Η Ευρωπαϊκή Ένωση

Τι είναι και τι κάνει

Η παρούσα έκδοση είναι ένας οδηγός για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και τις δραστηριότητές της.

Στο πρώτο µέρος εξηγείται εν συντοµία τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στο δεύτερο µέρος, µε τίτλο «Τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση», περιγράφεται η δράση της ΕΕ σε 35 διαφορετικούς τοµείς µε στόχο τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων στην Ευρώπη αλλά και πέραν αυτής.

Στο τρίτο µέρος, µε τίτλο «Πώς λαµβάνει αποφάσεις και πώς ενεργεί η Ευρωπαϊκή Ένωση», περιγράφονται τα θεσµικά όργανα που έχουν κεντρικό ρόλο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ και ο τρόπος µε τον οποίο οι αποφάσεις των οργάνων αυτών µετουσιώνονται σε πράξη.

  HTML PDF PRINT
Η έκδοση αυτή είναι διαθέσιμη στις ακόλουθες μορφές HTML PDF General Report Paper General Report

1 Η Ευρωπαϊκή Ένωση µε λίγα λόγια

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) είναι µια µοναδική οικονοµική και πολιτική ένωση 27 ευρωπαϊκών χωρών.

Ο «πρόδροµος» της ΕΕ ιδρύθηκε στον απόηχο του Β΄ Παγκοσµίου Πολέµου. Το πρώτο βήµα ήταν η ενθάρρυνση της οικονοµικής συνεργασίας, µε το σκεπτικό ότι οι χώρες που συναλλάσσονται µεταξύ τους εξαρτώνται οικονοµικά η µία από την άλλη και, εποµένως, είναι πιο πιθανό να αποφεύγουν τις διενέξεις. Το αποτέλεσµα ήταν η Ευρωπαϊκή Οικονοµική Κοινότητα, η οποία ιδρύθηκε το 1958 µε αρχικό σκοπό την ενίσχυση της οικονοµικής συνεργασίας µεταξύ έξι χωρών: του Βελγίου, της Γερµανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, του Λουξεµβούργου και των Κάτω Χωρών.

Έκτοτε, προσχώρησαν άλλες 22 χώρες (ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε από την ΕΕ το 2020) και δηµιουργήθηκε µια απέραντη ενιαία αγορά (γνωστή και ως «εσωτερική» αγορά) η οποία συνεχίζει να αναπτύσσεται στην κατεύθυνση της πλήρους αξιοποίησης των δυνατοτήτων της.

Αυτό που ξεκίνησε ως µια αµιγώς οικονοµική ένωση µετεξελίχθηκε σε έναν οργανισµό του οποίου η δράση εκτείνεται σε πολλούς διαφορετικούς τοµείς πολιτικής, από το κλίµα, το περιβάλλον και την υγεία, ως τις εξωτερικές σχέσεις και την ασφάλεια, τη δικαιοσύνη και τη µετανάστευση. Η αλλαγή του ονόµατος από Ευρωπαϊκή Οικονοµική Κοινότητα σε Ευρωπαϊκή Ένωση το 1993 αντανακλούσε αυτή ακριβώς την πραγµατικότητα.

Στα επιτεύγµατα της ΕΕ συγκαταλέγονται η επικράτηση συνθηκών ειρήνης, σταθερότητας και ευηµερίας για περισσότερο από µισόν αιώνα, η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και η εισαγωγή ενιαίου ευρωπαϊκού νοµίσµατος, του ευρώ. Περισσότερα από 340 εκατοµµύρια πολίτες της ΕΕ σε 19 χώρες το χρησιµοποιούν σήµερα ως νόµισµά τους απολαµβάνοντας τα πλεονεκτήµατά του.

Χάρη στην κατάργηση των συνοριακών ελέγχων µεταξύ των χωρών της ΕΕ, οι άνθρωποι µπορούν να ταξιδεύουν ελεύθερα στο µεγαλύτερο µέρος της ηπείρου. Επίσης, είναι πλέον πολύ πιο εύκολο να ζήσει και να εργαστεί κανείς σε άλλη χώρα της Ευρώπης. Όλοι οι πολίτες της ΕΕ έχουν το δικαίωµα και την ελευθερία να επιλέξουν σε ποια χώρα της ΕΕ επιθυµούν να σπουδάσουν, να εργαστούν ή να απολαύσουν τη σύνταξή τους. Κάθε χώρα της ΕΕ οφείλει να µεταχειρίζεται τους πολίτες της ΕΕ όπως ακριβώς τους δικούς της πολίτες σε θέµατα απασχόλησης, κοινωνικής ασφάλισης και φορολογίας.

Βασική οικονοµική κινητήρια δύναµη της ΕΕ είναι η ενιαία αγορά, η οποία καθιστά δυνατή την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων, των υπηρεσιών, του χρήµατος και των ανθρώπων. Η ΕΕ επιδιώκει την ανάπτυξη αυτού του τεράστιου πλεονεκτήµατος και σε άλλους τοµείς όπως η ενέργεια, η γνώση και οι κεφαλαιαγορές µε στόχο την εξασφάλιση του µεγαλύτερου δυνατού οφέλους για τους Ευρωπαίους.

Η ΕΕ συνεχίζει να εστιάζει στην ενίσχυση της διαφάνειας και της δηµοκρατίας στα θεσµικά όργανα διακυβέρνησής της. Οι αποφάσεις λαµβάνονται όσο το δυνατόν πιο ανοικτά και εγγύτερα στους πολίτες. Εκχωρήθηκαν περισσότερες εξουσίες στο άµεσα εκλεγµένο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ τα εθνικά κοινοβούλια διαδραµατίζουν µεγαλύτερο ρόλο, συνεργαζόµενα µε τα ευρωπαϊκά θεσµικά όργανα.

Η ΕΕ διέπεται από την αρχή της αντιπροσωπευτικής δηµοκρατίας, µε τους πολίτες να εκπροσωπούνται άµεσα σε επίπεδο ΕΕ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη µέλη να εκπροσωπούνται στο Ευρωπαϊκό Συµβούλιο και στο Συµβούλιο της ΕΕ.

Οι ευρωπαίοι πολίτες ενθαρρύνονται να συµµετάσχουν στον δηµοκρατικό βίο της ΕΕ, εκφράζοντας τις απόψεις τους σχετικά µε τις πολιτικές της ΕΕ στο στάδιο της εκπόνησής τους ή προτείνοντας βελτιώσεις σε υφιστάµενους νόµους και πολιτικές. Η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών παρέχει στους πολίτες τη δυνατότητα να εκφράζουν την άποψή τους για πολιτικές της ΕΕ που έχουν αντίκτυπο στη ζωή τους. Οι πολίτες µπορούν επίσης να υποβάλλουν καταγγελίες και ερωτήσεις σχετικά µε την εφαρµογή της νοµοθεσίας της ΕΕ.

Στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) κατοχυρώνεται ότι «η Ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασµού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δηµοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου, καθώς και του σεβασµού των ανθρώπινων δικαιωµάτων, συµπεριλαµβανοµένων των δικαιωµάτων των προσώπων που ανήκουν σε µειονότητες. Οι αξίες αυτές είναι κοινές στα κράτη µέλη εντός κοινωνίας που χαρακτηρίζεται από τον πλουραλισµό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα µεταξύ γυναικών και ανδρών». Οι αξίες αυτές αποτελούν αναπόσπαστο µέρος του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής.

Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια πρέπει να γίνεται σεβαστή και να προστατεύεται, καθώς συνιστά την πραγµατική βάση των θεµελιωδών δικαιωµάτων.

Οι ευρωπαίοι πολίτες απολαµβάνουν επίσης πολιτικά δικαιώµατα. Όλοι οι ενήλικοι πολίτες της ΕΕ έχουν το δικαίωµα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είτε στη χώρα διαµονής είτε στη χώρα καταγωγής τους.

Η ισότητα συνεπάγεται ίσα δικαιώµατα για όλους τους πολίτες ενώπιον του νόµου. Η αρχή της ισότητας µεταξύ γυναικών και ανδρών διαπνέει όλες τις ευρωπαϊκές πολιτικές και αποτελεί τη βάση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Έχει εφαρµογή σε όλους τους τοµείς.

Η ΕΕ βασίζεται στο κράτος δικαίου. Κάθε ενέργεια της ΕΕ στηρίζεται σε Συνθήκες που έχουν εγκριθεί οικειοθελώς και µε δηµοκρατικές διαδικασίες από τις χώρες µέλη της. Η εφαρµογή της νοµοθεσίας και η απονοµή της δικαιοσύνης έχουν ανατεθεί σε ανεξάρτητους δικαστικούς λειτουργούς. Οι χώρες της ΕΕ έχουν εκχωρήσει τη δικαιοδοσία σε τελευταίο βαθµό, για θέµατα που άπτονται του ενωσιακού δικαίου, στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, του οποίου οι αποφάσεις πρέπει να γίνονται σεβαστές από όλους.

Τα ανθρώπινα δικαιώµατα προστατεύονται από τον Χάρτη των Θεµελιωδών Δικαιωµάτων της ΕΕ. Καλύπτουν την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισµού, και περιλαµβάνουν το δικαίωµα προστασίας των δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα των ατόµων και το δικαίωµα πρόσβασης στη δικαιοσύνη.

Το 2012 η ΕΕ έλαβε το Βραβείο Νόµπελ Ειρήνης για την προαγωγή της ειρήνης, της συµφιλίωσης, της δηµοκρατίας και των ανθρώπινων δικαιωµάτων στην Ευρώπη.

Κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2020


Τα κράτη µέλη και τα θεσµικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Στον πυρήνα της ΕΕ βρίσκονται τα 27 κράτη µέλη της και οι πολίτες τους. Η µοναδικότητα της ΕΕ έγκειται στο γεγονός ότι, ενώ όλα τα κράτη µέλη διατηρούν την κυριαρχία και την ανεξαρτησία τους, αποφάσισαν να εκχωρήσουν ένα µέρος της «κυριαρχίας» τους σε τοµείς στους οποίους έχει νόηµα να συνεργάζονται.

Στην πράξη, αυτό σηµαίνει ότι τα κράτη µέλη µεταβιβάζουν ορισµένες από τις εξουσίες λήψης αποφάσεων που διαθέτουν στα κοινά θεσµικά όργανα που τα ίδια έχουν συστήσει, ούτως ώστε οι αποφάσεις για συγκεκριµένα θέµατα κοινού ενδιαφέροντος να µπορούν να λαµβάνονται δηµοκρατικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης συµµετέχουν διάφορα θεσµικά όργανα, και συγκεκριµένα τα εξής:

  • το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο αντιπροσωπεύει τους πολίτες της ΕΕ και εκλέγεται απευθείας από αυτούς·
  • το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο, το οποίο αποτελείται από τους αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων των κρατών µελών της ΕΕ·
  • το Συµβούλιο (που ονοµάζεται επίσης Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης), το οποίο αντιπροσωπεύει τις κυβερνήσεις των κρατών µελών της ΕΕ, και
  • η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία αντιπροσωπεύει τα συµφέροντα της ΕΕ συνολικά.

Τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών µελών διαδραµατίζουν επίσης ρόλο στη λήψη των αποφάσεων και στη νοµοθετική διαδικασία, όπως και δύο συµβουλευτικά όργανα. Πρόκειται για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών που αποτελείται από εκπροσώπους της περιφερειακής και της τοπικής αυτοδιοίκησης, και την Ευρωπαϊκή Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή που αποτελείται από εκπροσώπους συνδικάτων εργαζοµένων και εργοδοτικών οργανώσεων καθώς και από οµάδες συµφεροντούχων.

Γενικότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι εκείνη που προτείνει τη νέα νοµοθεσία, η οποία όµως εγκρίνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο (το οποίο καλείται επίσης Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης).

Τα συµβουλευτικά όργανα (Ευρωπαϊκή Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή και Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών) καθώς και τα εθνικά κοινοβούλια συµµετέχουν στη διαδικασία εκδίδοντας γνωµοδοτήσεις σχετικά µε τις προτάσεις, κυρίως όσον αφορά τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Επικουρικότητα σηµαίνει ότι, εκτός από τους τοµείς στους οποίους έχει αποκλειστική αρµοδιότητα, η ΕΕ ενεργεί µόνο στις περιπτώσεις όπου η δράση σε επίπεδο ΕΕ θα είναι πιο αποτελεσµατική απ’ ό,τι σε εθνικό επίπεδο. Βάσει της αρχής της αναλογικότητας, η δράση της ΕΕ πρέπει να περιορίζεται στο απολύτως αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων των Συνθηκών της ΕΕ (βλέπε κατωτέρω).

Στη συνέχεια, η θεσπιζόµενη ενωσιακή νοµοθεσία εφαρµόζεται από τα κράτη µέλη και το ενδιαφερόµενο θεσµικό όργανο ή όργανα της ΕΕ. Στο τρίτο µέρος της παρούσας έκδοσης περιγράφεται λεπτοµερέστερα πώς λαµβάνονται οι αποφάσεις στην ΕΕ και πώς εφαρµόζονται στη συνέχεια.

Οι Συνθήκες της ΕΕ

Κάθε ενέργεια της ΕΕ στηρίζεται σε Συνθήκες που έχουν εγκριθεί οικειοθελώς και µε δηµοκρατικές διαδικασίες από όλες τις χώρες της ΕΕ. Οι Συνθήκες προσδιορίζουν τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τους κανόνες για τη λειτουργία των οργάνων της, τη λήψη των αποφάσεων και τη σχέση της ΕΕ µε τα κράτη µέλη.

Σε ορισµένες επιµέρους περιπτώσεις, δεν συµµετέχουν όλα τα κράτη µέλη σε όλους τους τοµείς της ενωσιακής πολιτικής. Λόγου χάρη, ενώ το ευρώ είναι το ενιαίο νόµισµα της ΕΕ συνολικά, η ευρωζώνη αριθµεί σήµερα µόνον 19 κράτη µέλη, καθώς η Δανία έχει δηλώσει ότι δεν επιθυµεί να συµµετάσχει (opt-out) και οι υπόλοιπες χώρες δεν πληρούν ακόµη τα κριτήρια για να ενταχθούν. Είκοσι δύο κράτη µέλη ανήκουν στον χώρο Σένγκεν, ο οποίος επιτρέπει τη µετακίνηση χωρίς διαβατήριο, ενώ πέντε χώρες διατηρούν τους ελέγχους στα σύνορά τους.

Μελλοντικές προοπτικές

Με σκοπό τη διατήρηση της πορείας του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, στην ομιλία του 2016 για την κατάσταση της Ένωσης, την οποία εκφώνησε ο κ. Jean-Claude Juncker, τότε πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρουσίασε µια θετική ατζέντα για µια Ευρώπη που προστατεύει, ενδυναµώνει και υπερασπίζεται τους πολίτες της. Το µήνυµα έγινε θετικά δεκτό από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθώς και από τους ηγέτες της ΕΕ των 27 στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής της Μπρατισλάβας στις 16 Σεπτεµβρίου 2016.

Οι εργασίες για τη θετική ατζέντα συνεχίστηκαν µε τη λευκή βίβλο της Επιτροπής για το µέλλον της Ευρώπης τον Μάρτιο του 2017, η οποία περιγράφει πέντε σενάρια για την εικόνα που θα µπορούσε να έχει η ΕΕ το 2025. Μετά τη λευκή βίβλο, η Επιτροπή συµµετείχε στον διάλογο µε µια σειρά θεµατικών εγγράφων προβληµατισµού τα οποία παρουσίαζαν διάφορες εναλλακτικές επιλογές για την ΕΕ σε ορισµένους τοµείς πολιτικής, και συγκεκριµένα σε σχέση µε: την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης· την τιθάσευση της παγκοσµιοποίησης· την εµβάθυνση της οικονοµικής και νοµισµατικής ένωσης· το µέλλον της ευρωπαϊκής άµυνας· και το µέλλον των οικονοµικών της ΕΕ.

Τα επόµενα έτη προοιωνίζονται ευκαιρίες αλλά και προκλήσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2019 και η έκτακτη σύνοδος σχετικά µε το µέλλον της Ευρώπης, η οποία πραγµατοποιήθηκε στο Σιµπίου της Ρουµανίας στις 9 Μαΐου 2019, προσέφεραν στην ΕΕ την ευκαιρία να ανανεώσει τη δέσµευσή της για επίτευξη αποτελεσµάτων στους τοµείς που έχουν πράγµατι σηµασία για τους ανθρώπους.

Η πρόεδρος της Επιτροπής, κ. Ursula von der Leyen, ανακοίνωσε τη διεξαγωγή διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης, η οποία θα δώσει στους Ευρωπαίους τη δυνατότητα να εκφράσουν τη γνώμη τους σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο διοικείται η Ένωσή τους, καθώς και με τα αποτελέσματα που αποδίδει. Η διάσκεψη θα ξεκινήσει το 2020 και θα διαρκέσει δύο χρόνια, φέρνοντας σε επαφή πολίτες όλων των ηλικιών από όλη την ΕΕ, καθώς και την κοινωνία των πολιτών και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.

2 Τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση

Το δεύτερο µέρος της παρούσας έκδοσης παρουσιάζει συνοπτικά τη δράση της ΕΕ σε 35 διαφορετικούς τοµείς πολιτικής, συµπεριλαµβάνοντας χρήσιµους συνδέσµους για περαιτέρω ενηµέρωση.

Δηµόσια υγεία
Δράση για το κλίμα και η ευρωπαϊκή πράσινη συμφωνία
Οικονοµία, δηµοσιονοµικά θέµατα και ευρώ
Μετανάστευση και άσυλο
Σύνορα και ασφάλεια
Επιχειρήσεις και βιοµηχανία
Ενιαία αγορά
Ψηφιακή οικονοµία και κοινωνία
Απασχόληση και κοινωνικές υποθέσεις
Εκπαίδευση και κατάρτιση
Έρευνα και καινοτοµία
Περιφερειακή πολιτική
Μεταφορές
Γεωργία και αγροτική ανάπτυξη
Θαλάσσια πολιτική και αλιεία
Περιβάλλον
Ενέργεια
Εξωτερικές υποθέσεις και πολιτική ασφάλειας
Διεύρυνση της ΕΕ
Ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας
Εµπόριο
Διεθνής συνεργασία και ανάπτυξη
Ανθρωπιστική βοήθεια και πολιτική προστασία
Δικαιοσύνη και θεµελιώδη δικαιώµατα
Ασφάλεια τροφίµων
Καταναλωτές
Τραπεζικές και χρηµατοπιστωτικές υπηρεσίες
Ανταγωνισµός
Φορολογία
Τελωνεία
Πολιτισµός και µέσα ενηµέρωσης
Νεολαία
Αθλητισµός
Προϋπολογισµός
Πρόληψη της απάτης

Δηµόσια υγεία


Κάντε κλικ εδώ για να δείτε τις τελευταίες πληροφορίες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με την έξαρση του κοροναϊού (COVID-19), καθώς και ταξιδιωτικές συμβουλές.

Η υγεία των πολιτών αποτελεί µείζονα προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πολιτική υγείας της ΕΕ συµπληρώνει τις πολιτικές των κρατών µελών προκειµένου να διασφαλίζεται ότι όλοι όσοι ζουν στην ΕΕ προστατεύονται από σοβαρές διασυνοριακές υγειονοµικές απειλές και έχουν πρόσβαση σε ποιοτική υγειονοµική περίθαλψη.

Παρόλο που η οργάνωση της υγειονοµικής περίθαλψης αποτελεί αρµοδιότητα του κάθε κράτους µέλους, η ΕΕ συµπληρώνει τις εθνικές πολιτικές για την επίτευξη κοινών στόχων. Ο ρόλος της ΕΕ στην προετοιµασία για σοβαρές διασυνοριακές υγειονοµικές απειλές και στην αντιµετώπισή τους είναι καίριας σηµασίας για την προστασία των Ευρωπαίων και περιλαµβάνει δράσεις για τον εµβολιασµό, την καταπολέµηση της µικροβιακής αντοχής, και την πρόληψη και τον περιορισµό των πανδηµιών και άλλων λοιµωδών νοσηµάτων όπως η νόσος του Έµπολα. Η πολιτική της ΕΕ για την υγεία δηµιουργεί επίσης οικονοµίες κλίµακας συγκεντρώνοντας πόρους και βοηθά τις χώρες να αντιµετωπίζουν κοινές προκλήσεις, όπως οι παράγοντες κινδύνου των χρόνιων νοσηµάτων ή ο αντίκτυπος της αύξησης του προσδόκιµου ζωής στα συστήµατα υγειονοµικής περίθαλψης.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η πολιτική της ΕΕ για την υγεία επικεντρώνεται στην αντιµετώπιση σοβαρών υγειονοµικών απειλών για ολόκληρη την ΕΕ, στην πρόληψη νόσων και στην εξασφάλιση ίσων ευκαιριών για καλή υγεία και ποιοτική υγειονοµική περίθαλψη για όλους. Ένας υγιής πληθυσµός είναι θετικός και για την οικονοµία και, ως εκ τούτου, φιλοδοξία της ΕΕ είναι η διασφάλιση της αποτελεσµατικότητας, της προσβασιµότητας και της ανθεκτικότητας των συστηµάτων υγείας στην ΕΕ.

Η ΕΕ δραστηριοποιείται σε πολλούς διαφορετικούς τοµείς, όπως η ανάπτυξη ικανοτήτων µε στόχο την αύξηση των ποσοστών εµβολιασµού, η συσσώρευση γνώσεων σχετικά µε τον καρκίνο, η προώθηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής και η καταπολέµηση του καπνίσµατος µέσω νοµοθεσίας για τα προϊόντα καπνού. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Nόσων αξιολογεί τις πρωτοεµφανιζόµενες απειλές ώστε να µπορούν η ΕΕ και οι εθνικές υγειονοµικές αρχές να αντιδρούν άµεσα. Και για να διασφαλίζεται ότι οι ασθενείς λαµβάνουν την καλύτερη δυνατή θεραπεία, όλα τα φάρµακα πρέπει να εγκρίνονται σε εθνικό ή ενωσιακό επίπεδο (µέσω του Ευρωπαϊκού Οργανισµού Φαρµάκων) πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά.

Το κύριο µέσο για την εφαρµογή των πολιτικών της ΕΕ για την υγεία είναι το τρίτο πρόγραµµα της ΕΕ για την υγεία. Με προϋπολογισµό ύψους 449 εκατ. ευρώ χρηµατοδοτεί σχέδια συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ και κοινές δράσεις από τις εθνικές υγειονοµικές αρχές, και στηρίζει µη κρατικούς φορείς και τη συνεργασία µε διεθνείς οργανισµούς. Επιπροσθέτως, το πρόγραµµα «Ορίζοντας 2020» επενδύει 7,5 δισ. ευρώ για έρευνα και καινοτοµία στον τοµέα της υγείας, ενώ ο µηχανισµός «Συνδέοντας την Ευρώπη», τα Διαρθρωτικά Ταµεία της ΕΕ και το Επενδυτικό Σχέδιο για την Ευρώπη επενδύουν σε υποδοµές υγείας και στην ψηφιοποίηση της υγειονοµικής περίθαλψης.

Η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας παρέχει σε όσους ταξιδεύουν δικαίωµα περίθαλψης εάν αρρωστήσουν κατά την παραµονή τους σε άλλη χώρα της ΕΕ, ενώ η ενωσιακή νοµοθεσία για τη διασυνοριακή υγειονοµική περίθαλψη καθορίζει τα δικαιώµατα των πολιτών όταν µεταβαίνουν σε άλλη χώρα για προγραµµατισµένη περίθαλψη. Μέσω των ευρωπαϊκών δικτύων αναφοράς οι ασθενείς µε σπάνια ή σύνθετα νοσήµατα µπορούν να επωφελούνται από την καλύτερη δυνατή εµπειρογνωσία σε όλη την Ευρώπη χωρίς να χρειαστεί να φύγουν από την πατρίδα τους.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/public-health_el

Δράση για το κλίμα και η ευρωπαϊκή πράσινη συμφωνία

Η ΕΕ καταβάλλει µεγάλες προσπάθειες για τη µείωση των εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου και τη µετάβαση σε µια καθαρή και βιώσιµη οικονοµία χαµηλών ανθρακούχων εκποµπών, καθώς και για την αντιµετώπιση των αναπόφευκτων επιπτώσεων της κλιµατικής αλλαγής.

Η ΕΕ έχει να επιδείξει δράση για την κλιµατική αλλαγή µε στόχο την αντιµετώπιση των αλλαγών στο κλίµα της Γης, ιδίως της ανόδου των παγκόσµιων θερµοκρασιών λόγω της αύξησης των εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου που προκαλούνται από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Η αύξηση της θερµοκρασίας έχει πολλές επιπτώσεις, µεταξύ των οποίων ισχυρότερα και πιο συχνά ακραία καιρικά φαινόµενα όπως οι πληµµύρες, οι ξηρασίες και οι καταιγίδες. Τέτοιου είδους γεγονότα δεν αποτελούν µόνον άµεση απειλή για τον πληθυσµό αλλά µπορεί επίσης να θέσουν σε κίνδυνο την παραγωγή τροφίµων και να δηµιουργήσουν ελλείψεις νερού, οι οποίες ενδέχεται µε τη σειρά τους να προκαλέσουν λιµό, περιφερειακές συγκρούσεις και µαζική µετανάστευση.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Για να παραµείνει η κλιµατική αλλαγή κάτω από τα επικίνδυνα επίπεδα, η διεθνής κοινότητα συµφώνησε, στο πλαίσιο της Συµφωνίας του Παρισιού για την κλιµατική αλλαγή, ότι η µέση αύξηση της παγκόσµιας θερµοκρασίας πρέπει να συγκρατηθεί σαφώς κάτω των 2 °C σε σχέση µε τα προβιοµηχανικά επίπεδα, µε την επιδίωξη η αύξηση να περιοριστεί στους 1,5 °C. Η ΕΕ έχει θεσπίσει σειρά πολιτικών και µέσων για τη µείωση των εκποµπών και την επιτυχή µετάβαση σε µια οικονοµία χαµηλών ανθρακούχων εκποµπών, ενώ η στρατηγική προσαρµογής της προωθεί δράσεις όπως η κατασκευή αντιπληµµυρικών έργων, η ανάπτυξη καλλιεργειών ανθεκτικών στην ξηρασία και η τροποποίηση των οικοδοµικών κανονισµών.

Η µη αντιµετώπιση της κλιµατικής αλλαγής µπορεί να έχει πολύ µεγάλο κόστος για την ΕΕ και για τον υπόλοιπο κόσµο. Την ίδια στιγµή, η αυξανόµενη ζήτηση για καθαρές τεχνολογίες προσφέρει ευκαιρίες για καινοτοµία, εκσυγχρονισµό της βιοµηχανίας και δηµιουργία πράσινης ανάπτυξης και θέσεων εργασίας. Οι δράσεις για το κλίµα ενσωµατώνονται εφεξής οριζοντίως σε όλα τα προγράµµατα δαπανών της ΕΕ, καθώς το 20 % του προϋπολογισµού της ΕΕ για το 2014-2020 διατίθεται σε πρωτοβουλίες που σχετίζονται µε το κλίµα.

Η ΕΕ ηγείται της παγκόσµιας προσπάθειας για την καταπολέµηση της κλιµατικής αλλαγής, κυρίως µε την κινητοποίηση της διεθνούς κοινότητας, ώστε να διατηρηθεί η κεκτηµένη ταχύτητα που δηµιουργήθηκε µε τη Συµφωνία του Παρισιού και να εφαρµοστεί η συµφωνία σε παγκόσµιο επίπεδο.

Η ανάδειξή μας στην πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρο παγκοσμίως αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση και ευκαιρία των καιρών μας. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την ευρωπαϊκή πράσινη συμφωνία, την πιο φιλόδοξη δέσμη μέτρων, η οποία αναμένεται να δώσει τη δυνατότητα στους Ευρωπαίους πολίτες και στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να επωφεληθούν από τη βιώσιμη πράσινη μετάβαση.

Το σύστηµα εµπορίας δικαιωµάτων εκποµπών της ΕΕ αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της κλιµατικής πολιτικής της ΕΕ και συµβάλλει στη µείωση των εκποµπών από τη βιοµηχανία, τις µονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τις αεροπορικές πτήσεις εντός της ΕΕ µε αποτελεσµατικό τρόπο από την άποψη του κόστους. Οι χώρες της ΕΕ έχουν επίσης συµφωνήσει σχετικά µε τους εθνικούς στόχους για µείωση των εκποµπών σε άλλους τοµείς, όπως οι µεταφορές, οι οικοδοµές και η γεωργία.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/climate-action_el

Οικονοµία, δηµοσιονοµικά θέµατα και ευρώ

Η οικονοµική και νοµισµατική ένωση και το ευρώ αποτελούν τα κοινά θεµέλια για µεγαλύτερη σταθερότητα, ανάπτυξη και ευηµερία σε όλη την Ευρώπη.

Η οικονοµική και νοµισµατική ένωση ενοποιεί και ολοκληρώνει τις οικονοµίες της ΕΕ µέσω συντονισµένων οικονοµικών και δηµοσιονοµικών πολιτικών, κοινής νοµισµατικής πολιτικής και κοινού νοµίσµατος, του ευρώ. Αποτελεί ένα πανίσχυρο εργαλείο για τη δηµιουργία θέσεων εργασίας, την επίτευξη ανάπτυξης, κοινωνικής δικαιοσύνης και χρηµατοπιστωτικής σταθερότητας, αλλά παραµένει ηµιτελής και πρέπει να ολοκληρωθεί.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Οι οικονοµικές και χρηµατοπιστωτικές πολιτικές στη ζώνη του ευρώ και την ΕΕ έχουν στόχο:

  • την προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης·
  • την προώθηση της µακροοικονοµικής και δηµοσιονοµικής σταθερότητας·
  • την αποτελεσµατικότερη λειτουργία της οικονοµικής και νοµισµατικής ένωσης·
  • την τόνωση των επενδύσεων·
  • την πρόληψη ή αποκατάσταση των µακροοικονοµικών ανισορροπιών·
  • τη παροχή συνδροµής για τον συντονισµό των εθνικών διαρθρωτικών πολιτικών, και
  • την προαγωγή της ευηµερίας των χωρών εκτός ΕΕ.

