Dalsza odbudowa i długotrwała odporność

Tendencje

W 2023 r. gospodarka UE nadal rosła - otwórz w nowej zakładce., choć tempo tego wzrostu było wolniejsze ze względu na ogromne wstrząsy gospodarcze. Inflacja malała dzięki spadającym cenom energii i mniejszej presji inflacyjnej ze strony żywności i towarów przemysłowych.

Gospodarkę UE wspiera wyjątkowo silny rynek pracy, na którym odnotowano rekordowo niskie stopy bezrobocia, stały wzrost zatrudnienia i wzrost płac. Wdrażanie reform i inwestycji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności - otwórz w nowej zakładce. pozostaje kluczowe dla utrzymania gospodarki UE na właściwej drodze.

Trwająca wojna napastnicza Rosji przeciwko Ukrainie i szerzej zakrojone napięcia geopolityczne nadal stanowią zagrożenie dla perspektyw wzrostu gospodarki UE.

Sukces Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

W 2023 r. odbudowę gospodarki w dalszym ciągu napędzała - otwórz w nowej zakładce. realizacja Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, będącego centralnym elementem planu odbudowy NextGenerationEU - otwórz w nowej zakładce. o wartości 800 mld euro. Instrument ten wzmocnił odporność gospodarczą i społeczną państw członkowskich i wspierał REPowerEU, unijną inicjatywę mającą pomóc państwom członkowskim w przyspieszeniu odchodzenia od paliw kopalnych w świetle niczym niesprowokowanej inwazji Rosji na Ukrainę (więcej informacji na temat inicjatywy REPowerEU można znaleźć w rozdziale 4).

Instrument ten jest wyjątkowy ze względu na swój oparty na wynikach charakter. Aby z niego skorzystać, państwa członkowskie muszą przedłożyć Komisji plany odbudowy i zwiększania odporności. W planach tych państwa członkowskie przedstawiają reformy i inwestycje, które zamierzają zakończyć do końca 2026 r. i na które mogą otrzymać finansowanie do wysokości wcześniej uzgodnionego pułapu. Komisja wypłaca państwom członkowskim środki, które są uzależnione od pomyślnego osiągnięcia wcześniej ustalonych kamieni milowych i wartości docelowych określonych w planach. Środki te mają na celu sprostanie najważniejszym wyzwaniom stojącym przed państwami członkowskimi i są dostosowane do celów UE.

Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności napędza reformy i inwestycje w sześciu obszarach polityki: (i) zielona transformacja, (ii) transformacja cyfrowa, (iii) inteligentny, trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu, (iv) spójność społeczna i terytorialna, (v) opieka zdrowotna, odporność gospodarcza, społeczna i instytucjonalna, (vi) polityka na rzecz następnego pokolenia.

UE oferuje również państwom członkowskim pomoc w realizacji ich planów odbudowy i zwiększania odporności - otwórz w nowej zakładce. za pośrednictwem Instrumentu Wsparcia Technicznego - otwórz w nowej zakładce.. Dotychczas ze wsparcia tego skorzystało ponad 400 projektów. 23 państwa członkowskie otrzymały lub otrzymują obecnie ogólne wsparcie w zakresie horyzontalnych aspektów realizacji planów odbudowy i zwiększania odporności, w tym wsparcie w zakresie zmiany tych planów, a wszystkie 27 państw członkowskich korzysta ze wsparcia tematycznego związanego z wdrażaniem środków Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności.

Większość osób w Europie (53 proc.) uważa, że NextGenerationEU może być skutecznym narzędziem reagowania na obecne wyzwania gospodarcze.

Źródło: Standardowe badanie Eurobarometr 100 - otwórz w nowej zakładce., grudzień 2023 r.

Dzięki wdrożeniu planów odbudowy i zwiększania odporności państw członkowskich, do końca 2022 r. (najnowsze dostępne dane):

6,9 mln osób wzięło udział w kształceniu i szkoleniu

1,4 mln przedsiębiorstw otrzymało wsparcie rzeczowe

5,9 mln osób skorzystało ze środków ochrony przed klęskami żywiołowymi związanymi z klimatem

zaoszczędzono 22,1 mln MWh rocznej energii pierwotnej

Przykładowe projekty

Transformacja ekologiczna

We Francji z RRF sfinansowano modernizację efektywności energetycznej w odniesieniu do 20 tys. mieszkań socjalnych i mieszkań w akademikach.

Spójność społeczna i terytorialna

RRF umożliwia Austrii pomoc osobom długotrwale bezrobotnym w uzyskaniu dostępu do szkoleń i kwalifikacji.

Transformacja cyfrowa

RRF zwiększa pojemność chmury obliczeniowej Włoch dzięki inwestycjom w centra danych na potrzeby gospodarki cyfrowej.

Odporność zdrowotna, gospodarcza, społeczna i instytucjonalna

Wspierana w ramach RRF reforma na Cyprze zintensyfikuje działania antykorupcyjne i ustanowi niezależny organ antykorupcyjny.

Inteligentny, trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu

RRF pomógł Hiszpanii wesprzeć ponad 60 dużych przedsiębiorstw i MŚP w prowadzeniu badań naukowych i wdrażaniu innowacji w zakresie mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju.

Polityki w ramach narzędzia Next Generation EU

Środki z RRF pomogły Czechom udostępnić uczniom około 74 tys. urządzeń cyfrowych do zdalnego uczenia się.

Budżet UE: przygotowanie UE na obecne i przyszłe wyzwania

W 2023 r. długoterminowy budżet UE (wieloletnie ramy finansowe) i NextGenerationEU miały zasadnicze znaczenie dla odbudowy Europy, która zmagała się z wyzwaniami takimi jak wojna w Ukrainie, wysoka inflacja, klęski żywiołowe i kryzysy humanitarne. Aby budżet UE mógł nadal zapewniać realizację najważniejszych priorytetów, w czerwcu Komisja zaproponowała przegląd wieloletnich ram finansowych - otwórz w nowej zakładce..

We wrześniu przyjęto roczny budżet UE na 2024 r. - otwórz w nowej zakładce. Uwzględniono w nim pilne kryzysy na Bliskim Wschodzie oraz w Europie i w jej sąsiedztwie.

Aby wesprzeć NextGenerationEU i pomóc Ukrainie, w 2023 r. Komisja zgromadziła około 116 mld euro w ramach funduszy długoterminowych, w tym do 12,5 mld euro w postaci zielonych obligacji, co sprawiło, że UE stała się wiodącym emitentem zielonych obligacji - otwórz w nowej zakładce..

Budowanie długoterminowej odporności

W ciągu roku Komisja przedstawiła wnioski ustawodawcze mające na celu wdrożenie najbardziej kompleksowej reformy unijnych przepisów dotyczących zarządzania gospodarczego - otwórz w nowej zakładce. od czasu zakończenia kryzysu gospodarczego i finansowego z lat 2007–2008. Wnioski te są wynikiem dogłębnej refleksji i szeroko zakrojonych konsultacji. Nowe przepisy mają na celu ułatwienie i zachęcenie państw członkowskich do wdrażania ważnych reform i inwestycji. Reforma uprości zarządzanie gospodarcze, zwiększy poczucie odpowiedzialności na szczeblu krajowym, położy większy nacisk na perspektywę średnioterminową i poprawi egzekwowanie reguł fiskalnych UE w ramach przejrzystych wspólnych ram unijnych.

Chorwacja przystępuje do strefy euro

1 stycznia 2023 r. Chorwacja przystąpiła do strefy euro - otwórz w nowej zakładce. i strefy Schengen.

Przejście na euro ułatwiło Chorwatom życie i zwiększyło ich konkurencyjność, upraszczając zarówno handel, jak i podróżowanie. Stanowi ono symbol unijnej obietnicy wolności i szans dla wszystkich Chorwatów.

Badanie przeprowadzone w Chorwacji po całkowitym zastąpieniu kuny przez euro pokazuje, że 61 proc. obywateli Chorwacji uważa, że przejście na euro przebiegało sprawnie i skutecznie, a 88 proc. – że było dobrze poinformowanych o wspólnej walucie.

W całej UE poparcie dla euro jest nadal bardzo silne: 71 proc. osób w UE popiera europejską unię gospodarczą i walutową z jedną walutą, przy czym w strefie euro odsetek ten wynosi 79 proc.

