ma kien hemm l-ebda ħtieġa li tiġi vvalutata l-komplementarjetà tal-appoġġ taħt SURE ma’ miżuri nazzjonali oħra fl-Istati Membri.

39 Bil-ħsieb li tiffaċilita l-iżborż rapidu tal-fondi, il-Kummissjoni żammet ukoll kuntatti bilaterali mill-qrib mal-Istati Membri matul il-proċess ta’ valutazzjoni tal-iskemi proposti sabiex, pereżempju:

• tispjega l-kundizzjonijiet għall-użu tal-istrument (b’mod partikolari permezz ta’ laqgħat bilaterali fil-livell tekniku qabel ma l-Istati Membri jippreżentaw it-talba formali għal assistenza). Pereżempju, xi drabi l-Kummissjoni kellha tikkjarifika lill-Istati Membri li ċerti miżuri nazzjonali ma kinux eliġibbli għal appoġġ taħt SURE (ara l-Kaxxa 2);
• tikseb kjarifiki addizzjonali, fejn meħtieġ, fir-rigward tal-informazzjoni ppreżentata mill-Istati Membri.

Sors: il-QEA, ibbażat fuq dokumenti tal-Kummissjoni.

40 F’każijiet fejn il-Kummissjoni osservat użu aktar baxx tal-fondi taħt SURE meta mqabbel ma’ dak li kien ippjanat, il-Kummissjoni kienet attiva biex tinvolvi lilha nfisha f’diskussjonijiet mal-awtoritajiet nazzjonali biex tgħinhom jagħmlu użu mill-finanzjament disponibbli – bħall-adozzjoni ta’ miżuri eliġibbli addizzjonali, jew l-estensjoni ta’ dawk eżistenti.

L-ambitu tal-istrument SURE ġie estiż mill-Kunsill biex jiġu ffinanzjati miżuri relatati mas-saħħa, u dan naqqas il-fokus primarju tiegħu fuq l-impjiegi

41 Ir-Regolament SURE jirrikonoxxi li l-impjiegi huma l-għan primarju tiegħu. L-inklużjoni tal-finanzjament ta’ miżuri relatati mas-saħħa (li eżempji tagħhom jinsabu fil-Figura 2) tnaqqas il-fokus primarju marbut maż-żamma tal-persuni f’impjieg. Filwaqt li l-miżuri relatati mas-saħħa huma eliġibbli, dawn iridu jibqgħu “anċillari”¹².

42 Il-gwida informali tal-Kummissjoni, li ġiet diskussa u maqbula fi grupp ta’ ħidma tal-Kunsill ta’ Awwissu 2020, kienet li jenħtieġ li s-sehem tal-infiq totali taħt SURE fuq miżuri relatati mas-saħħa fi Stat Membru ma jaqbiżx il-15 %. B’mod ġenerali, dan il-limitu massimu ġie rrispettat, billi l-infiq mill-Istati Membri fuq miżuri relatati mas-saħħa kien jirrappreżenta madwar 5 % tal-baġit totali ta’ SURE.

43 Fl-aħħar nett, madankollu, il-Kummissjoni, appoġġata mill-Kunsill, interpretat it-terminu “anċillari” tar-regolament bħala li jfisser li jenħtieġ li l-proporzjon tal-infiq taħt SURE fuq miżuri relatati mas-saħħa f’kull Stat Membru ma jaqbiżx il-50 %. Mis-seba’ Stati Membri li allokaw finanzjament taħt SURE għal miżuri relatati mas-saħħa, erbgħa żammew il-proporzjon ta’ dan l-infiq għal inqas minn 15 %. Il-Portugall uża 23 % tas-self tiegħu taħt SURE fuq miżuri relatati mas-saħħa, u l-Ungerija u r-Rumanija kważi 50 %. It-12-il Stat Membru li jifdal ma użawx din il-faċilità.

Il-Kummissjoni żborżat rapidament il-fondi lill-Istati Membri

44 Il-Kummissjoni wettqet rapidament il-valutazzjoni tagħha tat-talbiet tal-Istati Membri. B’riżultat ta’ dan, 13 mid-19-il Stat Membru li talbu finanzjament taħt SURE rċevew l-ewwel żborż f’inqas minn xahar mit-talba għall-fondi, u 5 Stati Membri fi żmien xahar ieħor wara. L-Istat Membru l-ieħor talab li jirċievi l-fondi aktar tard, jiġifieri ħames xhur wara t-talba.

Il-ftehimiet ta’ self taħt SURE kienu jinkludu dispożizzjonijiet rigward ir-riskju ta’ frodi u irregolarità, iżda l-qafas legali ma kienx jirrikjedi valutazzjoni tar-robustezza tas-sistemi ta’ kontroll tal-Istati Membri

45 Il-miżuri ta’ rispons għall-kriżijiet, bħall-iskemi għaż-żamma tal-impjiegi ffinanzjati minn SURE, huma partikolarment suxxettibbli għal irregolaritajiet u użu ħażin potenzjali, kif ġie indikat min-network iffinanzjat mill-Kummissjoni, jiġifieri l-Pjattaforma Ewropea li tindirizza x-xogħol mhux iddikjarat¹³, u minn diversi rapporti mill-Istituzzjonijiet supremi tal-awditjar¹⁴.