Ως απάντηση στην οικονοµική και χρηµατοπιστωτική κρίση του 2008, ενισχύθηκε η οικονοµική διακυβέρνηση της ΕΕ µέσω βελτιώσεων στο σύµφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης, δηλαδή στους δηµοσιονοµικούς κανόνες που οφείλουν να ακολουθούν τα κράτη µέλη για τη διευκόλυνση και διατήρηση της οικονοµικής και νοµισµατικής ένωσης. Χώρες που ήταν αποκλεισµένες από τις χρηµατοπιστωτικές αγορές, όπως η Ελλάδα, έλαβαν οικονοµική ενίσχυση και στήριξη σε επίπεδο πολιτικών, ενώ συστήθηκε ο Ευρωπαϊκός Μηχανισµός Σταθερότητας ως η µόνιµη λύση της ζώνης του ευρώ για ανάλογες περιπτώσεις.

Θεσπίστηκε επίσης η διαδικασία µακροοικονοµικών ανισορροπιών για την παρακολούθηση και διόρθωση δυνητικά προβληµατικών οικονοµικών τάσεων σε µεµονωµένα κράτη και την αποφυγή των δυσµενών επιπτώσεων σε άλλους.

Το ευρώ, που τέθηκε σε κυκλοφορία το 2002 και χρησιµοποιείται από 340 και πλέον εκατοµµύρια ανθρώπους σε 19 κράτη µέλη, είναι το δεύτερο σηµαντικότερο διεθνές νόµισµα µετά το δολάριο ΗΠΑ. Το κοινό νόµισµα είναι πρακτικό για τους πολίτες και καλό για τις επιχειρήσεις, και αποτελεί µείζον επίτευγµα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Το Επενδυτικό Σχέδιο για την Ευρώπη, που εγκρίθηκε τον Νοέµβριο 2014, χρησιµοποιεί δηµόσιες εγγυήσεις για την τόνωση των ιδιωτικών επενδύσεων. Το Ευρωπαϊκό Ταµείο Στρατηγικών Επενδύσεων έχει ήδη κινητοποιήσει επενδύσεις ύψους 439 δισ. ευρώ (έως τον Οκτώβριο 2019), ξεπερνώντας κάθε προσδοκία. Οι επενδύσεις του σχεδίου συνέβαλαν στη δηµιουργία 1,1 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας, αριθµός που προσδοκάται ότι θα αυξηθεί σε 7 εκατοµµύρια έως το 2022. Περισσότερες από 1 εκατομμύριο µικρές και µεσαίες επιχειρήσεις αναµένεται να επωφεληθούν από καλύτερη πρόσβαση στη χρηµατοδότηση· το σχέδιο συνέβαλε στην αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της ΕΕ κατά 0,9 %.

Μετανάστευση και άσυλο

Η κοινή µεταναστευτική πολιτική και πολιτική ασύλου της ΕΕ βοηθά την Ευρώπη να αντιµετωπίσει µε αποτελεσµατικότητα τις προκλήσεις του µεταναστευτικού.

Περισσότεροι από 3,2 εκατοµµύρια αιτούντες άσυλο έχουν υποβάλει αίτηση διεθνούς προστασίας στην ΕΕ από το 2015 έως σήµερα, πολλοί εξ αυτών στην προσπάθειά τους να ξεφύγουν από τον πόλεµο και την τροµοκρατία στη Συρία και σε άλλες δοκιµαζόµενες χώρες.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ΕΕ εφαρµόζει κοινή µεταναστευτική πολιτική και πολιτική ασύλου για τη διαχείριση των πολλών προκλήσεων που δηµιουργεί το κύµα µεταναστών προς την ΕΕ, συµπεριλαµβανοµένων όσων ζητούν διεθνή προστασία. Η πολιτική αυτή περιλαµβάνει τις ακόλουθες δράσεις που στοχεύουν στην αντιµετώπιση της κρίσης.

Η ΕΕ έχει διαθέσει περισσότερα από 10 δισ. ευρώ για την αντιµετώπιση της προσφυγικής κρίσης, χρηµατοδοτώντας έργα για την κάλυψη των πιο επειγουσών ανθρωπιστικών αναγκών των προσφύγων που φτάνουν στις ευρωπαϊκές ακτές. Η ΕΕ παρέχει επίσης ανθρωπιστική βοήθεια σε πρόσφυγες και µετανάστες σε χώρες εκτός της ΕΕ, ενώ υποστηρίζει πρωτοβουλίες για την αντιµετώπιση των βαθύτερων αιτίων της παράτυπης µετανάστευσης.

Μετά από πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα κράτη µέλη συµφώνησαν στη µετεγκατάσταση αιτούντων άσυλο από την Ελλάδα και την Ιταλία σε άλλες χώρες της ΕΕ. Η ΕΕ επιθυµεί επίσης να καθιερώσει ασφαλείς και νόµιµες οδούς εισόδου των αιτούντων άσυλο στην ΕΕ. Το εθελοντικό πρόγραµµα επανεγκατάστασης που συµφωνήθηκε από τα κράτη µέλη προβλέπει τη µεταφορά 22 500 ατόµων από χώρες εκτός ΕΕ σε κράτη µέλη της ΕΕ. Η ΕΕ επιδιώκει αύξηση του ποσοστού επιστροφής παράτυπων µεταναστών οι οποίοι δεν έχουν δικαίωµα παραµονής στην ΕΕ στις χώρες καταγωγής τους.

Η ΕΕ και η Τουρκία συµφώνησαν, τον Μάρτιο του 2016, ότι οι παράτυποι µετανάστες και αιτούντες άσυλο που φθάνουν στα ελληνικά νησιά από την Τουρκία µπορούν να επαναπροωθούνται στην Τουρκία. Για κάθε Σύριο που επιστρέφει στην Τουρκία από τα ελληνικά νησιά έπειτα από παράνοµη διέλευση, η ΕΕ θα λαµβάνει από την Τουρκία έναν Σύριο που δεν επιδίωξε να κάνει αυτό το ταξίδι µε παράνοµο τρόπο. Αυτό είχε ως αποτέλεσµα πολύ µεγάλη µείωση των παράτυπων αφίξεων στα νησιά. Η ΕΕ διέθεσε 3 δισ. ευρώ για να καλυφθούν οι ανάγκες των προσφύγων που φιλοξενούνται στην Τουρκία.

Περισσότερες από 620 000 ανθρώπινες ζωές έχουν σωθεί στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο από το 2015 έως σήµερα χάρη στις ιταλικές και ελληνικές επιχειρήσεις διάσωσης και στο έργο του Οργανισµού Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, που ιδρύθηκε το 2016.

Η Επιτροπή έχει εισηγηθεί την εις βάθος µεταρρύθµιση της ισχύουσας νοµοθεσίας για το άσυλο µε βάση τις τρέχουσες και τις µελλοντικές ανάγκες. Η βασική αρχή θα παραµείνει η ίδια: η αίτηση για χορήγηση ασύλου υποβάλλεται στο πρώτο κράτος µέλος της ΕΕ στο οποίο εισέρχεται ένα άτοµο εκτός εάν µέλη της οικογένειάς του/της κατοικούν αλλού· ωστόσο, όταν ένα κράτος µέλος δεν µπορεί να αντεπεξέλθει λόγω του µεγάλου αριθµού µεταναστών, απαιτείται αλληλεγγύη και δίκαιη κατανοµή της ευθύνης µεταξύ των χωρών της ΕΕ.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/migration-and-asylum_el

Σύνορα και ασφάλεια

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζεται για την εγκαθίδρυση Ένωσης Ασφάλειας, µε στόχο µια πιο ασφαλή Ευρώπη, µέσα από την καταπολέµηση της τροµοκρατίας και των σοβαρών µορφών εγκληµατικότητας και την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων της Ευρώπης.

Η ΕΕ προσφέρει στους πολίτες της έναν χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης χωρίς εσωτερικά σύνορα. Ο γενικός στόχος της Ένωσης Ασφάλειας είναι να καταστήσει αυτόν τον χώρο ασφαλέστερο. Η ΕΕ και τα κράτη µέλη συνεργάζονται µε κοινό στόχο την καταπολέµηση της τροµοκρατίας και της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης, των σοβαρών µορφών εγκληµατικότητας, του οργανωµένου εγκλήµατος και του ηλεκτρονικού εγκλήµατος.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ΕΕ επικεντρώνεται σε δράσεις για την υποστήριξη των κρατών µελών µέσω:

  • της ανταλλαγής πληροφοριών µεταξύ των εθνικών αρχών επιβολής του νόµου, των τελωνειακών υπηρεσιών και των συνοριοφυλάκων·
  • της επιχειρησιακής συνεργασίας, µε την υποστήριξη οργανισµών της ΕΕ·
  • της εκπαίδευσης, της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών, της χρηµατοδότησης, της έρευνας και καινοτοµίας.

Ο Οργανισµός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τοµέα της Επιβολής του Νόµου (Europol) προωθεί τη συνεργασία των κρατών µελών για την έρευνα σοβαρών εγκληµάτων και υποθέσεων του οργανωµένου εγκλήµατος. Η Επιτροπή εργάζεται επίσης µε στόχο την επίτευξη «διαλειτουργικότητας», δηλαδή δυνατότητας επικοινωνίας µεταξύ των διάφορων πληροφοριακών συστηµάτων της ΕΕ για την ασφάλεια και τη διαχείριση των συνόρων και της μετανάστευσης.

Η ΕΕ επικαιροποίησε και ενίσχυσε τους νόµους της, εναρµονίζοντας τον ορισµό των τροµοκρατικών εγκληµάτων και ποινικοποιώντας τις µετακινήσεις που συνδέονται µε τροµοκρατική δράση, την εκπαίδευση για τροµοκρατική δράση και τη χρηµατοδότηση της τροµοκρατίας. Με την υποστήριξη του κέντρου αριστείας του δικτύου ευαισθητοποίησης για τη ριζοσπαστικοποίηση (RAN), η ΕΕ κλιµακώνει τις προσπάθειες για πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης και για την αντιµετώπιση του προβλήµατος της επιστροφής τροµοκρατών µαχητών. Μέσω του φόρουµ της ΕΕ για το διαδίκτυο, η Επιτροπή διευκολύνει τη συνεργασία µεταξύ των βασικών εταιρειών του διαδικτύου, των αρχών επιβολής του νόµου και της κοινωνίας των πολιτών µε στόχο τον περιορισµό της πρόσβασης σε παράνοµο επιγραµµικό περιεχόµενο και την παροχή αποτελεσµατικών εναλλακτικών αφηγηµάτων που αντικρούουν την τροµοκρατική προπαγάνδα. Η Επιτροπή πρότεινε επίσης να επιβληθεί στις διαδικτυακές εταιρείες η υποχρέωση να αφαιρούν τροµοκρατικό περιεχόµενο από το διαδίκτυο εντός µίας ώρας από την παραλαβή εντολής αφαίρεσης από τις εθνικές αρχές.

Τον Δεκέµβριο του 2018 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συµβούλιο και η Επιτροπή συνοµολόγησαν την πράξη για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, η οποία ενισχύει την εντολή του Οργανισµού για την Ασφάλεια στον Κυβερνοχώρο (Ευρωπαϊκός Οργανισµός για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών, ENISA) προσβλέποντας σε καλύτερη υποστήριξη των κρατών µελών κατά την αντιµετώπιση των απειλών για την ασφάλεια και των επιθέσεων στον κυβερνοχώρο.

Χάρη στη Συνθήκη του Σένγκεν, οι έλεγχοι σε πολλά εσωτερικά σύνορα της ΕΕ έχουν σταδιακά καταργηθεί. Η µεταναστευτική κρίση και το µεταβαλλόµενο τοπίο στον τοµέα της ασφάλειας τα τελευταία χρόνια κατέδειξαν ότι ο χώρος Σένγκεν χρειάζεται ισχυρά εξωτερικά σύνορα. Το 2017 η ΕΕ θέσπισε νέους κανόνες για τα εξωτερικά σύνορα του Σένγκεν, ενισχύοντας τους ελέγχους για όλους τους διερχοµένους, συµπεριλαµβανοµένων των πολιτών της ΕΕ, µε τη χρησιµοποίηση σχετικών βάσεων δεδοµένων, ώστε να επιβεβαιώνεται ότι δεν αποτελούν απειλή για τη δηµόσια πολιτική ή την εσωτερική ασφάλεια. Επιπροσθέτως, περισσότεροι από 1 600 αξιωµατικοί του Οργανισµού Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) παρέχουν συνδροµή εφεξής στις περιπολίες τους συνοριοφύλακες των κρατών µελών σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Βουλγαρία και η Ισπανία. Η Επιτροπή έχει προτείνει περαιτέρω αναβάθµιση του Οργανισµού µε τη δηµιουργία µόνιµου σώµατος µε επιχειρησιακό προσωπικό 10 000 ατόμων.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/borders-and-security_el

Επιχειρήσεις και βιοµηχανία

Η ΕΕ έχει στόχο να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της βιοµηχανίας και των επιχειρήσεων και να προωθήσει την απασχόληση και την ανάπτυξη σε ένα περιβάλλον φιλικό για τις επιχειρήσεις.

Η πολιτική της ΕΕ για τις επιχειρήσεις και τη βιοµηχανία σχεδιάστηκε µε στόχο τη βελτίωση του επιχειρηµατικού περιβάλλοντος, την προώθηση ενός κλίµατος που θα ευνοεί την επιχειρηµατικότητα και τη δηµιουργία θέσεων εργασίας, και, τέλος, τη διευκόλυνση της χρηµατοδότησης και της πρόσβασης στις αγορές για τις µικρές επιχειρήσεις. Οι µικροµεσαίες επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν το 99 % του συνόλου των επιχειρήσεων στην ΕΕ και τα δύο τρίτα της συνολικής απασχόλησης του ιδιωτικού τοµέα. Οι πολιτικές της ΕΕ ενθαρρύνουν τη δηµιουργία νέων επιχειρήσεων και στηρίζουν τις προσπάθειες επέκτασης των καινοτόµων επιχειρήσεων. Η αναβάθµιση εµπορικών συµφωνιών ανοίγει αγορές για τις επιχειρήσεις της ΕΕ, ενώ είναι δυνατή η λήψη µέτρων για την αποτροπή φαινοµένων αθέµιτου ανταγωνισµού από χώρες εκτός της ΕΕ. Η ΕΕ έχει στόχο:

  • την ενίσχυση της βιοµηχανικής βάσης και προώθηση της µετάβασης σε µια οικονοµία χαµηλών ανθρακούχων εκποµπών·
  • την προώθηση της καινοτοµίας ως µέσου δηµιουργίας νέων πηγών οικονοµικής ανάπτυξης·
  • την ενθάρρυνση των µικρών επιχειρήσεων και την προώθηση του επιχειρηµατικού πνεύµατος·
  • την εγγύηση µιας αγοράς αγαθών σε επίπεδο ΕΕ, και
  • τη µεγιστοποίηση των πλεονεκτηµάτων από την επένδυση της ΕΕ στο διάστηµα.
Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ΕΕ είναι σταθερά προσηλωµένη στην παροχή συνδροµής στις επιχειρήσεις και στη βιοµηχανία ώστε να είναι ανταγωνιστικές και να παράγουν ανάπτυξη και νέες θέσεις εργασίας. Ο στόχος είναι να καταστούν οι ευρωπαϊκές εταιρείες ευφυέστερες, πιο καινοτόµες και πιο βιώσιµες. Η βιοµηχανική πολιτική συµβάλλει στην ανταγωνιστικότητα διαµορφώνοντας τις κατάλληλες συνθήκες πλαισίωσης (όπως η έξυπνη νοµοθεσία και η ανάπτυξη δεξιοτήτων). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέπτυξε κλαδικά σχέδια δράσης και νοµοθεσία για τη στήριξη δώδεκα και πλέον κρίσιµων βιοµηχανικών κλάδων, όπως οι κλάδοι των χηµικών, του αυτοκινήτου, των τροφίµων, της υγείας, της βιοτεχνολογίας και της αεροναυπηγικής. Η Επιτροπή είναι επίσης υπεύθυνη για τοµείς µε γεωστρατηγική σηµασία και υψηλό βαθµό κρατικής παρέµβασης, όπως η άµυνα, η ασφάλεια και το διάστηµα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δροµολόγησε, από κοινού µε την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το Επενδυτικό Σχέδιο για την Ευρώπη. Στο πλαίσιο του σχεδίου, συστάθηκε το Ευρωπαϊκό Ταµείο Στρατηγικών Επενδύσεων µε στόχο την κινητοποίηση επενδύσεων ανά την Ευρώπη. Έως τον Νοέµβριο 2018, το σχέδιο είχε κινητοποιήσει επενδύσεις ύψους 360 δισ. ευρώ. Το Ταµείο παρέχει εγγυήσεις για τη στήριξη έργων που χρηµατοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, µε έµφαση στις υποδοµές, στην καινοτοµία και στις µικρότερες επιχειρήσεις. Περίπου 850 000 µικρές και µεσαίες επιχειρήσεις αναµένεται ότι θα επωφεληθούν από καλύτερη πρόσβαση στη χρηµατοδότηση. Η Επιτροπή διαχειρίζεται διάφορα προγράµµατα της ΕΕ για τη στήριξη της καινοτοµίας και της επιχειρηµατικότητας, µεταξύ άλλων τα εξής:

  • COSME — το πρόγραµµα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και των µικροµεσαίων επιχειρήσεων·
  • «Ορίζοντας 2020» για την έρευνα και καινοτοµία·
  • Galileo για τη δορυφορική πλοήγηση και Copernicus για τη γεωσκόπηση, τα οποία παρέχουν υπηρεσίες από τις οποίες επωφελούνται εκατοµµύρια ανθρώπων και επιχειρήσεων.

H ΕΕ προσφέρει επίσης στις επιχειρήσεις µια σειρά υπηρεσιών συµπεριλαµβανοµένου του δικτύου Enterprise Europe Network και του προγράµµατος Erasmus για Νέους Επιχειρηµατίες.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://europa.eu/european-union/topics/enterprise_el

Ενιαία αγορά

Η ενιαία αγορά είναι ένα από τα σηµαντικότερα επιτεύγµατα της ΕΕ. Αποτελεί κινητήριο µοχλό για την ανάπτυξη και την απασχόληση και διευκολύνει την καθηµερινότητα των ανθρώπων και των επιχειρήσεων.

Χάρη στην ενιαία αγορά (ενίοτε καλείται και εσωτερική αγορά) οι άνθρωποι, τα εµπορεύµατα, οι υπηρεσίες και τα κεφάλαια µπορούν να διακινούνται στην ΕΕ µε την ίδια σχεδόν ευκολία που κυκλοφορούν στο εσωτερικό µιας χώρας. Οι πολίτες της ΕΕ µπορούν να σπουδάζουν, να κατοικούν, να εργάζονται και να συνταξιοδοτούνται σε οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ και να απολαµβάνουν προϊόντα από όλη την Ευρώπη.

Εκατοντάδες τεχνικοί, νοµικοί και γραφειοκρατικοί φραγµοί στο ελεύθερο εµπόριο και την ελεύθερη κυκλοφορία µεταξύ των κρατών µελών της ΕΕ καταργήθηκαν, ώστε να διευκολυνθεί η λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Ως αποτέλεσµα, οι εταιρείες επέκτειναν τις δραστηριότητές τους και ο ανταγωνισµός συνέβαλε στη µείωση των τιµών και στην αύξηση των επιλογών για τους καταναλωτές. Λόγου χάρη, οι τηλεφωνικές κλήσεις στην Ευρώπη κοστίζουν σήµερα πολύ λιγότερο, ενώ µειώθηκαν σηµαντικά οι αεροπορικοί ναύλοι και δηµιουργήθηκαν νέα δροµολόγια. Παράλληλα, η ΕΕ µεριµνά ώστε οι µεγαλύτερες αυτές ελευθερίες να µην υπονοµεύουν τη δικαιοσύνη, την προστασία των καταναλωτών ή την περιβαλλοντική βιωσιµότητα.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζεται µε τις αρχές και τα ενδιαφερόµενα µέρη στα κράτη µέλη για την παρακολούθηση και εφαρµογή των υφιστάµενων κανόνων, έτσι ώστε τόσο οι ιδιώτες όσο και οι επιχειρήσεις να µπορούν να επωφελούνται από τις ευκαιρίες που προσφέρει η ενιαία αγορά. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν ορισµένα εµπόδια για µια πλήρως λειτουργική ενιαία αγορά. Η ΕΕ επιδιώκει συγκεκριµένα:

  • την εξάλειψη των υφιστάµενων ρυθµιστικών ή διοικητικών φραγµών που εµποδίζουν τους πολίτες να αγοράζουν ή να πουλούν εύκολα αγαθά και υπηρεσίες από άλλο κράτος µέλος ή σε άλλο κράτος µέλος·
  • τη διευκόλυνση των εταιρειών —µεγάλων και µικρών— στην άντληση κεφαλαίων µέσω του Επενδυτικού Σχεδίου για την Ευρώπη και της Ένωσης Κεφαλαιαγορών·
  • την ενθάρρυνση των εργαζοµένων να εργαστούν σε άλλες χώρες της ΕΕ µε στόχο την πλήρωση θέσεων και την κάλυψη της ανάγκης για ειδικές δεξιότητες, µεταξύ άλλων µέσω της ευρωπαϊκής επαγγελµατικής κάρτας και της πύλης EURES για την επαγγελµατική κινητικότητα·
  • την πρόληψη του κοινωνικού ντάµπινγκ —δηλαδή της πρακτικής χρησιµοποίησης φθηνότερου εργατικού δυναµικού και µετεγκατάστασης της παραγωγής σε χώρα ή περιοχή χαµηλών µισθών·
  • την ενίσχυση της συνεργασίας µεταξύ των εθνικών φορολογικών αρχών, και
  • την καθιέρωση κοινής ενοποιηµένης βάσης φορολογίας εταιρειών στην ΕΕ και την επιβολή εισφοράς επί των χρηµατοοικονοµικών συναλλαγών.

Επιπροσθέτως των κανόνων της ενιαίας αγοράς που εγγυώνται την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, οι πολίτες της ΕΕ δεν χρειάζονται διαβατήριο για ταξίδια εντός του χώρου Σένγκεν, ο οποίος σήµερα περιλαµβάνει τα κράτη µέλη της ΕΕ (εκτός της Βουλγαρίας, της Ιρλανδίας, της Κροατίας, της Κύπρου και της Ρουµανίας), καθώς και την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία και την Ελβετία. Μεριµνώντας για την ασφάλεια στον χώρο Σένγκεν, οι χώρες αυτές έχουν εντείνει τους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και ενισχύσει την αστυνοµική συνεργασία.

Η διαδικτυακή πύλη Η Ευρώπη σου παρέχει πληροφορίες σχετικά µε τη διαµονή, την εργασία, τα ταξίδια, τις σπουδές και την επιχειρηµατική δραστηριότητα σε άλλη χώρα της ΕΕ. Προσφέρει επίσης πρόσβαση σε υπηρεσίες όπως Η Ευρώπη σου — Συµβουλές (για εξατοµικευµένες νοµικές συµβουλές) και SOLVIT (επίλυση προβληµάτων µε δηµόσιες αρχές στο εξωτερικό).

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/single-market_el

Ψηφιακή οικονοµία και κοινωνία

Η ψηφιακή ενιαία αγορά της ΕΕ έχει στόχο τη δηµιουργία ευκαιριών για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις και την εδραίωση της θέσης της Ευρώπης στην παγκόσµια πρωτοπορία της ψηφιακής οικονοµίας.

Η ΕΕ συνεχίζει να σηµειώνει πρόοδο όσον αφορά την άρση των εµποδίων που δεν επιτρέπουν στους πολίτες, στις κυβερνήσεις και στις επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες που προσφέρει το διαδίκτυο. Στις λύσεις περιλαµβάνονται η απαγόρευση του γεωγραφικού αποκλεισµού, η κατάργηση των τελών περιαγωγής κινητής τηλεφωνίας και η αντιµετώπιση της έλλειψης διαδικτυακής πρόσβασης ή ψηφιακών δεξιοτήτων, αλλά και οι νέοι κανόνες για τη φορητότητα, ώστε να µπορούν όλοι να χρησιµοποιούν τις διαδικτυακές συνδροµές τους σε τηλεοπτικά προγράµµατα, βιντεοπαιχνίδια και µουσικές υπηρεσίες όταν ταξιδεύουν εντός της ΕΕ, µε τον ίδιο τρόπο όπως και στη χώρα τους.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ψηφιακή ενιαία αγορά θα βελτιώσει το ηλεκτρονικό εµπόριο και την παράδοση δεµάτων, θα δώσει τέλος στον γεωγραφικό αποκλεισµό και θα επιβάλει αναθεώρηση του συστήµατος ΦΠΑ. Θα βελτιώσει το επιχειρηµατικό περιβάλλον µέσα από τη µεταρρύθµιση της πολιτικής στους τοµείς των τηλεπικοινωνιών και των οπτικοακουστικών µέσων, την επανεξέταση των κανόνων σχετικά µε τη συµπεριφορά των ηλεκτρονικών πλατφορµών, και την επίτευξη ενός ασφαλούς επιγραµµικού κόσµου. Η ψηφιακή ενιαία αγορά θα συµβάλει επίσης στην ώθηση της οικονοµίας, εξασφαλίζοντας ελεύθερη ροή των δεδοµένων µη προσωπικού χαρακτήρα, επενδύοντας στις ψηφιακές δεξιότητες και παρέχοντας καλύτερη πρόσβαση στις ηλεκτρονικές δηµόσιες υπηρεσίες. Ιδιώτες και επιχειρήσεις θα µπορούν να συναλλάσσονται ηλεκτρονικά, να καινοτοµούν και να αλληλεπιδρούν νόµιµα, µε ασφάλεια και χωρίς µεγάλο κόστος, διευκολύνοντας έτσι τις ζωές τους. Η επίτευξη της ψηφιακής ενιαίας αγοράς θα µπορούσε δυνητικά να συνεισφέρει εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στην οικονοµία της ΕΕ και να δηµιουργήσει εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παρουσιάσει τις περισσότερες από τις νοµοθετικές προτάσεις που είχε ανακοινώσει στη στρατηγική της για την ψηφιακή ενιαία αγορά το 2015. Εστιάζει πλέον στην υλοποίηση των προτάσεων για το καλό των πολιτών της ΕΕ. Στη συνέχεια παρατίθενται ορισµένα από τα µέτρα που έχουν ήδη ληφθεί:

  • Τα τέλη περιαγωγής καταργήθηκαν τον Ιούνιο 2017, ώστε να µπορούν όλοι να χρησιµοποιούν την κινητή συσκευή τους όταν ταξιδεύουν εντός της ΕΕ, καταβάλλοντας τα ίδια τέλη όπως και στη χώρα τους.
  • Από τον Μάιο 2018, οι πολίτες και οι επιχειρήσεις επωφελούνται από τους αυστηρούς νέους κανόνες της ΕΕ σχετικά µε την προστασία των δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα.
  • Στόχος της Επιτροπής είναι να παράσχει στους πολίτες την καλύτερη δυνατή σύνδεση στο διαδίκτυο, ενώ η πρωτοβουλία WiFi4EU στηρίζει την εγκατάσταση δωρεάν δηµόσιων σηµείων πρόσβασης Wi-Fi (Wi-Fi hotspots) σε τοπικές κοινότητες ανά την ΕΕ.
  • Η Επιτροπή έχει προτείνει νέα εργαλεία που αναµένεται ότι θα συµβάλουν στην προάσπιση των ατόµων και των επιχειρήσεων κατά των επιθέσεων στον κυβερνοχώρο, ενισχύοντας παράλληλα τον οργανισµό της ΕΕ για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και ιδρύοντας, το 2018, κέντρο ικανοτήτων στον τοµέα της κυβερνοασφάλειας (cybersecurity competence centre).
  • Έχουν προταθεί νέες πρωτοβουλίες για την ηλεκτρονική υγεία, την αντιµετώπιση της παραπληροφόρησης, τη διαφάνεια των ηλεκτρονικών πλατφορµών, την τεχνητή νοηµοσύνη, τους υπερυπολογιστές και τις τεχνολογίες 5G και blockchain, καθώς και µια ψηφιακή στρατηγική για τα Δυτικά Βαλκάνια.
  • Για να διασφαλιστεί ότι η ΕΕ θα παραµείνει στην εµπροσθοφυλακή του ψηφιακού µετασχηµατισµού, η Επιτροπή προτείνει την επένδυση 9,2 δισ. ευρώ στα προγράµµατα «Ψηφιακή Ευρώπη» και «Δηµιουργική Ευρώπη».
Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/digital-single-market/el

Απασχόληση και κοινωνικές υποθέσεις

Η ΕΕ συµβάλλει στη δηµιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας ανά την Ευρώπη, και επιδιώκει αξιοπρεπή κοινωνικά πρότυπα για όλους τους πολίτες της, µεταξύ άλλων µέσω των κονδυλίων ύψους 86,4 δισ. ευρώ του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταµείου.