Źródła: Badanie Flash Eurobarometr 518 - otwórz w nowej zakładce., luty 2023 r., standardowe badanie Eurobarometr 100 - otwórz w nowej zakładce., grudzień 2023 r.

Spójna Unia Europejska

W 2023 r. przypadała 30. rocznica utworzenia Funduszu Spójności - otwórz w nowej zakładce.. Przez 30 lat istnienia Funduszu Spójności w spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną UE zainwestowano łącznie prawie 179 mld euro. Oczekuje się, że finansowanie polityki spójności w latach 2021–2027 - otwórz w nowej zakładce. zwiększy produkt krajowy brutto UE o 0,5 proc. i przyczyni się do stworzenia 1,3 mln miejsc pracy. Duże projekty ukończone lub rozpoczęte w 2023 r. obejmują rekonstrukcję kompleksu Pompejów, nowy system metra w Salonikach oraz poprawę infrastruktury kanalizacyjnej w Rumunii. Do końca roku programy polityki spójności na lata 2014–2020 przyniosły znaczące rezultaty, w tym wsparcie dla 4,5 mln przedsiębiorstw, utworzenie ponad 370 tys. miejsc pracy, poprawę dostępu szerokopasmowego dla ponad 7,9 mln gospodarstw domowych oraz instalację ponad 6 000 megawatów dodatkowej mocy do produkcji energii ze źródeł odnawialnych.

Osiągnięcia te uwypuklają ważną rolę regionalnych i lokalnych administracji publicznych, które znajdują się najbliżej obywateli i są niezastąpione w realizacji priorytetów politycznych i wdrażaniu prawodawstwa UE w swoich regionach. Dlatego inicjatywa ComPAct - otwórz w nowej zakładce., uruchomiona w 2023 r., ma na celu wzmocnienie administracji publicznej w państwach członkowskich.

Silny i odporny jednolity rynek

30 lat jednolitego rynku

W 2023 r. UE obchodziła 30. rocznicę utworzenia jednolitego rynku - otwórz w nowej zakładce., którego ustanowienie 1 stycznia 1993 r. było ważnym etapem w integracji europejskiej. Jednolity rynek to coś więcej niż tylko ramy prawne czy sam rynek – jest to przestrzeń wolności, postępu, szans, wzrostu, wspólnego dobrobytu, spójności i odporności. Znacznie wzmacnia on globalną pozycję gospodarczą i geopolityczną Unii. Jest to największy na świecie zintegrowany obszar jednolitego rynku, odpowiadający za 15 proc. światowego produktu krajowego brutto, a przy tym pozostaje jednym z najbardziej zorientowanych na zewnątrz.

Od ponad 30 lat - otwórz w nowej zakładce. jednolity rynek ma kluczowe znaczenie dla konkurencyjności UE, poprawiając życie obywateli i ułatwiając prowadzenie działalności gospodarczej. Jednolity rynek zwiększył produkt krajowy brutto UE o 9 proc., przynosząc znaczne korzyści gospodarcze, a dodatkowe wsparcie w ramach polityki spójności umożliwia wszystkim regionom zaangażowanie się w ten proces i czerpanie z niego korzyści. Jednolity rynek odgrywa również niezbędną rolę w ułatwianiu transformacji ekologicznej i cyfrowej. Jako źródło integracji regulacyjnej, finansowej i łańcucha dostaw UE jednolity rynek pomaga w tworzeniu korzyści skali, które mają zasadnicze znaczenie dla rozwoju przedsiębiorstw.

Jednolity rynek w skrócie

Jednolity rynek odpowiada za  18 % światowego produktu krajowego brutto,

oferując towary i usługi dla ponad 450 mln osób.

Źródło: Roczne sprawozdanie dotyczące jednolitego rynku - Plik PDF – otwórz w nowej zakładce., styczeń 2023 r.

Obejmuje:

23 mln przedsiębiorstw…

… zatrudniających prawie 128 mln osób

965 mld € wewnątrzunijnego eksportu usług

3 428 mld € wewnątrzunijnego eksportu towarów

8 163 mld € wewnątrzunijnych inwestycji

Czy wiesz, że...? (^*)

W 2020 r. 47,5 % wartości eksportu towarów z UE do państw spoza UE dokonano w euro.

Ponad 60 % przedsiębiorstw kontrolowanych przez podmioty zagraniczne w UE jest kontrolowanych przez spółkę w innym państwie członkowskim UE.

O 47,0 % wzrosła w latach 2010–2021 liczba zatrudnionych w państwach członkowskich osób posiadających obywatelstwo innego państwa członkowskiego.

2,4 % studentów w państwach członkowskich pochodzi z innego państwa członkowskiego.

(*) Dane dla UE złożonej z 27 państw, z ostatniego roku, dla którego są dostępne.

Źródło: Eurostat - otwórz w nowej zakładce..

Jednolity rynek ma zasadnicze znaczenie dla odporności gospodarczej UE i okazał się kluczowy w ostatnich kryzysach, takich jak pandemia czy działania Rosji w Ukrainie i późniejszy kryzys energetyczny. Ponadto jest on ważnym narzędziem geopolitycznym zwiększającym wpływy UE w obliczu zmian geopolitycznych i wyścigu ku czystej technologii. Pomimo swoich osiągnięć jednolity rynek musi ewoluować w świetle nowych i zmieniających się realiów geopolitycznych, postępu technologicznego oraz transformacji ekologicznej i cyfrowej, a także w celu zwiększenia długoterminowej konkurencyjności i wydajności UE.

Silniejszy jednolity rynek

UE stale poprawia otoczenie biznesowe we wszystkich sektorach swojej gospodarki. We wrześniu 2023 r. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach - otwórz w nowej zakładce. przez przedsiębiorstwa i organy publiczne, jako że opóźnienia te zagrażają przepływowi środków pieniężnych małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) i ograniczają konkurencyjność i odporność łańcuchów dostaw. Wniosek ten jest częścią szerszego zestawu środków w ramach pakietu pomocowego, który Komisja wprowadziła w celu wsparcia MŚP mierzących się z wyzwaniami gospodarczymi.

UE wspiera również innowacje, ułatwiając przedsiębiorstwom ochronę ich własności intelektualnej w całej UE. Uruchomienie w czerwcu systemu jednolitego patentu - otwórz w nowej zakładce. było ważnym krokiem w kierunku uzupełnienia jednolitego rynku i zwiększenia ochrony patentowej w Europie. System ten stanowi punkt kompleksowej obsługi w zakresie rejestracji i egzekwowania patentów w Europie, co prowadzi do obniżenia kosztów, zmniejszenia biurokracji i zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla innowatorów, a także przynosi korzyści w szczególności MŚP.

Ponadto nowy Jednolity Sąd Patentowy - otwórz w nowej zakładce., właściwy w sprawach dotyczących jednolitego patentu i istniejących patentów europejskich, umożliwi przedsiębiorstwom skuteczniejsze egzekwowanie praw patentowych. Dodatkowo Fundusz MŚP - otwórz w nowej zakładce. – wspólna inicjatywa Komisji i Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej - otwórz w nowej zakładce. – zapewnia MŚP wsparcie finansowe (bony na usługi związane z własnością intelektualną) na zarządzanie ich portfelami praw własności intelektualnej, w tym znakami towarowymi, wzorami, patentami i prawami dotyczącymi odmian roślin.

W kwietniu 2023 r. Komisja zaproponowała pakiet patentowy - otwórz w nowej zakładce., który uzupełnia system jednolitego patentu. Po przyjęciu przepisów przedsiębiorstwa odniosą korzyści z nowych, bardziej zrównoważonych ram - otwórz w nowej zakładce. dotyczących patentów niezbędnych do spełnienia normy oraz prostszego dostępu do dodatkowych świadectw ochronnych dla produktów farmaceutycznych i środków ochrony roślin, a także z jaśniejszych przepisów dotyczących udzielania licencji przymusowych w sytuacjach kryzysowych. Ponadto rozporządzenie w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych produktów rzemieślniczych i przemysłowych - otwórz w nowej zakładce., które weszło w życie w ubiegłym roku, zapewnia unijnym producentom lepszą ochronę produktów rzemieślniczych i przemysłowych oraz wiedzy fachowej związanej z ich regionem.

Jak będzie działał system jednolitego patentu?

Wynalazcy ubiegają się o patent europejski.

