Przeciwdziałanie radykalizacji postaw prowadzącej do terroryzmu – Komisja odpowiedziała na potrzeby państw członkowskich, ale nie uniknęła pewnych niedociągnięć dotyczących koordynacji i oceny

Streszczenie

I

Państwa członkowskie Unii Europejskiej (UE) są odpowiedzialne za swoje bezpieczeństwo narodowe, w tym walkę z terroryzmem. Do ich kompetencji należy opracowywanie i wdrażanie działań na szczeblu krajowym w celu przeciwdziałania radykalizacji postaw, czyli zjawisku polegającemu na przyjmowaniu przez ludzi ideologii ekstremistycznej i zachowań, które mogą doprowadzić ich do popełnienia aktów terroryzmu. Radykalizacja postaw wynika z szeregu czynników, a zatem w celu rozwiązania tego problemu podejmuje się zazwyczaj szeroką gamę działań zapobiegawczych. Komisja ma za zadanie wspierać działania podejmowane przez państwa członkowskie i pomagać w zapewnieniu wymiany dobrych praktyk. W tym celu korzysta z coraz szerszego zakresu unijnych funduszy.

II

W ramach kontroli Trybunał sprawdził, czy Komisja sprawnie zarządza tym przekrojowym wsparciem. W szczególności Trybunał ocenił, czy:

1. Komisja zapewnia państwom członkowskim odpowiednie wsparcie;
2. działania finansowane z różnych unijnych funduszy są koordynowane, by jak najlepiej wykorzystać potencjalne synergie;
3. Komisja ustanowiła ramy oceny skuteczności i gospodarności wykorzystania udzielonego wsparcia.

III

W ujęciu ogólnym Trybunał stwierdził, że Komisja odpowiedziała na potrzeby państw członkowskich, ale wystąpiły pewne niedociągnięcia w zakresie koordynacji i oceny.

IV

Komisja wspierała współpracę między państwami członkowskimi za pośrednictwem odpowiednich inicjatyw, takich jak sieć RAN, Forum UE ds. Internetu i Europejska Sieć Komunikacji Strategicznej.

V

Koordynowała udzielone wsparcie przekrojowe, na przykład organizując konsultacje między dyrekcjami generalnymi przy zatwierdzaniu programów pracy. Zapewniło to synergie między jej działaniami. Niemniej jednak – mimo niedawnych usprawnień – koordynację działań Komisji wciąż można poprawić. Na przykład, komisyjny przegląd działań finansowanych przez UE w tym obszarze nie obejmuje działań zarządzanych przez państwa członkowskie, a informacje te pomogłyby w pełni wykorzystać potencjalne synergie. Trybunał stwierdził też, że sieć RAN – jedna z głównych inicjatyw Komisji – nie jest w pełni wykorzystywana do rozpowszechniania rezultatów udanych projektów finansowanych przez UE.

VI

Komisja nie dopracowała jeszcze wystarczająco ram oceny dotyczącej tego, czy udzielne przez nią wsparcie jest skuteczne i czy zapewnia efekt gospodarności. Nie rozbiła na przykład ogólnych celów polityki na cele bardziej konkretne i mierzalne, a wykorzystanym przez Komisję środkom nie towarzyszą wskaźniki ani wartości docelowe umożliwiające ocenę wyników pod względem przeciwdziałania radykalizacji postaw.

VII

Osiągnięcia w ramach poszczególnych działań często są ponadto mierzone ich intensywnością, a nie ich skutecznością. W rezultacie istnieje ryzyko, że przydatne wnioski nie zostaną rozpowszechnione lub uwzględnione podczas opracowywania przez Komisję kolejnych działań lub strategii.

VIII

Na podstawie swoich ustaleń Europejski Trybunał Obrachunkowy zaleca, by Komisja:

1. udoskonaliła ramy ogólnej koordynacji działań na rzecz przeciwdziałania radykalizacji postaw;
2. zwiększyła praktyczne wsparcie na rzecz osób działających w terenie i decydentów politycznych w państwach członkowskich; oraz
3. udoskonaliła ramy oceny rezultatów.

Wstęp

UE wspiera działania państw członkowskich na rzecz walki z terroryzmem

01

Państwa członkowskie są odpowiedzialne za swoje bezpieczeństwo narodowe¹. W zależności od oceny ryzyka przyjęły one różne podejścia do walki z terroryzmem. Zadanie UE polega na dążeniu do zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa² przez ułatwianie wymiany informacji, współpracy operacyjnej oraz wymiany wiedzy i doświadczeń. W 2005 r. Rada przyjęła strategię UE w dziedzinie walki z terroryzmem³. Jej podstawą są cztery filary:

1. zapobieganie: usuwanie przyczyn radykalizacji postaw i werbunku terrorystów;
2. ochrona: ochrona obywateli i infrastruktury poprzez zapewnienie lepszego zabezpieczenia granic, transportu i infrastruktury krytycznej;
3. ściganie: ściganie terrorystów i prowadzenie dochodzeń w ich sprawach, utrudnianie im sporządzania planów, podróżowania i komunikacji, zerwanie sieci wsparcia, odcięcie od finansowania i dostępu do materiałów wykorzystywanych w zamachach oraz stawianie terrorystów przed wymiarem sprawiedliwości;
4. reagowanie: zarządzanie konsekwencjami ataków terrorystycznych i minimalizowanie tych konsekwencji.

02

W Europejskiej agendzie bezpieczeństwa z 2015 r.⁴ określono, w jaki sposób UE może wspierać państwa członkowskie w walce z terroryzmem. Skupiono się na zapobieganiu radykalizacji postaw i zagrożeniu stwarzanym przez zagranicznych bojowników terrorystycznych (powracających do Europy po dołączeniu do grup terrorystycznych w strefach konfliktu). Podkreślono konieczność zapewnienia lepszej ochrony obywateli i infrastruktury krytycznej oraz podjęcia walki z terroryzmem poza UE, a także znaczenie karania terrorystów i ich zwolenników oraz odcięcia im dostępu do finansowania, broni palnej i materiałów wybuchowych. Zwrócono ponadto uwagę na konieczność zapewnienia lepszej wymiany informacji, aby umożliwić śledzenie osób zaangażowanych w działalność terrorystyczną.

03

W walkę UE z terroryzmem zaangażowanych jest wiele instytucji i organów UE. Za pośrednictwem swoich komunikatów Komisja wnosi wkład w uzupełnienie strategii UE, przyjętej przez Radę w formie konkluzji Rady. Składa ponadto wnioski w sprawie aktów ustawodawczych dotyczących walki z terroryzmem, które następnie są negocjowane i przyjmowane przez Parlament Europejski i Radę⁵. Jest odpowiedzialna za należyte zarządzanie finansami w odniesieniu do środków unijnych oraz koordynację działań różnych dyrekcji generalnych i monitorowanie agencji w zakresie zapewniania wsparcia na rzecz państw członkowskich. Komisarz ds. unii bezpieczeństwa pracuje pod kierownictwem pierwszego wiceprzewodniczącego i wspiera działania komisarza ds. migracji, spraw wewnętrznych i obywatelstwa i zapewnia, by w odpowiedzi na terroryzm Komisja podejmowała stosowne działania w dziedzinie bezpieczeństwa. Z kolei koordynator Rady ds. zwalczania terroryzmu ma za zadanie monitorować ogólne wdrażanie strategii UE w dziedzinie walki z terroryzmem oraz zapewnić, by UE odgrywała aktywną rolę w tej walce.

