«Πείτε την άποψή σας!»: Οι δημόσιες διαβουλεύσεις της Επιτροπής κινητοποιούν τη συμμετοχή των πολιτών, υπολείπονται όμως δραστηριοτήτων επικοινωνιακής προσέγγισης

Σύνοψη

I

Σύμφωνα με το άρθρο 11 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή οφείλει να διαβουλεύεται με τους πολίτες και με αντιπροσωπευτικές ενώσεις σε όλους τους τομείς δράσης της Ένωσης. Στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων με ενδιαφερόμενα μέρη –ιδίως δημόσιων διαβουλεύσεων– συλλέγονται πληροφορίες και απόψεις από τους πολίτες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, οσάκις η Επιτροπή καταρτίζει μια πρωτοβουλία πολιτικής ή αξιολογεί υφιστάμενες παρεμβάσεις.

II

Από την εποχή της Λευκής Βίβλου για την «Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση» του 2001, η Επιτροπή έχει αναλάβει ισχυρή δέσμευση να συνεργάζεται με ενδιαφερόμενα μέρη και τους πολίτες σε όλα τα στάδια του κύκλου πολιτικής, προκειμένου να ενισχυθούν η δημοκρατική νομιμότητα της ΕΕ και η υποχρέωση λογοδοσίας στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδικασίας της ΕΕ. Κατά μέσο όρο, η Επιτροπή διοργανώνει ετησίως περισσότερες από 100 δημόσιες διαβουλεύσεις.

III

Στο πλαίσιο του εν προκειμένω ελέγχου αξιολογήσαμε κατά πόσον οι δημόσιες διαβουλεύσεις της Επιτροπής προσέγγισαν αποτελεσματικά τους πολίτες και τα ενδιαφερόμενα μέρη, καθώς και κατά πόσον αξιοποιούν τα σχόλια που αυτοί υποβάλλουν. Εξετάσαμε τον σχεδιασμό του πλαισίου της Επιτροπής, τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή προετοίμασε και διεξήγαγε τις επιλεγμένες δημόσιες διαβουλεύσεις και τον τρόπο με τον οποίο παρείχε πληροφορίες σχετικά με τα πεπραγμένα της διαβούλευσης και το πώς τα αξιοποιούσε. Εξετάσαμε δείγμα 26 δημόσιων διαβουλεύσεων της Επιτροπής, οι οποίες διενεργήθηκαν μεταξύ του 2016 και του 2018 από πέντε γενικές διευθύνσεις. Πραγματοποιήσαμε έρευνα αντίληψης προκειμένου να διαπιστώσουμε τον βαθμό ικανοποίησης των συμμετεχόντων σε δημόσιες διαβουλεύσεις. Συγκροτήσαμε επίσης ομάδα εμπειρογνωμόνων για να ενισχύσουμε την ανάλυσή μας, καθώς και για να εστιάσουμε καλύτερα στους πλέον σημαντικούς τομείς που επιδέχονται βελτίωση.

IV

Διαπιστώσαμε ότι τόσο οι επιδόσεις του δείγματος των δημόσιων διαβουλεύσεων της Επιτροπής που εξετάσαμε όσο και η εικόνα που είχαν αποκομίσει οι συμμετέχοντες ήταν ικανοποιητικές. Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι το πλαίσιο της Επιτροπής για τις δημόσιες διαβουλεύσεις βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο, αλλά ότι οι δραστηριότητες επικοινωνιακής προσέγγισης χρήζουν βελτίωσης.

V

Στο πλαίσιο του ελέγχου μας προσδιορίστηκαν και άλλες πτυχές της διαδικασίας των δημόσιων διαβουλεύσεων που επιδέχονται βελτίωση: η εστίαση στην παρακολούθηση και την αξιολόγηση, το περιεχόμενο και η δημοσιότητα των στρατηγικών της Επιτροπής για τις δημόσιες διαβουλεύσεις, οι δραστηριότητες επικοινωνιακής προσέγγισης, τα κριτήρια κατηγοριοποίησης πρωτοβουλιών, οι γλώσσες στις οποίες είναι διαθέσιμα τα έγγραφα διαβούλευσης, η ποιότητα των ερωτηματολογίων, η επεξεργασία και ασφάλεια των δεδομένων, η ανατροφοδότηση προς τους συμμετέχοντες σχετικά με την έκβαση των διαβουλεύσεων.