Europejski Urząd Patentowy zapewnia, aby wynalazek spełniał kryteria nowości, poziomu wynalazczego i przemysłowego zastosowania.

Po przyznaniu patentu europejskiego właściciel patentu wnosi o nadanie mu jednolitego charakteru.

Jednolity patent staje się skuteczny w jednym etapie, bez dodatkowych formalności, takich jak tłumaczenia, w uczestniczących państwach członkowskich:

Belgia, Bułgaria, Dania, Niemcy, Estonia, Francja, Włochy, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Niderlandy, Austria, Portugalia, Słowenia, Finlandia, Szwecja.

Jednocześnie właściciel patentu europejskiego może również walidować go w państwach nieuczestniczących, w tym w państwach niebędących członkami UE, z zastrzeżeniem wymogów krajowych.

Dzięki proponowanej reformie unijnych przepisów dotyczących ochrony wzorów - otwórz w nowej zakładce. ochrona innowacji i wzorów w UE również zostanie wzmocniona, usprawniona i zmodernizowana.

UE wspiera też działalność transgraniczną, eliminując bariery utrudniające wzrost gospodarczy i prowadzenie działalności.

Nowe środki mające na celu usunięcie barier mogłyby przynieść gospodarce 713 mld euro do końca 2029 r.

Jednym z przykładów są proponowane nowe przepisy mające na celu usunięcie barier dla swobodnego ruchu maszyn mobilnych nieprzeznaczonych do ruchu drogowego - otwórz w nowej zakładce., takich jak żurawie, kombajny czy wózki widłowe, na drogach publicznych.

Rozporządzenie w sprawie maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach ostatecznie zastąpi różne systemy regulacyjne istniejące obecnie w państwach członkowskich i:

ograniczy czynniki utrudniające i opóźniające wejście na rynek

zmniejszy koszty przestrzegania przepisów, ułatwi innowacje i zwiększy konkurencyjność

ułatwieni korzystanie z maszyn w innych krajach UE

zapewni w całej UE równe i wysokie normy bezpieczeństwa ruchu drogowego maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach

Ponadto, aby ułatwić organizacjom niekomercyjnym prowadzenie działalności transgranicznej, we wrześniu Komisja zaproponowała nową formę prawną europejskiego stowarzyszenia transgranicznego - otwórz w nowej zakładce.. Poprawi to funkcjonowanie jednolitego rynku poprzez usunięcie barier prawnych i administracyjnych dla stowarzyszeń nienastawionych na zysk, które prowadzą lub chcą prowadzić działalność w kilku państwach członkowskich.

W grudniu Komisja przedstawiła zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie ułatwienia rozwiązań transgranicznych - otwórz w nowej zakładce.. Ma ono pomóc państwom członkowskim w usuwaniu przeszkód, które wpływają na codzienne życie 150 mln obywateli mieszkających w regionach transgranicznych UE. Usunięcie tych przeszkód znacznie poprawi funkcjonowanie jednolitego rynku i wzmocni spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną UE.

Poprawa długotrwałej konkurencyjności

W kontekście silnej globalnej konkurencji i nowych wyzwań geopolitycznych Komisja zaproponowała skoncentrowanie się na dziewięciu kluczowych czynnikach stymulujących długotrwałą konkurencyjność UE - otwórz w nowej zakładce.. Są to: właściwie funkcjonujący jednolity rynek, dostęp do kapitału prywatnego, inwestycje publiczne i infrastruktura, badania naukowe i innowacje, energia, obieg zamknięty, cyfryzacja, edukacja i umiejętności oraz handel i otwarta strategiczna autonomia.

UE zapewnia długotrwałą konkurencyjność i dobrze prosperujący jednolity rynek także poprzez jednolite stosowanie przepisów mających na celu utrzymanie uczciwej konkurencji we wszystkich państwach członkowskich i przedsiębiorstwach. Decyzje Komisji dotyczące przeciwdziałania praktykom monopolistycznym, łączenia przedsiębiorstw i kontroli pomocy państwa zapewniają zrównoważony i skuteczny rynek wewnętrzny, który ma zasadnicze znaczenie dla gospodarki UE. Kontrola pomocy państwa zapewnia zgodność dotacji rządowych ze wspólnymi celami i utrzymanie spójnych warunków prowadzenia działalności gospodarczej w całej UE. Dynamiczna konkurencja w sektorze prywatnym prowadzi do lepszej jakości i bardziej sprawiedliwych cen dla konsumentów. Każda decyzja Komisji w zakresie polityki konkurencji chroni interesy konsumentów i przedsiębiorstw, a jednocześnie chroni obywateli UE przed pozbawionymi skrupułów podmiotami gospodarczymi.

Dziewięć czynników stymulujących konkurencyjność

Ramy regulacyjne sprzyjające wzrostowi gospodarczemu obejmują dziewięć czynników stymulujących konkurencyjność, a ich podstawą jest funkcjonujący jednolity rynek. Jednolity rynek funkcjonuje dzięki zrównoważonej konkurencyjności, możliwej dzięki czterem elementom: 1. zrównoważenie środowiskowe, 2. odporność i stabilność, 3. dobrostan wszystkich i sprawiedliwość, 4. wydajność. Pozostałe osiem czynników stymulujących konkurencyjność to dostęp do kapitału prywatnego, inwestycje publiczne i infrastruktura, badania naukowe i innowacje, energia, obieg zamknięty, cyfryzacja, edukacja i umiejętności oraz handel i otwarta strategiczna autonomia.

Akt o rynkach cyfrowych - otwórz w nowej zakładce. jest dobrym przykładem korzyści, jakie polityka konkurencji przynosi społeczeństwu. Akt ten, który uzupełnia unijne reguły konkurencji, nie zastępując ich, jest jednym z pierwszych na świecie aktów prawnych mających na celu ograniczenie pełnionej przez największe platformy cyfrowe roli strażników dostępu, przynosząc obywatelom korzyści gospodarcze i społeczne (dodatkowe informacje znajdują się w rozdziale 5).

FILM: Rozporządzenie w sprawie subsydiów zagranicznych.

UE nie tylko zapewnia uczciwą konkurencję wewnętrzną, ale również sprawdza, czy przedsiębiorstwa w UE mają równe szanse powodzenia w obliczu konkurencji międzynarodowej. W lipcu UE wprowadziła rozporządzenie w sprawie subsydiów zagranicznych - otwórz w nowej zakładce.. Umożliwia ono Komisji badanie wkładów finansowych wniesionych przez rządy państw spoza UE na rzecz przedsiębiorstw prowadzących działalność w UE. Jeżeli wkłady te przyniosą tym przedsiębiorstwom nienależną korzyść, Komisja może podjąć działania w celu skorygowania zakłóceń.

Skuteczność unijnych reguł konkurencji zależy od ich wdrożenia. Oto kilka przykładów na to, jak UE zapewnia uczciwą konkurencję przez egzekwowanie przepisów.

W 2023 r. podjęto 335 decyzji dotyczących połączeń.

W ciągu tego roku zatwierdzono środki pomocy państwa o wartości 487 mld €, zwłaszcza w kontekście rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie i jej wpływu na ceny w UE.

W czerwcu 2023 r. Komisja przesłała przedsiębiorstwu Google pisemne zgłoszenie zastrzeżeń - otwórz w nowej zakładce., w którym wstępnie stwierdziła, że faworyzuje ono własne usługi technologii graficznej reklamy internetowej ze szkodą dla konkurentów.

Surowce krytyczne są niezbędne w szeregu sektorów strategicznych, w tym w przemyśle technologii neutralnych emisyjnie, przemyśle cyfrowym, sektorze lotniczym i kosmicznym oraz sektorze obronnym. Akt w sprawie surowców krytycznych - otwórz w nowej zakładce. zwiększa zdolność UE do monitorowania i ograniczania ryzyka zakłóceń oraz wzmacnia obieg zamknięty i zrównoważony rozwój. Wraz z reformą struktury rynku energii elektrycznej i aktem w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie, które zapowiedziano w ramach planu przemysłowego Zielonego Ładu (zob. rozdziały 3 i 4), akt ten będzie wspierać otoczenie regulacyjne sprzyjające rozwojowi technologii neutralnych emisyjnie i konkurencyjności przemysłu europejskiego.