Komisja podejmuje szeroką gamę działań, aby pomóc państwom członkowskim w przeciwdziałaniu radykalizacji postaw

04

Przeciwdziałanie radykalizacji postaw jest kluczowym elementem walki z terroryzmem. Większość podejrzanych w ostatnich atakach terrorystycznych w Europie to obywatele państw członkowskich, którzy ulegli radykalizacji⁶. W komunikatach dotyczących wsparcia na rzecz państw członkowskich mającego na celu przeciwdziałanie radykalizacji postaw skutkującej terroryzmem⁷ Komisja stoi na stanowisku, że radykalizacja postaw zazwyczaj jest wynikiem połączenia różnych czynników. W ostatnim z przytoczonych komunikatów Komisji opisano sieć społecznych czynników zniechęcających (np. marginalizacja i wykluczenie) i ideologicznych czynników zachęcających (np. nadużywanie przekazu religijnego przez osoby werbujące do uzasadnienia aktów przemocy).

05

Komisja jest zdania, że wspieranie państw członkowskich w walce z radykalizacją postaw to wielopłaszczyznowe, złożone wyzwanie, któremu można sprostać wyłącznie przez połączenie działań obejmujących różne obszary polityki i wymagających współdziałania zainteresowanych podmiotów na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim⁸. Działania te są finansowane z różnych funduszy, takich jak Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego, program „Horyzont 2020”, program „Sprawiedliwość”, program Erasmus+ i Europejski Fundusz Społeczny. Przeciwdziałanie radykalizacji postaw nie jest konkretnym celem żadnego z tych funduszy. Różnymi działaniami Komisji zarządza osiem dyrekcji generalnych, Europol, Eurojust i państwa członkowskie (zob. załącznik). Podejście Komisji do wspierania państw członkowskich w przeciwdziałaniu radykalizacji postaw przedstawiono na rys. 1.

06

W ramach programu „Horyzont 2020” udzielane są dotacje na badania mające na celu pogłębianie wiedzy o radykalizacji postaw. Przedmiotem badań są między innymi współczesne tendencje w zakresie radykalizacji postaw i opracowanie wszechstronnego podejścia do radykalizacji postaw prowadzącej do aktów przemocy. Wymianę dobrych praktyk umożliwiają inicjatywy takie jak sieć RAN (zob. ramka 1).

07

Terrorystycznej propagandzie w internecie przeciwdziała na przykład unijna jednostka ds. zgłaszania podejrzanych treści w internecie (EU IRU) utworzona przy Europolu, Forum UE ds. Internetu oraz Europejska Sieć Komunikacji Strategicznej (zob. ramka 2).

08

Budowę integracyjnych i stabilnych społeczeństw wspiera się za pomocą projektów finansowanych z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Policja, takich jak STRESAVIORA (zob. ramka 3). Również projekty finansowane w ramach Erasmus+ i Europejskiego Funduszu Społecznego mają na celu zwiększanie odporności na propagandę i dotarcie do społeczności defaworyzowanych. Ich cele są wprawdzie szersze, a projekty nie postały specjalnie w celu przeciwdziałania radykalizacji postaw, ale pośrednio pomagają jej zapobiegać.

09

Komisja wspiera państwa członkowskie w identyfikowaniu osób, których postawa uległa radykalizacji, i w działaniach dotyczących takich osób poprzez ułatwianie wymiany informacji między organami ścigania państw członkowskich (np. za pośrednictwem Systemu Informacyjnego Schengen). Wspiera też opracowywanie strategii wyjścia, które mają pomóc ludziom odciąć się od radykalnych środowisk i zresocjalizować się ze społeczeństwem dzięki projektom resocjalizacji i deradykalizacji finansowanym z programu „Sprawiedliwość”.

10

Radykalizacji postaw w państwach spoza Europy mają z kolei przeciwdziałać specjalne działania antyterrorystyczne i uwzględnienie tego aspektu w innych działaniach. Obejmuje to programy finansowane z Europejskiego Fundusz Rozwoju, programu Erasmus+, Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Instrumentu na rzecz Przyczyniania się do Stabilności i Pokoju.

Zakres kontroli i podejście kontrolne

Zakres kontroli

11

Trybunał sprawdził, czy Komisja odpowiednio zarządzała wsparciem na rzecz państw członkowskich mającym na celu przeciwdziałanie radykalizacji postaw skutkującej terroryzmem. Starał się uzyskać odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Komisja zapewnia państwom członkowskim odpowiednie wsparcie?
   Aby odpowiedzieć na to pytanie, Trybunał ocenił, czy cele polityki i działań Komisji opracowano tak, by odzwierciedlały one potrzeby państw członkowskich.
2. Czy działania finansowane z różnych unijnych funduszy są koordynowane, by jak najlepiej wykorzystać potencjalne synergie?
   Aby odpowiedzieć na to pytanie, Trybunał ocenił, czy Komisja posiada niezbędne procedury koordynacji wsparcia.
3. Czy Komisja ustanowiła ramy oceny skuteczności i gospodarnego wykorzystania udzielonego wsparcia?
   Aby odpowiedzieć na to pytanie, Trybunał przeanalizował, czy Komisja ustanowiła niezbędne ramy wskaźników i sprawozdawczości, by być w stanie ocenić, czy jej polityka jest skuteczna i zapewnia efekt gospodarności. Trybunał zbadał ponadto, czy w ocenie poszczególnych działań uwzględniono nie tylko ich intensywność, ale też skuteczność.

12

Kontrolerzy Trybunału skupili się przede wszystkim na okresie od 2014 r., pokrywającym się z okresem finansowania 2014–2020 funduszy i programów Komisji.

13

Zasadniczy przedmiot zainteresowania kontrolerów stanowiła kwestia zarządzania działaniami w UE, które miały na celu głównie zapobieganie i przeciwdziałanie radykalizacji postaw, ale uwzględnili też te działania, których cele były szersze i obejmowały na przykład włączenie społeczne grup defaworyzowanych. Kontrola nie objęła analizy systemów informatycznych (takich jak System Informacyjny Schengen) służących do wymiany informacji o osobach, których postawa uległa radykalizacji, między państwami członkowskimi.