Η αρµοδιότητα για τις πολιτικές απασχόλησης και τις κοινωνικές υποθέσεις επιµερίζεται µεταξύ της ΕΕ και των κρατών µελών της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναγάγει την απασχόληση, την ανάπτυξη και τις επενδύσεις σε ύψιστη προτεραιότητά της, µε τη στήριξη του Επενδυτικού Σχεδίου για την Ευρώπη.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Οι πολιτικές απασχόλησης και κοινωνικών υποθέσεων της ΕΕ σχεδιάστηκαν µε σκοπό:

  • τη δηµιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας σε ολόκληρη την ΕΕ·
  • τη συνδροµή προς τους εργαζοµένους κατά την αναζήτηση εργασίας στη δική τους ή σε άλλη χώρα της ΕΕ·
  • την προώθηση των δεξιοτήτων και της επιχειρηµατικότητας·
  • τον συντονισµό και τον εκσυγχρονισµό των συστηµάτων κοινωνικής ασφάλισης·
  • τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας µέσω κοινών ελάχιστων προτύπων·
  • την υποστήριξη της κοινωνικής ένταξης και την καταπολέµηση της φτώχειας, και
  • την προστασία των δικαιωµάτων των ατόµων µε αναπηρία.

Οι πολιτικές αυτές συµβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» στην απασχόληση, την κοινωνική ένταξη και την εκπαίδευση. Η ΕΕ παρέχει και συντονίζει τη χρηµατοδότηση για τη συνδροµή των κρατών µελών ώστε να επενδύσουν στον άνθρωπο (σε τοµείς όπως η παιδική φροντίδα, η υγειονοµική περίθαλψη, η κατάρτιση, οι προσβάσιµες υποδοµές και η συνδροµή στην αναζήτηση εργασίας) και να µεταρρυθµίσουν τα συστήµατα κοινωνικής ασφάλισής τους. Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο επενδύει 86,4 δισ. ευρώ προκειµένου να βοηθήσει εκατοµµύρια Ευρωπαίους να αποκτήσουν νέες δεξιότητες και να βρουν καλύτερη εργασία. Οι Εγγυήσεις για τη Νεολαία (8,8 δισ. ευρώ) στηρίζουν την απασχόληση των νέων µεριµνώντας ώστε να προσφέρεται σε όλους τους νέους κάτω των 25 ετών µια ποιοτική, συγκεκριµένη πρόταση για εργασία, µαθητεία, πρακτική άσκηση ή συνέχιση της εκπαίδευση εντός τεσσάρων µηνών από την ολοκλήρωση της τυπικής εκπαίδευσης ή την απώλεια της εργασίας τους. Η πρωτοβουλία «Διαδροµές αναβάθµισης των δεξιοτήτων» βοηθά τους ενηλίκους να αποκτήσουν βασικές δεξιότητες όπως η ανάγνωση, η γραφή ή η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή. Μέσω αυτής της πρωτοβουλίας, η ΕΕ βοηθά τα κράτη µέλη να παράσχουν στους εργαζοµένους µια δεύτερη ευκαιρία για βελτίωση των δεξιοτήτων τους.

Ενώ η κοινωνική ασφάλιση παραµένει στην αρµοδιότητα του κάθε κράτους µέλους, η ΕΕ δηµιουργεί γέφυρες µεταξύ των εθνικών συστηµάτων για τους πολίτες που µετακινούνται µεταξύ των χωρών. Οι κανόνες της ΕΕ για τον συντονισµό των συστηµάτων κοινωνικής ασφάλισης δεν αντικαθιστούν τα εθνικά συστήµατα, αλλά προστατεύουν τα δικαιώµατα κοινωνικής ασφάλισης των εργαζοµένων όταν µετακινούνται εντός της ΕΕ (και της Ισλανδίας, του Λιχτενστάιν, της Νορβηγίας και της Ελβετίας). Η ΕΕ προστατεύει επίσης τους εργαζοµένους µέσω νοµοθεσίας για τον περιορισµό των ωρών εργασίας, την αντιµετώπιση των διακρίσεων στον χώρο εργασίας, την επίτευξη ασφαλέστερων συνθηκών εργασίας και µεριµνά ώστε να λαµβάνουν αποζηµίωση σε περίπτωση τραυµατισµού εν ώρα εργασίας. Για την παροχή νέων και πιο αποτελεσµατικών δικαιωµάτων για τους πολίτες, ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωµάτων κατοχυρώνει τις αρχές και τα δικαιώµατα που συνδέονται µε την ισότητα ευκαιριών στην αγορά εργασίας, τις δίκαιες συνθήκες εργασίας και την κοινωνική προστασία. Το EURES, η ευρωπαϊκή πύλη για την επαγγελµατική κινητικότητα, φέρνει επίσης σε επαφή άτοµα που αναζητούν εργασία και εταιρείες που προσφέρουν εργασία.

Εκπαίδευση και κατάρτιση

Η ΕΕ συµβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης ενθαρρύνοντας τη συνεργασία µεταξύ των κρατών µελών και συµπληρώνοντας τις εθνικές δράσεις. Το πρόγραµµα Erasmus+ προσφέρει ευκαιρίες σε άτοµα όλων των ηλικιών και παρέχει τη δυνατότητα κυρίως σε νέους να σπουδάσουν, να καταρτιστούν, να αποκτήσουν εργασιακή εµπειρία ή να εργαστούν ως εθελοντές στο εξωτερικό.

Η επένδυση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση αποτελεί το κλειδί για το µέλλον ενός ατόµου, ιδίως ενός νέου. Σύµφωνα µε έκθεση του 2015, στην ΕΕ εξακολουθούν να υπάρχουν περισσότερα από 4,4 εκατοµµύρια άτοµα που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο, και ένας στους τέσσερις ενήλικες διαθέτει χαµηλό επίπεδο δεξιοτήτων, γεγονός που δυσχεραίνει την πρόσβασή τους στην αγορά εργασίας και την πλήρη συµµετοχή τους στην κοινωνία.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Οι χώρες της ΕΕ είναι αρµόδιες για τα συστήµατα εκπαίδευσης και κατάρτισής τους, αλλά η ΕΕ τις βοηθά να βελτιώσουν την ποιότητα της εκπαίδευσής τους µε ανταλλαγή ορθών πρακτικών, καθορισµό στόχων και κριτηρίων αναφοράς και παροχή χρηµατοδότησης και εµπειρογνωσίας. Η στρατηγική της ΕΕ για την εκπαίδευση και την κατάρτιση έχει ως στόχο την επίτευξη των ακόλουθων στόχων:

  • πραγµάτωση της διά βίου µάθησης και της κινητικότητας·
  • βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσµατικότητας της εκπαίδευσης και της κατάρτισης·
  • προώθηση της ισότητας, της κοινωνικής συνοχής και της ενεργού συµµετοχής στα κοινά, και
  • ενίσχυση της δηµιουργικότητας και της καινοτοµίας, συµπεριλαµβανοµένου του επιχειρηµατικού πνεύµατος, σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Το Erasmus+, το πρόγραµµα της ΕΕ για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισµό, συµβάλλει στην καταπολέµηση της ανεργίας των νέων προωθώντας την προσωπική ανάπτυξη και βελτιώνοντας τις δεξιότητες και την απασχολησιµότητά τους. Με συνολικό προϋπολογισµό ύψους 14,7 δισ. ευρώ, αναµένεται ότι θα βοηθήσει περισσότερα από 4 εκατοµµύρια (κυρίως νεαρά) άτοµα να σπουδάσουν, να καταρτιστούν, να αποκτήσουν εργασιακή εµπειρία ή να εργαστούν ως εθελοντές σε άλλη χώρα. Το Erasmus+ βελτιώνει τις εργασιακές προοπτικές και την προσωπική εξέλιξη των νέων παρέχοντάς τους τις δεξιότητες που χρειάζονται στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία, σήµερα και στο µέλλον. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε διπλασιασµό της χρηµατοδότησης για το Erasmus σε 30 δισ. ευρώ στον προσεχή µακροπρόθεσµο προϋπολογισµό της ΕΕ (2021 έως 2027).

Η ΕΕ έχει αναλάβει µια σειρά άλλων πρωτοβουλιών για τη διευκόλυνση των σπουδών, της κατάρτισης ή της εργασίας στο εξωτερικό. Οι ευρωπαϊκές χώρες, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι εργοδότες συνεργάζονται µε στόχο τη βελτίωση της εκπαίδευσης και της επαγγελµατικής κατάρτισης µέσω της διαδικασίας της Κοπεγχάγης. Ένα από τα αποτελέσµατα είναι το ευρωπαϊκό σύστηµα πιστωτικών µονάδων για την επαγγελµατική εκπαίδευση και κατάρτιση και το δίκτυο για τη διασφάλιση της ποιότητας, τα οποία βοηθούν όσους το επιθυµούν να εργαστούν και να σπουδάσουν στο εξωτερικό. Η διαδικασία της Μπολόνια και ο ευρωπαϊκός χώρος τριτοβάθµιας εκπαίδευσης διευκολύνουν τη µετακίνηση µεταξύ εκπαιδευτικών συστηµάτων εντός της Ευρώπης προάγοντας την αµοιβαία αναγνώριση των περιόδων σπουδών, τα συγκρίσιµα προσόντα και τις οµοιόµορφες προδιαγραφές ποιότητας.

Τα έγγραφα Europass βοηθούν τους εργαζοµένους να υποβάλουν αίτηση για θέσεις εργασίας στο εξωτερικό παρουσιάζοντας τις δεξιότητές και τα προσόντα τους σε ένα τυποποιηµένο µορφότυπο που ισχύει για όλη την Ευρώπη και είναι πιο εύκολα κατανοητό από τους εργοδότες.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/education-and-training_el

Έρευνα και καινοτοµία

Το πρόγραµµα «Ορίζοντας 2020» για την έρευνα και καινοτοµία µε προϋπολογισµό ύψους 77 δισ. ευρώ βοηθά την ΕΕ να δώσει ώθηση στην ανάπτυξη και την απασχόληση και να αντιµετωπίσει µερικές από τις µεγαλύτερες προκλήσεις.

Η έρευνα και καινοτοµία είναι καίριας σηµασίας για την οικονοµία και την κοινωνία µας. Βρίσκονται στον πυρήνα των ευρωπαϊκών προσπαθειών για τη δηµιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και για την ώθηση της ανάπτυξης και των επενδύσεων. Μας παρέχουν επίσης τη γνώση και τις λύσεις για την αντιµετώπιση, αφενός, προβληµάτων επείγοντος χαρακτήρα όπως η επιδηµία της νόσου του Έµπολα το 2014 και, αφετέρου, µακροπρόθεσµες κοινωνικές προκλήσεις όπως η κλιµατική αλλαγή.

Την ίδια στιγµή, η έρευνα και η καινοτοµία συµβάλλουν στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων παρεµβαίνοντας σε τοµείς όπως η υγειονοµική περίθαλψη, οι µεταφορές και η ενέργεια, αποτελούν δε το σηµείο εκκίνησης για αµέτρητα νέα προϊόντα και υπηρεσίες που µπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και τις οικονοµικές επιδόσεις µας.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ΕΕ είναι το µεγαλύτερο κέντρο παραγωγής γνώσης στον κόσµο, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το ένα τρίτο της παγκόσµιας παραγωγής επιστήµης και τεχνολογίας. Ωστόσο, µπροστά στον αυξανόµενο ανταγωνισµό, η ΕΕ πρέπει να βελτιώσει τις επιδόσεις της όσον αφορά τη µετατροπή των εξαιρετικών ερευνητικών και καινοτόµων ιδεών σε επιτυχηµένα προϊόντα και τεχνολογίες. Όλα τα κράτη µέλη της ΕΕ έχουν το καθένα τη δική του πολιτική έρευνας και τους δικούς του χρηµατοδοτικούς µηχανισµούς, αλλά πολλά σηµαντικά ζητήµατα µπορούν να αντιµετωπιστούν καλύτερα µε την προώθηση της συνεργασίας µεταξύ ερευνητών και φορέων καινοτοµίας σε διαφορετικές χώρες. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η έρευνα και καινοτοµία λαµβάνουν στήριξη σε επίπεδο ΕΕ, ιδίως µέσω του προγράµµατος «Ορίζοντας 2020».

Ο «Ορίζοντας 2020» είναι το µεγαλύτερο έως σήµερα πρόγραµµα της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτοµία, µε προϋπολογισµό ύψους 77 δισ. ευρώ για περίοδο επτά ετών (2014-2020), χωρίς να συνυπολογίζονται οι λοιπές δηµόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις τις οποίες προσελκύουν τα κεφάλαια αυτά. Έχει να επιδείξει επιτεύγµατα, ανακαλύψεις και παγκόσµιες πρωτιές τόσο στο εργαστήριο όσο και µε τη µεταφορά των σπουδαίων ιδεών από το εργαστήριο στην αγορά.

Το πρόγραµµα «Ορίζοντας 2020» έχει τρεις βασικούς στόχους, που είναι οι εξής:

  • προώθηση της επιστηµονικής αριστείας, µεταξύ άλλων µέσω του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου Έρευνας, και της κατάρτισης και επαγγελµατικής εξέλιξης των ερευνητών που συµµετέχουν σε δράσεις Marie Skłodowska-Curie·
  • προώθηση της βιοµηχανικής υπεροχής σε τοµείς όπως οι νανοτεχνολογίες, η βιοτεχνολογία και η τεχνολογία πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), και µέσω της παροχής ενίσχυσης σε εταιρείες και επιχειρηµατίες, και
  • αντιµετώπιση των µεγαλύτερων προκλήσεων για την κοινωνία µας, όπως η υγεία, οι µεταφορές, η ενέργεια, η κλιµατική αλλαγή και η προστασία της ελευθερίας και της ασφάλειας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει επίσης την ανάπτυξη πολιτικών που ενθαρρύνουν την αριστεία στην έρευνα και προάγουν την καινοτοµία. Οι νέες πολιτικές και δράσεις οµαδοποιούνται σε τρία βασικά θεµατικά πεδία: ανοικτή καινοτοµία, ανοικτή επιστήµη και άνοιγµα στον κόσµο.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/research-and-innovation_el

Περιφερειακή πολιτική

Η περιφερειακή πολιτική απευθύνεται σε όλες τις περιφέρειες και πόλεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκοντας τη στήριξη της απασχόλησης, της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, της οικονοµικής ανάπτυξης και της αειφορίας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών.

Η επένδυση σε κέντρα έρευνας και ανάπτυξης στις πόλεις San Ġwann, Galway και Cottbus, ο εκσυγχρονισµός των αερολιµένων της Ρίγας και του Wrocław, η βελτίωση της αστικής κινητικότητας στην Αθήνα, στη Σόφια και στην Cluj-Napaca, η προστασία του Mont-Saint-Michel και η διαφύλαξη της Ποµπηίας, η ανάπτυξη ευρυζωνικών υποδοµών στη Λιθουανία, η ενίσχυση µικροµεσαίων επιχειρήσεων στην Ουτρέχτη και στο Paredes, η αναστήλωση του ιστορικού κέντρου της Santa Coloma de Gramenet και της Λιέγης, ο εκσυγχρονισµός των υποδοµών επεξεργασίας λυµάτων στις πόλεις Trenčín και Slavonski Brod και η προώθηση της χρήσης πληροφοριακών τεχνολογιών σε πανεπιστήµια στη Λευκωσία και στη Λιουµπλιάνα, είναι µερικά µόνο από τα χιλιάδες έργα που συγχρηµατοδοτήθηκαν από την περιφερειακή πολιτική της ΕΕ σε περιφέρειες σε όλη την Ευρώπη.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η περιφερειακή πολιτική ενισχύει την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, δίνοντας ώθηση στην οικονοµική ανάπτυξη και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής µέσω στρατηγικών επενδύσεων. Διαθέτει το µεγαλύτερο µέρος των κονδυλίων της για να βοηθήσει τις λιγότερο ανεπτυγµένες χώρες και περιοχές να καλύψουν τη διαφορά µε στόχο να αµβλυνθούν οι οικονοµικές, κοινωνικές και περιφερειακές ανισότητες που εξακολουθούν να υφίστανται στην ΕΕ.

Η περιφερειακή πολιτική αποτελεί συναρµοδιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών µελών και των περιφερειών τους, που επιλέγουν τα έργα τα οποία θα συγχρηµατοδοτηθούν από την ΕΕ, στο πλαίσιο προγραµµάτων που έχουν συµφωνηθεί εκ των προτέρων µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τα κονδύλια της ΕΕ συµπληρώνονται πάντοτε από εθνικά (ιδιωτικά και/ή δηµόσια) κεφάλαια.

Κάθε πρόγραµµα εκπονείται µέσω συλλογικής διαδικασίας µε τη συµµετοχή ενδιαφεροµένων σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών. Αυτή η εταιρική σχέση εκτείνεται σε όλα τα στάδια του προγραµµατισµού, ξεκινώντας από τον σχεδιασµό, περνώντας από τη διαχείριση και υλοποίηση και φτάνοντας έως την παρακολούθηση και αξιολόγηση.

Μέσω των προγραµµάτων Interreg, η περιφερειακή πολιτική δίνει ιδιαίτερη έµφαση στις ανάγκες και τις δυνατότητες των παραµεθόριων περιφερειών.

Για την επίτευξη των στόχων αυτών και την αντιµετώπιση των διαφορετικών αναπτυξιακών αναγκών σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ, διατίθενται, για την περιφερειακή πολιτική, κονδύλια ύψους 259,7 δισ. ευρώ, δηλαδή το ένα τέταρτο του συνολικού προϋπολογισµού της ΕΕ, για την περίοδο 2014-2020. Οι πόροι αυτοί χρησιµοποιούνται για τη χρηµατοδότηση στρατηγικών υποδοµών για τις µεταφορές και τις επικοινωνίες· την ενθάρρυνση της µετάβασης σε µια οικονοµία πιο φιλική προς το περιβάλλον· τη συνδροµή των µικροµεσαίων επιχειρήσεων ώστε να γίνουν πιο καινοτόµες και πιο ανταγωνιστικές· τη δηµιουργία ευκαιριών για νέες και µόνιµες θέσεις εργασίας· την ενίσχυση και τον εκσυγχρονισµό των εκπαιδευτικών συστηµάτων· και την οικοδόµηση µιας κοινωνίας µε λιγότερους αποκλεισµούς. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά µε τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταµεία διατίθενται στο cohesiondata.ec.europa.eu/overview#.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/regional-policy_el

Μεταφορές

Η πολιτική µεταφορών της ΕΕ βοηθά να κινείται η ευρωπαϊκή οικονοµία µε την ανάπτυξη ενός σύγχρονου δικτύου υποδοµών που καθιστά ταχύτερες και ασφαλέστερες τις µετακινήσεις, προωθώντας παράλληλα τις βιώσιµες και τις ψηφιακές λύσεις.

Η Ευρώπη χρειάζεται αποτελεσµατικές µεταφορικές συνδέσεις ως µοχλό για την ώθηση του εµπορίου, της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Οι µεταφορές συνεισφέρουν ουσιαστικά στην οικονοµία: μόνο η παροχή υπηρεσιών μεταφοράς αντιστοιχούσε το 2016 σε ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ύψους περίπου 664 δισ. ευρώ (συμβολή στην οικονομία), ενώ πρόσφερε εργασία σε περίπου 11 εκατομμύρια άτομα.

Η πολιτική µεταφορών της ΕΕ επικεντρώνεται στην άρση των εµποδίων µεταξύ των κρατών µελών και στη δηµιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου µεταφορών µε δίκαιους όρους ανταγωνισµού για τα διάφορα µέσα µεταφοράς και µεταξύ των διάφορων µέσων µεταφοράς.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Χάρη στην ΕΕ, κατά την τελευταία εικοσαετία σηµειώθηκε σηµαντική πρόοδος στον τοµέα των µεταφορών, µε αποτέλεσµα µεγαλύτερη ασφάλεια στους αιθέρες, στις θάλασσες και στους δρόµους της Ευρώπης· αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας για όσους εργάζονται στον τοµέα των µεταφορών· περισσότερες και πιο οικονοµικές επιλογές όσον αφορά την κινητικότητα για τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις· και ταχεία µετάβαση σε πιο καθαρές λύσεις στον τοµέα των µεταφορών και της ψηφιακής κινητικότητας.

Η πολιτική της ΕΕ για τις υποδοµές µεταφορών, που χρηµατοδοτείται µέσω του µηχανισµού «Συνδέοντας την Ευρώπη» και διαθέτει προϋπολογισµό που υπερβαίνει τα 24 δισ. ευρώ, έχει στόχο τη σύνδεση της ηπείρου από την Ανατολή έως τη Δύση και από τον Βορρά έως τον Νότο καλύπτοντας τα κενά µεταξύ των εθνικών δικτύων µεταφορών· την εξάλειψη των σηµείων συµφόρησης που παρεµποδίζουν την οµαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς· και την άρση τεχνικών εµποδίων όπως τα µη συµβατά πρότυπα στις σιδηροδροµικές µεταφορές. Η ΕΕ στηρίζει την έρευνα και καινοτοµία και την αποτελεσµατική αξιοποίηση των νέων πράσινων τεχνολογιών στον τοµέα των µεταφορών, π.χ. µέσω νέων κανόνων οι οποίοι προάγουν τις τεχνολογίες για τα καθαρά οχήµατα. Η ΕΕ καθοδηγεί επίσης τη µετάβαση προς τη συνδεδεµένη και αυτοµατοποιηµένη οδήγηση.

Η ενιαία αγορά µεταφορών είναι καίριας σηµασίας για την οικονοµία της ΕΕ εν γένει. Η δηµιουργία ενιαίας αγοράς για τις αεροπορικές µεταφορές και η πρόοδος στην πρωτοβουλία για τον «Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό» διευκολύνουν περαιτέρω τα αεροπορικά ταξίδια και µειώνουν ακόµη περισσότερο το κόστος τους. Οι σιδηροδροµικές εταιρείες που διαθέτουν άδεια µπορούν πλέον να παρέχουν υπηρεσίες οπουδήποτε στην ΕΕ, γεγονός που ενισχύει τον ανταγωνισµό και τη συνδεσιµότητα. Οµοίως, το άνοιγµα της αγοράς θαλάσσιων µεταφορών έδωσε στις ναυτιλιακές εταιρείες τη δυνατότητα να δραστηριοποιούνται σε περισσότερες χώρες. Μέσω της ενιαίας αγοράς, τα φορτηγά µπορούν να παρέχουν υπηρεσίες σε χώρες εκτός της χώρας ταξινόµησής τους, ώστε να µειωθούν οι περιπτώσεις που επιστρέφουν άδεια.

Η ασφάλεια και η προστασία είναι ύψιστης σηµασίας. Ο αριθµός των θανάτων στο οδικό δίκτυο της Ευρώπης µειώθηκε στο µισό µεταξύ 1992 και 2010. Παρά την πρόοδο που έχει σηµειωθεί, 25 300 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε τροχαία ατυχήµατα το 2017. Για τον λόγο αυτό η ΕΕ καταβάλλει εντατικές προσπάθειες για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας. Οι αεροπορικές εταιρείες που δεν πληρούν τις προδιαγραφές ασφάλειας απαγορεύεται να πραγµατοποιούν πτήσεις στην Ευρώπη και η ΕΕ θέσπισε αυστηρότερους κανόνες σε σχέση µε την ασφάλεια στη θάλασσα. Η πολιτική µεταφορών της ΕΕ βοηθά και προστατεύει τους ανθρώπους που µετακινούνται και µε άλλους τρόπους. Οι επιβάτες που ταξιδεύουν στην ΕΕ αεροπορικώς ή σιδηροδροµικώς, µε πλοίο ή µε λεωφορείο έχουν δικαιώµατα όταν υφίστανται καθυστερήσεις ή ακυρώσεις.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/transport_eL

Γεωργία και αγροτική ανάπτυξη

Η κοινή γεωργική πολιτική εξασφαλίζει σταθερότητα εφοδιασμού σε τρόφιμα, τα οποία παράγονται με βιώσιμο τρόπο, σε προσιτές τιμές για τους περισσότερους από 446 εκατομμύρια καταναλωτές της ΕΕ. Στηρίζει επίσης την απασχόληση και την ανάπτυξη της υπαίθρου.

Η κοινή γεωργική πολιτική εφαρµόζεται σε όλα τα κράτη µέλη της ΕΕ και χρηµατοδοτείται από τον προϋπολογισµό της ΕΕ. Παρέχει στήριξη στον κλάδο των γεωργικών προϊόντων διατροφής της ΕΕ, έναν από τους σηµαντικότερους τοµείς της οικονοµίας, ο οποίος αντιπροσωπεύει περίπου 44 εκατοµµύρια θέσεις εργασίας. Το 2016 επενδύθηκαν περίπου 61 δισ. ευρώ (γύρω στο 38 % του προϋπολογισµού της ΕΕ) αφενός ως ενίσχυση στους αγρότες για την παραγωγή προϊόντων διατροφής µε βιώσιµες µεθόδους και παράλληλα για την ώθηση της οικονοµικής ανάπτυξης και του δυναµισµού της υπαίθρου. Η κοινή γεωργική πολιτική υποστηρίζει επίσης τη χρήση γεωργικών πρακτικών φιλικών προς το περιβάλλον και το κλίµα ανά την ΕΕ, και ενθαρρύνει τις υγιεινές συνήθειες ζωής.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η κοινή γεωργική πολιτική παρέχει στήριξη µε τους εξής τρόπους:

  • Άµεσες ενισχύσεις που στηρίζουν το εισόδηµα των γεωργών: Η γεωργία είναι µια ριψοκίνδυνη και δαπανηρή απασχόληση. Οι καιρικές συνθήκες και οι συνθήκες στην αγορά των γεωργικών προϊόντων είναι πολλές φορές απρόβλεπτες και, ως αποτέλεσµα, η αγροτική παραγωγή και το αγροτικό εισόδηµα µπορεί να επηρεαστούν δυσµενώς. Αυτό είναι αρνητικό για τους αγρότες αλλά και για τους καταναλωτές, καθώς µπορεί να υπάρξουν επιπτώσεις στην αλυσίδα εφοδιασµού τροφίµων. Η µερίδα του λέοντος του αγροτικού προϋπολογισµού (72 %) της ΕΕ διατίθεται για άµεσες ενισχύσεις στους αγρότες υπό την προϋπόθεση ότι τηρούν αυστηρούς κανόνες στους τοµείς της ασφάλειας προϊόντων, του περιβάλλοντος, της υγείας και της ορθής µεταχείρισης των ζώων. Στα οφέλη για το περιβάλλον και το κλίµα περιλαµβάνονται η προστασία του εδάφους και της βιοποικιλότητας και η διατήρηση των µόνιµων βοσκοτόπων, η οποία είναι ένας πολύ αποτελεσµατικός τρόπος δέσµευσης του άνθρακα, συµβάλλοντας στην αντιµετώπιση της υπερθέρµανσης του πλανήτη. Με τις άµεσες ενισχύσεις οι αγρότες αµείβονται για την παροχή δηµόσιων αγαθών που ωφελούν την κοινωνία συνολικά, αλλά τα οποία δεν πληρώνονται από την αγορά.
  • Μέτρα στήριξης της αγοράς µε στόχο την αντιµετώπιση δύσκολων καταστάσεων, όπως µια ξαφνική πτώση της ζήτησης λόγω υγειονοµικής απειλής, µια πτώση των τιµών λόγω προσωρινής υπερπροσφοράς ή οι επιπτώσεις απρόβλεπτων γεωπολιτικών εξελίξεων και προγράµµατα αγροτικής ανάπτυξης (µε τη συγχρηµατοδότηση των κρατών µελών) τα οποία ενθαρρύνουν την καινοτοµία και την ανταγωνιστικότητα µε στόχο να καταστήσουν την ύπαιθρο ελκυστική ως τόπο διαµονής και εργασίας. Εδώ περιλαµβάνονται ο εκσυγχρονισµός των αγροκτηµάτων και η ενίσχυση των νέων αγροτών, καθώς και η παραγωγή συµβατικών και βιολογικών προϊόντων διατροφής.
  • Η αποκατάσταση των οικοσυστηµάτων που εξαρτώνται από τη γεωργία και τη δασοκοµία και η προώθηση της αποδοτικής χρήσης των πόρων και της µετάβασης σε µια οικονοµία χαµηλών ανθρακούχων εκποµπών, ανθεκτική στην κλιµατική αλλαγή, αποτελούν επίσης κορυφαίες προτεραιότητες, αντιπροσωπεύοντας το 51,7 % (περίπου 51 δισ. ευρώ) του συνολικού προϋπολογισµού για την αγροτική ανάπτυξη για την περίοδο 2014-2020.
Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/agriculture_el

Θαλάσσια πολιτική και αλιεία

Η ΕΕ προστατεύει τις θάλασσες και τους ωκεανούς µας διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι παραµένουν οικονοµικά και περιβαλλοντικά βιώσιµοι ως κινητήριος µοχλός για την απασχόληση, την ανάπτυξη και την καινοτοµία.

Οι θάλασσες και οι ωκεανοί αποτελούν κινητήριο µοχλό της ευρωπαϊκής οικονοµίας. Η «γαλάζια» οικονοµία παράγει ακαθάριστη προστιθέμενη αξία (συμβολή στην οικονομία) δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως. «Γαλάζια ανάπτυξη είναι η στρατηγική για την αξιοποίηση του δυναµικού βιώσιµης ανάπτυξης του θαλάσσιου και του ναυτιλιακού τοµέα συνολικά.

Η κοινή αλιευτική πολιτική της ΕΕ έχει ως στόχο να διασφαλίσει την περιβαλλοντική, οικονοµική και κοινωνική βιωσιµότητα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας (εκτροφή ιχθύων υπό ελεγχόµενες συνθήκες), ώστε να µπορούν να αποτελέσουν πηγή υγιεινής τροφής για τη σηµερινή και για τις µελλοντικές γενιές πολιτών της ΕΕ. Στόχοι της είναι η ενθάρρυνση ενός δυναµικού και ταυτόχρονα βιώσιµου αλιευτικού κλάδου, συµπεριλαµβανοµένης της διατήρησης των αλιευτικών πόρων και της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, που θα εξασφαλίζει επίσης ένα ικανοποιητικό επίπεδο διαβίωσης για τις αλιευτικές κοινότητες.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Οι θάλασσες και οι ωκεανοί µας παρέχουν όχι µόνο τροφή, δουλειά, µέσα µεταφοράς και αναψυχής, αλλά, χάρη στην έρευνα και την τεχνολογική πρόοδο, µας παρέχουν και φάρµακα, ανόργανα στοιχεία και πηγές ανανεώσιµης ενέργειας. Παράλληλα µε την υποστήριξη των νέων αυτών ευκαιριών, η ΕΕ διαδραµατίζει επίσης σηµαντικό ρόλο στην προαγωγή της υπεύθυνης και βιώσιµης εκµετάλλευσης των θαλασσών, τόσο στην Ευρώπη όσο και σε παγκόσµιο επίπεδο.