Akt w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie - otwórz w nowej zakładce. ma również zwiększyć konkurencyjność gospodarki UE poprzez zapewnienie lepszych ram regulacyjnych dla przemysłu. Pomoże to przedsiębiorstwom w rozwijaniu innowacji ekologicznych i cyfrowych. W ramach planu przemysłowego Zielonego Ładu akt ten stworzy bardziej przewidywalne i uproszczone ramy regulacyjne mające na celu zachęcanie do inwestycji w wytwarzanie produktów niezbędnych do osiągnięcia celów UE w zakresie neutralności klimatycznej.

Akt wzmocni i zwiększy odporność unijnej bazy przemysłowej w zakresie technologii neutralnych emisyjnie, które mają kluczowe znaczenie dla opłacalnego, niezawodnego i zrównoważonego systemu czystej energii. Ponadto przyspieszy on tworzenie i produkcję technologii neutralnych emisyjnie, co pomoże zmniejszyć zależność UE od rosyjskich paliw kopalnych i uniknąć nowych zależności, które mogłyby blokować kluczowe technologie i komponenty niezbędne do transformacji ekologicznej (zob. rozdział 4).

Poprawa bezpieczeństwa gospodarczego jest kolejnym ważnym czynnikiem zwiększania konkurencyjności UE. W czerwcu Komisja i wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Josep Borrell zainicjowali europejską strategię bezpieczeństwa gospodarczego - otwórz w nowej zakładce. – kompleksowe podejście mające na celu wzmocnienie gospodarki UE. Strategia ta będzie wspierać rozwój bazy przemysłowej UE, chronić jej podstawowe interesy w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego oraz promować zawieranie partnerstw z jak najszerszym gronem państw spoza UE w celu przyspieszenia wspólnych działań na rzecz propagowania bezpieczeństwa gospodarczego na szczeblu międzynarodowym. Jest ona niezbędna, by umożliwić UE ocenę ryzyka gospodarczego i zarządzanie nim przy jednoczesnym zachowaniu otwartości i zdolności do angażowania się na arenie międzynarodowej.

Silniejsze powiązania UE-Chiny w celu zwiększenia konkurencyjności

Relacje UE z Chinami mają kluczowe znaczenie dla wzmocnienia konkurencyjności UE.

W obliczu coraz większej asertywności Chin, które zaostrzyły swoją ogólną pozycję strategiczną, w 2023 r. UE przyjęła podejście polegające na ograniczaniu ryzyka i przywracaniu równowagi w stosunkach z Chinami, kontynuując jednocześnie prace na rzecz silniejszego międzynarodowego ładu opartego na zasadach. Przywrócenie równowagi wiąże się z kontynuacją dwustronnych stosunków gospodarczych i współpracy w zakresie globalnych wyzwań, przy jednoczesnym zajęciu się zakłóceniami rynku wynikającymi z nieproporcjonalnych dotacji państwowych Chin.

Ograniczanie ryzyka obejmuje zmniejszenie krytycznych zależności i przeciwdziałanie szczególnym zagrożeniom związanym ze strategią Chin w zakresie przyspieszenia rozwoju wojskowego poprzez wykorzystanie innowacji pochodzących ze wspólnych badań naukowych, środowisk akademickich i międzynarodowych przedsiębiorstw prywatnych.

Systemy finansowe

Unia rynków kapitałowych

Rynki kapitałowe to rynki finansowe, na których nabywane i sprzedawane są papiery wartościowe, takie jak akcje i obligacje. Umożliwiają one przedsiębiorstwom, rządom i innym podmiotom pozyskiwanie kapitału od szerokiego grona inwestorów. Unia rynków kapitałowych - otwórz w nowej zakładce. jest inicjatywą UE na rzecz utworzenia jednolitego rynku kapitałowego, który umożliwi transgraniczne przepływy kapitału i zapewni unijnym przedsiębiorstwom, w tym MŚP, dostęp do większej liczby źródeł finansowania.

Aby pobudzić inwestycje, konieczne jest zapewnienie inwestorom bezpieczeństwa i perspektywy wymiernych zysków. Dlatego jednym z głównych celów planu działania UE na rzecz unii rynków kapitałowych z 2020 r. - otwórz w nowej zakładce. jest uczynienie UE bezpieczniejszym miejscem do inwestowania oszczędności w perspektywie długoterminowej.

24 maja 2023 r. Komisja przyjęła pakiet dotyczący inwestycji detalicznych - otwórz w nowej zakładce., który wzmocni pozycję inwestorów detalicznych i zapewni im ochronę. Inwestorzy detaliczni to osoby prywatne, które inwestują na rynkach kapitałowych w celu zarządzania swoimi finansami, w tym na potrzeby przyszłej emerytury. UE pragnie zapewnić, by inwestorzy detaliczni byli należycie chronieni i traktowani sprawiedliwie, tak aby mogli w pełni korzystać z unii rynków kapitałowych na potrzeby inwestycji. Zwiększenie zaufania inwestorów i poprawa unii rynków kapitałowych są również ważnym sposobem ukierunkowania finansowania prywatnego na gospodarkę UE oraz finansowania transformacji ekologicznej i cyfrowej.

Na czym polega problem?

Inwestorzy indywidualni mają trudności z dostępem do adekwatnych, porównywalnych i łatwo zrozumiałych informacji potrzebnych do dokonywania świadomych wyborów inwestycyjnych.

Pod wpływem mediów społecznościowych i nowych kanałów marketingu inwestorzy detaliczni są w coraz większym stopniu narażeni na bezprawny nacisk.

Doradztwo finansowe może nie zawsze najlepiej służyć interesom inwestorów detalicznych.

Niektóre produkty inwestycyjne nie są korzystne ekonomicznie dla inwestorów indywidualnych.

Skutki

Tylko 17 % aktywów gospodarstw domowych w UE w 2021 r. było ulokowanych w papierach wartościowych (np. akcjach lub obligacjach), znacznie mniej niż w przypadku gospodarstw domowych w USA. (Źródło: Eurostat - otwórz w nowej zakładce.).

O 40 % wyższe opłaty ponoszą inwestorzy indywidualni niż instytucjonalni (np. w przypadku funduszy emerytalnych). (Źródło: Sprawozdanie Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych na temat kosztów i wyników - Plik PDF – otwórz w nowej zakładce., styczeń 2023 r.).

45 % osób w UE nie jest przekonanych, że doradztwo inwestycyjne, które otrzymują od pośredników finansowych, jest dla nich najkorzystniejsze. (Źródło: Badanie Flash Eurobarometr 525 - otwórz w nowej zakładce., lipiec 2023 r.).

W maju Parlament i Rada osiągnęły również porozumienie w odniesieniu do wniosku dotyczącego ustanowienia pojedynczego punktu dostępu dla wszystkich publicznych informacji finansowych i związanych ze zrównoważonym rozwojem w odniesieniu do unijnych przedsiębiorstw i unijnych produktów inwestycyjnych. Zwiększy to widoczność przedsiębiorstw wśród inwestorów, otwierając dodatkowe źródła finansowania. Ma to szczególne znaczenie dla małych przedsiębiorstw na małych rynkach kapitałowych. Europejski pojedynczy punkt dostępu - otwórz w nowej zakładce. zapewni również łatwy dostęp do sprawozdań przedsiębiorstw na temat zrównoważonego rozwoju publikowanych przez przedsiębiorstwa, wspierając realizację celów Europejskiego Zielonego Ładu.

Ponadto 29 czerwca Parlament i Rada osiągnęły porozumienie w odniesieniu do  wniosku ustawodawczego dotyczącego zmiany rozporządzenia regulującego zasady dotyczące struktury rynków instrumentów finansowych - otwórz w nowej zakładce.. Zmiana ta zapewni stworzenie odpowiednich warunków dla dostawcy informacji skonsolidowanych w celu uzyskania skonsolidowanego obrazu obrotu w całej UE. System publikacji informacji skonsolidowanych będzie gromadzić dane na temat cen i wolumenów instrumentów finansowych, takich jak akcje i obligacje, z setek systemów wykonywania zleceń w państwach członkowskich w jednym strumieniu informacji, dzięki czemu będą one w równym stopniu dostępne dla wszystkich. Wszystkie platformy realizacji zleceń, takie jak giełdy papierów wartościowych i platformy obrotu, będą zobowiązane do przekazywania swoich danych transakcyjnych bezpośrednio do systemu publikacji informacji skonsolidowanych.