VI

Συνιστούμε στην Επιτροπή να παρακολουθεί καλύτερα τα αποτελέσματα των δημόσιων διαβουλεύσεων, να βελτιώσει τις στρατηγικές δημόσιας διαβούλευσης, να μεταφράζει τα βασικά έγγραφα διαβούλευσης που αφορούν πρωτοβουλίες προτεραιότητας και πρωτοβουλίες που άπτονται του δημοσίου συμφέροντος σε όλες τις επίσημες γλώσσες, να καταρτίζει γενικά ερωτηματολόγια για το κοινό και ειδικές ερωτήσεις για εμπειρογνώμονες, να εφαρμόζει υψηλά πρότυπα για την επεξεργασία και την ασφάλεια των δεδομένων, καθώς και να παρέχει στους συμμετέχοντες ανατροφοδότηση σχετικά με την έκβαση των διαβουλεύσεων σε εύθετο χρόνο.

Εισαγωγή

01

Τα αποτελέσματα των δημόσιων διαβουλεύσεων μπορούν να επηρεάσουν τη διαδικασία χάραξης πολιτικής της ΕΕ. Περίτρανο παράδειγμα είναι το γεγονός ότι στις 12 Σεπτεμβρίου 2018, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Juncker δήλωσε στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης: «Πάντα στις ωραίες ομιλίες μας δηλώνουμε ότι επιθυμούμε να είμαστε μεγάλοι στα μεγάλα ζητήματα και μικροί στα μικρά. Όμως κανένας δεν μας χειροκροτεί όταν, με τη νομοθεσία της ΕΕ, οι πολίτες υποχρεώνονται να αλλάζουν την ώρα δύο φορές τον χρόνο. Σήμερα η Επιτροπή προτείνει ν' αλλάξει αυτή την κατάσταση. Η αλλαγή της ώρας πρέπει να καταργηθεί»¹. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε να καταργηθούν το 2019 οι εποχιακές αλλαγές της ώρας στην Ευρώπη, παρέχοντας στα κράτη μέλη την ευχέρεια να αποφασίσουν μια για πάντα αν επιθυμούν να ακολουθήσουν μόνιμα τη θερινή ή τη χειμερινή ώρα.

02

Μερικούς μήνες νωρίτερα, από τις 4 Ιουλίου έως τις 16 Αυγούστου 2018, η Επιτροπή είχε πραγματοποιήσει δημόσια διαβούλευση που απέφερε 4,6 εκατομμύρια απαντήσεις, τον μεγαλύτερο στα χρονικά αριθμό απαντήσεων που έχουν ληφθεί στο πλαίσιο οποιασδήποτε δημόσιας διαβούλευσης είχε διοργανώσει έως τότε.

Η δέσμευση της Επιτροπής για συνεργασία με τους πολίτες

03

Το άρθρο 11 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) ορίζει ότι η Επιτροπή διενεργεί ευρείες διαβουλεύσεις, παρέχοντας στους πολίτες και σε άλλα ενδιαφερόμενα μέρη την ευκαιρία να συμβάλουν στη χάραξη πολιτικής². Στις 25 Ιουλίου 2001, η Επιτροπή ενέκρινε τη Λευκή Βίβλο για την «Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση»³, στόχος της οποίας ήταν να διευρύνει την απήχηση της διαδικασίας χάραξης πολιτικής, ώστε να περιλαμβάνονται περισσότεροι πολίτες και οργανώσεις στη διαμόρφωση και την υλοποίηση της πολιτικής της ΕΕ, και να αυξηθούν με τον τρόπο αυτό η δημοκρατική νομιμότητα και η υποχρέωση λογοδοσίας της ΕΕ. Προκειμένου να ανταποκριθεί σε αυτές τις δεσμεύσεις, η Επιτροπή συνέταξε έγγραφο σχετικά με τη διαβούλευση με ενδιαφερόμενα μέρη⁴, η οποία συνέβαλε επίσης στο «Σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της νομοθεσίας»⁵.