Η ΕΕ έχει θεσπίσει τις προστατευόµενες θαλάσσιες ζώνες για τη διατήρηση των θαλάσσιων οικοσυστηµάτων και της βιοποικιλότητας, µαζί µε τις υπηρεσίες που παρέχουν τα εν λόγω οικοσυστήµατα. Στις περιοχές αυτές η ανθρώπινη δραστηριότητα περιορίζεται στις εργασίες διατήρησης.

Η κοινή αλιευτική πολιτική και η ολοκληρωµένη θαλάσσια πολιτική χρηµατοδοτούνται µέσω του Ευρωπαϊκού Ταµείου Θάλασσας και Αλιείας, το οποίο, για την περίοδο 2014-2020, διαθέτει περισσότερα από 6,4 δισ. ευρώ µε στόχο τη στήριξη των αλιέων, ανδρών και γυναικών, ώστε να προσαρµοστούν στη βιώσιµη αλιεία, τη δηµιουργία θέσεων εργασίας για τον κλάδο και τη διαφοροποίηση της οικονοµίας στις παράκτιες κοινότητες. Το Ταµείο παρέχει συγχρηµατοδότηση προκειµένου να συνδράµει τα κράτη µέλη στην υλοποίηση επιχειρησιακών προγραµµάτων και έργων, που θα συµβάλουν στην επίτευξη των στόχων της κοινής αλιευτικής πολιτικής και της ολοκληρωµένης θαλάσσιας πολιτικής.

Επίσης, η κοινή αλιευτική πολιτική περιλαµβάνει δέσµη κανόνων για τη διαχείριση των ευρωπαϊκών αλιευτικών στόλων και για τη διατήρηση των αλιευτικών αποθεµάτων. Τα ιχθυοαποθέµατα µπορεί να ανανεώνονται, δεν παύουν ωστόσο να είναι πεπερασµένα. Με στόχο την πρόληψη της υπεραλίευσης, ισχύουν ποσοστώσεις προκειµένου τα κράτη µέλη να θέτουν όρια στις ποσότητες που µπορούν να αλιεύονται από το κάθε είδος. Με στόχο να εξαλειφθεί η σπάταλη πρακτική της απόρριψης των ανεπιθύµητων αλιευµάτων από τους αλιευτικούς στόλους, εφαρµόζεται σταδιακά η υποχρέωση εκφόρτωσης.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/maritime-affairs-and-fisheries_eL

Περιβάλλον

Η ΕΕ διαθέτει ορισµένα από τα αυστηρότερα παγκοσµίως περιβαλλοντικά πρότυπα, τα οποία προστατεύουν τη φύση και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων, ενισχύουν τον οικολογικό προσανατολισµό της οικονοµίας και επιτυγχάνουν ορθολογική χρήση των φυσικών πόρων.

Οι περιβαλλοντικές προκλήσεις δεν γνωρίζουν σύνορα. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να αντιµετωπίζονται µε συνεργασία τόσο εντός της ΕΕ όσο και µε τον υπόλοιπο κόσµο.

Η προστασία του περιβάλλοντος και η προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης είναι άρρηκτα συνδεδεµένες. Η περιβαλλοντική πολιτική µπορεί να διαδραµατίσει καίριο ρόλο στη δηµιουργία θέσεων εργασίας και στην προσέλκυση επενδύσεων. Μπορούν να υλοποιούνται και να εξάγονται πράσινες καινοτοµίες, καθιστώντας την Ευρώπη πιο ανταγωνιστική και βελτιώνοντας την υγεία και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Το 7ο πρόγραµµα δράσης για το περιβάλλον της ΕΕ αποτελεί τον οδηγό για την περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ έως το 2020 και παρουσιάζει ένα όραµα για το πού πρέπει να βρίσκεται η ΕΕ έως το 2050. Το όραµα αυτό περιλαµβάνει τη διαβίωση σε ένα περιβάλλον στο οποίο τίποτε δεν πάει χαµένο, η διαχείριση των φυσικών πόρων γίνεται µε βιώσιµο τρόπο και η βιοποικιλότητα προστατεύεται, αξιολογείται και αποκαθίσταται.

Το πρόγραµµα δίνει έµφαση σε τρεις βασικούς τοµείς:

  • προστασία, διατήρηση και ενίσχυση του φυσικού κεφαλαίου της ΕΕ
  • µετατροπή της ΕΕ σε µια πράσινη και ανταγωνιστική οικονοµία χαµηλών επιπέδων ανθρακούχων εκποµπών και αποδοτικής χρήσης των πόρων, και
  • προστασία των πολιτών της ΕΕ από περιβαλλοντικές πιέσεις και κινδύνους για την υγεία και την ευηµερία.

Η ΕΕ εργάζεται για την προστασία των φυσικών πόρων και για την αναστροφή της µείωσης των απειλούµενων µε εξαφάνιση ειδών και οικοτόπων. Το Natura 2000 είναι ένα δίκτυο προστατευόµενων φυσικών περιοχών απ’ άκρη σ’ άκρη της ΕΕ, στις οποίες οι βιώσιµες ανθρώπινες δραστηριότητες µπορούν να συνυπάρχουν µε σπάνια και ευάλωτα είδη και οικοτόπους. Το νερό, η ατµοσφαιρική ρύπανση και οι χηµικές ουσίες συγκαταλέγονται στα περιβαλλοντικά θέµατα που απασχολούν κυρίως τους πολίτες. Για να προφυλάξει τους πολίτες από πιέσεις που σχετίζονται µε το περιβάλλον και από κινδύνους για την υγεία και την ποιότητα ζωής, η πολιτική της ΕΕ έχει ως στόχο την εξασφάλιση ασφαλούς πόσιµου νερού και νερών κολύµβησης, τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα, τη µείωση του θορύβου και τον περιορισµό ή την εξάλειψη των επιπτώσεων των επιβλαβών χηµικών ουσιών.

Η χρήση των υλικών και των πόρων για το µέγιστο δυνατό διάστηµα, καθώς και η σχεδίαση των προϊόντων µε τέτοιο τρόπο ώστε να διαρκούν περισσότερο και να είναι πιο εύκολο να επαναχρησιµοποιηθούν και να ανακυκλωθούν, συγκαταλέγονται στους στόχους του σχεδίου δράσης της ΕΕ για την κυκλική οικονοµία. Ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους του σχεδίου δράσης είναι η στρατηγική για τις πλαστικές ύλες, η οποία έχει θέσει ως στόχο, έως το 2030, όλες οι πλαστικές συσκευασίες που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ να είναι επαναχρησιµοποιήσιµες ή ανακυκλώσιµες και λαµβάνει µέτρα για τη µείωση των πλαστικών προϊόντων µιας χρήσης. Η επανεξέταση των κύκλων ζωής των προϊόντων θα συµβάλει στη διαχείριση πολύτιµων πόρων µε πιο βιώσιµο τρόπο, στην ελαχιστοποίηση των αποβλήτων και στη µεγαλύτερη ευελιξία της Ευρώπης όσον αφορά τον εφοδιασµό σε πρώτες ύλες.

Οι ανησυχίες σε σχέση µε το περιβάλλον δεν σταµατούν στα σύνορα της ΕΕ. Καθώς ο παγκόσµιος πληθυσµός συνεχίζει να αυξάνει, η ΕΕ ηγείται των διεθνών προσπαθειών για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης. Απαιτούνται περαιτέρω δράσεις προκειµένου να διασφαλίζεται ότι ο αέρας, οι θάλασσες και οι λοιποί υδάτινοι πόροι παραµένουν καθαροί, ότι η γη και τα οικοσυστήµατα χρησιµοποιούνται µε βιώσιµο τρόπο και ότι η κλιµατική αλλαγή συγκρατείται σε διαχειρίσιµα επίπεδα.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/environment_el

Ενέργεια

Οι ενεργειακές πολιτικές της ΕΕ έχουν στόχο να εξασφαλίσουν ασφαλή, ανταγωνιστικό και οικονοµικά προσιτό ενεργειακό εφοδιασµό χωρίς να υπονοµεύονται οι στόχοι σε σχέση µε την κλιµατική αλλαγή.

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιµέτωπη µε µια σειρά µεγάλων ενεργειακών προκλήσεων. Εκτός από τους βασικούς στόχους της εξασφάλισης ασφαλούς ενεργειακού εφοδιασµού στην ΕΕ σε προσιτές τιµές για όλους, γίνεται όλο και πιο επιτακτική η ανάγκη να διευκολυνθεί η µετάβαση από µια οικονοµία που βασίζεται στα ορυκτά καύσιµα σε ένα σύστηµα µε ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα —η λεγόµενη µετάβαση στην καθαρή ενέργεια. Η Ευρώπη καλείται επίσης να βελτιώσει την ενεργειακή απόδοσή της, να ασπαστεί την καινοτοµία και τις νέες τεχνολογίες, να βελτιώσει τις διασυνοριακές ενεργειακές συνδέσεις και να περιορίσει την εξάρτηση από τις εισαγωγές ενέργειας.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Τα κράτη µέλη παραµένουν υπεύθυνα για τον καθορισµό του ενεργειακού µείγµατός τους σε εθνικό επίπεδο, αλλά ο συντονισµός των κανόνων σε ενωσιακό επίπεδο παρέχει µια κοινή προσέγγιση που αυξάνει τον συνολικό αντίκτυπο των µέτρων και παρέχει στην ΕΕ τη δυνατότητα να πρωτοστατήσει στον αγώνα κατά της κλιµατικής αλλαγής σε παγκόσµιο επίπεδο. Μέσω της πρωτοβουλίας «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους», η ΕΕ προχωρά σήµερα στην επικαιροποίηση των κοινών κανόνων µας µε τρόπο που θα διευκολύνει και θα ενθαρρύνει τις µελλοντικές επενδύσεις επιταχύνοντας µε τον τρόπο αυτό τη µετάβαση στην καθαρή ενέργεια και συµβάλλοντας στην εκπλήρωση των δεσµεύσεων που έχει αναλάβει η ΕΕ στο πλαίσιο της Συµφωνίας του Παρισιού.

Η απεξάρτηση του ενεργειακού συστήματος της ΕΕ από τον άνθρακα είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων μας για το κλίμα, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πράσινης συμφωνίας, που ανακοινώθηκε τον Δεκέμβριο του 2019. Η παραγωγή και η χρήση ενέργειας ευθύνονται για περισσότερο από το 75 % των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ

Μία ακόµη πρωτοβουλία της ΕΕ είναι η δηµιουργία της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Ένωσης, η οποία θα βελτιώσει τις συνέργειες µε άλλους τοµείς πολιτικής, όπως οι µεταφορές, η έρευνα και καινοτοµία, η ψηφιοποίηση, η κυκλική οικονοµία και η βιώσιµη χρηµατοδότηση.

Η αντιµετώπιση αυτών των προκλήσεων σε επίπεδο ΕΕ θα προσφέρει επίσης νέες ευκαιρίες για ανάπτυξη και απασχόληση, για έρευνα και για µια πιο ανταγωνιστική και βιώσιµη αγορά ενέργειας. Οι καταναλωτές αναµένεται επίσης να αποκοµίσουν σηµαντικά οφέλη τα οποία σχετίζονται µε τα δικαιώµατά τους για αλλαγή ενεργειακών παρόχων, τη µείωση των λογαριασµών για τα νοικοκυριά και ζητήµατα που άπτονται της ποιότητας ζωής όπως ο περιορισµός της ρύπανσης του αέρα.

Μεταξύ των πρόσθετων πολιτικών και δράσεων που βοηθούν να διασφαλιστεί ότι η ΕΕ θα πετύχει τους στόχους της συγκαταλέγονται οι εξής:

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/energy/el

Εξωτερικές υποθέσεις και πολιτική ασφάλειας

Η εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ της δίνει τη δυνατότητα να εκφράζεται και να ενεργεί µε ενιαίο τρόπο στα παγκόσµια ζητήµατα, επιτρέποντας στα κράτη µέλη να αντιµετωπίζουν µε επιτυχία προκλήσεις που δεν µπορούν να επιλύσουν µόνα τους και συµβάλλοντας στην ασφάλεια και στην ευηµερία των πολιτών της ΕΕ.

Η πολιτική υλοποιείται από τον/την επικεφαλής εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ, τον/την Ύπατο/-η Εκπρόσωπο της ΕΕ για θέµατα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (που είναι και αντιπρόεδρος της Επιτροπής) και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, το διπλωµατικό σώµα της ΕΕ. Οι εξωτερικές δράσεις της ΕΕ καθοδηγούνται από τις αρχές που ενέπνευσαν τη δηµιουργία και τη διεύρυνσή της, και τις οποίες επιδιώκει να προαγάγει ευρύτερα στον κόσµο, όπως η ειρήνη, η δηµοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώµατα και οι θεµελιώδεις ελευθερίες.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Το 2016 η Ύπατη Εκπρόσωπος/αντιπρόεδρος παρουσίασε τη συνολική στρατηγική για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας της ΕΕ µε στόχο την ενίσχυση της σταθερότητας στην ευρωπαϊκή γειτονία και πέραν αυτής, την προώθηση της ασφάλειας και της άµυνας και την αντιµετώπιση προκλήσεων όπως η ενεργειακή ασφάλεια, η παράτυπη µετανάστευση, η κλιµατική αλλαγή και η τροµοκρατία. Οι εξελίξεις στον τοµέα της ασφάλειας και της άµυνας υπήρξαν ιδιαίτερα γρήγορες, καθώς εγκρίθηκε µια ευρεία δέσµη ενωσιακών µέτρων ασφάλειας και άµυνας το 2016 µε στόχο την ανάληψη µεγαλύτερης ευθύνης από την Ευρώπη σε αυτούς τοµείς. Η συνολική στρατηγική όρισε τις ακόλουθες πέντε προτεραιότητες για τη δράση της ΕΕ:

Η ΕΕ παρέχει στήριξη στις χώρες που αντιµετωπίζουν συρράξεις και κρίσεις. Είναι ο µεγαλύτερος χορηγός βοήθειας σε διεθνές επίπεδο για την αντιµετώπιση της συριακής κρίσης, έχοντας διαθέσει περισσότερα από 11 δισ. ευρώ για την υποστήριξη του συριακού λαού, και συνεχίζει να στηρίζει τις διεθνείς προσπάθειες για ειρήνευση στη Μέση Ανατολή τασσόµενη υπέρ της λύσης των δύο κρατών µε ένα παλαιστινιακό κράτος που θα συνυπάρχει µε το Ισραήλ. Η συµφωνία που επιτεύχθηκε το 2015 για το πυρηνικό πρόγραµµα του Ιράν ανέδειξε τον ηγετικό ρόλο της ΕΕ στο πλαίσιο των ειρηνευτικών συνοµιλιών εξ ονόµατος της διεθνούς κοινότητας. Το 2018 βρίσκονταν σε εξέλιξη 16 µη στρατιωτικές αποστολές και στρατιωτικές επιχειρήσεις σε τρεις ηπείρους. Οι αποφάσεις για τις επιχειρήσεις λαµβάνονται συλλογικά από τους υπουργούς των χωρών της ΕΕ. Στις επιτυχίες της ΕΕ περιλαµβάνονται οι ειρηνευτικές αποστολές σε ταραγµένα σηµεία του πλανήτη, η εκπαίδευση αστυνοµικών, στρατιωτών και ακτοφυλάκων, η στήριξη στην ανοικοδόµηση κρατών που εξέρχονται από καταστάσεις σύγκρουσης και η καταπολέµηση της πειρατείας στο Κέρας της Αφρικής. Η ΕΕ δεν διαθέτει µόνιµο στρατό· τα κράτη µέλη της συνεισφέρουν δυνάµεις οι οποίες τίθενται υπό τη σηµαία της ΕΕ.

Το Ευρωπαϊκό Ταµείο Άµυνας που συστάθηκε το 2017 συντονίζει, συµπληρώνει και ενισχύει τις εθνικές επενδύσεις στην άµυνα µε στόχο την αύξηση της παραγωγής και την ανάπτυξη αµυντικής τεχνολογίας και εξοπλισµού για την κάλυψη των τρεχουσών και µελλοντικών αναγκών στον τοµέα της ασφάλειας.

Διεύρυνση της ΕΕ

Η προοπτική της ένταξης αποτελεί σηµαντικό κίνητρο δηµοκρατικών και οικονοµικών µεταρρυθµίσεων στις χώρες που επιθυµούν να γίνουν µέλη της ΕΕ.

Η ΕΕ δηµιουργήθηκε µε στόχο την προαγωγή της ειρήνης, της ευηµερίας και των ευρωπαϊκών αξιών στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Η διεύρυνση είναι η διαδικασία προσχώρησης ευρωπαϊκών χωρών στην ΕΕ. Από την ίδρυση της ΕΕ της το 1957 ο αριθµός των µελών της αυξήθηκε από έξι σε 27. Η προσχώρηση άλλων χωρών στην ΕΕ επιδιώκει, µεταξύ άλλων, την εµβάθυνση της αλληλεγγύης µεταξύ των λαών της Ευρώπης και την αύξηση της ευηµερίας και των ευκαιριών τους, σεβόµενη και διαφυλάσσοντας την πολυµορφία.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Μια ευρωπαϊκή χώρα µπορεί να υποβάλει αίτηµα ένταξης εάν σέβεται τις δηµοκρατικές αξίες της ΕΕ και δεσµεύεται για την προαγωγή τους. Μια χώρα µπορεί να γίνει µέλος της ΕΕ εφόσον πληροί τα κριτήρια προσχώρησης. Η πολιτική διεύρυνσης είναι, συνεπώς, καθοριστική για την ενθάρρυνση και συνδροµή των χωρών να εκπληρώσουν τρία βασικά κριτήρια:

  • πολιτική σταθερότητα, µε τους πολιτικούς θεσµούς των χωρών να εγγυώνται τη δηµοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώµατα καθώς και τον σεβασµό και την προστασία των µειονοτήτων·
  • λειτουργούσα οικονοµία της αγοράς και ικανότητα αντιµετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάµεων της αγοράς εντός της ΕΕ, και
  • ικανότητα να αναλάβει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του µέλους, συµπεριλαµβανοµένης της προσήλωσης στους στόχους της πολιτικής, οικονοµικής και νοµισµατικής ένωσης.

Στη διάρκεια της διαδικασίας διεύρυνσης η Επιτροπή βοηθά τις χώρες που επιθυµούν γίνουν µέλη της ΕΕ να εκπληρώσουν τα αναγκαία κριτήρια για την ένταξή τους, και τις υποστηρίζει στην εφαρµογή των σχετικών οικονοµικών και δηµοκρατικών µεταρρυθµίσεων. Όταν οι διαπραγµατεύσεις και οι συνοδευτικές µεταρρυθµίσεις έχουν ολοκληρωθεί ικανοποιητικά και για τις δύο πλευρές η χώρα µπορεί να προσχωρήσει στην ΕΕ εφόσον συµφωνούν όλα τα υφιστάµενα κράτη µέλη. Υποψήφιες χώρες σήµερα είναι οι εξής: Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Μαυροβούνιο, Σερβία και Τουρκία. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και το Κοσσυφοπέδιο* είναι εν δυνάµει υποψήφιες χώρες.

Η ενταξιακή προοπτική αποτελεί κινητήρια δύναµη µετασχηµατισµού στα Δυτικά Βαλκάνια και συµβάλλει στη συµφιλίωση και στη σταθερότητα. Στις αρχές του 2018, εγκαινιάστηκε µια νέα στρατηγική, η οποία επαναβεβαίωσε µια αξιόπιστη προοπτική διεύρυνσης για τα Δυτικά Βαλκάνια και σηµατοδότησε την αυξηµένη εµπλοκή της ΕΕ στην περιοχή. Αν και είναι ξεκάθαρο ότι καµία από τις υποψήφιες χώρες δεν είναι προς το παρόν έτοιµη, ο αριθµός των κρατών µελών της ΕΕ είναι βέβαιο ότι θα αυξηθεί στο µέλλον. Οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες πρέπει να έχουν ως ύψιστη προτεραιότητα το κράτος δικαίου, τη δικαιοσύνη και τα θεµελιώδη δικαιώµατα.

Η Τουρκία αποτελεί βασικό εταίρο της ΕΕ σε καίριους τοµείς όπως η µετανάστευση, η αντιτροµοκρατία, η ενέργεια, οι µεταφορές, η οικονοµία και το εµπόριο. Ωστόσο, η χώρα αποµακρύνεται όλο και περισσότερο από τις βασικές αξίες και αρχές της ΕΕ και, ως εκ τούτου, οι ενταξιακές διαπραγµατεύσεις έχουν ουσιαστικά διακοπεί.

  • Η ονοµασία αυτή χρησιµοποιείται µε επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και είναι σύµφωνη µε την απόφαση 1244/1999 του Συµβουλίου Ασφαλείας των Ηνωµένων Εθνών και τη γνωµοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά µε τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου.
Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/node/1705_el

Ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας

Βασικό στοιχείο της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας επικεντρώνεται στη σταθεροποίηση της περιοχής από πολιτική και οικονοµική άποψη καθώς και από άποψη ασφάλειας.

Η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας διέπει τις σχέσεις της ΕΕ µε 16 από τις πλησιέστερες ανατολικές και νότιες χώρες-εταίρους της. Υλοποιεί στην πράξη τη βούληση της ΕΕ να αξιοποιήσει τα κοινά συµφέροντα µε τις χώρες-εταίρους και τη δέσµευσή της για συνεργασία στους τοµείς προτεραιότητας. Στους τοµείς αυτούς περιλαµβάνονται η προαγωγή της δηµοκρατίας, το κράτος δικαίου και ο σεβασµός των ανθρωπίνων δικαιωµάτων, καθώς και η ενίσχυση της οικονοµικής ανάπτυξης, η βελτίωση του επενδυτικού κλίµατος και η αύξηση της κοινωνικής συνοχής. Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κρατών και των κοινωνιών των χωρών-εταίρων της ΕΕ αποτελεί προτεραιότητα λόγω των απειλών και των πιέσεων που αντιµετωπίζουν, συµπεριλαµβανοµένων των προκλήσεων που συνδέονται µε τη µετανάστευση και την κινητικότητα.

European neighbourhood policy

Τι κάνει η ΕΕ

Η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας προσφέρει ένα πλαίσιο για πιο αποτελεσµατικές και ισχυρότερες εταιρικές σχέσεις µε βάση τα κοινά συµφέροντα και την κοινή δράση αµφότερων των πλευρών. Οι κυριότεροι στόχοι της πολιτικής αυτής είναι:

  • η σταθεροποίηση των γειτονικών χωρών µε πρωτοβουλίες σε τοµείς όπως η οικονοµική ανάπτυξη, η απασχολησιµότητα και οι νέοι, η συνδεσιµότητα των µεταφορών και η ενεργειακή συνδεσιµότητα, η µετανάστευση, η κινητικότητα και η ασφάλεια·
  • η προώθηση των βασικών ενωσιακών αρχών της χρηστής διακυβέρνησης, της δηµοκρατίας, του κράτους δικαίου και των ανθρώπινων δικαιωµάτων, και
  • η διευκόλυνση της συνεργασίας σε περιφερειακό επίπεδο, π.χ. µέσω της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης και της ΕΕ για τη Μεσόγειο.

Οι βασικές πρωτοβουλίες που υλοποιούν την πολιτική είναι:

  • η Ανατολική Εταιρική Σχέση: κοινή πρωτοβουλία για την εµβάθυνση και σύσφιγξη των σχέσεων µεταξύ της ΕΕ και έξι ανατολικών γειτονικών της χωρών, των εξής: του Αζερµπαϊτζάν, της Αρµενίας, της Γεωργίας, της Λευκορωσίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, και
  • η Νότια Γειτονία: πλαίσιο συνεργασίας µεταξύ της ΕΕ και 10 χωρών-εταίρων, των εξής: Αίγυπτος, Αλγερία, Ιορδανία, Ισραήλ, Λίβανος, Μαρόκο, Παλαιστίνη*, Συρία και Τυνησία.

Η συνεργασία υλοποιείται σε διµερές επίπεδο (µε µεµονωµένους εταίρους), σε περιφερειακό επίπεδο (µε δύο ή περισσότερους εταίρους από την Ανατολή ή τον Νότο) ή συνολικά σε επίπεδο, ανάλογα µε τη φύση της δράσης. Ο Μηχανισµός Ευρωπαϊκής Γειτονίας στηρίζει την ολοκληρωµένη προσέγγιση των χωρών-εταίρων από πλευράς της ΕΕ και αποτελεί τον βασικό χρηµατοδοτικό µηχανισµό για τη συνεργασία µε τις χώρες της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας κατά τα έτη 2014-2020.

  • Η ονοµασία αυτή δεν πρέπει να ερµηνεύεται ως αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης και δεν θίγει τις επιµέρους θέσεις των κρατών µελών σχετικά µε το θέµα αυτό.
Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/policies/european-neighbourhood-policy_el

Εµπόριο

Η ΕΕ είναι υπέρµαχος του ελεύθερου εµπορίου. Με δεδοµένο ότι κάθε δισεκατοµµύριο εξαγωγών στηρίζει 14 000 θέσεις εργασίας στην Ευρώπη, η ΕΕ δίνει αγώνα για ανοικτές αγορές βάσει κανόνων, ισότιµους όρους ανταγωνισµού και για τα αυστηρότερα δυνατά διεθνή πρότυπα.

Η ΕΕ είναι η µεγαλύτερη εµπορική δύναµη και µια από τις πιο ανοικτές οικονοµίες σε παγκόσµιο επίπεδο. Το 90 % της µελλοντικής παγκόσµιας ανάπτυξης προβλέπεται ότι θα προέρχεται από χώρες εκτός των συνόρων της Ευρώπης και το ένα τρίτο του εθνικού µας εισοδήµατος εξαρτάται από το εµπόριο. Η ΕΕ έχει αποκλειστική αρµοδιότητα για τη νοµοθέτηση και τη σύναψη διεθνών εµπορικών συµφωνιών στους τοµείς που καλύπτονται από την κοινή εµπορική πολιτική της, η οποία βασίζεται στους κανόνες του Παγκόσµιου Οργανισµού Εµπορίου, εξ ονόµατος των κρατών µελών τους.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η εµπορική πολιτική της ΕΕ καλύπτει το εµπόριο προϊόντων και υπηρεσιών, αλλά και θέµατα όπως οι εµπορικές πτυχές της διανοητικής ιδιοκτησίας και οι άµεσες ξένες επενδύσεις.

Οι εµπορικές συµφωνίες δεν είναι αυτοσκοπός· αποτελούν επίσης µέσο διάδοσης των ευρωπαϊκών αξιών και αρχών σε όλο τον κόσµο· αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο όλες οι εµπορικές συµφωνίες που διαπραγµατεύεται η ΕΕ περιλαµβάνουν διατάξεις για την αειφόρο ανάπτυξη, ιδίως δε την προστασία του περιβάλλοντος και τις εργασιακές συνθήκες. Οι πρόσφατες συµφωνίες με την Ιαπωνία, το Μεξικό και τον συνασπισμό της Mercosur είναι οι πρώτες εµπορικές συµφωνίες που συµπεριέλαβαν δέσµευση για τήρηση της Συµφωνίας του Παρισιού για την κλιµατική αλλαγή.

Η ΕΕ είναι υπέρµαχος του ελεύθερου και δίκαιου εµπορίου και πολέµιος του προστατευτισµού. Χρησιµοποιεί µέτρα εµπορικής άµυνας και πρόσβασης στην αγορά για την προστασία των εταιρειών και των πολιτών της από τον αθέµιτο ανταγωνισµό και τις αθέµιτες εµπορικές πρακτικές.

Σήµερα βρίσκονται σε ισχύ εµπορικές συµφωνίες της ΕΕ µε 72 χώρες-εταίρους ανά τον κόσµο, όπως η συνολική οικονοµική και εµπορική συµφωνία ΕΕ-Καναδά, µε την οποία καταργήθηκαν οι τελωνειακοί δασµοί στο 98 % των προϊόντων και εξοικονοµήθηκαν έτσι έως 590 εκατ. ευρώ ετησίως για τις επιχειρήσεις της ΕΕ. Το 2019 η ΕΕ συνήψε νέα συμφωνία για τις εμπορικές συναλλαγές με τον εμπορικό συνασπισμό Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη), υπέγραψε εμπορική συμφωνία με το Βιετνάμ, ενώ τέθηκε σε ισχύ η εμπορική της συμφωνία με την Ιαπωνία. Η συµφωνία µε την Ιαπωνία προσδοκάται ότι θα αυξήσει κατά ένα και πλέον τρίτο τις εξαγωγές της ΕΕ προς την Ιαπωνία και θα εξοικονοµήσει 1 δισ. ευρώ σε τελωνειακούς δασµούς.

Η Επιτροπή χειρίζεται τις εµπορικές διαπραγµατεύσεις µε διαφάνεια, δηµοσιεύοντας συστηµατικά τα κείµενα της διαπραγµάτευσης, εκθέσεις για τους γύρους διαπραγµάτευσης και επεξηγηµατικά έγγραφα, και υποβάλλει τακτικά εκθέσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη µέλη.