19 lipca Parlament i Rada uzgodniły wniosek dotyczący poprawy ram regulacyjnych mających zastosowanie do sektora funduszy inwestycyjnych - otwórz w nowej zakładce.. Przegląd harmonizuje przepisy regulujące wybór i stosowanie narzędzi zarządzania płynnością związanych z funduszami, dostosowując je do międzynarodowych zaleceń dotyczących wspierania stabilności finansowej. We wniosku ustanawia się również wspólne ramy dla funduszy udzielających pożyczek przedsiębiorstwom oraz zwiększa przejrzystość w zakresie zasad przekazywania funkcji, umożliwiając organom nadzoru zrozumienie, w jakim stopniu zarządzający funduszami są uzależnieni od wiedzy specjalistycznej stron trzecich.

Trzy powyższe wnioski zapewnią inwestorom lepszy dostęp do danych dotyczących przedsiębiorstw i transakcji. Zawarte we wnioskach środki będą również zachęcać do inwestycji długoterminowych, a także ułatwią sprzedaż funduszy inwestycyjnych za granicą oraz zwiększą bezpieczeństwo takich transakcji. Ogólnie rzecz biorąc, wnioski pozwolą zacieśnić powiązania między przedsiębiorstwami z UE a inwestorami, ułatwiając w ten sposób przedsiębiorstwom dostęp do finansowania, zwiększając możliwości inwestycyjne dla inwestorów detalicznych i pogłębiając integrację unijnych rynków kapitałowych.

W listopadzie UE zaktualizowała rozporządzenie w sprawie rozrachunku papierów wartościowych i centralnych depozytów papierów wartościowych - otwórz w nowej zakładce.. Rozporządzenie to zostało pierwotnie wprowadzone w celu poprawy bezpieczeństwa i efektywności rozrachunku na rynkach finansowych, a mianowicie zrealizowania transakcji na papierach wartościowych poprzez transfer środków pieniężnych lub papierów wartościowych, bądź obu tych elementów. Zmienione przepisy - otwórz w nowej zakładce. przyczynią się do poprawy unijnych rynków kapitałowych i systemu finansowego poprzez wprowadzenie bardziej proporcjonalnych i skutecznych przepisów mających na celu zmniejszenie kosztów przestrzegania przepisów i obciążeń regulacyjnych dla centralnych depozytów papierów wartościowych, ułatwienie im oferowania szerszego zakresu usług transgranicznych oraz poprawę ich nadzoru transgranicznego.

Co to jest system publikacji informacji skonsolidowanych?

To system, który konsoliduje informacje o transakcjach z unijnych platform obrotu w czasie rzeczywistym lub w czasie jak najbliższym czasowi rzeczywistemu.

Umożliwia to inwestorom profesjonalnym i detalicznym znalezienie w jednym miejscu informacji o danym instrumencie finansowym (np. o jego cenie czy o wolumenie i czasie transakcji).

Bez takiego systemu informacje na temat obrotu są rozproszone na wielu platformach realizacji zleceń (zwanych też „podmiotami systematycznie internalizującymi transakcje”), takich jak giełdy papierów wartościowych, inne systemy obrotu i banki inwestycyjne.

Centralne depozyty papierów wartościowych - otwórz w nowej zakładce. to wyspecjalizowane instytucje finansowe, które przechowują papiery wartościowe (takie jak akcje i obligacje) w bezpieczny sposób i zarządzają nimi, umożliwiając efektywne dokonywanie transakcji na papierach wartościowych. Stanowią one podstawę funkcjonowania nowoczesnych rynków finansowych.

W grudniu osiągnięto porozumienie polityczne w sprawie wniosków Komisji - otwórz w nowej zakładce. dotyczących wzmocnienia ram regulacyjnych w dziedzinie ubezpieczeń. Aktualizacja ta zmodernizuje dyrektywę Wypłacalność II - otwórz w nowej zakładce. poprzez stworzenie lepszych zachęt dla sektora ubezpieczeń i reasekuracji (tj. ubezpieczeń dla zakładów ubezpieczeń) skłaniających je do większych inwestycji w kapitał długoterminowy zgodnie z celami unii rynków kapitałowych. Dzięki temu sektor ten pozostanie silny w trudnych czasach gospodarczych i będzie chronić interesy konsumentów. Nowe przepisy w większym stopniu uwzględnią niektóre rodzaje ryzyka, w tym związanego ze zmianą klimatu, i sprawią, że kondycja finansowa ubezpieczycieli będzie mniej wrażliwa na krótkoterminowe wahania rynku. Wprowadzą one również nową dyrektywę w sprawie działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji - otwórz w nowej zakładce., aby zapewnić stabilność finansową oraz chronić ubezpieczających i podatników w przypadku upadłości zakładu ubezpieczeń lub reasekuracji. Dyrektywa ta będzie wymagać od podmiotów większych i o znaczeniu systemowym opracowania prewencyjnych planów odbudowy, aby zapewnić ich przygotowanie na sytuacje kryzysowe. Ponadto organy krajowe będą dysponowały narzędziami do rozwiązywania problemów z zakładami ubezpieczeń lub reasekuracji w procesie upadłości, w tym poprzez ich uporządkowane wycofanie z rynku, przy jednoczesnym zachowaniu w jak największym stopniu ciągłości ochrony ubezpieczeniowej.

Ponadto w 2023 r. Komisja pomagała państwom członkowskim wzmocnić ich krajowe rynki kapitałowe - otwórz w nowej zakładce.. Dotychczas w tej dziedzinie z Instrumentu Wsparcia Technicznego skorzystało 21 państw członkowskich. Reformy przyczyniły się do usunięcia barier regulacyjnych dla inwestycji i rozwiązania problemu niewydolności rynku. Celem tych projektów reform jest zwiększenie możliwości inwestycyjnych, zwiększenie widoczności przedsiębiorstw na rynku oraz pomoc MŚP w dostępie do kredytów bankowych.

Finanse cyfrowe

28 czerwca Komisja przedstawiła dwa wnioski - otwórz w nowej zakładce. mające na celu zapewnienie, by obywatele mogli płacić euro wyemitowanym przez Europejski Bank Centralny w formie, którą uznają za najbardziej dogodną.

Pierwszy wniosek dotyczy ochrony korzystania z gotówki. Przedstawiono go w celu zapewnienia, aby gotówka pozostała powszechnie akceptowana jako środek płatniczy i była łatwo dostępna dla obywateli i przedsiębiorstw w całej strefie euro.

Drugi wniosek ma na celu ustanowienie ram prawnych dla potencjalnego cyfrowego euro, które Bank Centralny może emitować w przyszłości jako uzupełnienie gotówki. W październiku, po dwuletnim badaniu możliwości wprowadzenia cyfrowego euro, Bank postanowił przejść do etapu przygotowawczego.

Gotówka pozostanie powszechnie dostępna i akceptowana, ale coraz więcej obywateli i przedsiębiorstw decyduje się na płatności drogą elektroniczną. Celem cyfrowego euro jest zapewnienie dodatkowej możliwości obok obecnych opcji płatności prywatnych. Byłby to sposób płatności cyfrowych za pomocą powszechnie akceptowanej, taniej, bezpiecznej i odpornej formy publicznego środka płatniczego w strefie euro (i potencjalnie poza nią).

Bank Centralny może podjąć decyzję o emisji cyfrowego euro dopiero po przyjęciu przez Parlament Europejski i Radę wniosku w sprawie cyfrowego euro.

Korzyści dla obywateli z cyfrowego euro

Możliwość używania cyfrowego euro w dowolnym miejscu w strefie euro (inne prywatne rozwiązania w zakresie płatności cyfrowych nie zawsze to umożliwiają).

Łatwiejsze w użyciu niż istniejące rozwiązania w zakresie płatności cyfrowych.

Przy korzystaniu z cyfrowego euro offline – taka sama ochrona prywatności jak w przypadku korzystania z gotówki.

Płacenie bez dostępu do internetu.

Większy wybór dla konsumentów.

Możliwość płacenia nawet bez konta bankowego.

Bezpłatne dla konsumentów.

Czy cyfrowe euro ma zastąpić gotówkę?

Zdecydowanie nie.