46 Ir-Regolament SURE jirrikjedi li l-ftehim ta’ self ma’ kull Stat Membru jinkludi dispożizzjonijiet rigward il-verifiki u l-awditi, biex jiġi minimizzat ir-riskju ta’ frodi u irregolarità, kif meħtieġ fir-Regolament Finanzjarju¹⁵. Il-Kummissjoni għandha sistemi mfassla biex ikopru n-nuqqas ta’ frodi u irregolaritajiet bejn l-UE u l-Istati Membri. L-Istati Membri huma responsabbli mill-użu xieraq tal-fondi fil-livell nazzjonali, biex jipprevienu l-irregolaritajiet u l-frodi, u potenzjalment biex mingħand ir-riċevituri jirkupraw fondi li jkunu ntużaw b’mod ħażin. Il-qafas legali ma jirrikjedix li l-Kummissjoni tivvaluta r-robustezza tas-sistemi ta’ kontroll tal-Istati Membri li jirregolaw l-implimentazzjoni tal-miżuri nazzjonali appoġġati mill-fondi tal-UE. F’konformità mal-qafas legali biex jintlaħaq qbil dwar is-self, il-Kummissjoni ffukat fuq ir-responsabbiltajiet tal-UE bħala sellief, u tal-Istati Membri bħala mutwatarji. Pereżempju, bħala kontroll ex post, il-verifiki mwettqa mill-Kummissjoni jkopru jekk il-miżuri tal-Istati Membri li jingħataw appoġġ minn SURE humiex konsistenti ma’ dawk fid-deċiżjonijiet ta’ implimentazzjoni tal-Kunsill. Aħna nosservaw li l-użu ta’ self bħala mekkaniżmu biex jiġi pprovdut finanzjament ifisser li r-responsabbiltajiet legali tal-Kummissjoni b’rabta mal-frodi u l-irregolarità huma inqas estensivi minn meta hija tipprovdi finanzjament b’għotjiet taħt il-politika ta’ Koeżjoni.

47 F’Jannar 2022, b’rispons għall-awditu li wettaqna, u sabiex tikseb aktar informazzjoni dwar it-tħaddim tal-ftehimiet ta’ self fil-prattika, il-Kummissjoni wettqet stħarriġ ad hoc fl-Istati Membri benefiċjarji ta’ SURE dwar is-sistemi ta’ awditjar u kontroll. F’dan iż-żmien, madwar 95 % tas-self kien diġà ġie żborżat. Fir-risposti tagħhom għall-istħarriġ, l-Istati Membri rrappurtaw li, għall-miżuri appoġġati minn SURE, kienu qed jużaw is-sistemi ta’ awditjar u kontroll li kienu stabbiliti qabel il-pandemija. B’eċċezzjoni waħda, l-Istati Membri kollha rrappurtaw li kienu qabdu każijiet ta’ irregolaritajiet jew frodi. F’dawn il-każijiet kollha, l-Istat Membru kkonċernat wettaq investigazzjoni. Dan wassal għal azzjoni legali biex jiġu rkuprati fondi li kienu ntużaw b’mod mhux xieraq fi 13-il Stat Membru¹⁶. Jekk il-Kummissjoni jkollha dubji serji dwar l-użu tal-fondi taħt SURE mill-Istati Membri, hija għandha l-għażla li tniedi investigazzjonijiet. F’Settembru 2022 il-Kummissjoni ma kienet wettqet l-ebda investigazzjoni, fuq il-bażi li ma kinitx taf b’xi irregolaritajiet jew frodi kbar fir-rigward tar-responsabbiltajiet proprji tagħha skont il-leġiżlazzjoni kif stabbilit fil-paragrafu preċedenti. L-użu tas-self ifisser li l-irregolaritajiet potenzjali fl-iskemi nazzjonali jillimitaw ir-riskju finanzjarju għall-baġit tal-UE. Minkejja dan, għad hemm riskju reputazzjonali għall-UE jekk il-miżuri appoġġati finanzjarjament mill-baġit tal-UE jiġu pperċepiti bħala li huma suxxettibbli għal frodi.

Is-self taħt SURE għen biex jiġu ffinanzjati l-iskemi nazzjonali għaż-żamma tal-impjiegi maħsuba biex irażżnu ż-żieda fil-qgħad matul il-kriżi tal-COVID-19

48 Aħna eżaminajna jekk SURE laħaqx l-objettiv kumplessiv tiegħu li jiffinanzja skemi nazzjonali mfassla biex jappoġġaw lill-ħaddiema fl-Istati Membri matul il-kriżi u jtaffu r-riskji ta’ qgħad. It-tfassil tal-istrument ma jippermettix li l-impatt ta’ SURE f’dawn l-iskemi jiġi identifikat b’mod separat. Aħna analizzajna d-data pprovduta mill-Eurostat u mill-Eurofound, kif ukoll l-informazzjoni mill-Kummissjoni, u studju komparattiv tal-FMI.

49 Wieħed mill-modi prinċipali li bihom il-gvernijiet nazzjonali fittxew li jiġġieldu żieda potenzjali fil-qgħad kien permezz tal-użu ta’ skemi għaż-żamma tal-impjiegi, li kienu eliġibbli għall-appoġġ taħt SURE (ara l-Kaxxa 3). Dawn l-iskemi u miżuri simili ppermettew lill-impjegaturi li esperjenzaw tnaqqisiet temporanji fid-domanda jew fil-produzzjoni (b’mod partikolari matul il-fażijiet tal-lockdown tal-pandemija) inaqqsu s-sigħat tal-impjegati tagħhom minflok ma jagħtuhom is-sensja. B’dan il-mod l-impjegati setgħu jżommu l-impjieg tagħhom filwaqt li jżommu l-livelli tal-introjtu.