Podejście kontrolne

14

Prace kontrolne w terenie były prowadzone od listopada 2016 r. do marca 2017 r. Trybunał oparł swoje uwagi na następujących źródłach dowodów:

1. przeglądzie dokumentacji na temat polityki, procedur i działań dotyczących wsparcia na rzecz państw członkowskich mającego na celu przeciwdziałanie radykalizacji postaw;
2. wywiadach z dyrekcjami generalnymi Komisji zarządzającymi unijnymi funduszami i narzędziami przeciwdziałania radykalizacji postaw oraz z centrum doskonałości sieci RAN, EU IRU w Europolu i Międzynarodowym Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu (organizacją wspierającą wymianę wiedzy i pomysłów dotyczących zwalczania terroryzmu);
3. ankiecie przesłanej przez Trybunał do punktów kontaktowych ds. walki z terroryzmem we wszystkich stałych przedstawicielstwach państw członkowskich przy UE. Na ankietę odpowiedziało 15 z 28 punktów kontaktowych ds. walki z terroryzmem, wskaźnik odpowiedzi wyniósł więc 54%. Ankieta objęła pytania dotyczące przydatności i wartości dodanej wsparcia udzielanego państwom członkowskim oraz wyzwań związanych z tym wsparciem;
4. wizytach kontrolnych u władz krajowych w Belgii i Francji. Wizyty te miały na celu ocenę przydatności i wartości dodanej wsparcia otrzymanego przez te państwa.

Ustalenia

Wsparcie jest przydatne i dobrze zaplanowane

15

Kontrolerzy Trybunału przeanalizowali ramy polityki Komisji, aby ocenić, czy odzwierciedlają one potrzeby państw członkowskich oraz czy nie wstępują w nich luki. Zbadali ponadto, czy działania opracowano w taki sposób, by państwa członkowskie odnosiły korzyści z działań na szczeblu europejskim.

Komisja odpowiedziała na potrzeby państw członkowskich, chociaż było kilka wyjątków

16

Decydenci z państw członkowskich mogą poinformować Komisję, w jakich obszarach potrzebują wsparcia mającego na celu przeciwdziałanie radykalizacji postaw. Dokonują tego na posiedzeniach, w ramach sieci lub za pośrednictwem odpowiednich dokumentów (np. Grupy Roboczej ds. Terroryzmu w ramach Rady, sieci decydentów ds. prewencji powstałej w lutym 2017 r. lub konkluzji Rady) lub w ramach procedury zatwierdzania programów prac unijnych funduszy. Trybunał stwierdził, że Komisja bierze pod uwagę potrzeby zgłoszone przez decydentów z państw członkowskich, gdy opracowuje swoje ramy polityki na rzecz przeciwdziałania radykalizacji postaw (zob. ramka 4).

17

Kiedy potrzeby państw członkowskich ewoluowały w związku ze zmianą stopnia zagrożenia, zmodyfikowano także wsparcie Komisji. Kiedy Komisja zmienia rodzaj udzielanego wsparcia, bierze pod uwagę prace europejskich organów takich jak Europol, który udziela jej informacji na temat poziomu zagrożenia w państwach członkowskich (zob. ramka 5).

18

Ponieważ Komisja uwzględnia potrzeby zgłaszane przez państwa członkowskie, ramy polityki umożliwiają ukierunkowanie wsparcia na rzecz państw członkowskich na odpowiednie obszary. Ankieta przeprowadzona przez Trybunał potwierdziła, iż większość respondentów uważa, że wsparcie Komisji na rzecz państw członkowskich w różnych obszarach było przydatne (zob. rys. 2). Odpowiedzi takiej udzieliło od 64% do 80% respondentów, w zależności od obszaru. W załączniku pokazano, w jaki sposób Komisja nie tylko skupiła się w swoich ramach polityki na odpowiednich obszarach, ale też wykorzystała różne unijne fundusze, aby przeprowadzić praktyczne działania na tych obszarach.

19

Były jednak wyjątki – potrzeby nie zostały w wystarczającym stopniu odzwierciedlone w następujących przypadkach:

1. Władze belgijskie poinformowały Trybunał, że w ramach polityki nie uwzględniono w wystarczającym stopniu kwestii głównych środków masowego przekazu (telewizji, radia i prasy). Ich zdaniem kwestia ta powinna zostać uwzględniona, aby ułatwić analizę roli środków masowego przekazu, które nie tylko zachęcają ludzi do wyjazdu z Europy, by walczyć w Syrii, ale też przyczyniają się do polaryzacji społeczeństwa, co może rodzić napięcia prowadzące do radykalizacji postaw.
2. Konieczność opracowania strategii wyjścia (zob. ramka 5) nie przełożyła się w wystarczającym stopniu na działania praktyczne. W 2014 r. Komisja opublikowała zaproszenie do składania wniosków dotyczące projektów, które miały być finansowane z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Policja. Zaproszenie to miało dwa priorytety: przeciwdziałanie radykalizacji postaw i opracowanie strategii wyjścia. Finansowanie otrzymały jednak tylko projekty dotyczące pierwszego celu – przeciwdziałania radykalizacji postaw – ponieważ uzyskały one więcej punktów. W 2015 i 2016 r. roczne programy prac Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Policja nie objęły kolejnych zaproszeń do składania wniosków dotyczących opracowania programów strategii wyjścia.

Wsparcie opracowano w taki sposób, by państwa członkowskie odnosiły korzyści z działań na szczeblu europejskim

20

Komisja nie tylko skupia swoje działania na odpowiednich obszarach, ale też wykorzystuje unijne fundusze i narzędzia, by zapewnić konkretne wsparcie na rzecz państw członkowskich, opracowane w taki sposób, by państwa członkowskie odnosiły korzyści z działań na szczeblu europejskim. Przykłady takiego wsparcia obejmują sieć RAN (zob. ramka 1), Forum UE ds. Internetu, Europejską Sieć Komunikacji Strategicznej i EU IRU w Europolu (zob. ramka 2). Inicjatywy te, mające na celu konkretnie przeciwdziałanie radykalizacji postaw, wspierają współpracę między państwami członkowskimi, a ich wdrożenie nie byłoby możliwe – bądź też byłoby mniej skuteczne – gdyby państwa członkowskie działały indywidualnie.

21

Programy krajowe Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Policja, którymi zarządzają państwa członkowskie, również opracowano tak, by działania na szczeblu europejskim przynosiły korzyści dzięki podniesieniu standardów krajowych w celu zmniejszenia dysproporcji i stymulowania synergii między państwami członkowskimi. 18 państw członkowskich uwzględniło konkretne działania mające przeciwdziałać radykalizacji postaw w swoich programach krajowych. Na przykład Belgia sfinansowała projekty na rzecz zwiększenia świadomości na temat radykalizacji postaw w więzieniach, wspierania sieci pomocy dla rodzin w trudnej sytuacji oraz finansowania mobilnych zespołów multidyscyplinarnych, które analizują potrzeby władz lokalnych i proponują strategie lokalne.

Komisja wspiera synergie, ale można poprawić koordynację

22

Komisja coraz bardziej aktywnie wspiera państwa członkowskie w przeciwdziałaniu radykalizacji postaw. 14 z 15 respondentów (zob. pkt 14) stwierdziło w ankiecie, że Komisja jest obecnie aktywniejsza niż pięć lat temu. Działania podejmowane przez Komisję są bardzo różnorodne – obejmują różne fundusze, zarządzane przez osiem dyrekcji generalnych, i rozmaite obszary polityki (zob. pkt 5), w związku z czym wymagają skutecznej koordynacji. Trybunał sprawdził w związku z tym, czy Komisja koordynuje swoje działania w taki sposób, by zmaksymalizować synergie. Kontrolerzy Trybunału ocenili procedury konsultacji z różnymi dyrekcjami generalnymi przed przyznaniem unijnego finansowania. Zbadali też najważniejsze działania finansowane z różnych unijnych funduszy, by odnaleźć synergie, i przeanalizowali, czy Komisja ma kompleksowy obraz wszystkich swoich działań służących przeciwdziałaniu radykalizacji postaw – niezbędny, by jak najlepiej wykorzystać potencjalne synergie. W szczególności kontrolerzy Trybunału sprawdzili, czy Komisja w pełni wykorzystuje potencjał sieci RAN, na przykład do rozpowszechniania wyników działań finansowanych przez UE.