Cyfrowe euro byłoby po prostu uzupełnieniem gotówki i alternatywą dla już istniejących prywatnych rozwiązań cyfrowych.

Co z prywatnością?

Przy płatnościach przez internet bank miałby dostęp wyłącznie do danych osobowych niezbędnych do realizacji płatności oraz do zapobiegania oszustwom i zwalczania prania pieniędzy

– tak samo jak w przypadku płatności innymi cyfrowymi środkami płatniczymi, na przykład kartą kredytową.

Przy płatnościach offline prywatność byłaby zachowana w większym stopniu niż w przypadku innych cyfrowych środków płatniczych – bank widziałby te same dane, co przy wypłacie pieniędzy z bankomatu.

Nikt nie mógłby zobaczyć, za co płacą osoby korzystające z cyfrowego euro w trybie offline.

Europejski Bank Centralny nie miałby dostępu do danych obywateli.

Otwarte finanse i płatności

Wraz z rozwojem płatności elektronicznych pojawili się nowi dostawcy usług, np. podmioty świadczące usługi otwartej bankowości. Zaczęły również pojawiać się bardziej wyrafinowane rodzaje oszustw, co zagraża konsumentom. W odpowiedzi na te zmiany oraz w celu zapewnienia, aby sektor finansowy UE był w stanie czerpać korzyści z trwającej transformacji cyfrowej, 28 czerwca Komisja zaproponowała dwa zestawy środków - otwórz w nowej zakładce..

Po pierwsze Komisja zaproponowała zmianę i modernizację obecnej dyrektywy w sprawie usług płatniczych - otwórz w nowej zakładce. (druga dyrektywa w sprawie usług płatniczych), która stanie się trzecią dyrektywą w sprawie usług płatniczych), oraz rozporządzenie w sprawie usług płatniczych. Dzięki temu konsumenci będą mogli nadal bezpiecznie dokonywać płatności i transakcji elektronicznych w UE, a jednocześnie zapewniona będzie ochrona ich praw i większy wybór dostawców usług płatniczych dostępnych na rynku.

Wniosek dotyczący zmienionej dyrektywy w sprawie usług płatniczych i nowego rozporządzenia w sprawie usług płatniczych:

upowszechni usługi weryfikacji zgodności nazwiska lub nazwy z informacją na koncie przed potwierdzeniem przelewów

ułatwi bankom i innym dostawcom usług płatniczych współpracę w walce z oszustwami przez wymianę informacji o nadużyciach finansowych

zagwarantuje ofiarom oszustwa prawo do otrzymania – w szczególnych okolicznościach – zwrotu od banku lub innego dostawcy usług płatniczych

zobowiąże banki do lepszego uświadamiania klientów w zakresie nadużyć finansowych

Po drugie Komisja zaproponowała ramy dostępu do danych finansowych - otwórz w nowej zakładce.. Ramy te określą jasne prawa i obowiązki w zakresie zarządzania udostępnianiem danych klientów w sektorze finansowym poza rachunkami płatniczymi. W praktyce zapewni to większy wybór bardziej innowacyjnych produktów i usług finansowych dla użytkowników oraz pobudzi konkurencję w sektorze finansowym.

Proponowany pakiet ma na celu zapewnienie dostosowania sektora finansowego UE do trwającej transformacji cyfrowej oraz opracowanie odpowiedzi na zagrożenia i możliwości, jakie ona stwarza.

7 listopada Parlament i Rada osiągnęły porozumienie polityczne w sprawie wniosku Komisji - otwórz w nowej zakładce. dotyczącego udostępniania płatności natychmiastowych w euro wszystkim osobom i przedsiębiorstwom posiadającym rachunek bankowy w UE. Nowe przepisy, które modernizują rozporządzenie w sprawie jednolitego obszaru płatności w euro - otwórz w nowej zakładce., mają na celu zapewnienie, aby płatności natychmiastowe w euro były przystępne cenowo, bezpieczne i przetwarzane bez przeszkód w całej UE. Płatności natychmiastowe oferują szybkie i wygodne rozwiązania w codziennych sytuacjach, takie jak szybkie otrzymywanie środków (w ciągu 10 sekund) w nagłych przypadkach lub natychmiastowy podział kosztów dzielonych w różnych kontekstach społecznych. Poprawiają one również zarządzanie przepływami pieniężnymi w administracji publicznej i przedsiębiorstwach, zwłaszcza MŚP, umożliwiają organizacjom charytatywnym i pozarządowym szybki dostęp do funduszy oraz stanowią zachętę dla banków do opracowywania innowacyjnych usług i produktów finansowych.

Dostęp do danych finansowych przynosi następujące korzyści:

klientom:

• większą przejrzystość i kontrolę w zakresie udostępniania danych;
• większe zaufanie, jeżeli chodzi o udostępnianie danych;
• wybór bardziej innowacyjnych i tańszych usług finansowych;

użytkownikom danych:

• szerszy dostęp do kluczowych zbiorów danych klientów, co pobudziłoby innowacje;
• umożliwienie nowych usług i otwarcie nowych strumieni przychodów dla użytkowników danych.

Zrównoważone finansowanie

FILM: Przedsiębiorstwa mogą korzystać z unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju, aby poprawiać swoją efektywność środowiskową, a inwestorzy mogą korzystać z europejskich standardów zielonych obligacji, aby określać, jak ekologiczne są tak naprawdę ich inwestycje.

Głównym celem unijnych ram zrównoważonego finansowania - otwórz w nowej zakładce. jest ukierunkowanie inwestycji na realizację ambitnych celów Europejskiego Zielonego Ładu. Chociaż wdrażanie postępuje, konieczne są dalsze wysiłki, aby przepisy były skuteczne w praktyce, a narzędzia przyjazne dla użytkownika.

Aby zwiększyć skuteczność ram i ułatwić ich wdrażanie, UE przedstawia jasne definicje, które rodzaje działalności gospodarczej kwalifikują się jako zrównoważone środowiskowo, oraz sposób wykazania stopnia ich ekologiczności. Ma to zasadnicze znaczenie dla zapobiegania pseudoekologicznemu marketingowi i zapewnienia, by środki były przydzielane sektorom o kluczowym znaczeniu dla transformacji ekologicznej.

13 czerwca Komisja przedstawiła pakiet - otwórz w nowej zakładce. mający na celu wzmocnienie unijnych ram zrównoważonego finansowania. Inicjatywa ta wspiera przedsiębiorstwa i sektor finansowy poprzez zachęcanie do prywatnych inwestycji w projekty i technologie w zakresie transformacji oraz przeznaczanie zasobów finansowych na zrównoważone inwestycje. Pakiet zawiera nowe kryteria w ramach unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju i rozszerza system klasyfikacji o dalsze rodzaje działalności gospodarczej za pomocą aktów delegowanych w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w zakresie środowiska i klimatu - otwórz w nowej zakładce..

Poniższy wykres ilustruje nowe kluczowe rodzaje działalności gospodarczej, które obecnie uznaje się za zrównoważone środowiskowo.

Unijna systematyka zrównoważonego rozwoju – sektory gospodarki i rodzaje działalności

Akt delegowany w sprawie klimatu i akt delegowany w sprawie ochrony środowiska obejmują dziewięć sektorów i rodzajów działalności. Systematyka tego zakresu oraz tego, co dodano do tych sektorów, przedstawia się następująco. Zarządzanie ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi to nowo utworzony sektor. Obejmuje on rozwiązania oparte na przyrodzie, a także służby ratunkowe, zapobieganie ryzyku powodziowemu i infrastrukturę ochrony. Zaopatrzenie w wodę i kanalizację wcześniej obejmowało zaopatrzenie w wodę, kanalizację, gospodarowanie odpadami i remediację. Obecnie obejmuje również miejskie ścieki komunalne, zrównoważone systemy odwadniania i odzyskiwanie fosforu ze ścieków. Transport poprzednio obejmował niskie emisje, przejściowe alternatywy do 2025 r. oraz infrastrukturę. Kategorię tę poszerzono o nowe usługi przejściowe transportu wodnego i lotniczego oraz komponenty motoryzacyjne i kolejowe. Usługi to również nowo utworzony sektor. Obejmuje on sprzedaż części zamiennych i towarów używanych oraz przygotowanie produktów wycofanych z eksploatacji i części do ponownego użycia, a także rynek handlu towarami używanymi. Leśnictwo obejmuje zalesianie, ochronę lasów, gospodarkę leśną oraz rekultywację i odtwarzanie zdegradowanych lasów. ICT i działalność zawodowa poprzednio obejmowały badania naukowe, rozwiązania w zakresie danych i centra danych. Obecnie obejmują oprogramowanie i doradztwo oraz oparte na danych rozwiązania w zakresie technologii informacyjnych i operacyjnych. Energia obejmuje odnawialne źródła energii, przesył, określone działania związane z energią jądrową i gazem ziemnym (podlegające rygorystycznym warunkom). Produkcja wcześniej obejmowała technologie prorozwojowe i przemysł ciężki (przejściowy). Obecnie obejmuje również opakowania z tworzyw sztucznych, sprzęt elektryczny i elektroniczny oraz produkty farmaceutyczne. Ponadto sektor budynków wcześniej obejmował budownictwo, środki w zakresie efektywności energetycznej i renowacje. Obecnie poszerzono go o rozbiórki, utrzymanie dróg i wykorzystanie betonu w inżynierii lądowej i wodnej.