Η ΕΕ είναι υπέρµαχος των ανοικτών αγορών, αλλά όχι αφελής θιασώτης ενός άκρατου φιλελευθερισµού. Επιδιώκει την ισορροπία µεταξύ, αφενός, του ανοικτού χαρακτήρα και, αφετέρου, του σεβασµού των κανόνων καθώς και την προστασία των διαφόρων κλάδων της ΕΕ από το αθέµιτο εµπόριο και τους αδικαιολόγητους φραγµούς. Από το 2014 έως σήµερα, η ΕΕ κατάργησε περισσότερους από 90 φραγµούς πρόσβασης στην αγορά σε χώρες εκτός της ΕΕ, οι οποίοι αφορούσαν µια σειρά κλάδων της ΕΕ και εξαγωγές ύψους γύρω στα 8,2 δισ. ευρώ ετησίως. Επέβαλε επίσης περισσότερα από 30 µέτρα εµπορικής άµυνας, τα οποία προστατεύουν περισσότερες από 350 000 θέσεις εργασίας.

Διεθνής συνεργασία και ανάπτυξη

Η ανάπτυξη αποτελεί τον πυρήνα της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, η οποία παρέχει πάνω από το ήµισυ της χρηµατοδότησης για δράσεις συνεργασίας σε παγκόσµιο επίπεδο.

Οι σχέσεις της ΕΕ µε τον υπόλοιπο κόσµο βασίζονται στην αλληλεγγύη και τη συνεργασία. Προκλήσεις όπως η κλιµατική αλλαγή, ο βίαιος εξτρεµισµός, η εµπορία ανθρώπων και η παράτυπη µετανάστευση δεν γνωρίζουν σύνορα, και µόνον αν συνεργαστούµε µε τις χώρες-εταίρους στον αναπτυσσόµενο κόσµο µπορούµε να αντιµετωπίσουµε την ακραία φτώχεια.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ΕΕ δεν θεωρεί την αναπτυξιακή συνεργασία «φιλανθρωπία» αλλά επένδυση σε ένα βιώσιµο, κοινό µέλλον. Ως εκ τούτου είναι ένας από τους πιο ένθερµους υποστηρικτές του θεµατολογίου των ΗΕ για τη βιώσιµη ανάπτυξη µε ορίζοντα το 2030, ενώ η ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη που εγκρίθηκε τον Μάιο του 2017 περιγράφει πώς η ΕΕ θα επικεντρωθεί «στους ανθρώπους, στον πλανήτη, στην ευηµερία, στην ειρήνη και στην εταιρική σχέση» προσβλέποντας στην επίτευξη των στόχων βιώσιµης ανάπτυξης του θεµατολογίου 2030.

Στόχος της ΕΕ είναι η αντιµετώπιση των αιτίων της φτώχειας. Αυτό σηµαίνει όχι απλώς ενίσχυση για την παροχή αξιοπρεπούς πρόσβασης σε τροφή, πόσιµο νερό, υγειονοµική περίθαλψη, εκπαίδευση και γη· ούτε µόνον ανάπτυξη ζωτικών υποδοµών µεταφορών και ενέργειας και ενός καθαρού περιβάλλοντος. Σηµαίνει επίσης οικοδόµηση και ενίσχυση της δηµοκρατίας, των ανθρώπινων δικαιωµάτων (συµπεριλαµβανοµένης της ισότητας ανδρών και γυναικών) και του κράτους δικαίου. Χωρίς τα στοιχεία αυτά δεν είναι δυνατή η ανάπτυξη ασφαλών και σταθερών κοινωνιών στις οποίες οι άνθρωποι θα µπορούν να ευηµερούν και οι τοπικές επιχειρήσεις θα µπορούν να επενδύουν και να αναπτύσσονται, δηµιουργώντας σταθερή εργασία.

Οι 140 διπλωµατικές αποστολές («αντιπροσωπείες») της ΕΕ συνεργάζονται µε τις χώρες-εταίρους ανά τον κόσµο για τον σχεδιασµό µακροπρόθεσµων προγραµµάτων. Μετά την έγκρισή τους από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη µέλη, η διαχείριση αυτών των προγραµµάτων ασκείται τοπικά µε κονδύλια από τον γενικό προϋπολογισµό της ΕΕ και το ειδικό Ευρωπαϊκό Ταµείο Ανάπτυξης. Συνολικά, κατά την περίοδο 2014 έως 2020 η ΕΕ θα διαθέσει γύρω στα 82 δισ. ευρώ σε εξωτερική χρηµατοδότηση µέσω επιδοτήσεων, προκήρυξης διαγωνισµών και δηµοσιονοµικής στήριξης στους εθνικούς προϋπολογισµούς, χρησιµοποιώντας τη χρηµατοδότηση της ΕΕ ως «κεφάλαιο εκκίνησης» για την ενθάρρυνση των τοπικών δηµόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/international-cooperation-and-development_el

Ανθρωπιστική βοήθεια και πολιτική προστασία

Η ΕΕ, µαζί µε τα κράτη µέλη της, αποτελεί τον µεγαλύτερο χορηγό ανθρωπιστικής βοήθειας παγκοσµίως, παρέχοντας και συντονίζοντας την αρωγή στους πληθυσµούς περιοχών που έχουν πληγεί από καταστροφές στην Ευρώπη και ανά τον κόσµο.

Η ΕΕ παρέχει αρωγή στους πληθυσµούς που είναι θύµατα έκτακτων καταστάσεων. Το 2017 η βοήθεια της ΕΕ ύψους 2,2 δισ. ευρώ συνέδραµε περισσότερους από 120 εκατοµµύρια ανθρώπους σε περισσότερες από 80 χώρες. Η ΕΕ έχει στόχο:

  • τη διάσωση και την προστασία της ανθρώπινης ζωής, την πρόληψη και την άµβλυνση του ανθρώπινου πόνου και την υπεράσπιση της ακεραιότητας και της αξιοπρέπειας των πληθυσµών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές και ανθρωπογενείς κρίσεις·
  • την ταχεία αντίδραση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ·
  • τη µείωση των κινδύνων καταστροφών, π.χ. χρησιµοποιώντας στρατηγικές που αποσκοπούν στον µετριασµό των επιπτώσεων της κλιµατικής αλλαγής·
  • τη βελτίωση της ετοιµότητας σε περιπτώσεις καταστροφής, π.χ. αναπτύσσοντας συστήµατα έγκαιρης προειδοποίησης·
  • την εξασφάλιση οµαλής µετάβασης µετά την ολοκλήρωση µιας επιχείρησης έκτακτης ανάγκης, συνδέοντάς την µε στρατηγικές αναπτυξιακής βοήθειας·
  • την ενίσχυση της συνολικής ανθεκτικότητας των πληθυσµών, π.χ. επενδύοντας σε µέτρα που θα τους βοηθήσουν να προετοιµαστούν για µελλοντικές καταστροφές, και
  • την προστασία και τη διασφάλιση του µέλλοντος των παιδιών που πλήττονται από ανθρωπογενείς ή φυσικές καταστροφές.
Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ΕΕ ανταποκρίνεται στις καταστάσεις κρίσεων µέσω της Γενικής Διεύθυνσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής Προστασίας και Επιχειρήσεων Ανθρωπιστικής Βοήθειας (ECHO) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία µεριµνά για ταχεία και αποτελεσµατική παροχή αρωγής µέσω των δύο βασικών µηχανισµών της: της ανθρωπιστικής βοήθειας και της πολιτικής προστασίας. Η ΕΕ πρωτοστατεί στη χορήγηση ανθρωπιστικής βοήθειας σε πολλές κρίσεις, µεταξύ των οποίων οι εξής:

  • Βοήθεια έκτακτης ανάγκης σε εκτοπισµένους πληθυσµούς µέσα στα εδάφη της Συρίας και σε πρόσφυγες σε γειτονικές χώρες.
  • Ανθρωπιστική βοήθεια σε πρόσφυγες και εσωτερικά εκτοπισµένους στην Ελλάδα, το Ιράκ, την Τουρκία και την Υεµένη.
  • Ανθρωπιστικές δράσεις για τη διάσωση ζωών στις χειρότερα πληττόµενες κοινότητες στο Νότιο Σουδάν και στην Κεντροαφρικανική Δηµοκρατία.
  • Συνδροµή των κοινοτήτων σε περιοχές όπου συµβαίνουν συχνά φυσικές καταστροφές ώστε να προετοιµάζονται πιο αποτελεσµατικά και να ανακάµπτουν πιο γρήγορα. Κάθε ευρώ που διατίθεται στην ετοιµότητα εξοικονοµεί έως και επτά ευρώ τα οποία θα έπρεπε να δαπανηθούν µετά από µια καταστροφή.

Η ΕΕ στέλνει οµάδες για να συνδράµουν σε πολλές κρίσεις εντός της ΕΕ και σε όλο τον κόσµο µέσω του µηχανισµού πολιτικής προστασίας της, π.χ.:

  • συντονίζοντας και συγχρηµατοδοτώντας τα έξοδα µεταφοράς για επιχειρήσεις πυρόσβεσης ανά την Ευρώπη στη διάρκεια µιας ιδιαιτέρως «θερµής» καλοκαιρινής περιόδου από άποψη πυρκαγιών το 2017·
  • προσφέροντας εµπειρογνωσία, οµάδες και εξοπλισµό σε χώρες ανά τον κόσµο οι οποίες επλήγησαν από σεισµούς (Ιράκ, Μεξικό), πληµµύρες (Αλβανία, Περού) και επιδηµίες (Ουγκάντα, Μπανγκλαντές) το 2017·
  • συνδράµοντας τους ανθρώπους που επλήγησαν από τους τυφώνες Ίρµα και Μαρία στην Καραϊβική τον Σεπτέµβριο 2017.
Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/humanitarian-aid-and-civil-protection_el

Δικαιοσύνη και θεµελιώδη δικαιώµατα

Η ΕΕ εγγυάται ένα σύνολο θεµελιωδών δικαιωµάτων για τους πολίτες της και τους προστατεύει από τις διακρίσεις, ενώ ο κοινός χώρος δικαιοσύνης της ΕΕ συµβάλλει στην επίλυση των διασυνοριακών νοµικών προβληµάτων τόσο για τους πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις.

Η ΕΕ δεν είναι απλώς µια ενιαία αγορά αγαθών και υπηρεσιών. Οι Ευρωπαίοι συµµερίζονται τις αξίες που περιέχονται στις Συνθήκες της ΕΕ και στον Χάρτη των Θεµελιωδών Δικαιωµάτων, όπου κατοχυρώνονται τα δικαιώµατα των πολιτών της ΕΕ (οι κάτοχοι υπηκοότητας οποιασδήποτε χώρας της ΕΕ θεωρούνται αυτοµάτως πολίτες της ΕΕ). Η ΕΕ διευκολύνει επίσης τους Ευρωπαίους που σπουδάζουν, εργάζονται ή παντρεύονται σε άλλες χώρες της ΕΕ δηµιουργώντας γέφυρες µεταξύ των διαφορετικών εθνικών νοµικών συστηµάτων ανά την ΕΕ. Ένας ενιαίος κοινός χώρος δικαιοσύνης χωρίς σύνορα εγγυάται ότι οι πολίτες θα µπορούν να στηρίζονται σε ένα σύνολο δικαιωµάτων και να έχουν πρόσβαση στη δικαιοσύνη απ’ άκρου εις άκρον της ηπείρου.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Αυτό το σύνολο δικαιωµάτων διασφαλίζεται από την ΕΕ και περιλαµβάνει τα εξής:

  • Κανόνες που απαγορεύουν τις διακρίσεις λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισµού.
  • Το δικαίωµα όλων στην προστασία των δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα τους χάρη στους νέους κανόνες (γενικός κανονισµός για την προστασία δεδοµένων-ΓΚΠΔ) που τέθηκαν σε εφαρµογή τον Μάιο 2018.
  • Τον Χάρτη των Θεµελιωδών Δικαιωµάτων, στον οποίο απαριθµούνται όλα τα ατοµικά, πολιτικά, οικονοµικά και κοινωνικά δικαιώµατα που απολαµβάνουν οι πολίτες της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εγγυάται τα εν λόγω δικαιώµατα όταν άπτονται του δικαίου της ΕΕ.
  • Τις πολιτικές της ΕΕ στον τοµέα της δικαιοσύνης και των θεµελιωδών δικαιωµάτων: ο συντονισµός των δικαστικών κανόνων, τα ελάχιστα πρότυπα σε όλη την ΕΕ και η πρόσβαση στη δικαιοσύνη επί ίσοις όροις σε όλες τις χώρες αποτελούν κεντρικά ζητήµατα. Π.χ., τα θύµατα εγκληµατικών ενεργειών έχουν ένα κοινό σύνολο ελάχιστων δικαιωµάτων εφόσον βρίσκονται στην ΕΕ. Αυτός ο συντονισµός βοηθά επίσης τους πολίτες να ασκούν το δικαίωµα ελεύθερης κυκλοφορίας τους και τις επιχειρήσεις να συναλλάσσονται και να λειτουργούν σε όλη την ενιαία αγορά της ΕΕ.

Η ΕΕ επιδιώκει επίσης να ενισχύσει την αµοιβαία εµπιστοσύνη µεταξύ των δικαστηρίων και των διοικήσεων των κρατών µελών της ΕΕ ώστε να αναγνωρίζουν το ένα τις δικαστικές αποφάσεις του άλλου. Αυτό είναι ιδιαίτερα σηµαντικό σε υποθέσεις του αστικού δικαίου όπως το διαζύγιο, η επιµέλεια των τέκνων ή η διεκδίκηση διατροφής. Η Ευρωπαϊκή Μονάδα Δικαστικής Συνεργασίας (Eurojust) διευκολύνει τη συνεργασία µεταξύ των εθνικών δικαστικών αρχών συµβάλλοντας στην καταπολέµηση σοβαρών εγκληµάτων όπως η διαφθορά, η τροµοκρατία και το εµπόριο ναρκωτικών, ενώ το ευρωπαϊκό ένταλµα σύλληψης αντικατέστησε τις χρονοβόρες διαδικασίες έκδοσης για την επιστροφή υπόπτων ή καταδικασθέντων εγκληµατιών στη χώρα όπου πρόκειται να δικαστούν ή έχουν δικαστεί. Η νεοϊδρυθείσα Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η οποία αναµένεται να λειτουργήσει το 2020, θα διερευνά, θα διώκει και θα προσάγει στη δικαιοσύνη αδικήµατα κατά του προϋπολογισµού της ΕΕ, όπως η απάτη, η διαφθορά ή η σοβαρή διασυνοριακή απάτη στον τοµέα του ΦΠΑ.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/justice-and-fundamental-rights_el

Ασφάλεια τροφίµων

Η δράση της ΕΕ στον τοµέα της ασφάλειας τροφίµων προστατεύει την υγεία των ανθρώπων, των ζώων και των φυτών σε όλα τα στάδια από το αγρόκτηµα έως το πιάτο µας, βοηθώντας ταυτόχρονα στην ανάπτυξη της βιοµηχανίας τροφίµων της Ευρώπης.

Η πολιτική της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίµων έχει ως στόχο να εξασφαλίσει την παραγωγή ή εισαγωγή στην ΕΕ ασφαλών και θρεπτικών τροφίµων που παράγονται από υγιή φυτά και ζώα, µεριµνώντας παράλληλα ώστε ο κλάδος τροφίµων, ο µεγαλύτερος µεταποιητικός κλάδος της Ευρώπης —µεγαλύτερος και σε αριθµό απασχολουµένων—, να λειτουργεί υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες. Διασφαλίζει την υγεία σε κάθε στάδιο της τροφικής αλυσίδας µε την πρόληψη της επιµόλυνσης και την προώθηση της υγιεινής των τροφίµων, της υγείας των φυτών και της υγείας και ορθής µεταχείρισης των ζώων. Οι κανόνες σήµανσης τροφίµων της ΕΕ παρέχουν επίσης στους καταναλωτές σηµαντικές πληροφορίες για την υγεία τους.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Οι βασικές αρχές της πολιτικής για την ασφάλεια των τροφίµων της ΕΕ ορίζονται στη γενική νοµοθεσία περί τροφίµων της ΕΕ, η οποία διασφαλίζει ένα υψηλό επίπεδο προστασίας για την υγεία των ανθρώπων και τα συµφέροντα των καταναλωτών εξασφαλίζοντας παράλληλα την αποτελεσµατική λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίµων παρέχει επιστηµονικές συµβουλές σε θέµατα τροφίµων µε στόχο την προστασία των ανθρώπων, των ζώων, των φυτών και του περιβάλλοντος.

Η γενική νοµοθεσία περί τροφίµων δηµιούργησε επίσης διαδικασίες και εργαλεία για τη διαχείριση επειγουσών καταστάσεων και κρίσεων. Ένα τέτοιο παράδειγµα είναι το σύστηµα έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιµα και τις ζωοτροφές το οποίο βοηθά να διασφαλιστεί ότι τα τρόφιµα που δεν συµµορφώνονται µε τους κανόνες της ΕΕ θα αποµακρύνονται από τα ράφια. Όταν εκδηλώνονται σοβαρές επιδηµίες ζωονόσων ή παρατηρούνται µαζικά περιστατικά τροφικών δηλητηριάσεων µε δυσµενείς επιπτώσεις στους καταναλωτές, οι αρχές της ΕΕ µπορούν να παρακολουθήσουν τη διαδροµή των προϊόντων διατροφής µέσω του ηλεκτρονικού συστήµατος TRACES (Trade Control and Expert System).

Η ΕΕ διασφαλίζει επίσης την υγεία και ορθή µεταχείριση των ζώων στην αγροδιατροφική αλυσίδα. Σε περίπτωση εκδήλωσης επιδηµίας ζωονόσου, η ΕΕ διαθέτει µηχανισµούς άµεσης αντίδρασης. Οι κανόνες για την υγεία των φυτών προστατεύουν τις καλλιέργειες, τους καρπούς, τα κηπευτικά και τα δάση από τα επιβλαβή παράσιτα και από τη διασπορά νόσων στην ΕΕ ή την εισαγωγή τους από τρίτες χώρες.

Η µείωση των απορριµµάτων τροφίµων µπορεί να συµβάλει σηµαντικά στην εξοικονόµηση πόρων και χρηµάτων και στη µείωση του περιβαλλοντικού αντικτύπου των τροφίµων. Η ΕΕ αντιµετωπίζει το ζήτηµα των απορριµµάτων τροφίµων και ταυτόχρονα µεριµνά για την ασφάλεια των τροφίµων αποσαφηνίζοντας τους σχετικούς κανόνες της ΕΕ µε σκοπό τη διευκόλυνση της δράσης όλων των εµπλεκοµένων (δηµόσιων και ιδιωτικών) και προωθώντας την ανταλλαγή καινοτοµιών και βέλτιστων πρακτικών στον τοµέα αυτό.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/food-safety_el

Καταναλωτές

Η πολιτική της ΕΕ για τους καταναλωτές προστατεύει τα δικαιώµατα των καταναλωτών, επιβεβαιώνει την ασφάλεια των προϊόντων, βοηθά τους πολίτες να προχωρούν σε ενηµερωµένες επιλογές όταν αγοράζουν προϊόντα και υπηρεσίες και προσφέρει εργαλεία για την επίλυση των προβληµάτων εφόσον προκύψουν.

Η ενιαία αγορά της ΕΕ προσφέρει στους καταναλωτές πρόσβαση σε περισσότερες επιλογές, ευελιξία, ποιότητα και ικανοποιητική σχέση ποιότητας-τιµής. Μπορεί, ωστόσο, να δηµιουργήσει προβλήµατα στους καταναλωτές, ιδίως σε ταχέως αναπτυσσόµενους τοµείς όπως οι ψηφιακές ή χρηµατοπιστωτικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες ενέργειας. Η πολιτική της ΕΕ για τους καταναλωτές διασφαλίζει τον σεβασµό των δικαιωµάτων τους στις περιπτώσεις που αντιµετωπίζουν προβλήµατα κατά την αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών από άλλες χώρες, και µέσω του Διαδικτύου. Αυτό συµβάλλει στην οικοδόµηση κλίµατος εµπιστοσύνης στην ΕΕ, στοιχείο θετικό και για τις επιχειρήσεις που πραγµατοποιούν συναλλαγές µεταξύ των χωρών στην ενιαία αγορά της ΕΕ.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ΕΕ προσφέρει στους καταναλωτές µια δέσµη πρακτικών δικαιωµάτων τα οποία πρέπει να χρησιµοποιούνται όταν προκύπτουν προβλήµατα.

  • Έχουν θεσπιστεί ελάχιστα πρότυπα για τα δικαιώµατα των επιβατών σε όλα τα µέσα µεταφοράς, συµπεριλαµβανοµένης της ενηµέρωσης, της συνδροµής και της αποζηµίωσης σε περίπτωση ακυρώσεων ή µεγάλων καθυστερήσεων.
  • Στις διαδικτυακές αγορές οι καταναλωτές έχουν στη διάθεσή τους 14 ηµέρες για να ξανασκεφθούν την αγορά τους και να υπαναχωρήσουν. Μπορούν σε όλες τις περιπτώσεις να επιστρέψουν ένα προϊόν εντός 2 εβδοµάδων και να λάβουν πίσω τα χρήµατά τους.
  • Από τον Ιούνιο του 2017 τα τέλη περιαγωγής έχουν καταργηθεί. Οι Ευρωπαίοι που ταξιδεύουν εντός της ΕΕ χρεώνονται µε τα τοπικά τιµολόγια για τις κλήσεις περιαγωγής, τα µηνύµατα SMS και τα δεδοµένα.
  • Όταν ένα προϊόν που αγοράζεται στην ΕΕ (είτε διαδικτυακά είτε σε κατάστηµα) είναι διαφορετικό από αυτό που διαφηµίζεται ή δεν λειτουργεί ικανοποιητικά, ο καταναλωτής έχει τουλάχιστον δικαίωµα για δωρεάν επισκευή ή αντικατάσταση.
  • Μετά το 2016 οι νέοι κανόνες της ΕΕ για τα ενυπόθηκα δάνεια διασφαλίζουν την παροχή σαφών πληροφοριών στις διαφηµίσεις και την έγκαιρη πληροφόρηση των καταναλωτών πριν από την υπογραφή µιας σύµβασης.

Η ΕΕ παρέχει επίσης συνδροµή για την επίλυση διαφορών µε τους εµπόρους γρήγορα και αποτελεσµατικά. Αυτές οι οικονοµικά προσιτές, γρήγορες διαδικασίες µπορούν να χρησιµοποιούνται τόσο για τις εσωτερικές όσο και για τις διασυνοριακές διαφορές. Η πλατφόρµα ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών παρέχει σε καταναλωτές και εµπόρους τη δυνατότητα να επιλύουν τις διαφορές τους σε σχέση µε διαδικτυακές αγορές εξ ολοκλήρου διαδικτυακά. Τα Δίκτυα Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτών παρέχει δωρεάν συνδροµή και συµβουλές στους καταναλωτές σχετικά µε τις διασυνοριακές αγορές τους.

Αυστηρές προδιαγραφές ασφάλειας εφαρµόζονται στα παιχνίδια, τις ηλεκτρικές συσκευές, τα καλλυντικά και τα φάρµακα, και αυστηροί κανόνες διασφαλίζουν ότι τα µη ασφαλή προϊόντα ανακαλούνται από την αγορά. Περισσότερα από 200 διαφορετικά προϊόντα που δεν πληρούν τις προδιαγραφές ασφάλειας κοινοποιούνται µέσω του συστήµατος έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ για τα επικίνδυνα µη εδώδιµα προϊόντα ετησίως.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/consumers_el

Τραπεζικές και χρηµατοπιστωτικές υπηρεσίες

Επιδίωξη της ΕΕ είναι να διασφαλίζει ότι το χρηµατοπιστωτικό σύστηµα παραµένει ισχυρό και ασφαλές και ότι η ενιαία αγορά προσφέρει στους καταναλωτές και στις επιχειρήσεις τα χρηµατοπιστωτικά προϊόντα που χρειάζονται.

Τα χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα και οι αγορές διαδραµατίζουν καίριο ρόλο στη σταθερότητα και την ανάπτυξη της οικονοµίας της ΕΕ. Παρέχουν χρηµατοδότηση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, δίνουν δυνατότητα αποταµίευσης και επένδυσης, παρέχουν ασφάλιση κινδύνων και διευκολύνουν τις πληρωµές.

Μια χρεωκοπία του χρηµατοπιστωτικού συστήµατος µπορεί να έχει εκτεταµένες επιπτώσεις. Η χρηµατοπιστωτική κρίση του 2008 κατέδειξε ότι καµία χώρα της ΕΕ δεν µπορεί µεµονωµένα να διαχειριστεί τον χρηµατοπιστωτικό τοµέα και να παρακολουθεί µόνη τους κινδύνους για τη χρηµατοπιστωτική σταθερότητα. Ως επακόλουθο της κρίσης η ΕΕ εφάρµοσε φιλόδοξες µεταρρυθµίσεις για τη θωράκιση του χρηµατοπιστωτικού συστήµατος και την ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να αντιµετωπίσει µελλοντικούς χρηµατοπιστωτικούς και οικονοµικούς κραδασµούς. Σε αυτές περιλαµβάνεται η ενίσχυση των κανόνων για την προστασία των καταθέσεων σε περίπτωση τραπεζικής χρεωκοπίας.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ΕΕ στοχεύει στην οικοδόµηση ενός ισχυρού, ασφαλούς χρηµατοπιστωτικού τοµέα ενισχύοντας την εποπτεία των χρηµατοπιστωτικών ιδρυµάτων και τη ρύθµιση των σύνθετων χρηµατοπιστωτικών προϊόντων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεχίζει να εργάζεται για τη διατήρηση ενός σταθερού και ανθεκτικού χρηµατοπιστωτικού συστήµατος και την αντιµετώπιση των κινδύνων που αποµένουν, προσαρµόζοντας το κανονιστικό πλαίσιο στις τεχνολογικές και οικονοµικές εξελίξεις.

Το ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων θέσπισε κοινούς κανόνες για την εποπτεία των κεφαλαιακών απαιτήσεων των τραπεζών, ενίσχυσε την προστασία των καταθετών και τη διαχείριση των προβληµατικών τραπεζών. Η τραπεζική ένωση µεταβίβασε την αρµοδιότητα για την εποπτεία και εξυγίανση των τραπεζών από το εθνικό στο ενωσιακό επίπεδο στα 19 κράτη µέλη της ζώνης του ευρώ. Η Ένωση Κεφαλαιαγορών δηµιουργεί το αναγκαίο πλαίσιο για την κινητοποίηση κεφαλαίων στην Ευρώπη και για τη διοχέτευσή τους σε όλες τις επιχειρήσεις, συµπεριλαµβανοµένων των µικροµεσαίων επιχειρήσεων, και σε έργα υποδοµής που χρειάζονται χρηµατοδότηση για να επεκταθούν και να δηµιουργήσουν θέσεις εργασίας.

Δεν υπάρχει ακόµη πλήρως ολοκληρωµένη ενιαία αγορά της ΕΕ για τις καταναλωτικές χρηµατοπιστωτικές υπηρεσίες, οι οποίες λειτουργούν εν πολλοίς σε εθνικό επίπεδο. Αυτό δηµιουργεί δυσχέρειες στους καταναλωτές όσον αφορά την πρόσβαση σε χρηµατοπιστωτικά προϊόντα ή τη µεταφορά χρηµατοπιστωτικών προϊόντων όπως οι τραπεζικοί λογαριασµοί, οι πιστωτικές κάρτες, οι υποθήκες και οι ασφάλειες, µεταξύ κρατών. Η ΕΕ εργάζεται µε στόχο την καλύτερη λειτουργία των χρηµατοπιστωτικών υπηρεσιών για τους καταναλωτές και τους µικροεπενδυτές. Π.χ., έλαβε µέτρα µε στόχο την εγγύηση του δικαιώµατος πρόσβασης στις βασικές τραπεζικές υπηρεσίες για ολόκληρη την ΕΕ. Στοχεύει επίσης στην περαιτέρω αξιοποίηση των δυνατοτήτων της ψηφιακής µετάβασης και των τεχνολογικών εξελίξεων, ώστε να βελτιωθεί η πρόσβαση των καταναλωτών στις χρηµατοπιστωτικές υπηρεσίες.

Η ΕΕ έχει υποβάλει σχέδιο δράσης για τη βιώσιµη χρηµατοδότηση, δηλαδή την παροχή χρηµατοδότησης σε επενδύσεις λαµβάνοντας υπόψη περιβαλλοντικές ή κοινωνικές παραµέτρους και παραµέτρους διακυβέρνησης. Αυτό εντάσσεται στις προσπάθειες της Ένωσης Κεφαλαιαγορών για σύνδεση της χρηµατοδότησης µε τις συγκεκριµένες ανάγκες της ευρωπαϊκής οικονοµίας προς όφελος του πλανήτη και της κοινωνίας µας. Αποτελεί επίσης ένα από τα βασικά βήµατα για την εφαρµογή της Συµφωνίας του Παρισιού και του θεµατολογίου της ΕΕ για τη βιώσιµη ανάπτυξη.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/banking-and-finance_el

Ανταγωνισµός

Οι κανόνες ανταγωνισµού της ΕΕ έχουν ως στόχο τον θεµιτό και επί ίσοις όροις ανταγωνισµό µεταξύ όλων των επιχειρήσεων προς όφελος των καταναλωτών, των επιχειρήσεων και της ευρωπαϊκής οικονοµίας συνολικά.

Σε συνεργασία µε τις εθνικές αρχές ανταγωνισµού και τα εθνικά δικαστήρια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφαρµόζει την πολιτική ανταγωνισµού της ΕΕ και κανόνες για τη διασφάλιση θεµιτού ανταγωνισµού µεταξύ των επιχειρήσεων. Αυτό συµβάλλει στη µείωση των τιµών και στη βελτίωση της ποιότητας, ενθαρρύνει την καινοτοµία και την αποδοτικότητα και παρέχει περισσότερες επιλογές για τους καταναλωτές.