Komisja wspiera synergie

23

W załączniku pokazano, że różne działania Komisji mogą dotyczyć podobnych kwestii. Komisja jest coraz aktywniejsza w tym obszarze, możliwe jest więc powstanie synergii, zwłaszcza w przypadkach, w których działania krzyżują się. Na przykład:

1. środki z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Policja, które państwa członkowskie otrzymały na kształcenie nauczycieli, mogą być przeznaczane na kwestie podobne do problematyki projektów Erasmus+;
2. projekty finansowane w ramach programu „Sprawiedliwość”, mające na celu szkolenie funkcjonariuszy służby więziennej i zwiększenie ich świadomości, mogą być przeznaczane na kwestie podobne do problematyki projektów Erasmus+ lub Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Policja.

24

Komisja ustanowiła szereg procedur ułatwiających koordynację, aby zmaksymalizować synergie i uniknąć powielania wsparcia (zob. ramka 6).

25

Kontrolerzy Trybunału przeanalizowali działania prowadzone w różnych obszarach i finansowane z różnych funduszy. Trybunał stwierdził, że dzięki prowadzonej przez Komisję koordynacji wystąpiły synergie między jej działaniami. Na przykład sieć RAN jest wykorzystywana do rozpowszechniania wyników innych projektów finansowanych przez UE (zob. ramka 7). Więcej przykładów podano na rys. 3. Przedstawiono na nim kilka działań finansowanych z trzech funduszy UE i pokazano synergie, które występują zarówno w obrębie funduszy, jak i między funduszami. Komisja wykorzystała na przykład 7. program ramowy (program badawczy poprzedzający program „Horyzont 2020”) do sfinansowania projektu badawczego IMPACT¹⁰, w ramach którego opracowano narzędzia oceny działań radykalizacyjnych. Narzędzia te wykorzystano w projekcie STRESAVIORA, finansowanym z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Policja. Następnie projekt poszerzono i rozpowszechniono w ramach projektu finansowanego z programu Erasmus+.

W koordynacji występują pewne niedociągnięcia

26

Komisja jest wprawdzie w stanie określić i wykorzystać powiązania między działaniami, ale w ogólnej koordynacji występują niedociągnięcia:

1. Za planowanie i sprawozdawczość w odniesieniu do różnych unijnych funduszy odpowiedzialne są różne dyrekcje generalne (zob. załącznik). DG ds. Edukacji i Kultury jest na przykład odpowiedzialna za koordynację projektów finansowanych z programu Erasmus+, a DG ds. Sprawiedliwości i Konsumentów – za koordynację projektów finansowanych z programu „Sprawiedliwość”. DG ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych jest wiodącą dyrekcją generalną odpowiedzialną za opracowywanie ram polityki Komisji i monitorowanie ich wdrażania¹¹. Do 2017 r. nie istniały jednak ramy koordynacji wszystkich działań UE na rzecz przeciwdziałania radykalizacji postaw, które pozwoliłyby na odnalezienie potencjalnych synergii między funduszami.
2. DG ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych przeprowadziła mapowanie finansowanych przez UE projektów na rzecz przeciwdziałania radykalizacji postaw dopiero w 2017 r. Oznacza to, że do tamtej pory Komisja nie posiadała skonsolidowanego wykazu działań na rzecz przeciwdziałania radykalizacji postaw finansowanych z różnych unijnych funduszy. Nawet wówczas proces mapowania ograniczono jednak do działań zarządzanych centralnie przez Komisję i nie uwzględniono w nim działań, którymi zarządzają państwa członkowskie w ramach programów krajowych.

27

W wywiadach z EU IRU w Europolu i Europejską Siecią Komunikacji Strategicznej wskazano, jak można poprawić koordynację działań finansowanych przez UE:

1. Europol zasugerował, że istnieje możliwość zwiększenia synergii poprzez skoordynowanie harmonogramu i treści kampanii alternatywnej narracji z usuwaniem materiałów terrorystycznych z internetu;
2. Europejska Sieć Komunikacji Strategicznej zasugerowała, że mogłaby z pożytkiem wykorzystać dostęp do analiz Europolu dotyczących tendencji w propagandzie terrorystycznej (w zakresie, w jakim mogłaby taki dostęp uzyskać zgodnie z porozumieniem administracyjnym Komisji z Europolem) oraz że korzystne byłoby większe zaangażowanie projektu VOX-Pol¹² – finansowanego przez UE projektu badawczego. Dzięki tym informacjom sieć byłaby w stanie zapewnić organom publicznym lepszej jakości doradztwo w dziedzinie opracowania strategii komunikacyjnych i przygotowania kampanii alternatywnej narracji.

Nie w pełni wykorzystuje się potencjał sieci RAN

28

Działania sieci RAN na szczeblu europejskim są wprawdzie korzystne, ale Trybunał stwierdził, że jej wartość dodana nie jest w pełni zmaksymalizowana w praktyce¹³:

1. Sieć RAN mogłaby tworzyć bardziej praktyczne produkty, na przykład analizując praktyki stosowane przez państwa członkowskie (np. za pomocą większej liczby wizyt na miejscu) i sporządzając szczegółowe porównawcze wykazy działań wdrażanych przez państwa członkowskie. W komunikacie z 2014 r. w sprawie zapobiegania radykalizacji prowadzącej do terroryzmu mowa jest o przygotowanym przez sieć RAN zestawieniu – opublikowanym po raz pierwszy w 2014 r. i zawierającym wykaz najlepszych praktyk. We wprowadzeniu do tego zestawienia stwierdzono jednak, że ujęte w nim praktyki mają być jedynie źródłem informacji i inspiracji. Trybunał stwierdził ponadto, że zestawienie nie obejmuje wystarczającej ilości informacji na temat finansowania projektów, które to informacje pozwoliłyby zainteresowanym podmiotom określić potencjalne źródła finansowania unijnego dla branych pod uwagę rodzajów projektów.
2. Komisja nie przeanalizowała, dlaczego niektóre państwa korzystają z sieci RAN w większym stopniu niż inne (zob. rys. 4). Różnicę te może wyjaśniać fakt, że poszczególne państwa różnie postrzegają zagrożenie terroryzmem oraz że sieć skupia się na określonych rodzajach terroryzmu, stosuje podejście oddolne (tj. przekazuje decydentom politycznym informacje z punktu widzenia osób działających w terenie), a na jej posiedzeniach głównym stosowanym językiem jest angielski. Nie prowadzi się dokumentacji na temat zmian wskaźników uczestnictwa różnych państw członkowskich w sieci na przestrzeni czasu.
3. Komisja usiłuje rozpowszechniać informacje o projektach finansowanych przez UE, zachęcając uczestników projektów do dzielenia się rezultatami za pośrednictwem grupy roboczej sieci RAN. Na przykład na 20 projektów finansowanych w ramach szczegółowego programu „Zapobieganie i walka z przestępczością”¹⁴, które ukończono od 2011 r. (kiedy to powstała sieć RAN) i które Komisja oceniła jako dobre, bardzo dobre lub doskonałe, w 16 przypadkach Komisja zaproponowała rozpowszechnienie rezultatów na pośrednictwem sieci RAN. Trybunał stwierdził jednak, że w przypadku ponad połowy tych projektów rezultatów ostatecznie nie rozpowszechniono w ramach sieci. Do momentu przeprowadzenia kontroli przez Trybunał grupie roboczej sieci RAN, na warsztatach lub na konferencjach przedstawiono jedynie siedem projektów (44%).
4. Władze belgijskie poinformowały Trybunał, że osoby działające w małych organizacjach w terenie, niezwiązanych z organami publicznymi (np. w lokalnych sieciach grup matek zagranicznych bojowników), nie angażują się w prace sieci RAN w stopniu zapewniającym faktycznie oddolne podejście.
5. Celem sieci RAN jest poprawa oddolnej komunikacji między osobami pracującymi w terenie a decydentami politycznymi. Z ankiety przeprowadzonej przez sieć RAN w 2016 r. wynika jednak, że mniej niż połowa respondentów jest zdania, że sieć umożliwiła im wpłynięcie na decydentów. Czterej respondenci w ankiecie Trybunału zasugerowali ponadto, że powiązania między siecią RAN a decydentami politycznymi można by wzmocnić, na przykład za pomocą formalnej wymiany pomysłów i informacji na temat stosowanych rozwiązań. Proces odzwierciedlania potrzeb stwierdzonych w terenie w ramach polityki Komisji może trwać zbyt długo. Na przykład o problemie radykalizacji postaw w więzieniach specjaliści (np. funkcjonariusze więzienni, kuratorzy, nauczyciele i pracownicy socjalni) dyskutowali w ramach grupy roboczej sieci RAN ds. więzień i nadzoru kuratorskiego od 2011 r., jednak dopiero w 2015 r. Komisja wskazała konkretne działania finansowane z programu „Sprawiedliwość”, by podjąć próbę rozwiązania tego problemu.

Ramy oceny rezultatów przygotowane przez Komisję nie zostały dostatecznie dopracowane

29

Trybunał zbadał, czy Komisja dysponuje wskaźnikami wykonania umożliwiającymi ocenę skuteczności ogólnego wsparcia Komisji i ocenę, czy wyznaczone wartości docelowe były realistyczne. Trybunał zweryfikował ponadto, czy wskaźniki dotyczą nie tylko podejmowanych działań, ale też faktycznych postępów w osiągnięciu ogólnego celu, jakim jest wsparcie państw członkowskich w przeciwdziałaniu radykalizacji postaw prowadzącej do terroryzmu. Na poziomie poszczególnych działań Trybunał zbadał, czy Komisja ocenia skuteczność swojego wsparcia, aby stwierdzić, które rozwiązania się sprawdzają, a które nie i dlaczego. Komisja potrzebuje tych informacji, aby móc:

1. udzielić odpowiedzi na wnioski Parlamentu Europejskiego dotyczące oceny strategii UE dotyczącej przeciwdziałania radykalizacji postaw i werbunkowi do grup terrorystycznych¹⁵;
2. stale ulepszać i dostosowywać kierunek polityki i udzielane wsparcie w odpowiedzi na zmiany stopnia zagrożenia i potrzeby użytkowników;
3. upowszechniać i promować przykłady udanych projektów w celu maksymalizacji synergii (oraz by uniknąć rozpowszechniania rezultatów projektów nieskutecznych lub przynoszących efekty odwrotne do zamierzonych);
4. pokazać obywatelom, że jej inicjatywy mogą być skuteczne.

Komisja nie prowadzi oceny dotyczącej ogólnego osiągnięcia celów polityki

30

Trybunał stwierdził, że Komisja w niewystarczającym stopniu opracowała swoje ramy oceny skuteczności i zapewniania efektu gospodarności polityki wsparcia na rzecz państw członkowskich w przeciwdziałaniu radykalizacji postaw. Na przykład:

1. nie rozbiła ogólnych celów polityki przeciwdziałania radykalizacji postaw na cele bardziej konkretne i mierzalne;
2. nie określiła odpowiednich wskaźników i wartości docelowych dla wykorzystywanych funduszy UE, aby móc zmierzyć efektywność przeciwdziałania radykalizacji postaw;
3. nie sporządziła kompleksowego przeglądu finansowanych przez UE działań na rzecz przeciwdziałania radykalizacji postaw (zob. pkt 26);
4. nie określiła dokładnie kosztów przeciwdziałania radykalizacji postaw. W komunikacie z 2014 r. w sprawie zapobiegania radykalizacji prowadzącej do terroryzmu nie zawarto informacji na temat kwot finansowania. Komisja wyjaśniła, że działania będą wdrażane za pomocą istniejących zasobów, ale nie określiła, których. W komunikacie z 2016 r. w sprawie zapobiegania radykalizacji postaw prowadzącej do brutalnego ekstremizmu i w kompleksowej ocenie polityki bezpieczeństwa UE z lipca 2017 r. podano kilka informacji na temat finansowania i kosztów¹⁶. Niemniej jednak:
   1. pomięto niektóre działania, na przykład projekty finansowane w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Policja;
   2. nie podano kosztów niektórych działań, w szczególności EU IRU, Forum UE ds. Internetu, programu na rzecz wzmacniania społeczeństwa obywatelskiego i Europejskiej Sieci Komunikacji Strategicznej;
   3. informacje o finansowaniu poszczególnych działań dotyczą różnych okresów;
   4. nie wprowadzono rozróżnienia na koszty działań, których głównym celem jest przeciwdziałanie radykalizacji postaw (np. 25 mln euro na centrum doskonałości sieci RAN), i koszty działań, których główny cel jest inny, ale które pomimo tego zapobiegają radykalizacji postaw (np. 25,6 mln euro z Europejskiego Funduszu Społecznego na wspieranie włączenia społecznego grup defaworyzowanych).

31

W rezultacie nie istnieje ogólne podsumowanie kosztów i osiągnięć finansowanych przez UE działań na rzecz przeciwdziałania radykalizacji postaw. Kwestie te są ujęte w różnych sprawozdaniach, w których opisuje się jednak głównie podejmowane działania, zamiast ocenić ich skuteczność w osiąganiu celów polityki (zob. ramka 8).