04

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας ορίζουν τη διαβούλευση με ενδιαφερόμενα μέρη, όπου οι πολίτες εντάσσονται στα «ενδιαφερόμενα μέρη», ως επίσημη διαδικασία μέσω της οποίας η Επιτροπή συγκεντρώνει πληροφορίες και απόψεις από τους ενδιαφερόμενους φορείς σχετικά με τις πολιτικές της⁶. Πρόκειται για νευραλγικό κομμάτι της πολιτικής της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Η βελτίωση της νομοθεσίας δεν συνίσταται σε ρύθμιση ή απορρύθμιση. Πρόκειται για μια προσπάθεια να εξασφαλιστεί ότι οι πολιτικές αποφάσεις προετοιμάζονται με ανοικτό και διαφανή τρόπο, με βάση τα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία και με την ευρεία συμμετοχή των πολιτών και άλλων ενδιαφερόμενων μερών, όπως οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και αντιπροσωπευτικές ενώσεις⁷. Στην έκθεσή μας, οποιαδήποτε αναφορά σε «πολίτες», περικλείει την έννοια των «άλλων ενδιαφερόμενων μερών».

05

Το τρέχον ενωσιακό θεματολόγιο για τη βελτίωση της νομοθεσίας της Επιτροπής Juncker, δημοσιεύτηκε το 2015⁸ και συνοδεύεται από κατευθυντήριες γραμμές, συμπεριλαμβανομένης μιας «εργαλειοθήκης». Το 2017 η Επιτροπή ολοκλήρωσε μια εκτεταμένη επικαιροποίηση των εσωτερικών κατευθυντήριων γραμμών και εργαλείων για τη βελτίωση της νομοθεσίας, με σκοπό να ενισχύσει τη νομιμοποίηση των ενεργειών της⁹.

06

Τον Οκτώβριο του 2017, η Επιτροπή υπογράμμισε τη δέσμευσή της να συνεργαστεί δυναμικά με τους πολίτες¹⁰. Εγκαινίασε τον ιστότοπο «Συμβάλετε στη νομοθετική διαδικασία», ο οποίος προορίζεται να παρέχει στους πολίτες τη δυνατότητα συμμετοχής στις εργασίες καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου πολιτικής¹¹. Οι πολίτες μπορούν να διατυπώνουν τις απόψεις τους, από τη χάραξη έως και την αξιολόγηση των πολιτικών της ΕΕ, μέσω της διαδικτυακής πύλης «Πείτε την άποψή σας»¹² (εικόνα 1).

07

Το 2018 η Επιτροπή αναβάθμισε τον ιστότοπο «Συμβάλετε στη νομοθετική διαδικασία» και επέφερε πολλές βελτιώσεις στη διαδικτυακή πύλη «Πείτε την άποψή σας». Οι βασικές βελτιώσεις ήταν οι εξής: η παρουσίαση των δυνατοτήτων ανατροφοδότησης σε μια χρονογραμμή, η συγκέντρωση όλων των εν εξελίξει και περατωθεισών δημόσιων διαβουλεύσεων, η δημοσίευση επερχόμενων πρωτοβουλιών, και η μετάφραση γενικών πληροφοριών σχετικά με όλες τις δημόσιες διαβουλεύσεις σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ.

08

Η δέσμευση της Επιτροπής για καλύτερη συνεργασία με τους πολίτες αναγνωρίστηκε διεθνώς. Στην έκθεσή του με τίτλο «Regulatory Policy Outlook» του 2018, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), κατέταξε την Επιτροπή πρώτη μεταξύ όλων των χωρών του ΟΟΣΑ όσον αφορά τη «συμμετοχή ενδιαφερόμενων μερών», περιλαμβάνοντας τη συμμετοχή των πολιτών ως «του κοινού» στην κατάρτιση νομικών πράξεων τόσου του πρωτογενούς όσο και του παράγωγου δικαίου¹³. Σύμφωνα με την έκθεση, οι χώρες συνεχίζουν να χρησιμοποιούν διάφορα μέσα προκειμένου να διοργανώνουν διαβουλεύσεις τόσο με το ευρύ κοινό όσο και με επιλεγμένα ενδιαφερόμενα μέρη, στη δεύτερη περίπτωση υιοθετώντας μια περισσότερο στοχευμένη προσέγγιση¹⁴. Η εν λόγω ποικιλία των εργαλείων διαβούλευσης έχει συζητηθεί σε πολλές άλλες εκθέσεις επ΄αυτού του θέματος. Παραδείγματος χάριν, σε μελέτη για λογαριασμό του Συμβουλίου της Ευρώπης και άλλων, αναλύεται η σχέση μεταξύ των συμμετεχόντων και ο βαθμός συμμετοχής τους (εικόνα 2). Θεωρείται ότι, οι διαδικτυακές (δημόσιες) διαβουλεύσεις, στις οποίες εστιάζει η έκθεσή μας, κινητοποιούν μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων.