Τι κάνει η ΕΕ

Η Επιτροπή επεµβαίνει στις εξής περιπτώσεις:

  • συµπράξεις (καρτέλ) ή άλλες παράνοµες ρυθµίσεις µεταξύ εταιρειών για αποφυγή του ανταγωνισµού µεταξύ τους ή επιβολή τεχνητά υψηλών τιµών·
  • περιπτώσεις στις οποίες επιχειρήσεις µε µεγάλο µερίδιο στην αγορά καταχρώνται τη δεσπόζουσα θέση τους προσπαθώντας να εκτοπίσουν τους ανταγωνιστές τους ή χρεώνοντας πολύ υψηλές τιµές·
  • συγχωνεύσεις και εξαγορές εταιρειών που θα µπορούσαν να αποτελέσουν πλήγµα για τον ανταγωνισµό στην ενιαία αγορά·
  • χρηµατοδοτική στήριξη (κρατική ενίσχυση) από κυβερνήσεις της ΕΕ σε εταιρείες, που µπορεί να προκαλέσει στρέβλωση του ανταγωνισµού στην ενιαία αγορά ευνοώντας ορισµένες εταιρείες εις βάρος άλλων, και
  • προώθηση της νοοτροπίας του ανταγωνισµού σε διεθνές επίπεδο, ώστε οι εταιρείες της ΕΕ να απολαµβάνουν συνθήκες θεµιτού ανταγωνισµού σε άλλες αγορές ανά τον κόσµο.

Οι έρευνες της ΕΕ για τις αντιανταγωνιστικές πρακτικές µπορεί να καλύπτουν όχι µόνο προϊόντα αλλά και επαγγέλµατα και υπηρεσίες. Η Επιτροπή παρακολουθεί τη βοήθεια που χορηγείται από κυβερνήσεις κρατών µελών σε επιχειρήσεις προκειµένου να βεβαιώνεται ότι η εν λόγω βοήθεια δεν παρέχει σε ορισµένες εταιρείες αθέµιτο πλεονέκτηµα έναντι των ανταγωνιστών τους. Οι κρατικές ενισχύσεις µπορεί να επιτρέπονται εάν βοηθούν ή δίνουν ώθηση σε µειονεκτούσες περιφέρειες, σε µικροµεσαίες επιχειρήσεις, στην έρευνα και ανάπτυξη, στην προστασία του περιβάλλοντος, στην κατάρτιση, την απασχόληση ή τον πολιτισµό.

Το 2016 και το 2017, η Επιτροπή επέβαλε πρόστιµο στα µέλη σύµπραξης (καρτέλ) κατασκευαστών φορτηγών στην οποία συµµετείχαν έξι κορυφαίες εταιρείες που παράγουν πάνω από το 90 % των µεσαίων και βαρέων φορτηγών που πωλούνται στην Ευρώπη: πρόκειται για τις εταιρείες Scania, Daimler, DAF, Iveco, MAN και Volvo/Renault. Η Επιτροπή επέβαλε στις έξι εταιρείες πρόστιµο ύψους 3,8 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό προστίθεται στον προϋπολογισµό της ΕΕ, µειώνοντας έτσι την επιβάρυνση των φορολογουµένων.

Οι µεγάλες εταιρείες απαγορεύεται να χρησιµοποιούν τη διαπραγµατευτική ισχύ τους για να επιβάλουν συνθήκες που θα καθιστούσαν δύσκολο για τους προµηθευτές ή τους πελάτες τους να συναλλάσσονται µε τους ανταγωνιστές τους. Ενδεικτικά, το 2017 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε στην Google πρόστιµο ύψους 2,42 δισ. ευρώ για κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης που κατέχει στις µηχανές αναζήτησης, προωθώντας τη δική της υπηρεσία σύγκρισης τιµών στα αποτελέσµατα αναζήτησης και υποβιβάζοντας εκείνες των ανταγωνιστών της. Και τον Ιούλιο 2018 η Google δέχθηκε άλλο ένα πρόστιµο ύψους 4,34 δισ. ευρώ για την επιβολή παράνοµων περιορισµών στους κατασκευαστές συσκευών Android. Περισσότερες πληροφορίες στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/competition/consumers/how/index_el.html.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/food-safety_el

Φορολογία

Οι εθνικές κυβερνήσεις είναι µεν υπεύθυνες για τον καθορισµό των φορολογικών συντελεστών και τη συλλογή των φόρων, ωστόσο η ΕΕ διασφαλίζει ότι τα φυσικά πρόσωπα ή οι επιχειρήσεις από άλλο κράτος µέλος δεν υφίστανται διακρίσεις και ότι οι φόροι δεν δηµιουργούν προβλήµατα στην ενιαία αγορά της ΕΕ.

Οι κυβερνήσεις των κρατών µελών έχουν σε µεγάλο βαθµό την ευχέρεια να σχεδιάζουν τη φορολογική νοµοθεσία τους σύµφωνα µε τις εθνικές προτεραιότητες. Ωστόσο, πρέπει σε αυτό το πλαίσιο να τηρούν ορισµένες θεµελιώδεις αρχές, όπως η αποφυγή των διακρίσεων και η ελεύθερη κυκλοφορία προϊόντων και υπηρεσιών στην ενιαία αγορά. Όλο και περισσότερες εταιρείες και πρόσωπα ασκούν δραστηριότητα σε περισσότερες από µία χώρες, γεγονός που διευκολύνει την προσπάθειά τους να καταβάλλουν τον λιγότερο δυνατό φόρο («φοροαποφυγή») ή να µην καταβάλλουν τους οφειλόµενους φόρους («φοροδιαφυγή») µε νόµιµα µέσα. Μια χώρα δεν µπορεί µόνη της να αντιµετωπίσει τα ζητήµατα αυτά και έτσι τα κράτη µέλη συνεργάζονται ώστε να είναι βέβαιο ότι η φορολογία είναι δίκαιη.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ΕΕ δεν εµπλέκεται απευθείας στην είσπραξη των φόρων ή στον καθορισµό των φορολογικών συντελεστών. Ο ρόλος της ΕΕ είναι να εποπτεύει τους εθνικούς φορολογικούς κανόνες, ώστε να διασφαλίζεται ότι συνάδουν µε ορισµένες πολιτικές της ΕΕ όπως:

  • η προώθηση της οικονοµικής ανάπτυξης και η δηµιουργία θέσεων εργασίας·
  • η εγγύηση της ελεύθερης διακίνησης των προϊόντων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων εντός της ΕΕ στην ενιαία αγορά·
  • η διασφάλιση ότι οι επιχειρήσεις σε µια χώρα δεν απολαµβάνουν αθέµιτο πλεονέκτηµα έναντι των ανταγωνιστών τους σε άλλη χώρα·
  • η µέριµνα ώστε οι φόροι να µην δηµιουργούν διακρίσεις κατά των καταναλωτών, των εργαζοµένων ή των επιχειρήσεων από άλλες χώρες της ΕΕ.

Για τη λήψη αποφάσεων σε ενωσιακό επίπεδο για φορολογικά ζητήµατα απαιτείται η συµφωνία των κυβερνήσεων όλων των κρατών µελών, ώστε να λαµβάνονται υπόψη τα συµφέροντα κάθε χώρας της ΕΕ. Για ορισµένους φόρους, όπως ο φόρος προστιθέµενης αξίας ή οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης για το πετρέλαιο, τον καπνό και το αλκοόλ, τα κράτη µέλη έχουν συµφωνήσει να ευθυγραµµίσουν σε αδρές γραµµές τους κανόνες και τους ελάχιστους συντελεστές τους, ώστε να αποφεύγεται ο αθέµιτος ανταγωνισµός εντός της ενιαίας αγοράς.

Οι φορολογικοί νόµοι ενός κράτους µέλους δεν πρέπει να επιτρέπουν σε άτοµα ή σε επιχειρήσεις να διαφεύγουν τη φορολογία σε άλλο κράτος µέλος. Η δράση σε επίπεδο ΕΕ είναι ουσιαστική για την αντιµετώπιση του προβλήµατος. Μετά την έγκριση σχεδίου δράσης της ΕΕ το 2012, έγιναν πολλά βήµατα σε νοµοθετικό επίπεδο για την καταπολέµηση της φορολογικής απάτης, της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής.

Ο στενός συντονισµός µεταξύ των φορολογικών διοικήσεων συµβάλλει επίσης στο να µην µπορούν οι εταιρείες να εκµεταλλεύονται τα κενά της νοµοθεσίας ανάµεσα στα συστήµατα των διαφόρων χωρών µε σκοπό τη µείωση του ύψους των καταβαλλόµενων φόρων.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/taxation_el

Τελωνεία

Η τελωνειακή ένωση της ΕΕ σηµαίνει ότι όλα τα κράτη µέλη συνεργάζονται προκειµένου να διασφαλίζεται ότι τα προϊόντα που εισάγονται στην ΕΕ κυκλοφορούν ελεύθερα και ότι είναι ασφαλή για τους ανθρώπους, τα ζώα και το περιβάλλον.

Η ουσία της τελωνειακής ένωσης είναι ότι τα µέλη της εφαρµόζουν τους ίδιους δασµούς στα προϊόντα που εισάγονται στην επικράτειά τους από τον υπόλοιπο κόσµο, και ότι δεν επιβάλλουν δασµούς στο εσωτερικό της. Στην περίπτωση της ΕΕ αυτό σηµαίνει ότι δεν καταβάλλονται τελωνειακοί δασµοί κατά τη διακίνηση προϊόντων από ένα κράτος µέλος σε άλλο.

Η Τελωνειακή Ένωση της ΕΕ είναι µία από τις λίγες αποκλειστικές αρµοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγείται τη νοµοθεσία για τα τελωνειακά θέµατα της ΕΕ και βεβαιώνεται για την εφαρµογή της.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Στην πράξη, η διαχείριση της τελωνειακής ένωσης της ΕΕ γίνεται από τις εθνικές τελωνειακές υπηρεσίες οι οποίες ενεργούν σαν να ήταν µία. Προστατεύουν τους καταναλωτές από προϊόντα που µπορεί να είναι επικίνδυνα ή επιβλαβή για την υγεία τους και επίσης τα ζώα και το περιβάλλον από φυτικές και ζωικές ασθένειες. Συµβάλλουν επίσης στην καταπολέµηση του οργανωµένου εγκλήµατος και της τροµοκρατίας και διασφαλίζουν ότι δεν γίνεται παράνοµη εξαγωγή πολύτιµων αντικειµένων από την Ευρώπη.

Οι τελωνειακές υπηρεσίες εµποδίζουν επίσης τις παράνοµες εξαγωγές αποβλήτων, καθώς η προστασία του περιβάλλοντος είναι ένα από τα βασικά τους καθήκοντα. Για τις επιχειρήσεις, Τελωνειακή Ένωση σηµαίνει ότι, ανεξαρτήτως του τόπου µέσω του οποίου τα προϊόντα εισέρχονται στην ΕΕ, ισχύουν οι ίδιοι κανόνες και ότι, µετά τον τελωνειακό έλεγχο, τα προϊόντα µπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα ή να πωλούνται οπουδήποτε εντός της τελωνειακής επικράτειας της ΕΕ.

Το 2016, παραδείγματος χάρη, διεκπεραιώθηκαν σχεδόν 313 εκατοµµύρια τελωνειακές διασαφήσεις από 2 000 και πλέον τελωνειακούς υπαλλήλους της ΕΕ που εργάζονται 365 ηµέρες τον χρόνο.

Η τελωνειακή πολιτική της ΕΕ επικεντρώνεται σήµερα στα εξής:

  • επίτευξη αποτελεσµατικής συνεργασίας όλων των κρατών µελών στο πλαίσιο της τελωνειακής ένωσης·
  • εισήγηση νοµοθεσίας και διαδικασιών µε στόχο τη µεγαλύτερη ασφάλεια και προστασία των πολιτών καθώς και τη διευκόλυνση του νόµιµου εµπορίου·
  • συνδροµή των χωρών της ΕΕ στην ανταλλαγή πληροφοριών που θα µπορούσαν να είναι χρήσιµες για τις τελωνειακές υπηρεσίες, και
  • διασφάλιση της ελεύθερης διακίνησης των προϊόντων µεταξύ των κρατών µελών στην ενιαία αγορά της ΕΕ.
Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/customs_el

Πολιτισµός και µέσα ενηµέρωσης

Η ΕΕ εργάζεται µε στόχο την προστασία της κοινής πολιτιστικής κληρονοµιάς της Ευρώπης και τη δυνατότητα όλων των πολιτών να έχουν πρόσβαση σ’ αυτή. Στηρίζει τις καλές τέχνες και συµβάλλει στην ανάπτυξη του πολιτιστικού και του οπτικοακουστικού τοµέα µας, ιδίως µέσω του προγράµµατος «Δηµιουργική Ευρώπη».

Ο πολιτισµός και η δηµιουργικότητα βρίσκονται στον πυρήνα του ευρωπαϊκού εγχειρήµατος και στην καρδιά της πολιτικής της ΕΕ στον τοµέα του πολιτισµού. Η πλούσια πολιτιστική κληρονοµιά και οι δυναµικοί δηµιουργικοί τοµείς της Ευρώπης προσφέρουν πολύ µεγάλο πλούτο, ευχαρίστηση και ταυτότητα σε εκατοµµύρια ανθρώπους.

Η ΕΕ έχει στόχο την προστασία της πολιτιστικής κληρονοµιάς και πολυµορφίας στις διάφορες χώρες και την αξιοποίηση της συνεισφοράς του πολιτιστικού και του δηµιουργικού τοµέα στην οικονοµία και την κοινωνία. Η πολιτική της ΕΕ επιδιώκει επίσης να ανταποκριθεί σε συνήθεις προκλήσεις όπως η µετάβαση στην ψηφιακή παραγωγή και περιεχόµενο ή ο τρόπος ενθάρρυνσης της καινοτοµίας στον τοµέα του πολιτισµού. Η νέα ευρωπαϊκή ατζέντα για τον πολιτισµό περιλαµβάνει συγκεκριµένες δράσεις για την εκµετάλλευση όλων των δυνατοτήτων του πολιτισµού.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Το πρόγραµµα «Δηµιουργική Ευρώπη» έχει στόχο να ενισχύσει τους πολιτιστικούς και δηµιουργικούς τοµείς της Ευρώπης και να χρηµατοδοτήσει γύρω στους 3 700 πολιτιστικούς φορείς, 250 000 καλλιτέχνες και επαγγελµατίες του πολιτισµού, περισσότερους από 7 000 κινηµατογράφους και 2 800 κινηµατογραφικές ταινίες και 4 500 µεταφράσεις βιβλίων στη διάρκεια της επταετούς υλοποίησής του. Επενδύει 1,46 δισ. ευρώ για:

  • την προώθηση της ευρωπαϊκής πολιτισµικής και γλωσσικής πολυµορφίας·
  • την ώθηση της οικονοµικής ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας στους δηµιουργικούς τοµείς·
  • τη συνδροµή των δηµιουργικών και πολιτιστικών τοµέων για την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών και την ανάπτυξη νέων επιχειρηµατικών µοντέλων, και
  • τη διάχυση των καλλιτεχνικών έργων σε ένα ευρύτερο κοινό στην Ευρώπη και διεθνώς.

Η Δηµιουργική Ευρώπη προωθεί επίσης πρωτοβουλίες όπως τα βραβεία της ΕΕ για την πολιτιστική κληρονοµιά, την αρχιτεκτονική, τη λογοτεχνία και τη µουσική, το Σήµα Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονοµιάς, καθώς και τον θεσµό της Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Πρωτεύουσας. Σκοπός του Ευρωπαϊκού Έτους Πολιτιστικής Κληρονοµιάς 2018 ήταν να ενθαρρύνει περισσότερους ανθρώπους να ανακαλύψουν και να εγκύψουν στην πολιτιστική κληρονοµιά της Ευρώπης, και να καλλιεργήσει τη συνείδηση της συµµετοχής σε έναν κοινό ευρωπαϊκό χώρο.

Η Επιτροπή συντονίζει επίσης τη χάραξη της πολιτικής, την έρευνα και την υποβολή εκθέσεων για ευρύ φάσµα θεµάτων, από την απόκτηση στοιχειωδών γνώσεων για τα µέσα επικοινωνίας και την ψηφιακή διανοµή έως την προστασία της πολιτιστικής κληρονοµιάς ή τον πολιτισµό στις εξωτερικές σχέσεις. Επιπλέον, ενθαρρύνει τη συνεργασία και την αµοιβαία µάθηση µεταξύ των κρατών µελών.

Η πολιτική της ΕΕ στον τοµέα των οπτικοακουστικών µέσων και των µέσων ενηµέρωσης έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι, όπως και τα υπόλοιπα αγαθά και υπηρεσίες, τα οπτικοακουστικά µέσα (κινηµατογράφος, τηλεόρασης και βίντεο) υπόκεινται σε κανόνες που έχουν ισχύ σε όλη την ΕΕ, ώστε να διασφαλίζεται ότι µπορούν να διακινούνται ελεύθερα και ισότιµα στην ενιαία αγορά, ανεξαρτήτως του µέσου δια του οποίου παρέχονται. Η ΕΕ υποστηρίζει επίσης την ανάπτυξη και τη διανοµή των ευρωπαϊκών ταινιών και άλλου περιεχοµένου, µε στόχο την προώθηση της πολιτισµικής πολυµορφίας.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/culture-and-media_el

Νεολαία

Μέσω των πολιτικών και των προγραµµάτων για την νεολαία η ΕΕ επιδιώκει να διασφαλίσει την πλήρη συµµετοχή των νέων σε όλους τους τοµείς της κοινωνίας και να τους προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες στην εκπαίδευση και την αγορά εργασίας.

Η κοινωνική ένταξη των νέων είναι ζωτικής σηµασίας για την ευρωπαϊκή κοινωνία και τη δηµοκρατική υγεία. Η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία προάγει τη µετάβαση των νέων στην ενήλικη ζωή, την υγεία και την ποιότητα ζωής τους, τη συµµετοχή τους στην κοινωνία και σε εθελοντικές δράσεις και δράσεις αλληλεγγύης, καθώς και την απασχόληση και την επιχειρηµατικότητά τους. Οι πολιτικές της ΕΕ για τη νεολαία προσφέρουν επίσης στους νέους την ευκαιρία να γεφυρώσουν τα κενά στην εκπαίδευση και τις δεξιότητές τους, ώστε να µπορούν να προσαρµοστούν πιο αποτελεσµατικά στις προκλήσεις και να συµβάλουν στη θετική µετάλλαξη της κοινωνίας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σηµαντικό δεδοµένου η ανεργία των νέων παραµένει ιδιαίτερα υψηλή.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ΕΕ υλοποιεί προγράµµατα και πρωτοβουλίες µε στόχο να βοηθήσει τη νεολαία της Ευρώπης να συµµετάσχει πιο ενεργά στην κοινωνία και να επωφεληθεί από τη γνωριµία µε µια άλλη χώρα. Σε αυτά περιλαµβάνονται τα εξής:

  • Το Erasmus+ είναι το πρόγραµµα της ΕΕ που υποστηρίζει την εκπαίδευση, την επαγγελµατική κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισµό στην Ευρώπη. Με προϋπολογισµό που ανέρχεται σε 14,7 δισ. ευρώ, παρέχει ευκαιρίες σε περισσότερους από 4 εκατοµµύρια Ευρωπαίους να αποκτήσουν γνώσεις και δεξιότητες µέσα από εµπειρίες στο εξωτερικό όπως οι σπουδές, τα προγράµµατα πρακτικής άσκησης, τα προγράµµατα µαθητείας, οι ανταλλαγές νέων, η διδασκαλία, η κατάρτιση, οι δραστηριότητες για νέους και ο αθλητισµός.
  • Η Επιτροπή δίνει έµφαση στην ανάγκη για δοµηµένο διάλογο ως µέσο αµοιβαίας επικοινωνίας µεταξύ των νέων και των υπευθύνων λήψης αποφάσεων µε στόχο την πρωτογενή πληροφόρηση από τους νέους όσον αφορά πολιτικές που είναι σηµαντικές για αυτούς. Ο δοµηµένος αυτός διάλογος οργανώνεται σε κύκλους των 18 µηνών, καθένας από τους οποίους εστιάζει σε µια συγκεκριµένη θεµατική ενότητα και παρέχει στους νέους την ευκαιρία να εκφράσουν τις απόψεις τους επί του συγκεκριµένου θέµατος.
  • Το πρόγραµµα Erasmus για Νέους Επιχειρηµατίες δίνει σε νέους ή νεαρούς Ευρωπαίους επιχειρηµατίες τη δυνατότητα να αποκτήσουν τις αναγκαίες δεξιότητες για την έναρξη και λειτουργία µιας µικρής επιχείρησης.
  • Το Ευρωπαϊκό Σώµα Αλληλεγγύης είναι µια πρωτοβουλία της ΕΕ, η οποία δηµιουργεί ευκαιρίες για όσους νέους επιθυµούν να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους λαµβάνοντας µέρος σε δραστηριότητες, στη χώρα τους ή στο εξωτερικό, προς όφελος κοινοτήτων και ατόµων σε όλη την Ευρώπη.
  • Οι Εγγυήσεις για τη Νεολαία, µε χρηµατοδότηση ύψους 8,8 δισ. ευρώ, στηρίζουν την απασχόληση των νέων µεριµνώντας ώστε να προσφέρεται σε όλους τους νέους κάτω των 25 ετών µια ποιοτική, συγκεκριµένη πρόταση για εργασία, µαθητεία, πρακτική άσκηση ή συνέχιση της εκπαίδευσης εντός τεσσάρων µηνών από την ολοκλήρωση της τυπικής εκπαίδευσης ή την απώλεια της εργασίας τους.

Η ευρωπαϊκή δικτυακή πύλη της νεολαίας παρέχει πληροφορίες σχετικά µε τα παραπάνω και σχετικά µε άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ για τους νέους της Ευρώπης, ενώ το EURES, η ευρωπαϊκή πύλη για την επαγγελµατική κινητικότητα, φέρνει επίσης σε επαφή άτοµα που αναζητούν εργασία και εταιρείες που προσφέρουν εργασία σε όλη την ΕΕ.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/youth_el

Αθλητισµός

Η ΕΕ προωθεί τα οφέλη για την υγεία και τις θετικές αξίες που σχετίζονται µε τον αθλητισµό, στηρίζει τη συνεργασία µεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και τον διάλογο µε τις αθλητικές οργανώσεις και αντιµετωπίζει προβλήµατα όπως η χρήση παράνοµων ουσιών, οι προσυνεννοηµένοι αγώνες και η βία.

Ο αθλητισµός και η άσκηση αποτελούν αναπόσπαστο µέρος της ζωής εκατοµµυρίων Ευρωπαίων. Επιπροσθέτως της καλής υγείας και της ποιότητας ζωής που προσφέρει, ο αθλητισµός µπορεί να συµβάλει στην αντιµετώπιση προβληµάτων όπως ο ρατσισµός, ο κοινωνικός αποκλεισµός και η ανισότητα µεταξύ των φύλων. Ο αθλητισµός παρέχει επίσης σηµαντικά οικονοµικά οφέλη και αποτελεί σηµαντικό εργαλείο στις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ. Η πολιτική της ΕΕ για τον αθλητισµό υλοποιείται σήµερα κατά κύριο λόγο µέσω του προγράµµατος Erasmus+.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ΕΕ εστιάζει στον αθλητισµό θεωρώντας ότι αποτελεί µέσο για τη διατήρηση της υγείας του πληθυσµού, τη δηµιουργία κοινοτήτων, την ενθάρρυνση της κοινωνικής ένταξης και την προώθηση των ίσων ευκαιριών.

  • Το Erasmus+ συγχρηµατοδοτεί πρωτοβουλίες που συµβάλλουν στην ανάπτυξη, ανταλλαγή και εφαρµογή καινοτόµων ιδεών και πρακτικών για την προώθηση του µαζικού αθλητισµού. Το «Erasmus+ sport» συµβάλλει στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης του αθλητισµού, προάγοντας τη συνεργασία µεταξύ των αθλητικών οργανώσεων, των δηµόσιων αρχών και άλλων ενδιαφερόµενων µερών.
  • Ο αθλητισµός µπορεί να γεφυρώσει τα κοινωνικά χάσµατα, να χειραφετήσει τους ανθρώπους ενώ παρέχει ευκαιρίες για ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων. Τα κράτη µέλη της ΕΕ που υποβάλλουν αιτήσεις για επιχορήγηση από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο και το Ευρωπαϊκό Ταµείο Περιφερειακής Ανάπτυξης ενθαρρύνονται να συµπεριλάβουν έργα που προάγουν την κοινωνική ένταξη µέσω του αθλητισµού. Τα αθλητικά βραβεία #BeInclusive της ΕΕ αναδεικνύουν τις οργανώσεις που χρησιµοποιούν τη δύναµη του αθλητισµού µε στόχο την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης για τις µειονεκτούσες οµάδες.
  • Η ευρωπαϊκή εβδοµάδα αθλητισµού ενθαρρύνει τους Ευρωπαίους να είναι δραστήριοι στην καθηµερινή ζωή τους.
  • Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενθαρρύνει τις αθλητικές οργανώσεις να ασκούν χρηστή διακυβέρνηση.
  • Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντάσσει σταδιακά τον αθλητισµό στις διµερείς συµφωνίες µε χώρες εκτός της ΕΕ.

Η συνεργασία µεταξύ των κρατών µελών της ΕΕ στον αθλητισµό συµφωνείται µέσω πολυετούς σχεδίου εργασίας της ΕΕ για τον αθλητισµό. Το πιο πρόσφατο σχέδιο (για την περίοδο 2017-2020) ορίζει τρεις προτεραιότητες: την ακεραιότητα στον αθλητισµό, την οικονοµική διάσταση του αθλητισµού, και τη σχέση αθλητισµού και κοινωνίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζεται µε τα κράτη µέλη και τους ενδιαφεροµένους για την προαγωγή του ρόλου του αθλητισµού και την εξεύρεση λύσεων στα προβλήµατα που ταλανίζουν τον ευρωπαϊκό αθλητισµό.

Η έρευνα για τον αθλητισµό και τη φυσική δραστηριότητα που διενεργήθηκε από το Ευρωβαρόµετρο δείχνει ότι οι πολίτες της ΕΕ δεν αθλούνται αρκετά. Η πολιτική της ΕΕ για την υγεία ενθαρρύνει την άθληση τόσο µέσω της ανταλλαγής ορθών πρακτικών µεταξύ των χωρών της ΕΕ και µε τα ενδιαφερόµενα µέρη, όσο και µέσω της πλατφόρµας της ΕΕ για τη διατροφή, τη σωµατική άσκηση και την υγεία, η οποία παρέχει ένα φόρουµ για την αντιµετώπιση τάσεων που κάνουν κακό στην υγεία.

Οι κατευθυντήριες γραµµές της ΕΕ για τη σωµατική άσκηση (2008) και η σύσταση του Συµβουλίου σχετικά µε την προώθηση της σωµατικής άσκησης για τη βελτίωση της υγείας σε όλους τους τοµείς (2013) δείχνουν πώς οι εθνικές πολιτικές µπορούν να ενθαρρύνουν τη δραστηριότητα. Η πρωτοβουλία «Tartu: Πρόσκληση για έναν υγιεινό τρόπο ζωής» (2017) περιλαµβάνει 15 δράσεις για την προώθηση υγιών συνηθειών.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/sport_el

Προϋπολογισµός

Ο προϋπολογισµός της ΕΕ βοηθά στην υλοποίηση όλων όσα είναι σηµαντικά για τους Ευρωπαίους. Με τη συγκέντρωση πόρων σε επίπεδο ΕΕ, τα κράτη µέλη µπορούν να επιτύχουν περισσότερα απ’ όσα θα µπορούσαν ενεργώντας µεµονωµένα.

Ο προϋπολογισµός της ΕΕ παρέχει στήριξη σε ένα ευρύ φάσµα πολιτικών που υλοποιούνται στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει βοηθήσει την ΕΕ να εδραιώσει την ισχύ της στη διεθνή σκηνή, πρωτοστατώντας στον αγώνα κατά της κλιµατικής αλλαγής και αποτελώντας τον µεγαλύτερο χορηγό ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας στον κόσµο.

Κατά τη διάρκεια της οικονοµικής και χρηµατοπιστωτικής κρίσης, ο προϋπολογισµός της ΕΕ αποδείχθηκε ισχυρό µέσο στήριξης των επενδύσεων. Ενώ οι εθνικοί προϋπολογισµοί σε πολλά κράτη µέλη δέχονταν σοβαρές πιέσεις, ο προϋπολογισµός της ΕΕ, και ιδίως τα διαρθρωτικά ταµεία, αναδύθηκε από την κρίση του 2008 ως σταθεροποιητικός παράγοντας που επενδύει στην ανάπτυξη και την απασχόληση. Πιο πρόσφατα, ο προϋπολογισµός στήριξε επίσης τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και την αντίδραση της Ευρώπης στην προσφυγική κρίση και στην απειλή του οργανωµένου εγκλήµατος και της τροµοκρατίας.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Η ΕΕ συµφωνεί σχετικά µε µακροπρόθεσµα σχέδια προϋπολογισµού, που παρέχουν µια σταθερή βάση για την εκτέλεση του προϋπολογισµού για περίοδο τουλάχιστον 5 ετών. Ο τρέχων µακροπρόθεσµος προϋπολογισµός της ΕΕ καλύπτει την περίοδο 2014-2020 και παρέχει στην ΕΕ τη δυνατότητα να επενδύσει περίπου 1 τρισ. ευρώ στη διάρκεια αυτής της περιόδου. Τον Μάιο 2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της για τον µακροπρόθεσµο προϋπολογισµό της ΕΕ από το 2021 έως το 2027.