Pakiet zawiera również zalecenie w sprawie finansowania transformacji, obejmujące wskazówki i praktyczne przykłady dla przedsiębiorstw i sektora finansowego. Pokazują one, w jaki sposób przedsiębiorstwa mogą dobrowolnie wykorzystywać różne narzędzia, aby ukierunkować inwestycje na zieloną transformację i zarządzać ryzykiem wynikającym ze zmiany klimatu i degradacji środowiska.

Narzędzia finansowania transformacji ekologicznej

Wykres przedstawia wizualnie ścieżkę transformacji przedsiębiorstwa w kierunku zrównoważonego rozwoju, łącząc harmonogram w latach od 2023 do 2033 z poprawą wyników w zakresie zrównoważonego rozwoju i rosnącym udziałem działań ekologicznych. Ponieważ udział działalności ekologicznej w przedsiębiorstwie wzrasta z czasem, jego wyniki w zakresie zrównoważonego rozwoju również ulegają poprawie. Wznosząca się zielona linia na wykresie wskazuje również stopniowe kroki, począwszy od zwiększenia efektywności energetycznej, poprzez modernizację technologii produkcji, aż po inwestowanie w nową działalność ekologiczną. Dobrowolne narzędzia, z których przedsiębiorstwa mogą korzystać, aby z czasem finansować swoją transformację w kierunku zrównoważonego rozwoju, obejmują unijną systematykę zrównoważonego rozwoju, unijny klimatyczny wskaźnik referencyjny, europejski standard zielonych obligacji, cele oparte na podstawach naukowych i plany transformacji.

Ratingi z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego (ESG) również odgrywają ważną rolę na unijnym rynku zrównoważonego finansowania, ponieważ dostarczają inwestorom i instytucjom finansowym informacji na przykład na temat strategii inwestycyjnych związanych z czynnikami z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego oraz zarządzania ryzykiem w odniesieniu do tych czynników. W czerwcu 2023 r. Komisja zaproponowała rozporządzenie - otwórz w nowej zakładce., które rozwiąże problem braku przejrzystości na rynku ratingów ESG, zwiększając jego wiarygodność. Nowe zasady organizacyjne i jasne przepisy dotyczące zapobiegania konfliktom interesów zwiększą uczciwość działalności dostawców ratingów ESG.

Wcześniej brak jasności co do metod, źródeł danych i działalności dostawców prowadził do nieufności inwestorów co do jakości ratingów z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego. Przedsiębiorstwa nie miały pewności, czy te ratingi dokładnie odzwierciedlają ich wyniki, co utrudniało podejmowanie świadomych decyzji. W wyniku tego potencjał jednolitego rynku w zakresie przyczyniania się do realizacji Europejskiego Zielonego Ładu i celów zrównoważonego rozwoju ONZ nie był w pełni wykorzystywany. Proponowane zmiany mają na celu wprowadzenie większej przejrzystości i integralności, przy większej jasności co do celów, metod i źródeł danych, a także surowszych wymogów dotyczących zezwoleń i nadzoru. Oczekuje się, że środki te umożliwią inwestorom i przedsiębiorstwom podejmowanie bardziej świadomych decyzji, a tym samym zwiększą efektywność jednolitego rynku i przyczynią się do postępów w realizacji Europejskiego Zielonego Ładu i celów zrównoważonego rozwoju ONZ.

Aby zapewnić zharmonizowane przekazywanie przez przedsiębiorstwa informacji na temat zrównoważonego rozwoju, w lipcu 2023 r. Komisja przyjęła również pierwszy zestaw obowiązkowych europejskich standardów sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju - otwórz w nowej zakładce.. Standardy te obejmują kwestie z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego, w tym zmiany klimatu, różnorodności biologicznej i praw człowieka. Dostarczają one inwestorom informacji, aby pomóc im zrozumieć wpływ przedsiębiorstw, w które inwestują, na zrównoważony rozwój. Uwzględniono w nich również dyskusje z Międzynarodową Radą ds. Standardów w zakresie Zrównoważoności - otwórz w nowej zakładce. i Globalną Inicjatywą Sprawozdawczą - otwórz w nowej zakładce. w celu zapewnienia wysokiego stopnia interoperacyjności między standardami unijnymi i światowymi oraz zapobiegania niepotrzebnej podwójnej sprawozdawczości przez przedsiębiorstwa.

W Europejskim Zielonym Ładzie - otwórz w nowej zakładce. z 11 grudnia 2019 r. podkreślono znaczenie ukierunkowania zasobów finansowych i kapitałowych na zielone inwestycje. Zielone obligacje odgrywają coraz ważniejszą rolę w finansowaniu aktywów potrzebnych do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. 28 lutego 2023 r. Parlament i Rada osiągnęły porozumienie - otwórz w nowej zakładce. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie europejskich zielonych obligacji - otwórz w nowej zakładce. w celu ustanowienia oficjalnego standardu zielonych obligacji. Rozporządzenie to weszło w życie w grudniu. Standard zielonych obligacji to zbiór kryteriów, które zapewniają ramy emisji zielonych obligacji. Europejski standard zielonych obligacji gwarantuje, że zielone obligacje finansują projekty przynoszące rzeczywiste korzyści dla środowiska oraz pomagają utrzymać integralność i zaufanie do rynku zielonych obligacji. Emitenci europejskich zielonych obligacji będą musieli zapewnić, aby co najmniej 85 proc. środków pozyskanych z obligacji było przeznaczanych na działalność gospodarczą zgodną z rozporządzeniem w sprawie systematyki - otwórz w nowej zakładce.. Nowe przepisy ustanawiają również ramy udzielania zezwoleń kontrolerom zewnętrznym i nadzoru nad nimi, co pomoże zweryfikować cechy obligacji, zwiększając tym samym zaufanie do twierdzeń dotyczących ekologiczności.

PODCAST: Podcast finansowy UE: Odcinek 9 – Ten o europejskim standardzie zielonych obligacji.

Bankowość

W następstwie światowego kryzysu finansowego w latach 2007–2008 podjęto znaczne wysiłki, aby zapewnić większą odporność banków UE. Dzięki tym wysiłkom instytucje finansowe UE dobrze radziły sobie w ostatnich kryzysach, takich jak pandemia COVID-19, rosyjska wojna napastnicza przeciwko Ukrainie i kryzys bankowy w USA wiosną 2023 r. Obecnie unijne banki są dobrze skapitalizowane, wysoce płynne i dobrze nadzorowane. Jak wynika z testów warunków skrajnych - otwórz w nowej zakładce. przeprowadzonych przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego w 2023 r., są one odporne nawet w bardzo niekorzystnych scenariuszach.

Aby jeszcze bardziej wzmocnić banki, 18 kwietnia Komisja przyjęła wniosek w sprawie reformy istniejących unijnych ram zarządzania kryzysowego i gwarantowania depozytów - otwórz w nowej zakładce., w którym nacisk kładzie się na średnie i mniejsze banki. W przeszłości wiele upadających małych i średnich banków otrzymało pomoc przy użyciu metod wykraczających poza ustalone ramy restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Czasami oznaczało to wykorzystanie środków publicznych (czyli pieniędzy podatników) zamiast własnych środków banku lub innych funduszy rezerwowych finansowanych przez branżę i mających na celu ochronę deponentów (systemy gwarancji depozytów i fundusze na cele restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji). Zreformowane ramy ułatwią korzystanie z finansowanych przez branżę zabezpieczeń w celu ochrony deponentów w czasie kryzysów bankowych, np. poprzez przeniesienie ich z banku znajdującego się w trudnej sytuacji do banku funkcjonującego prawidłowo. Stosowanie takich zabezpieczeń musi być jedynie uzupełnieniem własnych rezerw banków, które pozostają pierwszą linią obrony.