50 Fl-2021 l-Eurofound¹⁸ ippubblikat studju li jqabbel l-impatt fuq il-qgħad wara l-kriżi finanzjarja tal-2008 ma’ dak tal-kriżi tal-COVID-19. Dan l-istudju sab li ż-żieda fir-rati tal-qgħad fl-ewwel sena tal-kriżi tal-COVID-19 fl-Istati Membri li jibbenefikaw minn SURE kienet aktar baxxa milli matul il-kriżi finanzjarja tal-perjodu 2008-2010. Filwaqt li l-pandemija wasslet għal tnaqqis sinifikanti fl-attività ekonomika, dan ma ġiex tradott fi tnaqqis ekwivalenti fir-rati ta’ impjieg, li naqsu b’ammont relattivament żgħir. Filwaqt li t-tnaqqis fil-produzzjoni domestika grossa kien akkumpanjat minn tnaqqis sinifikanti fis-sigħat maħduma, ma kien hemm l-ebda żieda kbira korrispondenti fil-qgħad¹⁹. Skont l-Eurofound, bejn it-tieni trimestru tal-2019 u t-tieni trimestru tal-2020, filwaqt li s-sehem ta’ ħaddiema impjegati iżda li ma jaħdmux irdoppja għal 17 %, l-impjiegi fl-UE naqsu bi 2.4 % biss.

51 L-approċċ tal-UE jista’ jitqabbel ma’ dak tal-Istati Uniti. Skont studju tal-2022 mill-FMI²⁰, fl-Istati Uniti ż-żieda fil-qgħad ikkawżata mill-COVID-19 kienet xprunata l-aktar minn ħaddiema li ngħataw is-sensja temporanjament: fit-tieni trimestru tal-2020, il-ħaddiema li ngħataw is-sensja temporanjament kienu jirrappreżentaw aktar minn 70 % tal-persuni li kienu għadhom kemm sfaw qiegħda. Matul l-2020 kollha, l-impjiegi fl-Istati Uniti naqsu b’6.2 % u r-rata tal-qgħad żdiedet b’4.4 punti perċentwali, meta mqabbla ma’ 1.4 % u 0.4 punti perċentwali rispettivament fl-UE.

L-impatt ta’ SURE ma jistax jiġi vvalutat bis-sħiħ minħabba limitazzjonijiet fid-data ta’ monitoraġġ u n-nuqqas ta’ evalwazzjoni ex post

52 Aħna vvalutajna jekk il-Kummissjoni żviluppatx qafas robust għall-monitoraġġ u r-rappurtar tal-implimentazzjoni ta’ SURE. Għal dak il-fini, aħna analizzajna l-proċessi ta’ monitoraġġ li l-Kummissjoni tuża, mill-ġbir ta’ data mill-Istati Membri sal-pubblikazzjoni tar-rapporti biannwali dwar l-użu tal-assistenza finanzjarja. Ivvalutajna wkoll jekk il-Kummissjoni ppjanatx evalwazzjoni tal-istrument skont ir-regoli interni tagħha.

Ir-rekwiżiti ta’ monitoraġġ u rappurtar jiffukaw fuq l-użu tal-assistenza finanzjarja aktar milli fuq ir-riżultati miksuba

53 Ir-rekwiżiti ta’ monitoraġġ u rappurtar għall-Kummissjoni u għall-Istati Membri, previsti fir-Regolament SURE, jiffukaw prinċipalment fuq l-użu tal-assistenza finanzjarja u l-outputs, aktar milli fuq dak li nkiseb permezz tal-iskemi nazzjonali għaż-żamma tal-impjiegi appoġġati minn SURE f’termini ta’ riżultati.

54 Il-monitoraġġ finanzjarju mwettaq mill-Kummissjoni, minbarra li vverifika jekk il-miżuri rrappurtati kinux konformi ma’ dawk adottati mid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill, iffoka fuq il-mod li bih intuża s-self u fuq in-nefqa totali tal-miżuri ffinanzjati taħt SURE. Dan ippermetta li l-Kummissjoni tkun involuta b’mod proattiv f’diskussjonijiet mal-awtoritajiet nazzjonali fil-każijiet fejn l-użu tal-fondi SURE kien aktar baxx milli ppjanat (ara l-paragrafu 40).

55 Il-Kummissjoni tistma li, fid-19-il Stat Membru li użaw l-istrument, SURE appoġġa madwar 31.5 miljun persuna u 2.5 miljun ditta fl-2020. L-Istati Membri fejn il-biċċa l-kbira mill-persuni ngħataw appoġġ kienu: l-Italja (10.8 miljun), Spanja (5.7 miljun) u l-Polonja (3.6 miljun). Aktar minn 1 000 000 persuna ngħataw appoġġ ukoll f’5 Stati Membri oħra: il-Greċja, iċ-Ċekja, il-Belġju, il-Portugall u r-Rumanija. F’Awwissu 2022, il-Kummissjoni stmat li madwar 9 miljun persuna fl-2021 kienu qed jibbenefikaw minn skemi għaż-żamma tal-impjiegi ffinanzjati minn SURE²¹.

56 Madankollu, id-data rrappurtata mill-Istati Membri dwar l-outputs koperti, bħall-għadd ta’ impjegati u ditti, kienet ġeneralment ibbażata fuq stimi, mhux dejjem kienet komprensiva, kif ġie rrappurtat fir-rapporti biannwali ta’ SURE, u xi drabi kienet tvarja sinifikattivament. Din id-data kienet tifforma l-bażi tar-rapporti li ġew ippreżentati mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (ara l-Kaxxa 4).

57 Matul iż-żmien, l-Istati Membri pprovdew aktar data. Madankollu, din id-disponibbiltà akbar tad-data wasslet ukoll għal varjazzjonijiet sinifikanti bejn id-data rrappurtata f’rapporti biannwali differenti. Pereżempju, l-għadd ta’ persuni li bbenefikaw mill-appoġġ fl-2021 ġie rrappurtat li kien 5 miljun, 3 miljun u 9 miljun fit-tieni, it-tielet u r-raba’ rapporti biannwali rispettivament.