Ο ετήσιος προϋπολογισµός αποφασίζεται µε δηµοκρατικό τρόπο. Αρχικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει σχέδιο πρότασης προϋπολογισµού. Κατόπιν, οι εθνικές κυβερνήσεις (µέσω του Συµβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και το άµεσα εκλεγµένο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εγκρίνουν τον προϋπολογισµό της ΕΕ, συνήθως πριν από την αρχή του χρόνου. Γύρω στο 94 % του προϋπολογισµού διατίθεται στα κράτη µέλη, κυρίως για την τόνωση της απασχόλησης και της ανάπτυξης στην Ευρώπη, καθώς και εκτός της ΕΕ σε αναπτυξιακή και ανθρωπιστική βοήθεια, ενώ το 6 % καλύπτει τα διοικητικά έξοδα της ΕΕ.

Ο ετήσιος προϋπολογισµός της ΕΕ για το 2019 ανήλθε σε περίπου 165,8 δισ. ευρώ —ένα σηµαντικό ποσό σε απόλυτες τιµές, που όµως αντιστοιχεί µόνο στο 1 % του πλούτου που παράγεται ετησίως από τις οικονοµίες της ΕΕ. Περίπου 80 % του προϋπολογισµού της ΕΕ χρηµατοδοτείται από τις εθνικές εισφορές που βασίζονται στο ακαθάριστο εθνικό εισόδηµα και στον φόρο προστιθέµενης αξίας.

Κάθε χρόνο, µετά από σύσταση του Συµβουλίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφασίζει αν θα δώσει την τελική έγκριση, ή «απαλλαγή», για τον τρόπο µε τον οποίο η Επιτροπή εκτέλεσε τον προϋπολογισµό της ΕΕ. Η διαδικασία αυτή διασφαλίζει πλήρη λογοδοσία και διαφάνεια και, όταν χορηγείται, η απαλλαγή συνεπάγεται επίσηµο κλείσιµο των λογαριασµών για το δεδοµένο έτος.

Πρόληψη της απάτης

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέµησης της Απάτης µεριµνά ώστε τα χρήµατα των φορολογουµένων να αξιοποιούνται µε τον καλύτερο τρόπο διερευνώντας υποθέσεις απάτης, διαφθοράς και παράνοµων δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε κονδύλια της ΕΕ.

Η διαφθορά και η απάτη µπορούν να βλάψουν σοβαρά την οικονοµία και να υπονοµεύσουν την εµπιστοσύνη των πολιτών στους δηµοκρατικούς θεσµούς και διαδικασίες. Ωστόσο, η θεσµική διαφθορά δεν είναι η µοναδική απειλή. Το λαθρεµπόριο τσιγάρων, η µη καταβολή εισαγωγικών δασµών για είδη υπόδησης και ένδυσης, η είσπραξη επιδοτήσεων για καλλιέργεια πορτοκαλιών σε κτήµατα που δεν υπάρχουν –υπάρχουν πολλά παραδείγµατα απάτης, µεγάλα και µικρά, που µπορεί να έχουν κόστος για τους Ευρωπαίους φορολογούµενους.

Για την αντιµετώπιση αυτών των απειλών, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέµησης της Απάτης (γνωστή και ως OLAF) διερευνά υποθέσεις απάτης, διαφθοράς και παράνοµων δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε κονδύλια της ΕΕ, καθώς και περιπτώσεις σοβαρών παραπτωµάτων που διαπράττονται από υπαλλήλους της ΕΕ και µέλη των οργάνων της ΕΕ και συνδράµει τα όργανα στην εκπόνηση και εφαρµογή πολιτικών για την πρόληψη και τον εντοπισµό της απάτης. Η OLAF υπάγεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά διαθέτει πλήρη ανεξαρτησία όσον αφορά τις ερευνητικές αρµοδιότητες της.

Video:

Τι κάνει η ΕΕ

Όταν µια υπόθεση εικαζόµενης διαφθοράς ή απάτης σε σχέση µε κονδύλια της ΕΕ αξιολογείται και αποδεικνύεται βάσιµη από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέµησης της Απάτης, κινείται διαδικασία έρευνας. Μια έρευνα µπορεί να περιλαµβάνει συνεντεύξεις και επιθεώρηση εγκαταστάσεων. Η Υπηρεσία συντονίζει επίσης τις επιθεωρήσεις που διενεργούν οι υπηρεσίες καταπολέµησης της απάτης των κρατών µελών που εµπλέκονται στην υπόθεση.

Μετά την ολοκλήρωση µιας έρευνας, η Υπηρεσία συνιστά τη λήψη µέτρων στα όργανα της ΕΕ και τις εθνικές κυβερνήσεις που εµπλέκονται: τα µέτρα αυτά συνήθως είναι ποινικές έρευνες, ανακτήσεις χρηµατικών ποσών ή άλλα πειθαρχικά µέτρα. Κατόπιν, παρακολουθεί πώς εφαρµόζονται αυτές οι συστάσεις.

Οι εθνικές τελωνειακές αρχές διενεργούν τακτικές κοινές επιχειρήσεις µε την Υπηρεσία (και άλλους οργανισµούς της ΕΕ) για την καταπολέµηση του λαθρεµπορίου και της απάτης σε ορισµένους τοµείς υψηλού κινδύνου και σε συγκεκριµένες εµπορικές διαδροµές. Για παράδειγµα, το 2017 κοινές τελωνειακές επιχειρήσεις που πραγµατοποιήθηκαν µε χρηµατοδότηση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέµησης της Απάτης είχαν ως αποτέλεσµα την κατάσχεση 75 εκατοµµυρίων τσιγάρων καθώς και δεκάδων χιλιάδων άλλων πλαστών προϊόντων.

Η Υπηρεσία συµβάλλει επίσης στην εκπόνηση, παρακολούθηση και εφαρµογή των ενωσιακών πολιτικών καταπολέµησης της απάτης, σε στενή συνεργασία µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/topics/fraud-prevention_el

3 Πώς λαµβάνει αποφάσεις και πώς ενεργεί η Ευρωπαϊκή Ένωση

1 ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ ΠΟΙΟΣ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται στο κράτος δικαίου. Αυτό σηµαίνει ότι κάθε ενέργεια της ΕΕ στηρίζεται σε συνθήκες που έχουν εγκριθεί οικειοθελώς και µε δηµοκρατικές διαδικασίες από όλες τις χώρες της ΕΕ. Οι συνθήκες υποβάλλονται σε διαπραγµάτευση και συµφωνούνται από όλα τα κράτη µέλη της ΕΕ, που στη συνέχεια τις επικυρώνουν στα κοινοβούλιά τους ή µέσω δηµοψηφίσµατος.

Οι συνθήκες προσδιορίζουν τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τους κανόνες για τη λειτουργία των οργάνων της ΕΕ, τη λήψη των αποφάσεων και τη σχέση της ΕΕ µε τα κράτη µέλη. Οι συνθήκες τροποποιούνται µε κάθε προσχώρηση νέων κρατών µελών στην ΕΕ. Κατά καιρούς τροποποιούνται επίσης για τη µεταρρύθµιση των θεσµικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ανάθεση σε αυτή νέων τοµέων αρµοδιότητας.

Η πιο πρόσφατη τροποποιητική συνθήκη, η Συνθήκη της Λισαβόνας τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεµβρίου 2009. Οι προηγούµενες συνθήκες έχουν ενσωµατωθεί στην τωρινή ενοποιηµένη απόδοση, η οποία περιλαµβάνει τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πιο πρόσφατα, η ΕΕ συµφώνησε σχετικά µε τη Συνθήκη για τη Σταθερότητα, τον Συντονισµό και τη Διακυβέρνηση στην Οικονοµική και Νοµισµατική Ένωση, µια διακυβερνητική συνθήκη που υποχρεώνει τις συµµετέχουσες χώρες να θεσπίζουν αυστηρούς κανόνες προκειµένου να διασφαλίζονται ισοσκελισµένοι δηµόσιοι προϋπολογισµοί και ενισχύει τη διακυβέρνηση της ζώνης του ευρώ.

Στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης συµµετέχουν διάφορα ευρωπαϊκά θεσµικά όργανα, και συγκεκριµένα:

Τα συµβουλευτικά όργανα (Ευρωπαϊκή Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή και Επιτροπή των Περιφερειών) και τα εθνικά κοινοβούλια έχουν επίσης τον δικό τους ρόλο.

Γενικότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι εκείνη που προτείνει τη νέα νοµοθεσία η οποία όµως εγκρίνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο (το οποίο καλείται επίσης Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Στη συνέχεια, η νοµοθεσία εφαρµόζεται από τα κράτη µέλη και το ενδιαφερόµενο θεσµικό όργανο ή όργανα της ΕΕ.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκλέγεται από τους πολίτες της ΕΕ µε άµεσες εκλογές που διεξάγονται κάθε πέντε χρόνια (οι πιο πρόσφατες το 2019). Κάθε κράτος µέλος εκλέγει έναν συγκεκριµένο αριθµό βουλευτών (ευρωβουλευτές): οι έδρες κατανέµονται µε βάση τον πληθυσµό του κάθε κράτους µέλους. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εδρεύει τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στο Στρασβούργο. Σημερινός πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι ο David.

Οι ευρωβουλευτές είναι οργανωµένοι σε πολιτικές οµάδες, καθώς και σε επιτροπές οι οποίες εξετάζουν τις προτάσεις νέας νοµοθεσίας στους διάφορους τοµείς πολιτικής.

Σε επίπεδο λήψης αποφάσεων, το Κοινοβούλιο είναι αρµόδιο για τα εξής:

  • Έγκριση, τροποποίηση ή απόρριψη νοµοθεσίας της ΕΕ, από κοινού µε το Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, µε βάση τις προτάσεις της Επιτροπής. Το Κοινοβούλιο είναι επίσης συναρµόδιο µε το Συµβούλιο για την έγκριση του προϋπολογισµού της ΕΕ (µετά από εισήγηση της Επιτροπής).
  • Λήψη αποφάσεων σχετικά µε διεθνείς συµφωνίες.
  • Λήψη αποφάσεων σχετικά µε τις διευρύνσεις της ΕΕ.
  • Εκλογή του Προέδρου της Επιτροπής, κατόπιν εισήγησης των κρατών µελών, και στη συνέχεια έγκριση του συνόλου των Επιτρόπων.
  • Εξέταση του προγράµµατος εργασιών της Επιτροπής και διατύπωση αιτήµατος για υποβολή νοµοθετικών προτάσεων.

Οι εργασίες του Κοινοβουλίου περιλαµβάνουν δύο κύρια στάδια.

  • Νοµοπαρασκευαστικές επιτροπές: το Κοινοβούλιο διαθέτει 20 επιτροπές και 20 υποεπιτροπές, που ειδικεύονται η κάθε µία σε συγκεκριµένο τοµέα πολιτικής. Οι επιτροπές εξετάζουν τις προτάσεις νοµοθεσίας και οι ευρωβουλευτές και οι πολιτικές οµάδες µπορούν να καταθέσουν τροπολογίες ή να εισηγηθούν απόρριψη της προτεινόµενης νοµοθεσίας. Τα προς εξέταση θέµατα τίθενται επίσης προς συζήτηση στους κόλπους των πολιτικών οµάδων ώστε να αποφασιστεί πώς θα ψηφίσουν για το εκάστοτε θέµα.
  • Οι σύνοδοι της ολοµέλειας εγκρίνουν, τροποποιούν ή απορρίπτουν την προτεινόµενη νοµοθεσία: όλοι οι ευρωβουλευτές παρίστανται στην αίθουσα για την τελική ψηφοφορία επί της προτεινόµενης νοµοθεσίας και των προτεινόµενων τροπολογιών. Οι ολοµέλειες πραγµατοποιούνται συνήθως στο Στρασβούργο, ενώ οι τυχόν πρόσθετες σύνοδοι στις Βρυξέλλες.

Οι εργασίες της όγδοης κοινοβουλευτικής περιόδου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ολοκληρώθηκαν στις 18 Απριλίου 2019. Με άµεσες εκλογές στις 23-26 Μαΐου, οι πολίτες στα κράτη µέλη της ΕΕ εξέλεξαν ευρωβουλευτές οι οποίοι θα συγκροτήσουν το νέο Κοινοβούλιο. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το αποτέλεσμα των ευρωπαϊκών εκλογών του 2019 και τη συγκρότηση του νέου Κοινοβουλίου διατίθενται στον ιστότοπο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο

Το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο, που εδρεύει στις Βρυξέλλες, αποτελείται από τους αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων όλων των κρατών µελών της ΕΕ, τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των Ύπατο Εκπρόσωπο της ΕΕ για θέµατα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας.

Το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο είναι η σύνοδος των ηγετών της ΕΕ για τον καθορισµό του πολιτικού θεµατολογίου της ΕΕ. Αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο πολιτικής συνεργασίας µεταξύ των κρατών µελών της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο πραγµατοποιεί συνόδους κορυφής (συνήθως ανά τρίµηνο) των ηγετών της ΕΕ, υπό την προεδρία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου. Ο πρόεδρος µπορεί να συγκαλέσει επιπλέον συνόδους για την αντιµετώπιση επειγόντων ζητηµάτων. Τον Ιούλιο του 2019, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέλεξε τον. Charles Michel ως πρόεδρό του για την περίοδο από 1 Δεκεμβρίου 2019 έως 31 Μαΐου 2022.

Το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο αποφασίζει συνήθως µε συναίνεση ή, σε ορισµένες περιπτώσεις µε ειδική πλειοψηφία.

Το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο:

  • λαµβάνει αποφάσεις για τη γενική κατεύθυνση και τις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ, αλλά δεν νοµοθετεί·
  • επιλαµβάνεται σύνθετων ή ευαίσθητων θεµάτων που δεν µπορούν να επιλυθούν στα κατώτερα επίπεδα της διακυβερνητικής συνεργασίας·
  • καθορίζει την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας της ΕΕ, λαµβάνοντας υπόψη τα στρατηγικά συµφέροντα της ΕΕ και τον αντίκτυπο στην άµυνα·
  • προτείνει και εγκρίνει τους υποψηφίους για ορισµένες θέσεις µείζονος σηµασίας σε επίπεδο ΕΕ, όπως τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Για οποιοδήποτε θέµα, το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο έχει τη δυνατότητα:

  • να καλέσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για την αντιµετώπισή του·
  • να το διαβιβάσει στο Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να επιληφθεί εκείνο του συγκεκριµένου θέµατος.

Το Συµβούλιο

Μαζί µε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συµβούλιο είναι το βασικό όργανο λήψης αποφάσεων της ΕΕ. Είναι επίσης γνωστό ως Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο Συµβούλιο, οι υπουργοί των κρατών µελών της ΕΕ συναντώνται για να συζητήσουν, να τροποποιήσουν και να θεσπίσουν νοµοθεσία ή για να συντονίσουν πολιτικές. Οι υπουργοί έχουν την εξουσία να δεσµεύουν την κυβέρνησή τους ως προς τις ενέργειες που συµφωνούνται στις συνεδριάσεις του Συµβουλίου. Η προεδρία του Συµβουλίου ασκείται εκ περιτροπής µεταξύ των κρατών µελών σε εξαµηνιαία βάση, και η προεδρεύουσα χώρα είναι αρµόδια να προεδρεύει στις συνεδριάσεις του Συµβουλίου και να καθορίζει τα θεµατολόγια.

Το Συµβούλιο:

  • διαπραγµατεύεται και θεσπίζει ενωσιακή νοµοθεσία, από κοινού µε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, µε βάση τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής·
  • συντονίζει τις πολιτικές των χωρών της ΕΕ·
  • αναπτύσσει την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ βάσει κατευθυντήριων γραµµών τις οποίες καθορίζει το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο·
  • συνοµολογεί συµφωνίες µεταξύ της ΕΕ και άλλων χωρών ή διεθνών οργανισµών·
  • εγκρίνει τον ετήσιο προϋπολογισµό της ΕΕ από κοινού µε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Οι υπουργοί που συµµετέχουν σε µια συνεδρίαση είναι οι αρµόδιοι για τον τοµέα πολιτικής που πρόκειται να συζητηθεί. Για παράδειγµα, οι υπουργοί Περιβάλλοντος συνεδριάζουν στο πλαίσιο του Συµβουλίου Περιβάλλοντος. Οι υπουργοί συνεδριάζουν αρκετές φορές τον χρόνο προκειµένου να λάβουν αποφάσεις σχετικά µε την ΕΕ, αν και αξιωµατούχοι των κυβερνήσεων πραγµατοποιούν συνεδριάσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους για να συζητήσουν τις λεπτοµέρειες των πολιτικών.

Για να ληφθεί µια απόφαση απαιτείται συνήθως ειδική πλειοψηφία, η οποία ορίζεται ως το 55 % των κρατών µελών τα οποία πρέπει να αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65 % του συνολικού πληθυσµού της ΕΕ. Ωστόσο, ορισµένα θέµατα όπως η εξωτερική πολιτική και η φορολογία απαιτούν οµοφωνία (υπερψήφιση από όλα τα κράτη µέλη), ενώ απαιτείται απλή πλειοψηφία για τα διαδικαστικά και διοικητικά θέµατα.

Το Συµβούλιο δεν πρέπει να συγχέεται µε το Συµβούλιο της Ευρώπης, το οποίο δεν είναι όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά ένας διεθνής οργανισµός που συστάθηκε µε στόχο της προαγωγή της δηµοκρατίας και την προστασία των ανθρώπινων δικαιωµάτων και του κράτους δικαίου στην Ευρώπη. Αριθµεί σήµερα 47 ευρωπαϊκές χώρες-µέλη του, συµπεριλαµβανοµένων των κρατών µελών της ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι το κατεξοχήν αρµόδιο όργανο για την καθηµερινή λειτουργία της ΕΕ. Είναι το µοναδικό όργανο της ΕΕ που µπορεί να προτείνει νοµοθεσία (συχνά µετά από αίτηµα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συµβουλίου), η οποία όµως πρέπει στη συνέχεια να ψηφιστεί από το Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο. Οι περισσότεροι υπάλληλοι της Επιτροπής έχουν ως βάση τους τις Βρυξέλλες ή το Λουξεµβούργο, αλλά υπάρχουν γραφεία «αντιπροσωπείας» σε όλες τις πρωτεύουσες των κρατών µελών της ΕΕ.

Η Επιτροπή αποτελείται από το σώµα των επιτρόπων, έναν από κάθε κράτος µέλος, συµπεριλαµβανοµένων της προέδρου, Ursula von der Leyen, και των αντιπροέδρων.

Αφού προταθεί πρόεδρος για την Επιτροπή, το Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιλέγει τα άλλα 26 μέλη της Επιτροπής σε συµφωνία µε τον διορισθέντα πρόεδρο, και, κατόπιν, τα µέλη ως ενιαίο σώµα εγκρίνονται µε ψηφοφορία από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι επίτροποι αποτελούν την πολιτική ηγεσία της Επιτροπής και έχουν πενταετή θητεία. Σε κάθε επίτροπο ανατίθεται από τον πρόεδρο η ευθύνη συγκεκριµένων τοµέων πολιτικής.

Το προσωπικό της Επιτροπής αντιστοιχεί στους δηµόσιους υπαλλήλους ενός κράτους µέλους, και οργανώνεται σε τµήµατα, τα οποία καλούνται «γενικές διευθύνσεις» και «υπηρεσίες», και αντιστοιχούν στα υπουργεία σε εθνικό επίπεδο.

Οι αποφάσεις της Επιτροπής λαµβάνονται βάσει της συλλογικής ευθύνης του Σώµατος των Επιτρόπων. Όλοι οι επίτροποι είναι ισότιµοι κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και εξίσου υπόλογοι για τις αποφάσεις τους. Δεν διαθέτουν ατοµικές εξουσίες λήψης αποφάσεων, εκτός εάν εξουσιοδοτηθούν σχετικά σε ορισµένες περιπτώσεις.

Υπάρχουν οκτώ αντιπρόεδροι (συμπεριλαμβανομένων των τριών εκτελεστικών αντιπροέδρων και του Ύπατου Εκπροσώπου για θέµατα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας), οι οποίοι αναλαµβάνουν τους συγκεκριµένους ρόλους επιπροσθέτως του χαρτοφυλακίου τους ως απλών επιτρόπων. Οι αντιπρόεδροι ενεργούν εξ ονόµατος του προέδρου και συντονίζουν τις εργασίες στον τοµέα αρµοδιότητάς τους, µαζί µε άλλους επιτρόπους. Οι πολιτικές κατευθύνσεις που παρουσίασε η πρόεδρος von der Leyen τον Ιούλιο του 2019 ορίζουν έξι εμβληματικές φιλοδοξίες για την Ευρώπη.

Σε γενικές γραµµές, οι αποφάσεις λαµβάνονται µε συναίνεση, αλλά είναι δυνατό να διεξαχθεί και ψηφοφορία. Σε µια τέτοια περίπτωση, οι αποφάσεις λαµβάνονται µε απλή πλειοψηφία, και κάθε επίτροπος διαθέτει µία ψήφο. Στη συνέχεια, η σχετική γενική διεύθυνση επιλαµβάνεται του θέµατος. Αυτό γίνεται συνήθως µε την υποβολή σχεδίων νοµοθετικών προτάσεων.

Συµβουλευτικές επιτροπές

Οι συµβουλευτικές επιτροπές (Ευρωπαϊκή Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή και Επιτροπή των Περιφερειών) έχουν συµβουλευτικό ρόλο ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συµβουλίου και της Επιτροπής. Εκδίδουν γνωµοδοτήσεις για τις προτεινόµενες νοµοθετικές πράξεις. Η Ευρωπαϊκή Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή εκπροσωπεί την οργανωµένη κοινωνία των πολιτών ενώ η Επιτροπή των Περιφερειών εκπροσωπεί τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

Εθνικά κοινοβούλια

Τα 27 εθνικά κοινοβούλια των κρατών µελών συµβάλλουν στην εύρυθµη λειτουργία της ΕΕ µέσω του ελέγχου που ασκούν στις κυβερνήσεις τους σε σχέση µε τις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχουν µια σειρά δικαιωµάτων, όπως το δικαίωµα να εκφράζουν τους προβληµατισµούς τους σε σχέση µε σχέδια νοµοθετικών πράξεων.

Τα εθνικά κοινοβούλια υποβάλλουν αιτιολογηµένες γνώµες στην Επιτροπή όταν διαπιστώνουν ότι µια νοµοθετική πράξη δεν συνάδει µε την αρχή της επικουρικότητας. Εφόσον πληρούνται ορισµένες προϋποθέσεις, η Επιτροπή επανεξετάζει την πρόταση και εξηγεί δηµοσίως κατά πόσο προτίθεται να διατηρήσει, να τροποποιήσει ή να αποσύρει την πρότασή της.

Η Επιτροπή βρίσκεται επίσης σε συνεχή πολιτικό διάλογο µε τα εθνικά κοινοβούλια, τα οποία εκδίδουν γνωµοδοτήσεις σχετικά µε νοµοθετικές ή πολιτικές πρωτοβουλίες της Επιτροπής ή σχετικά µε πολιτικά ζητήµατα, ιδία πρωτοβουλία.

Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι ένα ανεξάρτητο όργανο της οικονοµικής και νοµισµατικής ένωσης στην οποία ανήκουν όλα τα κράτη µέλη της ΕΕ. Λαµβάνει τις αποφάσεις της χωρίς να ζητά ή να δέχεται υποδείξεις από κυβερνήσεις ή άλλα θεσµικά όργανα της ΕΕ. Σκοπός της είναι η διατήρηση της νοµισµατικής σταθερότητας στη ζώνη του ευρώ, µε εξασφάλιση χαµηλού και σταθερού πληθωρισµού τιµών καταναλωτή.

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων είναι η τράπεζα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αποτελεί ιδιοκτησία των κρατών µελών και αποστολή της είναι η δανειοδότηση επενδύσεων που υποστηρίζουν τους στόχους της ΕΕ. Δίνει έµφαση στην ενίσχυση της απασχόλησης και του δυναµικού ανάπτυξης της ΕΕ και στην υποστήριξη της δράσης για το κλίµα και των πολιτικών της ΕΕ πέραν των συνόρων της.

Οργανισµοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επικουρείται από µια σειρά οργανισµών της ΕΕ, οι οποίοι αποτελούν ανεξάρτητες νοµικές οντότητες που έχουν συσταθεί για την εκτέλεση συγκεκριµένων καθηκόντων βάσει της ενωσιακής νοµοθεσίας. Ασχολούνται µε θέµατα και προβλήµατα που επηρεάζουν τις ζωές των ανθρώπων που διαµένουν στην ΕΕ. Το έργο τους είναι εξαιρετικά σηµαντικό, καθώς παρέχουν στα όργανα και στα κράτη µέλη της ΕΕ εξειδικευµένες γνώσεις σε ποικίλους τοµείς, όπως η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, η ασφάλεια τροφίµων και φαρµάκων, η προστασία του περιβάλλοντος, τα θεµελιώδη δικαιώµατα και η ασφάλεια των συνόρων.

2 ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

Στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ συµµετέχουν διάφορα όργανα, ωστόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συµβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαδραµατίζουν πρωτεύοντα ρόλο.

Συνήθως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει νέες νοµοθετικές πράξεις οι οποίες εγκρίνονται στη συνέχεια από το Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο. Σε µερικές περιπτώσεις, η έγκριση δίνεται µόνον από το Συµβούλιο.

Με στόχο να διασφαλίζεται ότι η δράση της ΕΕ εκπληρώνει τους στόχους της µε τον πιο αποτελεσµατικό τρόπο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιµά τις προσδοκώµενες και τις πραγµατικές επιπτώσεις των πολιτικών, της νοµοθεσίας και άλλων σηµαντικών µέτρων. Μεριµνά επίσης για τη συµµετοχή των πολιτών και των ενδιαφερόµενων µερών σε όλα τα στάδια του κύκλου πολιτικής, από τον σχεδιασµό και την υποβολή πρότασης έως την εφαρµογή, αξιολόγηση και επακόλουθη αναθεώρηση ενός µέτρου.

Για την αναγγελία νέων νοµοθετικών πρωτοβουλιών ή προγραµµατισµένων αξιολογήσεων της ισχύουσας νοµοθεσίας, η Επιτροπή δηµοσιεύει αρχικές εκτιµήσεις επιπτώσεων ή χάρτες πορείας. Οι πιθανές οικονοµικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις των προτεινόµενων µέτρων αναλύονται και καταγράφονται στις εκτιµήσεις επιπτώσεων που συνοδεύουν τις νοµοθετικές προτάσεις.

Και τι γίνεται µε τη νοµοθεσία ή τις πρωτοβουλίες που βρίσκονται ήδη σε ισχύ; Αφού εφαρµοστούν για επαρκές χρονικό διάστηµα, οι πρωτοβουλίες αξιολογούνται προκειµένου να ελεγχθούν οι επιδόσεις τους έναντι τυποποιηµένων κριτηρίων. Σε αυτό το πλαίσιο, το πρόγραµµα βελτίωσης της καταλληλότητας και της αποδοτικότητας του κανονιστικού πλαισίου (REFIT) εντοπίζει ευκαιρίες για µείωση του κανονιστικού κόστους και απλούστευση των υφιστάµενων νόµων.

Υπάρχουν διάφορες κατηγορίες νοµοθετικών πράξεων που εφαρµόζονται µε διαφορετικούς τρόπους:

  • Ο κανονισµός είναι ένας νόµος ο οποίος εφαρµόζεται άµεσα και είναι δεσµευτικός για όλα τα κράτη µέλη. Δεν χρειάζεται να µεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο των κρατών µελών, αλλά ενδέχεται να χρειαστεί να τροποποιηθούν εθνικοί νόµοι, ώστε να µην αντιβαίνουν στον κανονισµό.
  • Η οδηγία είναι νόµος ο οποίος δεσµεύει τα κράτη µέλη, ή µια οµάδα κρατών µελών, να επιτύχουν έναν συγκεκριµένο στόχο. Συνήθως, οι οδηγίες πρέπει να µεταφερθούν στο εθνικό δίκαιο προκειµένου να αρχίσουν να ισχύουν. Είναι σηµαντικό να επισηµανθεί ότι η οδηγία προσδιορίζει το αποτέλεσµα που πρέπει να επιτευχθεί: κάθε κράτος µέλος αποφασίζει µεµονωµένα πώς θα το πετύχει.
  • Η απόφαση µπορεί να απευθύνεται σε κράτη µέλη, οµάδες ανθρώπων ή ακόµη και σε συγκεκριµένα άτοµα. Είναι δεσµευτική ως προς όλα τα µέρη της. Οι αποφάσεις χρησιµοποιούνται, π.χ. στις περιπτώσεις προτεινόµενων συγχωνεύσεων µεταξύ εταιρειών.
  • Οι συστάσεις και οι γνώµες παρέχουν στα όργανα της ΕΕ τη δυνατότητα να εκφράζουν τις απόψεις τους στα κράτη µέλη, και σε ορισµένες περιπτώσεις σε µεµονωµένους πολίτες, µε τρόπο που δεν είναι δεσµευτικός και δεν δηµιουργεί νοµική υποχρέωση στο πρόσωπο ή στην οντότητα στην οποία απευθύνονται.

Κάθε πρόταση για νέα νοµοθετική πράξη της ΕΕ βασίζεται σε συγκεκριµένο άρθρο Συνθήκης, το οποίο καλείται «νοµική βάση» της πρότασης. Η νοµική βάση προσδιορίζει τη νοµοθετική διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί.

Το µεγαλύτερο µέρος της ενωσιακής νοµοθεσίας εγκρίνεται µέσω της λεγόµενης «συνήθους νοµοθετικής διαδικασίας».

Συνήθης νοµοθετική διαδικασία

Η συνήθης νοµοθετική διαδικασία, γνωστή και ως «διαδικασία συναπόφασης», είναι η πιο συχνή διαδικασία για την έγκριση της νοµοθεσίας της ΕΕ. Τοποθετεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο σε ισότιµη βάση, και οι νόµοι που εκδίδονται µέσω αυτής είναι κοινές πράξεις του Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου. Αυτό ισχύει για το µεγαλύτερο µέρος της νοµοθεσίας της ΕΕ, που καλύπτει ευρύ φάσµα τοµέων, όπως τα δικαιώµατα των καταναλωτών, η προστασία του περιβάλλοντος και οι µεταφορές. Στο πλαίσιο της συνήθους νοµοθετικής διαδικασίας, η Επιτροπή υποβάλλει πρόταση η οποία πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και από το Συµβούλιο. Μετά την παραλαβή της πρότασης, η διαδικασία έχει ως εξής.