09

Εκ φύσεως, η διαδικασία της εκλογής εκπροσώπων με ψηφοφορία είναι το θεμελιωδέστερο δημοκρατικό μέσο με το οποίο οι πολίτες συμμετέχουν στη νομοθετική διαδικασία. Πέραν από τη διεξαγωγή δημοκρατικών εκλογών, στα δημοκρατικά συμμετοχικά μέσα που συμβάλλουν στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου πολιτικής συγκαταλέγονται δημοψηφίσματα, άλλες μορφές διαβούλευσης (π.χ. έρευνες Ευρωβαρόμετρου, ομάδες εστίασης και δημόσιες ακροάσεις), μέχρι διάλογοι με τους πολίτες¹⁵ και συνελεύσεις πολιτών, βάσει τυχαίας επιλογής¹⁶. Η Επιτροπή διενεργεί διαδικτυακά δημόσιες διαβουλεύσεις, προκειμένου να συλλέξει πληροφορίες και απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με τις πολιτικές της. Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ, οι δημοφιλέστερες μορφές συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών είναι οι διαδικτυακές δημόσιες διαβουλεύσεις (η «διαδικτυακή διαβούλευση», όπως παρουσιάζεται στην εικόνα 2), στο πλαίσιο των οποίων οι πολίτες έχουν την ευκαιρία να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, και οι συμβουλευτικές ομάδες ή οι προπαρασκευαστικές επιτροπές, στο πλαίσιο των οποίων λαμβάνει χώρα προεπιλογή των ενδιαφερόμενων μερών¹⁷.

Δημόσιες διαβουλεύσεις της Επιτροπής

10

Με τις διαβουλεύσεις η Επιτροπή αποσκοπεί στο να συμπληρώνει την ευρύτερη αλληλεπίδρασή της με τους πολίτες και τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη¹⁸. Στις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας εξηγούνται οι δύο τρόποι με τους οποίους η Επιτροπή διεξάγει αυτές τις διαβουλεύσεις¹⁹:

• Δημόσια διαβούλευση στην οποία μπορεί να συμμετάσχει οποιοσδήποτε επιθυμεί να διατυπώσει τη γνώμη του. Η Επιτροπή διενεργεί δημόσιες διαβουλεύσεις με τη βοήθεια διαδικτυακών ερωτηματολογίων. Οι πολίτες εκφράζουν τις απόψεις τους για ένα συγκεκριμένο θέμα, απαντώντας στο ερωτηματολόγιο στον ιστότοπο EU Survey²⁰, το επίσημο εργαλείο διαχείρισης ερευνών της Επιτροπής.
• Στοχευμένη διαβούλευση που απευθύνεται σε συγκεκριμένες, σαφώς καθορισμένες, ομάδες ενδιαφερομένων μερών. Στο πλαίσιο της στοχευμένης διαβούλευσης, λαμβάνει χώρα προεπιλογή των ενδιαφερομένων μερών και στη διαβούλευση συμμετέχουν μόνο επίσημα προσκεκλημένες ομάδες ενδιαφερόμενων μερών ή ιδιώτες.

11

Από όλες τις δραστηριότητες διαβούλευσης που διενεργούνται από την Επιτροπή²¹, η Επιτροπή πιστεύει ότι οι δημόσιες διαβουλεύσεις διαθέτουν το υψηλότερο επίπεδο διαφάνειας και προσβασιμότητας²². Επιπλέον, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με το έγγραφο «Taking Stock of the Commission’s Better Regulation», ο πλέον γνωστός τρόπος συμβολής στη χάραξη πολιτικής, που χαίρει και της μεγαλύτερης εκτίμησης, είναι η συμμετοχή σε δημόσιες διαβουλεύσεις²³.