58 Il-verifiki mwettqa mill-Kummissjoni fuq id-data dwar l-outputs irrappurtata mill-Istati Membri kienu limitati u ffukati fuq konsistenza wiesgħa ma’ sottomissjonijiet preċedenti kif ukoll mal-ispiża tal-miżuri, bl-użu ta’ diversi sorsi ta’ data disponibbli dwar is-suq tax-xogħol (eż. l-Eurostat). Dawn koprew biss valutazzjoni ta’ jekk l-informazzjoni pprovduta mill-Istat Membru dwar l-għadd ta’ benefiċjarji tal-fondi taħt SURE (f’termini ta’ impjegati, persuni li jaħdmu għal rashom jew ditti, u skont is-settur) dehritx li kienet “plawżibbli”.

59 Barra minn hekk, b’mod ġenerali l-Istati Membri pprovdew l-informazzjoni fil-livell aggregat. In-nuqqas ta’ data dettaljata dwar l-outputs u r-riżultati tal-iskemi nazzjonali għaż-żamma tal-impjiegi jfisser li mhuwiex possibbli li jiġu identifikati l-benefiċjarji prinċipali tal-miżuri nazzjonali ffinanzjati minn SURE²². Filwaqt li l-pandemija tal-COVID-19 irriżultat f’xokk kbir għas-suq tax-xogħol, mhux is-setturi, il-kumpaniji u l-gruppi ta’ ħaddiema kollha ntlaqtu bl-istess mod. L-impjegati b’impjiegi inqas siguri, l-individwi li jaħdmu għal rashom u l-gruppi vulnerabbli tal-forza tax-xogħol (bħan-nisa, l-impjegati akbar fl-età, il-persuni mhux nattivi, il-persuni b’diżabbiltà u dawk b’livell inqas ta’ edukazzjoni) kienu aktar probabbli li jiġu affettwati mill-miżuri ta’ tbegħid soċjali u minn restrizzjonijiet oħra, li jfixklu serjament il-prospetti tax-xogħol tagħhom²³.

60 Il-Kummissjoni ma talbet l-ebda data mingħand l-Istati Membri dwar x’kien inkiseb bil-miżuri relatati mas-saħħa, fuq il-bażi li kellhom ambitu u objettivi li kienu differenti ħafna (ara l-paragrafi 41-43). Dawn il-miżuri jistgħu jiġu ffinanzjati minn għadd ta’ strumenti ta’ finanzjament differenti, kemm tal-UE kif ukoll nazzjonali, u tipikament jiġu implimentati b’mod deċentralizzat minn għadd kbir ta’ awtoritajiet u korpi differenti, u dan iwassal għal riskju ta’ finanzjament doppju. B’mod ġenerali, il-miżuri relatati mas-saħħa jirrappreżentaw madwar EUR 3.2 biljun tat-total tal-pakkett finanzjarju taħt SURE, u jvarjaw sinifikattivament f’dak li jirrigwarda n-natura u l-ambitu tagħhom.

Ir-rapporti biannwali tal-Kummissjoni dwar l-użu tal-assistenza finanzjarja taħt SURE jistgħu jipprovdu biss stimi ġenerali tar-riżultati

61 Sa tmiem Settembru 2022, il-Kummissjoni, f’konformità mar-Regolament²⁴, kienet ippubblikat erba’ rapporti biannwali dwar l-użu tal-assistenza finanzjarja taħt SURE. Dawn ir-rapporti huma l-bażi biex il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-partijiet ikkonċernati l-oħra jinżammu infurmati. Dawn ir-rapporti jinkludu informazzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-assistenza finanzjarja (pereżempju, l-ammonti li għad iridu jitħallsu, l-iskedi ta’ ħlas lura) u dwar il-punt sa fejn l-okkorrenzi eċċezzjonali li jiġġustifikaw SURE baqgħu fis-seħħ.

62 Ir-Regolament SURE ma jirrikjedix li l-Kummissjoni tirrapporta dwar ir-riżultati, u lanqas dwar l-effettività tal-istrument, iżda l-qafas għall-bonds soċjali jirrikjedi rappurtar tal-impatt (ara l-Kaxxa 1). Sabiex jikkonformaw ma’ dan ir-rekwiżit, ir-rapporti biannwali jinkludu wkoll informazzjoni dwar ir-riżultati miksuba permezz tal-iskemi għaż-żamma tal-impjiegi ffinanzjati minn SURE (ara l-Kaxxa 5).

Il-Kummissjoni ma evalwatx l-istrument SURE

63 Skont ir-Regolament Finanzjarju, il-“Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet” u l-“Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar”, il-Kummissjoni hija mistennija tevalwa l-prestazzjoni tal-programmi tal-UE fir-rigward tal-effettività, l-effiċjenza, ir-rilevanza, il-koerenza u l-valur miżjud tal-UE²⁶. Jenħtieġ li dawn l-evalwazzjonijiet jivvalutaw b’mod kritiku u oġġettiv jekk strument tal-UE kienx adattat għall-iskop tiegħu u jekk laħaqx l-objettivi intenzjonati tiegħu bi spiża minima abbażi ta’ evidenza robusta kemm tas-suċċessi kif ukoll tan-nuqqasijiet²⁷. Barra minn hekk, fil-qafas tal-“Pjan ta’ Azzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali”, il-Kummissjoni ħadet l-impenn li tevalwa l-esperjenza miksuba fir-rigward ta’ SURE²⁸. Ir-Regolament SURE, madankollu, ma jirrikjedix speċifikament li l-Kummissjoni tevalwa l-prestazzjoni tal-istrument.