Komisja zazwyczaj nie jest w stanie wykazać, jak skuteczne są jej poszczególne działania

32

Większa intensywność działań niekoniecznie przekłada się na większą skuteczność. Trybunał stwierdził, że w ramach działań Komisji na rzecz wsparcia państw członkowskich w przeciwdziałaniu radykalizacji postaw osiągnięcia często mierzy się poziomem aktywności (np. liczbą odbytych spotkań lub sporządzonych dokumentów), a nie skuteczności (np. wiedzą zdobytą przez uczestników sieci RAN, sposobami zastosowania tej wiedzy w praktyce oraz jej wpływem na codzienną pracę uczestników). Również w opublikowanej niedawno kompleksowej ocenie polityki bezpieczeństwa UE podkreślono konieczność oceny rezultatów i skuteczności działań mających na celu walkę z terroryzmem. W związku z tym, jak wyjaśniono w poniższych punktach, Komisja nie jest w stanie wykazać, jak skuteczne są w rzeczywistości finansowane przez UE działania na rzecz przeciwdziałania radykalizacji postaw.

33

Planuje się przeprowadzenie ocen dotyczących projektów finansowanych z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Policja. Przygotowując projekty, w wielu przypadkach nie określono jednak wskaźników skuteczności. Na przykład w przypadku pięciu zwycięskich wniosków projektowych, które złożono w odpowiedzi na zaproszenie do składania wniosków z 2014 r. dotyczące radykalizacji postaw (zob. pkt 19 lit. b)), w trzech projektach¹⁸ strategie oceny i monitorowania były – zdaniem Komisji – ograniczone, nieprecyzyjne lub mało rozbudowane oraz brakowało wskaźników do pomiaru faktycznej skuteczności projektów.

34

W przypadku szczegółowego programu „Zapobieganie i walka z przestępczością” (funduszu, który poprzedzał Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Policja) Komisja oceniała sprawozdanie końcowe¹⁹ z każdego projektu i opisywała osiągnięte rezultaty w kategoriach konkretnych produktów. Oceniała ponadto jakość rezultatów, tj. to, czy były one przydatne, czy można je było dalej wykorzystywać oraz czy i w jaki sposób należy je rozpowszechniać. Oceny te nie objęły jednak opartej na dowodach oceny oddziaływania projektów. Ze względu na brak wskaźników skuteczności stanowiących integralną część projektów w ocenach zawarto jedynie opinię ich autorów na temat prawdopodobieństwa, jak skuteczny będzie dany projekt.

35

EU IRU zgłasza treści terrorystyczne w internecie dostawcom usług obsługującym serwery, na których takie treści się znajdują, aby mogli oni te treści usunąć. Wyniki mierzy się w kategoriach ilości i odsetka zgłoszonych treści, które dostawcy usług usunęli (zob. rys. 5). Takie dane statystyczne mają jednak następujące ograniczenia:

1. nie wynika z nich, ile treści usunięto wyłącznie w wyniku działań EU IRU. EU IRU może bowiem zwrócić się do przedsiębiorstw internetowych o usunięcie propagandy terrorystycznej, którą sygnalizowały też państwa członkowskie²⁰. Ryzyko takiej sytuacji jest mniejsze, kiedy EU IRU analizuje treści propagandowe w językach niebędących językami urzędowymi UE (np. arabskim, rosyjskim i tureckim) – gdyż krajowe jednostki ds. zgłaszania podejrzanych treści w internecie poświęcają im mniej uwagi. EU IRU nie posiada informacji o tym, ile treści terrorystycznych zostało usuniętych przez przedsiębiorstwa internetowe wyłącznie w wyniku wniosku złożonego przez tę jednostkę, bez sygnałów ze strony jednostek krajowych, społeczeństwa obywatelskiego bądź też samych przedsiębiorstw internetowych. Przedsiębiorstwa internetowe nie podają informacji zwrotnych na temat przyczyn usunięcia danych treści.
2. Z danych jednostki nie wynika, jaka jest jej skuteczność pod względem tego, ile propagandy terrorystycznej wciąż jest dostępnej w internecie. 10 respondentów stwierdziło w ankiecie, że jednym z wyzwań dla EU IRU jest to, że usuwana propaganda jest po prostu ponownie umieszczana w internecie lub przesuwana na inną platformę. Na posiedzeniu Forum UE ds. Internetu w grudniu 2016 r. (zob. ramka 2) najważniejsze przedsiębiorstwa internetowe przedstawiły inicjatywę mającą na celu zapobieganie ponownemu umieszczaniu propagandy w internecie. Przedstawiciele organów francuskich, z którymi spotkali się kontrolerzy Trybunału, podkreślili konieczność wykazania skuteczności tego mechanizmu. Zwrócili też uwagę na problem, jakim jest znalezienie równowagi między zmniejszeniem dostępności propagandy terrorystycznej w internecie a popychaniem terrorystów do stosowania bardziej złożonych nielegalnych systemów komunikacji, co mogłoby utrudnić prace organów ścigania.
3. Dane statystyczne nie uwzględniają ponadto prędkości reakcji, tj. czasu, jaki upływa od umieszczenia podejrzanych treści w internecie do ich odnalezienia przez EU IRU i czasu, jaki upływa od powiadomienia przedsiębiorstw internetowych o takich treściach do ich usunięcia.

Rys. 5

Dane statystyczne EU IRU

	od 1 lipca 2015 r. do 1 lipca 2016 r.	od 1 lipca 2016 r. do 1 czerwca 2017 r.
Zgłoszenia	9 787	20 174
Treści usunięte przez dostawców usług	8 949	16 143
Odsetek	91,4%	80,0%

Źródło: Europol – sprawozdanie z pierwszego roku działalności EU IRU i dane Europolu.

36

DG ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych określa ilościowe wartości docelowe sieci RAN w rocznym planie działań i ocenia postępy w kwartalnych i rocznych sprawozdaniach z postępów. Plany i sprawozdania zawierają jednak tylko wykazy podjętych działań, np. liczbę spotkań, uczestników, dokumentów przygotowawczych, wizyt studyjnych, seminariów, konferencji, biuletynów, szkoleń, warsztatów, dokumentów programowych i tematycznych. Komisja nie poprosiła centrum doskonałości sieci RAN o informacje mające umożliwić monitorowanie jego skuteczności, np. informacje o poziomie zadowolenia uczestników, zdobytej wiedzy, nawiązanych kontaktach, sposobach wykorzystania i rozpowszechniania zdobytej wiedzy w państwach członkowskich oraz wpływie powyższych czynników na pracę lub wyniki organizacji (np. czy szkolenie faktycznie pomogło policji rozpoznawać osoby, których postawa uległa radykalizacji, i ograniczyć ryzyko, jakie te osoby stanowią). Centrum doskonałości sieci RAN przeprowadziło jednak z własnej inicjatywy ankiety, które dają pewien obraz przydatności produktów centrum. Na przykład z ankiety z sierpnia 2016 r. wynika, że prawie 90% uczestników wydarzeń organizowanych przez sieć RAN uważało, że ich udział będzie miał pozytywny wpływ na ich codzienną pracę.