Η πρώτη ανάγνωση

  • Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζητά την πρόταση στις Επιτροπές του. Στις επιτροπές αυτές υποβάλλονται και τίθενται σε ψηφοφορία οι τροπολογίες της πρότασης. Στη συνέχεια η πρόταση έρχεται στην ολοµέλεια του Κοινοβουλίου, το οποίο ψηφίζει επί της πρότασης (καθώς και επί των τροπολογιών).
  • Το Συµβούλιο και τα κράτη µέλη εξετάζουν αναλυτικά την προτεινόµενη νοµοθεσία· το µεγαλύτερο µέρος της συζήτησης πραγµατοποιείται σε οµάδα εργασίας αποτελούµενη από υπαλλήλους. Πολλά ζητήµατα µπορούν να επιλυθούν σ’ αυτό το τεχνικό επίπεδο ή στα αµέσως ανώτερα επίπεδα, αν και ορισµένα θέµατα µπορεί να παραµείνουν ανοικτά για να οριστικοποιηθούν στις συνόδους των αρµόδιων υπουργών. Το Συµβούλιο καταλήγει σε πολιτική συµφωνία επί της νοµοθεσίας —αυτό µπορεί να προηγείται ή να έπεται της ψήφου του Κοινοβουλίου. Μετά την ψηφοφορία του Κοινοβουλίου, η πολιτική συµφωνία µετατρέπεται σε επίσηµη κοινή θέση. Αν η κοινή θέση του Συµβουλίου αποκλίνει από την ψήφο του Κοινοβουλίου ακολουθεί η δεύτερη ανάγνωση της νοµοθετικής πρότασης µε στόχο την επίλυση των διαφορών.
  • Εκπρόσωποι του Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου πραγµατοποιούν συχνά άτυπες συσκέψεις σε µια προσπάθεια να καταλήξουν σε συµφωνία πριν από την επίσηµη διατύπωση των θέσεών τους. Αν καταφέρουν να συµφωνήσουν, το Συµβούλιο θα εγκρίνει το ίδιο ακριβώς κείµενο µε το Κοινοβούλιο και η πρόταση θα γίνει νόµος. Αυτό ονοµάζεται συµφωνία σε πρώτη ανάγνωση.

Η δεύτερη ανάγνωση

  • Αν δεν επιτευχθεί συµφωνία σε πρώτη ανάγνωση, αρχίζει το στάδιο της δεύτερης ανάγνωσης. Ακολουθείται παρεµφερής διαδικασία µε την πρώτη ανάγνωση, αλλά αυτή τη φορά το Κοινοβούλιο εξετάζει, και υποβάλλει σε ψηφοφορία, τις αλλαγές που προτείνονται από το Συµβούλιο, το οποίο ακολούθως εξετάζει αυτά που προτείνει το Κοινοβούλιο. Η δεύτερη ανάγνωση είναι µια πιο σύντοµη διαδικασία σε σχέση µε την πρώτη ανάγνωση, καθώς µπορούν να συζητηθούν µόνον οι διαφορές στις θέσεις του Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου, ενώ ορισµένα στοιχεία υπόκεινται σε χρονικούς περιορισµούς.
  • Το Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο µπορεί να καταλήξουν σε συµφωνία σε αυτό το στάδιο (συµφωνία σε δεύτερη ανάγνωση). Αν τα δύο όργανα δεν καταφέρουν να φτάσουν σε κοινή απόφαση επί της προτεινόµενης νοµοθετικής πράξης, η τελευταία τίθεται ενώπιον «επιτροπής συνδιαλλαγής» που περιλαµβάνει ισάριθµους εκπροσώπους του Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου. Η διαδικασία συνδιαλλαγής εφαρµόζεται σπανίως σήµερα. Οι περισσότερες νοµοθετικές πράξεις εκδίδονται µε τη συνήθη νοµοθετική διαδικασία κατά την πρώτη ή τη δεύτερη ανάγνωση.
  • Αφού συµφωνηθεί ένα τελικό κείµενο, και γίνουν όλες οι µεταφράσεις, η νοµοθεσία διαβιβάζεται εκ νέου στο Κοινοβούλιο και στο Συµβούλιο, ώστε να µπορέσουν να την εγκρίνουν ως νοµοθετική πράξη. Ακολούθως, δηµοσιεύεται στην Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις επίσηµες γλώσσες της ΕΕ. Στην ίδια τη νοµοθετική πράξη προσδιορίζεται πότε πρέπει να εφαρµοστεί στα κράτη µέλη ή πότε τίθεται σε ισχύ, αν πρόκειται για κανονισµό.

Η Επιτροπή µπορεί να κινήσει δικαστική διαδικασία κατά κρατών µελών ζητώντας να τους επιβληθεί πρόστιµο, αν δεν εφαρµόσουν ή ενσωµατώσουν την ενωσιακή νοµοθεσία. Το σύνολο σχεδόν της ενωσιακής νοµοθεσίας εφαρµόζεται εντός των κρατών µελών. Αυτό µπορεί ενίοτε να οδηγήσει σε καταγγελίες για ανοµοιογενή εφαρµογή των κανόνων στις διάφορες χώρες. Ορισµένες αποφάσεις εφαρµόζονται απευθείας σε επίπεδο ΕΕ, ιδίως η νοµοθεσία περί ανταγωνισµού όπως οι αποφάσεις σε αντιµονοπωλιακές υποθέσεις. Βλέπε ενότητα 3 «Πώς διασφαλίζεται η συµµόρφωση µε τη νοµοθεσία της ΕΕ» κατωτέρω για περισσότερες πληροφορίες.

Από ποιον άλλο ζητείται γνώµη;

Κατά τη λήψη των αποφάσεων σε µια σειρά τοµέων πολιτικής, το Κοινοβούλιο, το Συµβούλιο και η Επιτροπή ζητεί τη γνώµη της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής και Κοινωνικής Επιτροπής (πρόεδρος της οποίας είναι ο Luca Jahier).

Το Κοινοβούλιο, το Συµβούλιο και η Επιτροπή πρέπει να συµβουλεύονται την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (πρόεδρος της οποίας από το 2017 είναι ο Karl-Heinz Lambertz) σε θέµατα που άπτονται των περιφερειών.

Οι γνωµοδοτήσεις των επιτροπών δεν είναι δεσµευτικές για τα όργανα της ΕΕ.

Επίσης, µπορεί να ζητηθεί η γνώµη και άλλων οργάνων και οργανισµών, όταν η πρόταση σχετίζεται µε τον τοµέα ενδιαφέροντος ή αρµοδιότητάς τους, π.χ. της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για προτάσεις που άπτονται οικονοµικών και δηµοσιονοµικών θεµάτων.

Εθνική εποπτεία

Τα εθνικά κοινοβούλια παραλαµβάνουν τα σχέδια νοµοθετικών πράξεων ταυτόχρονα µε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο. Μπορούν να διατυπώνουν τη γνώµη τους, ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι αποφάσεις λαµβάνονται στο πιο ενδεδειγµένο επίπεδο. Οι δραστηριότητες της ΕΕ υπόκεινται στην αρχή της επικουρικότητας —αυτό σηµαίνει ότι, εκτός από τους τοµείς στους οποίους έχει αποκλειστική αρµοδιότητα, η ΕΕ ενεργεί µόνο στις περιπτώσεις όπου η δράση σε επίπεδο ΕΕ θα είναι πιο αποτελεσµατική απ’ ό,τι σε εθνικό επίπεδο. Τα εθνικά κοινοβούλια επιβλέπουν τη σωστή εφαρµογή της αρχής αυτής κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ και µπορούν να υποβάλλουν «αιτιολογηµένη γνώµη» όταν θεωρούν ότι η αρχή δεν γίνεται σεβαστή.

Συµµετοχή των πολιτών

Κάθε Ευρωπαίος πολίτης έχει δικαίωµα να υποβάλει αίτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε µία από τις 24 επίσηµες γλώσσες της ΕΕ, υπό µορφή καταγγελίας ή αιτήµατος, για ζητήµατα που εµπίπτουν στο πεδίο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι αναφορές εξετάζονται από την Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία αποφαίνεται ως προς το παραδεκτό τους και είναι υπεύθυνη για τη διεκπεραίωσή τους.

Οι πολίτες µπορούν επίσης να συµµετάσχουν απευθείας στη χάραξη πολιτικών της ΕΕ καλώντας την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για θέµα στο οποίο η ΕΕ έχει αρµοδιότητα να νοµοθετεί. Μια «πρωτοβουλία Ευρωπαίων πολιτών», όπως ονοµάζεται, πρέπει να υποστηρίζεται από τουλάχιστον ένα εκατοµµύριο πολίτες της ΕΕ, που προέρχονται από τουλάχιστον επτά κράτη µέλη. Απαιτείται ένας ελάχιστος αριθµός υπογραφόντων στο κάθε ένα από τα επτά αυτά κράτη µέλη.

Οι πολίτες µπορούν να διατυπώνουν τις απόψεις τους σχετικά µε τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής σε βασικά στάδια της διαδικασίας χάραξης πολιτικής και της νοµοθετικής διαδικασίας. Μέσω της διαδικτυακής πύλης Πείτε την άποψή σας, οι πολίτες και τα ενδιαφερόµενα µέρη µπορούν να συµβάλλουν µε διάφορους τρόπους:

  • Η Επιτροπή ανακοινώνει πρώτα µια νέα πρωτοβουλία ή την αξιολόγηση µιας υφιστάµενης πολιτικής ή νόµου δηµοσιεύοντας αρχική εκτίµηση επιπτώσεων ή χάρτη πορείας. Οι πολίτες και τα ενδιαφερόµενα µέρη έχουν προθεσµία τεσσάρων εβδοµάδων για να διατυπώσουν παρατηρήσεις, οι οποίες δηµοσιεύονται στον ίδιο ιστότοπο.
  • Κατά την εκπόνηση µιας νέας πρωτοβουλίας ή τη διενέργεια αξιολόγησης, η Επιτροπή πραγµατοποιεί δηµόσιες διαβουλεύσεις µέσω διαδικτυακών ερωτηµατολογίων που είναι ανοικτά για 12 εβδοµάδες.
  • Όταν µια νοµοθετική πρόταση λάβει την οριστική µορφή της και υποβληθεί από την Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο, οι πολίτες έχουν άλλη µια ευκαιρία να υποβάλουν παρατηρήσεις. Η περίοδος αναπληροφόρησης για τις προτάσεις της Επιτροπής είναι οκτώ εβδοµάδες, µετά την παρέλευση των οποίων οι παρατηρήσεις διαβιβάζονται στο Κοινοβούλιο και στο Συµβούλιο προκειµένου να ληφθούν υπόψη στις διαπραγµατεύσεις τους.
  • Μέσω του προγράµµατος Μείωση του φόρτου, οι πολίτες µπορούν ανά πάσα στιγµή να υποβάλλουν υποδείξεις στην Επιτροπή σχετικά µε τρόπους απλούστευσης και βελτίωσης των υφιστάµενων νόµων ή πολιτικών µε στόχο µεγαλύτερη αποτελεσµατικότητα και µικρότερο φόρτο.

Στη διαδικτυακή πύλη Πείτε την άποψή σας, οι πολίτες µπορούν να εγγραφούν συνδροµητές προκειµένου να ειδοποιούνται µέσω ηλεκτρονικού ταχυδροµείου όταν ανακοινώνονται νέες πρωτοβουλίες για ζητήµατα που άπτονται του ενδιαφέροντός τους ή για να παρακολουθούν τις εξελίξεις σε σχέση µε επιµέρους πρωτοβουλίες.

Συντονισµός των πολιτικών των κρατών µελών — το παράδειγµα της οικονοµικής πολιτικής

Στο πλαίσιο της οικονοµικής και νοµισµατικής ένωσης, η οικονοµική πολιτική της ΕΕ βασίζεται στον στενό συντονισµό των εθνικών οικονοµικών πολιτικών. Ο συντονισµός αυτός εξασφαλίζεται από τους υπουργούς Οικονοµίας και Οικονοµικών που συγκροτούν το Συµβούλιο Οικονοµικών και Δηµοσιονοµικών Υποθέσεων.

Η Ευρωοµάδα (Eurogroup) αποτελείται από τους υπουργούς Οικονοµίας και Οικονοµικών των µελών της ζώνης του ευρώ. Λαµβάνει µέτρα για την προώθηση της οικονοµικής ανάπτυξης και της χρηµατοπιστωτικής σταθερότητας στη ζώνη του ευρώ µέσω του συντονισµού των οικονοµικών πολιτικών.

Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας

H κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας είναι η οργανωµένη, συµφωνηµένη εξωτερική πολιτική της ΕΕ, κυρίως για τη διπλωµατία στον τοµέα της ασφάλειας και της άµυνας και για τις σχετικές ενέργειες. Για να ληφθεί µια απόφαση απαιτείται οµοφωνία µεταξύ των κρατών µελών στο Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά αν υπάρξει συµφωνία, ορισµένες πτυχές µπορούν να αποφασιστούν περαιτέρω µε ειδική πλειοψηφία. Για θέματα εξωτερικής πολιτικής σε υπουργικό επίπεδο, η ΕΕ εκπροσωπείται από τον Ύπατο Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και αντιπρόεδρο της Επιτροπής, που σήμερα είναι ο Josep Borrell Fontelles, που προεδρεύει επίσης στις συνεδριάσεις των υπουργών Εξωτερικών.

Σύναψη διεθνών συµφωνιών

Κάθε χρόνο, το Συµβούλιο συνάπτει (δηλαδή υπογράφει επισήµως) συµφωνίες µεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τρίτων χωρών ή διεθνών οργανισµών. Οι συµφωνίες αυτές µπορεί να καλύπτουν γενικούς τοµείς, όπως το εµπόριο, η συνεργασία και ανάπτυξη, ή να αφορούν επιµέρους κλάδους όπως η κλωστοϋφαντουργία, η αλιεία, η επιστήµη και η τεχνολογία ή οι µεταφορές. Απαιτείται η σύµφωνη γνώµη του Κοινοβουλίου για όλες τις διεθνείς συµφωνίες σε τοµείς που καλύπτονται από τη συνήθη νοµοθετική διαδικασία.

Έγκριση του προϋπολογισµού της ΕΕ

Ο ετήσιος προϋπολογισµός της ΕΕ εγκρίνεται από κοινού από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο. Εάν τα δύο όργανα δεν συµφωνούν, ακολουθούνται οι διαδικασίες συνδιαλλαγής µέχρι να εγκριθεί ο προϋπολογισµός. Βλέπε ενότητα 4 «Ανάληψη δράσης: ο προϋπολογισµός της ΕΕ» κατωτέρω για περισσότερες πληροφορίες.

3 ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΕΤΑΙ Η ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΕ

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης διασφαλίζει ότι η νοµοθεσία της ΕΕ ερµηνεύεται και εφαρµόζεται µε τον ίδιο τρόπο σε όλα τα κράτη µέλη. Το Δικαστήριο είναι αρµόδιο για την επίλυση νοµικών διαφορών µεταξύ κρατών µελών, θεσµικών οργάνων της ΕΕ, επιχειρήσεων και φυσικών προσώπων. Για να διαχειριστεί τις πολλές χιλιάδες υποθέσεις που λαµβάνει, διαιρείται σε δύο κύρια σώµατα: το Δικαστήριο και το Γενικό Δικαστήριο.

Αν ένα φυσικό πρόσωπο ή µια εταιρεία έχει υποστεί βλάβη ως αποτέλεσµα πράξης ή παράλειψης οργάνου ή υπαλλήλου της ΕΕ, µπορεί να προσφύγει στο Δικαστήριο κατά του εν λόγω οργάνου ή υπαλλήλου, µε έναν από τους ακόλουθους τρόπους:

  • έµµεσα µέσω των εθνικών δικαστηρίων, τα οποία µπορεί να αποφασίσουν να παραπέµψουν την υπόθεση στο Δικαστήριο·
  • άµεσα ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, εάν απόφαση ενός οργάνου της ΕΕ έχει προκαλέσει βλάβη στο εν λόγω φυσικό πρόσωπο ή εταιρεία άµεσα και ατοµικά.

Εάν κάποιος θεωρεί ότι οι αρχές µιας χώρας έχουν παραβιάσει νοµοθεσία της ΕΕ, µπορεί να ακολουθήσει την επίσηµη διαδικασία καταγγελιών.

Πώς λειτουργεί το δικαστήριο

Οι υποθέσεις διεκπεραιώνονται σε δύο στάδια.

  • Έγγραφο στάδιο. Οι διάδικοι υποβάλλουν υποµνήµατα στο Δικαστήριο, ενώ παρατηρήσεις µπορούν επίσης να υποβάλλονται από εθνικές αρχές, όργανα της ΕΕ και, ενίοτε, φυσικά πρόσωπα. Όλα αυτά συνοψίζονται από τον εισηγητή δικαστή και στη συνέχεια συζητούνται στη γενική συνεδρίαση του Δικαστηρίου.
  • Προφορικό στάδιο. Πρόκειται για τη δηµόσια ακροαµατική διαδικασία: οι δικηγόροι των διαδίκων εκθέτουν τα επιχειρήµατά τους ενώπιον των δικαστών και του γενικού εισαγγελέα, οι οποίοι µπορούν να τους υποβάλουν ερωτήσεις. Αν το δικαστήριο αποφασίσει ότι απαιτείται γνώµη του γενικού εισαγγελέα, αυτή υποβάλλεται µερικές εβδοµάδες µετά την ακρόαση. Στη συνέχεια, οι δικαστές διασκέπτονται και εκδίδουν την απόφασή τους.

Παρεµφερής είναι και η διαδικασία του Γενικού Δικαστηρίου, µε εξαίρεση το γεγονός ότι η ακρόαση των υποθέσεων γίνεται ενώπιον τριών δικαστών χωρίς την παρουσία γενικού εισαγγελέα.

Άλλα δικαστικά όργανα της ΕΕ

Ο Ευρωπαίος Διαµεσολαβητής λαµβάνει και διερευνά καταγγελίες και συµβάλλει στον εντοπισµό περιπτώσεων κακοδιοίκησης από τα θεσµικά όργανα, τους οργανισµούς και τους άλλους φορείς της ΕΕ. Οποιοσδήποτε πολίτης, κάτοικος, ένωση ή επιχείρηση κράτους µέλους της ΕΕ µπορεί να υποβάλει καταγγελία στον Διαµεσολαβητή.

Ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδοµένων είναι επιφορτισµένος µε την προστασία των προσωπικών δεδοµένων και της ιδιωτικής ζωής των Ευρωπαίων πολιτών, που είναι αποθηκευµένα από τα όργανα της ΕΕ σε ηλεκτρονική, έγγραφη ή οπτική µορφή. Προωθεί επίσης τις ορθές πρακτικές στον τοµέα αυτό µεταξύ των θεσµικών οργάνων, οργανισµών και φορέων της ΕΕ.

4 ΑΝΑΛΗΨΗ ΔΡΑΣΗΣ: Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΕ

Η ΕΕ συµφωνεί σχετικά µε µακροπρόθεσµα σχέδια δαπανών (το λεγόµενο πολυετές δηµοσιονοµικό πλαίσιο) που παρέχουν µια σταθερή βάση για την εκτέλεση του προϋπολογισµού για περίοδο τουλάχιστον πέντε ετών. Αυτό επιτρέπει στην ΕΕ να συµπληρώνει τους εθνικούς προϋπολογισµούς µέσω χρηµατοδοτικών πολιτικών µε προστιθέµενη αξία για την ΕΕ. Το πολυετές δηµοσιονοµικό πλαίσιο ορίζει τα µέγιστα ετήσια κονδύλια (ανώτατα όρια) που µπορεί να διαθέσει η ΕΕ στις διάφορες κατηγορίες δαπανών (γραµµές του προϋπολογισµού). Ο τρέχων προϋπολογισµός καλύπτει την περίοδο 2014-2020 και παρέχει στην ΕΕ τη δυνατότητα να επενδύσει περίπου 1 τρισ. ευρώ στη διάρκεια της εν λόγω περιόδου στους πέντε τοµείς δράσης της ΕΕ.

Ο ετήσιος προϋπολογισµός της ΕΕ εγκρίνεται από κοινού από το Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συζητείται στο Κοινοβούλιο σε δύο διαδοχικές αναγνώσεις και τίθεται σε ισχύ όταν υπογραφεί από τον Πρόεδρο του Κοινοβουλίου. Η Επιτροπή Ελέγχου του Προϋπολογισµού, του Κοινοβουλίου, παρακολουθεί τον τρόπο διάθεσης του προϋπολογισµού και το Κοινοβούλιο αποφασίζει κάθε χρόνο αν θα εγκρίνει την εκτέλεση του προϋπολογισµού από την Επιτροπή για το προηγούµενο οικονοµικό έτος.

Ο ετήσιος προϋπολογισµός της ΕΕ για το 2019 ανήλθε σε περίπου 165,8 δισ. ευρώ —ένα σηµαντικό ποσό σε απόλυτες τιµές, που όµως αντιστοιχεί µόνο στο 1 % του πλούτου που παράγεται ετησίως από τα κράτη µέλη.

Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση και εκτέλεση του προϋπολογισµού της ΕΕ και των πολιτικών και προγραµµάτων που εγκρίνει το Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο. Η εκτέλεση και η διάθεση των δαπανών γίνεται στην πράξη από τις εθνικές και τοπικές αρχές αλλά η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για την επίβλεψή τους. Η Επιτροπή εκτελεί τον προϋπολογισµό υπό το άγρυπνο βλέµµα του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου. Και τα δύο όργανα έχουν ως στόχο τη χρηστή δηµοσιονοµική διαχείριση.

Τοµείς που χρηµατοδοτούνται από τον προϋπολογισµό της ΕΕ (2014-2020)


Κάθε χρόνο, µετά από σύσταση του Συµβουλίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφασίζει αν θα δώσει την τελική έγκριση, ή «απαλλαγή», για τον τρόπο µε τον οποίο η Επιτροπή εκτέλεσε τον προϋπολογισµό της ΕΕ. Η διαδικασία αυτή διασφαλίζει πλήρη λογοδοσία και διαφάνεια και, όταν χορηγείται, η απαλλαγή συνεπάγεται επίσηµο κλείσιµο των λογαριασµών για το δεδοµένο έτος.

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο είναι το ανεξάρτητο όργανο εξωτερικού ελέγχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ελέγχει εάν εισπράχθηκαν σωστά τα έσοδα της ΕΕ, εάν οι δαπάνες πραγµατοποιήθηκαν µε νόµιµο και κανονικό τρόπο, και εάν υπήρξε χρηστή διαχείριση των οικονοµικών πόρων. Ασκεί τα καθήκοντά του ανεξάρτητα από τα άλλα θεσµικά όργανα της ΕΕ και τις κυβερνήσεις.



Ένας σύγχρονος προϋπολογισµός για µια ΕΕ που προστατεύει, ενδυναµώνει και υπερασπίζεται τους πολίτες της

Τον Μάιο 2018 η Επιτροπή παρουσίασε τις προτάσεις της για έναν σύγχρονο, µακροπρόθεσµο προϋπολογισµό για την περίοδο 2021-2027. Οι προτάσεις αποτελούν µια ρεαλιστική απάντηση στα εξαιρετικά δύσκολα προβλήµατα που καλούµαστε να αντιµετωπίσουµε: τεχνολογικές και δηµογραφικές αλλαγές, µετανάστευση, κλιµατική αλλαγή και ανεπάρκεια πόρων, ανεργία και απειλές για την ασφάλεια, στις οποίες προστίθεται και η γεωπολιτική αστάθεια. Η αποχώρηση του Ηνωµένου Βασιλείου θα έχει επίσης σηµαντικές επιπτώσεις στον προϋπολογισµό της ΕΕ.

Η Επιτροπή έχει προτείνει ενίσχυση της χρηµατοδότησης σε τοµείς στους οποίους η ΕΕ µπορεί να συµβάλει πιο ουσιαστικά. Αυτό θα επιτευχθεί µε τη διεύρυνση και τον εκσυγχρονισµό υφιστάµενων προγραµµάτων µε αποδεδειγµένη αποτελεσµατικότητα, και µε τη δηµιουργία νέων ειδικά προσαρµοσµένων προγραµµάτων σε τοµείς στους οποίους απαιτείται µια νέα προσέγγιση που θα συµβάλει στην εκπλήρωση των φιλοδοξιών της ΕΕ. Στους τοµείς αυτούς συγκαταλέγονται οι εξής:

  • επένδυση στην καινοτοµία και την ψηφιακή οικονοµία·
  • δηµιουργία ευκαιριών κατάρτισης και απασχόλησης για τους νέους·
  • συνέχιση των προσπαθειών της ΕΕ για µια ολοκληρωµένη προσέγγιση της µετανάστευσης και της διαχείρισης των συνόρων·
  • περαιτέρω ανάπτυξη των ικανοτήτων της ΕΕ στον τοµέα της ασφάλειας και της άµυνας·
  • ενίσχυση της εξωτερικής δράσης της ΕΕ και επένδυση στη δράση για το κλίµα και στην προστασία του περιβάλλοντος·
  • ενίσχυση της οικονοµικής και νοµισµατικής ένωσης.

Βλέπε επίσης τις ακόλουθες ενότητες στο Μέρος 2: Προϋπολογισµός· Τραπεζικές και χρηµατοπιστωτικές υπηρεσίες· Οικονοµία, δηµοσιονοµικά θέµατα και ευρώ· Πρόληψη της απάτης· και Φορολογία.

Επικοινωνήστε με την ΕΕ

Αυτοπροσώπως

Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν εκατοντάδες κέντρα πληροφόρησης Europe Direct. Μπορείτε να βρείτε τη διεύθυνση του πλησιέστερου σε σας κέντρου στον ιστότοπο Europa: https://europa.eu/european-union/contact_el

Τηλεφωνικά ή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου

Η Europe Direct είναι μια υπηρεσία που απαντά στις ερωτήσεις σας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με αυτή την υπηρεσία:

  • καλώντας ατελώς τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (ορισμένα δίκτυα τηλεφωνίας ενδέχεται να χρεώνουν τις κλήσεις αυτές),
  • καλώντας τον αριθμό 00 32 2 299 9696 ή
  • μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από τον ιστότοπο Europa: https://europa.eu/european-union/contact_el

Βρείτε πληροφορίες σχετικά με την ΕΕ

Στο διαδίκτυο

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ είναι διαθέσιμες στον ιστότοπο Europa: https://europa.eu/european-union/index_el

Στις εκδόσεις της ΕΕ

Μπορείτε να καταφορτώσετε ή να παραγγείλετε δωρεάν και επί πληρωμή εκδόσεις της ΕΕ στην ακόλουθη διεύθυνση: https://op.europa.eu/el/publications. Μπορείτε να ζητήσετε πολλαπλά αντίγραφα δωρεάν εκδόσεων επικοινωνώντας με την υπηρεσία Europe Direct ή με το τοπικό σας κέντρο πληροφόρησης (βλ. https://op.europa.eu/el/publications).

Στη νομοθεσία της ΕΕ και σε σχετικά έγγραφα

Για πρόσβαση σε νομικές πληροφορίες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του συνόλου της ενωσιακής νομοθεσίας από το 1952 σε όλες τις επίσημες γλώσσες, μεταβείτε στον ιστότοπο EUR-Lex, στην ακόλουθη διεύθυνση: http://eur-lex.europa.eu

Στα δημόσια δεδομένα από την ΕΕ

Η Πύλη Δημόσιων Δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (http://data.europa.eu/euodp/el) παρέχει πρόσβαση σε σύνολα δεδομένων από την ΕΕ. Τα δεδομένα μπορούν να καταφορτωθούν και να επαναχρησιμοποιηθούν δωρεάν, τόσο για εμπορικούς όσο και για μη εμπορικούς σκοπούς.

ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει γραφεία (αντιπροσωπείες) σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης: https://ec.europa.eu/info/contact/local-offices-eu-member-countries_en

ΓΡΑΦΕΙΑ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαθέτει γραφεία συνδέσμου σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης: http://www.europarl.europa.eu/at-your-service/el/stay-informed/liaison-offices-in-your-country

ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει επίσης αντιπροσωπείες σε άλλα µέρη του κόσµου: https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/area/geo_en

Πληροφορίες

H Ευρωπαϊκή Ένωση – Τι είναι και τι κάνει

Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας
Συντακτική υπηρεσία & στοχευμένη προβολή
1049 Βρυξέλλες
ΒΕΛΓΙΟ

Το χειρόγραφο ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2020.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν φέρει ευθύνη για οποιαδήποτε συνέπεια προερχόμενη από την περαιτέρω χρήση της παρούσας έκδοσης.

Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2020

© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2020

Η περαιτέρω χρήση επιτρέπεται εφόσον αναφέρεται η πηγή.

Η πολιτική περαιτέρω χρήσης εγγράφων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διέπεται από την απόφαση 2011/833/ΕΕ (ΕΕ L 330 της 14.12.2011, σ. 39).

Για κάθε χρήση ή αναπαραγωγή φωτογραφιών ή άλλου υλικού τα οποία δεν καλύπτονται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να ζητείται απευθείας η άδεια των κατόχων των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Όλες οι φωτογραφίες: © Shutterstock, © Fotolia

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΙΚΟΙ ΚΩΔΙΚΟΙ

Print ISBN 978-92-79-93622-7 doi:10.2775/3942 NA-04-18-778-EL-C
PDF ISBN 978-92-79-93638-8 doi:10.2775/125652 NA-04-18-778-EL-N
HTML ISBN 978-92-76-02218-3 doi:10.2775/349289 NA-04-18-778-EL-Q