64 Għal inizjattivi li ġew proposti bħala kwistjoni ta’ urġenza matul il-pandemija tal-COVID-19, li għalihom ma twettqux konsultazzjoni pubblika u valutazzjoni tal-impatt, f’April 2021 il-Kummissjoni kienet speċifikat li se “[t]istabbilixxi b’mod ċar kif u meta l-att se jiġi sussegwentement evalwat”²⁹ f’dokument ta’ ħidma tal-persunal li ġie ppubblikat mhux aktar tard minn tliet xhur wara l-proposta leġiżlattiva. Billi r-Regolament SURE ġie adottat f’Mejju 2020, dan ma sarx għal SURE.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

65 Il-pandemija tal-COVID-19 ikkawżat xokk qawwi għall-ekonomija Ewropea, bi tfixkil sinifikanti fis-suq tax-xogħol, li poġġa miljuni ta’ impjiegi f’riskju. B’mod ġenerali, aħna nikkonkludu li l-Kummissjoni rreaġiet malajr għall-isfida li tgħin lill-Istati Membri jippreservaw l-impjiegi, billi kisbet appoġġ mill-UE għall-Istati Membri seba’ xhur wara li kienet ġiet iddikjarata l-pandemija, aktar rapidament milli huwa l-każ taħt proċeduri ta’ finanzjament standard. Il-qafas ta’ governanza rrifletta l-kuntest ta’ emerġenza u l-Appoġġ biex jittaffew ir-Riskji ta’ Qgħad f’Emerġenza (SURE) temporanju tfassal b’tali mod li jillimita r-riskju finanzjarju għall-baġit tal-UE. Filwaqt li fil-livell aggregat hemm xi indikazzjonijiet li l-appoġġ taħt SURE laħaq miljuni ta’ persuni, it-tfassil tal-istrument – fejn l-UE pprovdiet finanzjament b’self biex tappoġġa skemi nazzjonali – u n-nuqqas ta’ data komprensiva mingħand l-Istati Membri jillimitaw il-kapaċità tal-Kummissjoni li tivvaluta r-riżultati miksuba minn SURE.

66 SURE ġie stabbilit u mniedi f’kuntest ta’ emerġenza, meta kienu qed jiġu implimentati miżuri restrittivi biex jiġi limitat it-tixrid tal-coronavirus u meta l-Istati Membri kienu qed jiffaċċjaw żieda għal għarrieda u qawwija fin-nefqa pubblika. F’dan l-isfond, il-Kummissjoni pproponiet regolament ġdid u innovattiv li wara ġie approvat mill-Kunsill b’mod f’waqtu, xahrejn biss wara d-deżinjazzjoni tal-COVID-19 bħala pandemija. Il-biċċa l-kbira mill-Istati Membri, (19), għażlu li jużaw l-istrument, u kważi nofs l-appoġġ totali ta’ EUR 100 biljun mar għall-Italja u Spanja. L-appoġġ taħt SURE ppermetta li l-Istati Membri joħolqu skemi għaż-żamma tal-impjiegi jew jestendu dawk li kienu diġà jeżistu. B’mod ġenerali, inħolqu skemi ġodda għaż-żamma tal-impjiegi fl-Istati Membri tal-Lvant tal-UE iżda, minħabba ċ-ċirkustanzi differenti ħafna ta’ kull suq tax-xogħol nazzjonali, l-approċċi li ttieħdu fl-UE kollha varjaw sinifikattivament. Il-Kummissjoni stmat li l-Istati Membri bi klassifikazzjoni tal-kreditu aktar dgħajfa minn tal-UE flimkien iffrankaw madwar EUR 8.5 biljun fi mgħax meta mqabbel ma’ dak li kienu jħallsu li kieku għażlu li jieħdu s-self huma stess (ara l-paragrafi 17-26).

67 L-istruttura ta’ appoġġ taħt SURE kienet ġdida, u llimitat ir-riskju għall-baġit tal-UE. Il-finanzjament huwa bbażat fuq self, mhux fuq għotjiet, u l-Istati Membri kollha (inklużi dawk li għażlu li ma jagħmlux użu minn SURE) ipprovdew garanziji irrevokabbli fuq talba, sa 25 % tas-self kollu mħallas taħt l-istrument, li kollha huma mistennija li jitħallsu lura sal-2050. Dawn il-garanziji jservu bħala buffer biex jiġi protett il-baġit tal-UE, billi, f’każ ta’ inadempjenza, il-garanziji tal-Istati Membri jistgħu jintalbu qabel ir-riżorsi proprji tal-Kummissjoni. Barra minn hekk, hemm regoli prudenzjali stabbiliti biex itaffu l-iskopertura għal kull sena u għal kull Stat Membru. B’mod ġenerali, kien hemm domanda qawwija għal self taħt SURE, bi kważi EUR 92 biljun żborżati sa Awwissu 2022 (ara l-paragrafi 27-31).

68 SURE huwa strument ta’ rispons għall-kriżijiet fejn l-iżborż rapidu tal-fondi huwa prijorità. Il-proċeduri tal-Kummissjoni f’SURE kienu aktar sempliċi mill-interventi normali tal-Kummissjoni. Pereżempju, ir-Regolament SURE huwa qasir iżda wiesa’ fir-rigward tal-kundizzjonijiet ta’ skattar u ta’ eliġibbiltà, filwaqt li jagħti lill-Istati Membri marġni ta’ diskrezzjoni konsiderevoli biex jiddeċiedu fejn jimmiraw il-finanzjament tal-UE. B’konsegwenza ta’ dan, ma kien hemm l-ebda verifika mill-Kummissjoni dwar jekk il-miżuri nazzjonali appoġġati minn SURE kinux kosteffettivi jew ikkomplementati minn skemi oħra. L-estensjoni tal-ambitu tal-istrument SURE biex jiffinanzja miżuri relatati mas-saħħa naqqset il-fokus primarju tiegħu fuq l-impjiegi. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni, appoġġata mill-Kunsill, kienet aċċettat li 3 mid-19-il Stat Membru jużaw aktar minn 15 % tas-self tagħhom taħt SURE fuq miżuri relatati mas-saħħa (ara l-paragrafi 32-43).