Reforma ram zarządzania kryzysowego i gwarantowania depozytów

Utrzymanie stabilności finansowej i ochrona pieniędzy podatników

Lepsza ochrona deponentów

Ochrona gospodarki realnej przed skutkami upadłości banków

Celem reformy jest utrzymanie stabilności finansowej i ochrona pieniędzy podatników. Jednocześnie należy lepiej chronić deponentów i gospodarkę realną przed skutkami upadłości banków. Celem jest usprawnienie systemów na wypadek upadłości banków i ochrony deponentów, zwłaszcza małych i średnich banków. Przed reformą akcjonariusze i wierzyciele jako pierwsi ponosili straty w przypadku upadłości banku, a następnie deponenci i krajowy fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji lub jednolity fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (w ramach unii bankowej). Po reformie akcjonariusze i wierzyciele będą nadal w pierwszej kolejności ponosili straty w przypadku upadłości banku, a następnie system gwarantowania depozytów, a nie deponenci, a następnie krajowy fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji lub jednolity fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (w ramach unii bankowej). Nowe przepisy mają na celu zwiększenie odporności systemu bankowego, co przyniesie szczególne korzyści modelom biznesowym o wysokim odsetku depozytów.

Kolejnym ważnym przełomem w ciągu roku było porozumienie polityczne - otwórz w nowej zakładce. w sprawie wniosku Komisji dotyczącego przeglądu unijnych przepisów bankowych - otwórz w nowej zakładce. (rozporządzenie w sprawie wymogów kapitałowych i dyrektywa w sprawie wymogów kapitałowych), znanego jako pakiet bankowy - otwórz w nowej zakładce.. Pakiet ten wdraża ostateczny zestaw międzynarodowych standardów regulacji sektora bankowego (pakiet Bazylea III - otwórz w nowej zakładce.) uzgodnionych przez UE i jej partnerów z grupy G-20 w ramach Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego. Początkowy etap reform pakietu Bazylea III – wprowadzenie wymogu wyższego i lepszej jakości kapitału, ograniczenie dźwigni finansowej i rygorystyczne wymogi w zakresie płynności – już funkcjonuje we wszystkich bankach UE. Poprzez ukończenie wprowadzania tych standardów UE dąży do zwiększenia prostoty ram regulacyjnych, ich porównywalności i wrażliwości na ryzyko, a tym samym do przywrócenia zaufania do wymogów kapitałowych opartych na analizie ryzyka.

Co to jest pakiet bankowy?

Bazylea III: nowe przepisy dotyczące modeli wewnętrznych

Nowy limit pozwoli zapobiec niedoszacowaniu ryzyka, gdy banki stosują własne modele obliczeniowe.

Lepszy nadzór

Organy nadzoru będą dysponowały lepszymi narzędziami nadzoru nad bankami w UE, w tym nad złożonymi grupami bankowymi. Wprowadzone zostaną minimalne standardy nadzoru w UE nad bankami spoza Unii.

Zrównoważoność

W swojej działalności banki będą zobowiązane do uwzględniania ryzyka środowiskowego, społecznego i z zakresu ładu korporacyjnego.

Sprawiedliwe, proste i nowoczesne podatki i cła

Reforma unii celnej

W maju Komisja zaproponowała najambitniejszą reformę unii celnej - otwórz w nowej zakładce. od czasu jej utworzenia w 1968 r. w odpowiedzi na wzrost obrotów handlowych, rozwój handlu elektronicznego i wyższe standardy UE. Fragmentacja cyfrowa obecnego systemu i nieoptymalna koordynacja między organami krajowymi zwiększyły administracyjne koszty przestrzegania przepisów dla przedsiębiorców i otworzyły możliwości oszustw.

Reforma obejmuje ustanowienie unijnego organu celnego, który będzie nadzorował nowe centrum danych celnych - otwórz w nowej zakładce.. Doprowadzi to do bardziej scentralizowanego i cyfrowego podejścia do ceł, które powinno obniżyć koszty przestrzegania przepisów ponoszone przez przedsiębiorców, uwolnić zasoby dla organów krajowych oraz zapewnić skuteczniejszą, wzmocnioną i odporną na oszustwa unię celną.

Zwalczanie uchylania się od opodatkowania i oszustw podatkowych

Nowe wymogi dotyczące sprawozdawczości i wymiany informacji, zgodne z ramami sprawozdawczości w zakresie kryptoaktywów Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, pomogą państwom członkowskim w zwalczaniu uchylania się od opodatkowania i oszustw podatkowych w sektorach kryptoaktywów i pieniądza elektronicznego. Osiągnięte w 2023 r. porozumienie - otwórz w nowej zakładce. zobowiązuje wszystkich dostawców kryptoaktywów z siedzibą w UE do zgłaszania transakcji dokonywanych przez klientów zamieszkałych w UE, co przyczyni się do skuteczniejszego wykrywania oszustw podatkowych i unikania opodatkowania.

W ramach planu działania na rzecz unii rynków kapitałowych z 2020 r. oraz planu działania na rzecz sprawiedliwego i prostego opodatkowania wspierającego strategię odbudowy gospodarczej UE - otwórz w nowej zakładce. Komisja zaproponowała usprawnienie procedur opodatkowania u źródła dla inwestorów, pośredników finansowych i administracji podatkowych. Działanie to ma na celu zapobieganie zarówno podwójnemu opodatkowaniu, jak i nadużywaniu systemu zwrotów lub ulg. Jego celem jest również harmonizacja procedur ubiegania się o ulgę w podatku u źródła, a tym samym zmniejszenie kosztów ponoszonych przez zainteresowane strony.

Komisja zaproponowała również dyrektywę w sprawie cen transferowych - otwórz w nowej zakładce., której celem jest zmniejszenie obciążeń związanych z przestrzeganiem przepisów, zwiększenie pewności podatkowej i ograniczenie sporów dotyczących cen transferowych. Ma ona na celu zapobieganie zarówno podwójnemu opodatkowaniu, jak i przypadkom podwójnego nieopodatkowania.

W kierunku sprawiedliwszego, prostszego i bardziej nowoczesnego opodatkowania

Konieczność dostosowania się do wymogów 27 różnych krajowych systemów podatkowych, z których każdy zawiera odrębne przepisy, sprawia, że ich przestrzeganie jest dla przedsiębiorstw kosztowne. Zniechęca to przedsiębiorstwa do inwestycji transgranicznych w UE, gdyż stawia je w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej wobec przedsiębiorstw w innych częściach świata.

Aby rozwiązać ten problem, we wrześniu Komisja przyjęła wniosek w sprawie działalności gospodarczej w Europie: Ramy opodatkowania dochodu - otwórz w nowej zakładce.. Ramy te wprowadzą jednolity zbiór zasad określania podstawy opodatkowania grup przedsiębiorstw. Zmniejszy to koszty przestrzegania przepisów nawet o 65 proc. w przypadku dużych przedsiębiorstw prowadzących działalność w kilku państwach członkowskich. Ponadto uprości to proces dla krajowych organów podatkowych, ułatwiając określenie prawidłowej kwoty należnych podatków.

Chociaż wniosek jest skierowany głównie do dużych grup działających w całej Unii Europejskiej, UE podjęła również działania mające na celu uproszczenie przepisów podatkowych dla mikroprzedsiębiorstw i MŚP. Proponowana dyrektywa w sprawie opodatkowania siedziby głównej - otwórz w nowej zakładce. wprowadza ramy upraszczające dla MŚP prowadzących działalność w innych państwach członkowskich za pośrednictwem stałych zakładów. Daje im możliwość załatwiania spraw z tylko jednym organem podatkowym (właściwym dla siedziby głównej przedsiębiorcy), zamiast z urzędami skarbowymi wszystkich państw członkowskich, w których prowadzą działalność. Ma to na celu zachęcanie do ekspansji transgranicznej.