Wnioski i zalecenia

37

Państwa członkowskie są odpowiedzialne za swoje bezpieczeństwo narodowe, w tym za walkę z terroryzmem. UE również ma do odegrania rolę w zapewnieniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa poprzez ułatwianie wymiany informacji, współpracy operacyjnej oraz wymiany wiedzy i doświadczeń. W 2005 r. UE przyjęła strategię w dziedzinie walki z terroryzmem. Opiera się ona na czterech filarach. Celem pierwszego filaru jest zapobieganie sytuacjom, które popychają ludzi w kierunku działalności terrorystycznej, poprzez usuwanie przyczyn radykalizacji postaw i wstępowania w szeregi terrorystów. Radykalizacja postaw wynika z kilku czynników, w celu rozwiązania problemu podejmuje się więc zazwyczaj szeroką gamę działań. Aby wspierać państwa członkowskie, Komisja korzysta więc z coraz szerszego zakresu istniejących unijnych funduszy.

38

W ramach kontroli Trybunał sprawdził, czy Komisja odpowiednio zarządzała swoim wsparciem na rzecz państw członkowskich mającym na celu przeciwdziałanie radykalizacji postaw skutkującej terroryzmem. W ujęciu ogólnym Trybunał stwierdził, że Komisja odpowiedziała na potrzeby państw członkowskich, ale wystąpiły pewne niedociągnięcia w zakresie koordynacji i oceny.

39

Komisja wspierała współpracę między państwami członkowskimi za pośrednictwem odpowiednich inicjatywy, takich jak sieć RAN, Forum UE ds. Internetu i Europejska Sieć Komunikacji Strategicznej (zob. pkt 15–21).

40

Komisja koordynowała swoje przekrojowe wsparcie, na przykład organizując konsultacje między dyrekcjami generalnymi przy zatwierdzaniu programów pracy. Zapewniło to synergie między jej działaniami. Niemniej jednak – mimo niedawnych usprawnień – koordynację działań Komisji wciąż można poprawić. Na przykład, komisyjny przegląd działań finansowanych przez UE w tym obszarze nie obejmuje działań zarządzanych przez państwa członkowskie, a informacje te pomogłyby w pełni wykorzystać potencjalne synergie. Trybunał stwierdził też, że sieć RAN – jedna z głównych inicjatyw Komisji – nie jest w pełni wykorzystywana do rozpowszechniania rezultatów udanych projektów finansowanych przez UE (zob. pkt 22–28).

Zalecenie 1

Udoskonalenie ram ogólnej koordynacji działań na rzecz przeciwdziałania radykalizacji postaw

Komisja powinna udoskonalić ramy ogólnej koordynacji finansowanych przez UE działań na rzecz wsparcia państw członkowskich w przeciwdziałaniu radykalizacji postaw. W szczególności Komisja powinna:

1. zawrzeć najważniejsze finansowane przez UE działania, którymi zarządzają państwa członkowskie, w wykazie finansowanych przez UE działań na rzecz przeciwdziałania radykalizacji postaw. Komisja powinna regularnie aktualizować ten wykaz, aby zmaksymalizować synergie, w szczególności w przypadkach, w których fundusze i narzędzia krzyżują się. Wykaz ten powinien być dostępny dla wnioskodawców;
2. jak najlepiej wykorzystać potencjalne synergie między działaniami Komisji poprzez wprowadzenie formalnego wymogu, by wyniki udanych projektów finansowanych przez UE były rozpowszechniane na pośrednictwem sieci RAN.

Termin: czerwiec 2019 r.

Zalecenie 2

Zwiększenie praktycznego wsparcia na rzecz osób działających w terenie i decydentów politycznych w państwach członkowskich

Komisja powinna:

1. poprawić komunikację z osobami działającymi w terenie i decydentami politycznymi za pomocą regularnej i ustrukturyzowanej wymiany pomysłów i informacji na temat stosowanych rozwiązań;
2. przeanalizować udział osób działających w terenie z państw członkowskich w sieci RAN, z szczególnym naciskiem na to, czy państwa mniej aktywne nie powinny zwiększyć swojego zaangażowania;
3. przeanalizować zaangażowanie osób działających w terenie w działania sieci RAN, aby zapewnić, że odpowiednio reprezentowane są różne rodzaje zainteresowanych podmiotów, w tym sieci organizacji działających w terenie niezwiązanych z organami publicznymi, aby promować podejście oddolne;
4. wspierać kierowników projektów na rzecz przeciwdziałania radykalizacji postaw w ocenie skuteczności i możliwości przenoszenia praktyk oraz zwiększyć przydatność zestawienia koncepcji i najlepszych praktyk przygotowanego przez sieć RAN poprzez uwzględnienie w nim większej ilości informacji o skuteczności praktyk i okolicznościach, w jakich można je przenosić;
5. zawrzeć w zestawieniu koncepcji i najlepszych praktyk przygotowanym przez sieć RAN wyraźne informacje o sposobie finansowania działań ze środków unijnych.

Termin: czerwiec 2019 r.

41

Komisja nie dopracowała jeszcze wystarczająco ram oceny dotyczącej tego, czy udzielne przez nią wsparcie jest skuteczne i czy zapewnia efekt gospodarności. Nie rozbiła na przykład ogólnych celów polityki na cele bardziej konkretne i mierzalne, a fundusze wykorzystane przez Komisję w celu przeciwdziałania radykalizacji postaw nie obejmują wskaźników i wartości docelowych umożliwiających ocenę wyników pod względem osiągnięcia tego celu (zob. pkt 29–31).

42

Osiągnięcia poszczególnych działań często są ponadto mierzone ilością poczynań, a nie ich skutecznością. W rezultacie istnieje ryzyko, że przydatne wnioski nie zostaną rozpowszechnione lub uwzględnione podczas opracowywania przez Komisję kolejnych działań lub strategii (zob. pkt 32–36).

Zalecenie 3

Udoskonalenie ram oceny rezultatów

Komisja powinna oceniać swoje postępy w osiąganiu celów polityki i zapewnić, by w odniesieniu do działań finansowanych przez UE istniała dokumentacja potwierdzająca faktyczną skuteczność działań. W szczególności Komisja powinna:

1. przeprowadzić niezbędne konsultacje i badania, aby określić cele i wskaźniki oceny skuteczności i gospodarnego wykorzystania pomocy na rzecz państw członkowskich w przeciwdziałaniu radykalizacji postaw w kontekście osiągnięcia celów polityki Komisji. Powinna ponadto regularnie informować o ogólnych postępach w osiąganiu celów polityki przeciwdziałania radykalizacji postaw, w tym o przeznaczonych na ten cel środkach unijnych;
2. wezwać centrum doskonałości sieci RAN do podawania bardziej szczegółowych informacji o jego skuteczności, np. informacji o poziomie zadowolenia uczestników, zdobytej wiedzy, nawiązanych kontaktach, sposobach wykorzystania zdobytej wiedzy oraz wpływie powyższych czynników na pracę lub wyniki organizacji;
3. w ramach forum UE poświęconego internetowi nadzorować:
   • współpracę pomiędzy EU IRU i krajowymi jednostkami ds. zgłaszania podejrzanych treści w internecie, aby zapewnić komplementarność i uniknąć podwójnego zgłaszania przedsiębiorstwom internetowym tych samych treści terrorystycznych;
   • zakres, w jakim usuwanie propagandy terrorystycznej ma wpływ na obecność tej propagandy w internecie;
   • czas upływający od zgłoszenia treści przez EU IRU do ich usunięcia;
4. zapewnić, by wnioskodawcy wykazywali, w jaki sposób mierzona będzie skuteczność ich projektów.