69 Il-Kummissjoni żborżat malajr il-finanzjament lill-Istati Membri: il-biċċa l-kbira mill-Istati Membri rċevew l-ewwel żborż tagħhom inqas minn xahar wara t-talba tagħhom. L-iskemi għaż-żamma tal-impjiegi huma suxxettibbli għal użu ħażin, u r-Regolament SURE jirrikjedi li l-ftehimiet ta’ self mal-Istati Membri jinkludu dispożizzjonijiet dwar is-sistemi ta’ kontrolli u awditi, biex jiġi minimizzat ir-riskju ta’ frodi u irregolarità. Il-Kummissjoni nediet stħarriġ ad hoc dwar is-sistemi ta’ awditjar u kontroll fl-Istati Membri fil-bidu tal-2022, meta l-biċċa l-kbira mill-finanzjament kien diġà ġie żborżat. L-Istati Membri kollha għajr wieħed irrappurtaw każijiet ta’ irregolaritajiet u frodi allegata, li wasslu għall-irkupru ta’ fondi li ntużaw b’mod mhux xieraq fi 13-il Stat Membru. F’Settembru 2022, billi ma kienet taf bl-ebda irregolarità jew frodi kbar fir-rigward tar-responsabbiltajiet proprji tagħha skont il-leġiżlazzjoni, il-Kummissjoni ma kienet nediet l-ebda investigazzjoni speċifika f’dan ir-rigward (ara l-paragrafi 44-47).

70 Hemm indikazzjonijiet, fil-livell aggregat, li SURE laħaq miljuni ta’ impjegati u individwi li jaħdmu għal rashom matul l-aktar perjodu sever tal-kriżi u, flimkien ma’ miżuri oħra ta’ appoġġ għall-politika, ikkontribwixxa biex jittaffew ir-riskji ta’ qgħad. Madankollu, it-tfassil tal-istrument ma jippermettix li l-impatt ta’ SURE, f’termini ta’ outputs u riżultati, fi ħdan l-iskemi nazzjonali jiġi identifikat b’mod separat. L-effett huwa li l-Kummissjoni ma tistax tivvaluta r-riżultati ta’ SURE f’kull Stat Membru. Pereżempju, in-nuqqas ta’ data komprensiva mingħand l-Istati Membri jfisser li l-għadd ta’ persuni u negozji appoġġati minn SURE – il-kontribut potenzjali tal-istrument biex jittaffew ir-riskji ta’ qgħad – ma jistax jiġi vvalutat bis-sħiħ. Hemm ukoll ftit li xejn data ta’ monitoraġġ dwar miżuri relatati mas-saħħa, fuq il-bażi li kellhom ambitu u objettivi li kienu differenti ħafna. Fir-Regolament SURE, mhuwiex obbligatorju li titwettaq evalwazzjoni (ara l-paragrafi 48-64).

Rakkomandazzjoni – Evalwazzjoni ta’ SURE

Bil-ħsieb li tieħu tagħlimiet għal strumenti ta’ emerġenza futuri potenzjali, u f’konformità mal-impenn tagħha fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, jenħtieġ li l-Kummissjoni tevalwa l-esperjenza miksuba fir-rigward ta’ SURE. Jenħtieġ li tali evalwazzjoni tinkludi: il-punt sa fejn SURE u l-miżuri nazzjonali li ġew appoġġati minnu pprovdew valur miżjud (għall-objettivi kollha ta’ SURE, inklużi l-miżuri relatati mas-saħħa); jekk SURE kkomplementax il-miżuri nazzjonali, u kif ikkomplementahom; u jekk il-qafas ta’ SURE kienx effettiv fil-minimizzazzjoni tar-riskju ta’ irregolaritajiet u frodi, fid-dawl tal-każijiet irrappurtati mill-Istati Membri.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: sa tmiem it-tielet trimestru tal-2024.

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla II, immexxija mis-Sra Annemie Turtelboom, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tad-9 ta’ Novembru 2022.

Abbrevjazzjonijiet

CEPS: Iċ-Ċentru għall-Istudji Politiċi Ewropej

DĠ BUDG: Id-Direttorat Ġenerali għall-Baġit

DĠ ECFIN: Id-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji

DĠ EMPL: Id-Direttorat Ġenerali tal-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni

Eurofound: Il-Fondazzjoni Ewropea għat-Titjib tal-Kundizzjonijiet tal-Ħajja u tax-Xogħol

SURE: Appoġġ biex jittaffew ir-Riskji ta’ Qgħad f’Emerġenza

Glossarju

Eurofound: Il-Fondazzjoni Ewropea għat-Titjib tal-Kundizzjonijiet tal-Ħajja u tax-Xogħol, aġenzija tal-UE li tipprovdi informazzjoni, pariri u għarfien espert fil-qasam tal-politika soċjali tal-UE fuq il-bażi ta’ informazzjoni komparattiva, riċerka u analiżi.

Miżuri relatati mas-saħħa: Miżuri li għandhom l-għan li jnaqqsu l-perikli okkupazzjonali u jiżguraw il-protezzjoni tal-ħaddiema u ta’ dawk li jaħdmu għal rashom fuq il-post tax-xogħol, u, fejn xieraq, xi miżuri oħra relatati mas-saħħa.

Miżuri simili għall-iskemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar: Miżuri tas-suq tax-xogħol għajr skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar li jipproteġu l-impjiegi permezz tas-sussidjar tal-appoġġ għall-introjtu għall-impjegati u għal dawk li jaħdmu għal rashom.

Skema ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar: Programm pubbliku li, f’ċerti ċirkustanzi, jippermetti li n-negozji li jkunu qed jesperjenzaw diffikultajiet ekonomiċi jnaqqsu b’mod temporanju s-sigħat maħduma mill-impjegati tagħhom, li jingħataw appoġġ pubbliku għall-introjtu għas-sigħat mhux maħduma.

Risposti tal-Kummissjoni

https://www.eca.europa.eu/mt/Pages/DocItem.aspx?did=62745

Kronoloġija

https://www.eca.europa.eu/mt/Pages/DocItem.aspx?did=62745

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jippreżentaw ir-riżultati tal-awditi li twettaq ta’ politiki u programmi tal-UE, jew ta’ suġġetti relatati mal-ġestjoni minn oqsma speċifiċi tal-baġit. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex timmassimizza l-impatt tagħhom billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni twettaq mill-Awla II tal-Awditjar li tispeċjalizza f’Investiment għall-koeżjoni, it-tkabbir u l-inklużjoni, u li hija mmexxija minn Annemie Turtelboom, Membru tal-QEA. L-awditu tmexxa minn Iliana Ivanova, Membru tal-QEA, li ngħatat appoġġ minn James Verity, Kap tal-Kabinett u Ivan Genchev, Attaché tal-Kabinett; Pietro Puricella, Maniġer Prinċipali; Jussi Bright, Kap tal-Kompitu; Fernando Pascual Gil, Andras Augustin Feher, Zeljko Mimica u Cristina Jianu, Awdituri.

Mix-xellug għal-lemin: Fernando Pascual Gil, James Verity, Jussi Bright, Iliana Ivanova, Ivan Genchev, Pietro Puricella, Zeljko Mimica.

Noti finali

¹ Marcus, J. S. et al.: The impact of COVID-19 on the Internal Market, il-Parlament Ewropew, 2021.

² Pouliakas, K.; Branka, J.: EU jobs at highest risk of COVID-19 social distancing: Is the pandemic exacerbating the labour market divide?, No 1, dokument ta’ ħidma tas-Cedefop, 2020.

³ Il-proposta tal-Kummissjoni għal regolament tal-Kunsill għal SURE, COM(2020) 139.

⁴ L-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) 2020/672.

⁵ Għal Regolamenti dwar Dispożizzjonijiet Komuni relatati mal-perjodi ta’ programmazzjoni 2007-2013 u 2014-2020: Ir-Regolament (UE) Nru 1083/2013 u r-Regolament (UE) Nru 1303/2013 rispettivament.

⁶ SURE: Two Years On: fourth bi-annual report, COM(2022) 483.

⁷ L-Artikolu 11(5) tar-Regolament (UE) 2020/672.

⁸ L-Artikolu 9 tar-Regolament (UE) 2020/672.

⁹ SURE: Two Years On: fourth bi-annual report, COM(2022) 483.

¹⁰ L-Artikolu 3 tar-Regolament (UE) 2020/672.

¹¹ L-Artikolu 2 tar-Regolament (UE) 2020/672.

¹² L-Artikolu 1.2 tar-Regolament (UE) 2020/672.

¹³ COVID-19: combating fraud in short-term financial support schemes, European Platform tackling undeclared work, Mejju 2021.

¹⁴ L-Istituzzjonijiet supremi tal-awditjar tal-Kroazja (2021), tal-Irlanda (2021), tal-Latvja (2020).

¹⁵ L-Artikolu 13.1 tar-Regolament (UE) 2020/672 kif meħtieġ mill-Artikolu 220(5) tar-Regolament (UE) 2018/1046.

¹⁶ 18-il xahar ta’ SURE: it-tielet rapport biannwali, COM(2022) 128.

¹⁷ COVID-19: Implications for employment and working life, COVID-19 series, Eurofound, Publications Office of the European Union, Luxembourg, 2021.

¹⁸ Monitoring convergence in the European Union: Looking backwards to move forward - Upward convergence through crises, Eurofound, Challenges and prospects in the EU series, 2021.

¹⁹ Commission report on labour market and wage developments in Europe, Diċembru 2021, p. 45.

²⁰ European Labor Markets and the COVID-19 Pandemic: Fallout and the Path Ahead, Fond Monetarju Internazzjonali, Marzu 2022.

²¹ SURE: Two Years On: fourth bi-annual report, COM(2022) 483.

²² COVID-19: Implications for employment and working life, COVID-19 series, Eurofound, Publications Office of the European Union, Luxembourg, 2021.

²³ EU jobs at highest risk of COVID-19 social distancing, is-Cedefop, 2020.

²⁴ L-Artikolu 14.1 tar-Regolament (UE) 2020/672.

²⁵ SURE: Two Years On: fourth bi-annual report, COM(2022) 483.

²⁶ L-Artikolu 34 tar-Regolament (UE, Euratom) 2018/1046. Il-paragrafu I.3 tal-Ftehim Interistituzzjonali bejn il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni Ewropea dwar it-tfassil aħjar tal-liġijiet, 12.5.2016, p. 1. SWD(2021) 305, Better Regulation Guidelines, 3.11.2021, p. 23.