Termin: czerwiec 2019 r.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę V, której przewodniczył Lazaros S. LAZAROU, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu w dniu 20 marca 2018 r.

Glosariusz

Eurojust: Agencja UE, której zadaniem jest wspieranie i wzmacnianie koordynacji i współpracy między państwami członkowskimi w zakresie prowadzenia dochodzeń w sprawie poważnej transgranicznej przestępczości zorganizowanej i terroryzmu oraz ścigania ich.

Europejska Sieć Komunikacji Strategicznej: Sieć ekspertów z państw członkowskich UE mająca na celu wymianę dobrych praktyk w zakresie komunikacji strategicznej.

Europol: Unijna agencja współpracy organów ścigania, której celem jest wspieranie państw członkowskich w zapobieganiu wszelkim rodzajom poważnej i zorganizowanej przestępczości międzynarodowej i terroryzmowi oraz zwalczanie ich.

Forum UE ds. Internetu: Inicjatywa Komisji mająca na celu zaangażowanie przedsiębiorstw internetowych w przeciwdziałanie propagandzie terrorystycznej.

Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Policja: Część Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (lata 2014–2020) dotycząca współpracy policyjnej, mająca przyczynić się do zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa w UE. Są z niej finansowane działania zarządzane bezpośrednio przez Komisję i działania zarządzane przez państwa członkowskie w ramach programów krajowych.

IMPACT: Projekt mający na celu wypracowanie zestawu narzędzi do oceny inicjatyw przeciwdziałania radykalizacji postaw.

Koordynator ds. zwalczania terroryzmu: Koordynuje prace Rady UE dotyczące zwalczania terroryzmu i zapewnia, by UE ogrywała aktywną rolę w walce z terroryzmem.

Propaganda terrorystyczna: Propagowanie specyficznego rodzaju ekstremistycznego światopoglądu, który sprawia, że niektórzy dopuszczają i usprawiedliwiają przemoc.

Radykalizacja postaw: Zjawisko polegające na przyjmowaniu przez ludzi ideologii ekstremistycznej i zachowań, które mogą prowadzić do aktów terroryzmu.

Reintegracja: Proces, którego celem jest wsparcie byłych terrorystów w powrocie do społeczeństwa.

Sieć upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw (RAN): Ogólnounijna sieć osób działających w terenie mająca na celu umożliwienie wymiany pomysłów, wiedzy i doświadczeń w zakresie zapobiegania i przeciwdziałania radykalizacji postaw prowadzącej do brutalnego ekstremizmu i terroryzmu.

STRESAVIORA: Projekt mający na celu budowę integracyjnych i stabilnych społeczeństw.

Unijna jednostka ds. zgłaszania podejrzanych treści w internecie (EU IRU): EU IRU w Europolu ma na celu przeciwdziałanie radykalizacji postaw i werbunkowi terrorystów w internecie poprzez sygnalizowanie treści o charakterze terrorystycznym w internecie i ostrzeganie dostawców usług obsługujących serwery, na których takie treści się znajdują.

VOX-Pol: Projekt mający na celu nawiązywanie kontaktów między zespołami prowadzącymi prace badawcze na temat ekstremizmu w internecie, aby doprowadzić do powstania programów polityki opartych o pełniejsze informacje na szczeblu krajowym, europejskim i międzynarodowym.

Zespół kontrolny

Sprawozdania specjalne Trybunału przedstawiają wyniki kontroli dotyczących wybranych obszarów polityki i programów unijnych bądź kwestii związanych z zarządzaniem w wybranych obszarach budżetowych. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne w taki sposób, aby miały one jak największe oddziaływanie, biorąc pod uwagę kryteria takie jak zagrożenia dla wykonania zadań lub zgodności, poziom dochodów lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes polityczny i społeczny.

Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę V – Finansowanie Unii i administracja, której przewodniczy członek Trybunału Lazaros S. Lazarou. Kontrolą kierował członek Trybunału Jan Gregor, a w działania kontrolne zaangażowani byli: Werner Vlasselaer, szef gabinetu; Bernard Moya, attaché; Alejandro Ballester Gallardo, kierownik; Mark Marshall, koordynator zadania, a także kontrolerzy: Alexandre-Kim Hugé i Pascale Pucheux-Lallemand.

Kontakt

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
12 rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUKSEMBURG

Tel. +352 4398-1
Formularz kontaktowy: eca.europa.eu/pl/Pages/ContactForm.aspx
Strona internetowa: https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/ecadefault.aspx
Twitter: @EUAuditors

Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu).

Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2018

PDF	ISBN 978-92-872-9959-8	ISSN 1977-5768	doi:10.2865/980588	QJ-AB-18-010-PL-N
HTML	ISBN 978-92-872-9946-8	ISSN 1977-5768	doi:10.2865/679984	QJ-AB-18-010-PL-Q

© Unia Europejska, 2018

W celu wykorzystania lub powielenia zdjęć lub innych materiałów nieobjętych prawem autorskim Unii Europejskiej należy wystąpić o zgodę bezpośrednio do właścicieli praw autorskich.

JAK SKONTAKTOWAĆ SIĘ Z UE

Osobiście
W całej Unii Europejskiej istnieje kilkaset centrów informacyjnych Europe Direct. Adres najbliższego centrum można znaleźć na stronie: https://europa.eu/european-union/contact_pl.

Telefonicznie lub drogą mailową
Europe Direct to serwis informacyjny, który udziela odpowiedzi na pytania na temat Unii Europejskiej. Można się z nim skontaktować:

• dzwoniąc pod bezpłatny numer telefonu: 00 800 6 7 8 9 10 11 (niektórzy operatorzy mogą naliczać opłaty za te połączenia),
• dzwoniąc pod standardowy numer telefonu: +32 22999696,
• drogą mailową: https://europa.eu/european-union/contact_pl.

WYSZUKIWANIE INFORMACJI O UE

Online
Informacje o Unii Europejskiej są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu Europa: https://europa.eu/european-union/index_pl.

Publikacje UE
Bezpłatne i odpłatne publikacje UE można pobrać lub zamówić w serwisie EU Bookshop: https://op.europa.eu/pl/publications. Większą liczbę egzemplarzy bezpłatnych publikacji można otrzymać, kontaktując się z serwisem Europe Direct lub z lokalnym centrum informacyjnym (zob. https://europa.eu/european-union/contact_pl).

Prawo UE i powiązane dokumenty
Informacje prawne dotyczące UE, w tym wszystkie unijne akty prawne od 1952 r., są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu EUR-Lex: http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl.

Portal Otwartych Danych UE
Unijny portal otwartych danych (http://data.europa.eu/euodp/pl) umożliwia dostęp do zbiorów danych pochodzących z instytucji i innych organów UE. Dane można pobierać i wykorzystywać bezpłatnie, zarówno do celów komercyjnych, jak i niekomercyjnych.