²⁷ Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar Regolazzjoni aħjar: Ningħaqdu flimkien biex nagħmlu liġijiet aħjar, COM(2021) 219, pp. 16-17. SWD(2021) 305, Better Regulation Guidelines, 3.11.2021, p. 23.

²⁸ The European Pillar of Social Rights Action Plan, 2021, p. 18.

²⁹ Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar Regolazzjoni aħjar: Ningħaqdu flimkien biex nagħmlu liġijiet aħjar, COM(2021) 219, pp. 13-14.

Kuntatt

IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet: eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (https://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2022

PDF	ISBN 978-92-847-9176-7	ISSN 1977-5741	doi:10.2865/186149	QJ-AB-22-026-MT-N
HTML	ISBN 978-92-847-9184-2	ISSN 1977-5741	doi:10.2865/306459	QJ-AB-22-026-MT-Q

DRITT TAL-AWTUR

© L-Unjoni Ewropea, 2022

Il-politika tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri (QEA) dwar l-użu mill-ġdid hija stabbilita fid-Deċiżjoni Nru 6-2019 tal-QEA dwar il-politika tad-data miftuħa u l-użu mill-ġdid ta’ dokumenti.

Sakemm ma jkunx indikat mod ieħor (eż. f’avviżi individwali dwar id-drittijiet tal-awtur), il-kontenut tal-QEA, li huwa proprjetà tal-UE, huwa liċenzjat taħt il-liċenzja Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Għalhekk, bħala regola ġenerali, l-użu mill-ġdid huwa awtorizzat dment li jingħata kreditu xieraq u li kwalunkwe bidla tiġi indikata. Dawk li jużaw mill-ġdid il-kontenut tal-QEA ma jistgħux ibiddlu s-sinifikat jew il-messaġġ oriġinali tad-dokumenti. Il-QEA ma għandhiex tkun responsabbli għal kwalunkwe konsegwenza relatata mal-użu mill-ġdid.

Irid jinkiseb permess addizzjonali jekk kontenut speċifiku juri individwi privati identifikabbli, eż. f’ritratti li jkun fihom il-membri tal-persunal tal-QEA, jew jekk ikun jinkludi xogħlijiet ta’ parti terza.

Fejn ikun inkiseb tali permess, dan għandu jikkanċella u jissostitwixxi l-permess ġenerali msemmi hawn fuq u għandu jindika b’mod ċar kwalunkwe restrizzjoni dwar l-użu.

Biex tuża jew tirriproduċi kontenut li ma jkunx proprjetà tal-UE, jista’ jkun meħtieġ li titlob il-permess direttament mingħand id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur.

Ikoni tal-Figuri 1 u 2: Għal dawn il-figuri ntużaw riżorsi minn Flaticon.com. © Freepik Company S.L. Id-drittijiet kollha huma riżervati.

Software jew dokumenti li jkunu koperti mid-drittijiet ta’ proprjetà industrijali, bħal privattivi, trademarks, disinji rreġistrati, logos u ismijiet, huma esklużi mill-politika tal-QEA dwar l-użu mill-ġdid.

Il-familja ta’ siti web istituzzjonali tal-Unjoni Ewropea, fi ħdan id-dominju europa.eu, tipprovdi links għal siti ta’ partijiet terzi. Peress li l-QEA ma għandha l-ebda kontroll fuqhom, dawn, inti mħeġġeġ biex tirrieżamina l-politiki tagħhom dwar il-privatezza u dwar id-drittijiet tal-awtur.

Użu tal-logo tal-QEA

Ma jistax isir użu mil-logo tal-QEA mingħajr ma jinkiseb il-kunsens tagħha minn qabel.

KIF TIKKUNTATTJA LILL-UE

Personalment
Madwar l-Unjoni Ewropea kollha hemm mijiet ta’ ċentri tal-Europe Direct. Tista’ ssib l-­indirizz tal-eqreb ċentru għalik online (european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_mt).

Bit-telefown jew bil-miktub
Europe Direct huwa servizz li jwieġeb il-mistoqsijiet tiegħek dwar l-Unjoni Ewropea. Tista’ tikkuntattja lil dan is-servizz:

• bit-telefown bla ħlas: 00 800 6 7 8 9 10 11 (ċerti operaturi jafu jimponu ħlas għal dawn it-telefonati),
• fuq dan in-numru standard: +32 22999696,
• permezz ta’ din il-formola:european-union.europa.eu/contact-eu/write-us_mt.

KIF ISSIB TAGĦRIF DWAR L-UE

Online
L-informazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE hija disponibbli fuq is-sit web Europa (european-union.europa.eu).

Pubblikazzjonijiet tal-UE
Tista’ tara jew tordna l-pubblikazzjonijiet tal-UE minn op.europa.eu/mt/publications. Kopji multipli ta’ pubblikazzjonijiet bla ħlas tista’ tiksibhom billi tikkuntattja lil Europe Direct jew liċ-ċentru tad-dokumentazzjoni lokali tiegħek (european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_mt).

Il-liġi tal-UE u dokumenti relatati
Għal aċċess għall-informazzjoni legali tal-UE, inkluż il-liġijiet kollha tal-UE mill-1951 ’l hawn, fil-verżjonijiet lingwistiċi uffiċjali kollha, żur is-sit EUR-Lex (eur-lex.europa.eu).

Data miftuħa tal-UE
Il-portal data.europa.eu jagħti aċċess għal settijiet tad-data miftuħa mill-istituzzjonijiet, il-korpi u l-aġenziji tal-UE. Dawn jistgħu jitniżżlu u jerġgħu jintużaw mingħajr ħlas, għal skopijiet kummerċjali u mhux kummerċjali. Il-portal jagħti aċċess ukoll għal għadd kbir ta’ settijiet tad-data mill-pajjiżi Ewropej.