12

Με τη δημόσια διαβούλευση προσφέρεται η δυνατότητα προσέγγισης ευρέος φάσματος συμμετεχόντων που παρέχουν ανατροφοδότηση κατά προαίρεση. Οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας καθιστούν σαφές ότι τα δεδομένα που συγκεντρώνονται μέσω δημόσιων διαβουλεύσεων δεν παρέχουν αντιπροσωπευτική εικόνα του πληθυσμού της ΕΕ²⁴. Αυτό οφείλεται στην αυτοεπιλογή των συμμετεχόντων, πράγμα που σημαίνει ότι οι απαντήσεις δεν αντλούνται από αντιπροσωπευτικό δείγμα²⁵.

13

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής, οι δημόσιες διαβουλεύσεις είναι υποχρεωτικές όταν πρόκειται για πρωτοβουλίες που συνοδεύονται από εκτίμηση επιπτώσεων, αξιολογήσεις, ελέγχους καταλληλότητας, συμβουλευτικές ανακοινώσεις της Επιτροπής και πράσινες βίβλους²⁶. Ορισμένες από τις νέες πρωτοβουλίες πιθανόν να οδηγήσουν στην υποβολή νομοθετικών προτάσεων, ενώ άλλες (κυρίως οι αξιολογήσεις) είναι μη νομοθετικές πρωτοβουλίες (π.χ. εκθέσεις προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο και συστάσεις για διαπραγματεύσεις διεθνών συμφωνιών).

14

Βάσει των κατευθυντηρίων γραμμών της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας, η διαδικασία διαβούλευσης διακρίνεται σε τρεις φάσεις που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους: 1) κατάρτιση της στρατηγικής διαβούλευσης, 2) διεξαγωγή των εργασιών διαβούλευσης και 3) ενημέρωση της διαδικασίας χάραξης πολιτικής. Κάθε στάδιο περιλαμβάνει διάφορα διαδοχικά στάδια, τα οποία θα πρέπει να εξασφαλίζουν το πλαίσιο για διεξαγωγή υψηλής ποιότητας, διαφανών διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη²⁷ (εικόνα 3).

15

Κατά μέσο όρο, από το 2015 έως το τέλος του 2018 η Επιτροπή πραγματοποιούσε ετησίως περισσότερες από 100 δημόσιες διαβουλεύσεις (417 συνολικά)²⁸. Τα επίπεδα συμμετοχής ποίκιλλαν σημαντικά μεταξύ των διαφόρων διαβουλεύσεων. Η μέγιστη συμμετοχή ετησίως ήταν:

• το 2018 η δημόσια διαβούλευση σχετικά με τη θερινή ώρα συγκέντρωσε 4,6 εκατομμύρια απαντήσεις, τον μεγαλύτερο στα χρονικά αριθμό απαντήσεων που έχουν ληφθεί στο πλαίσιο δημόσιας διαβούλευσης που έχει διοργανώσει η Επιτροπή·
• το 2017 στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για τον εκσυγχρονισμό και την απλούστευση της κοινής γεωργικής πολιτικής ελήφθησαν 63 000 απαντήσεις (δεν συμπεριλήφθηκε μια μεγάλη εκστρατεία 260 000 απαντήσεων)·
• το 2016 στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων ελήφθησαν 16 500 απαντήσεις, και
• το 2015 στη δημόσια διαβούλευση για την νομοθεσία της ΕΕ για τη φύση (οδηγία για τα πτηνά, οδηγία για τους οικοτόπους) συγκεντρώθηκαν 550 000 απαντήσεις.

16

Ο μέσος ετήσιος αριθμός των συμμετεχόντων σε όλες τις δημόσιες διαβουλεύσεις, χωρίς να περιλαμβάνεται η πρώτη στη σειρά διαβούλευση για το αντίστοιχο έτος, ανέρχεται σε περίπου 500 συμμετέχοντες το 2015 και το 2016, και σε περίπου 2 000 συμμετέχοντες το 2017 και το 2018.

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

17

Στη στρατηγική μας για την περίοδο 2018‑2020²⁹, η απόσταση που αισθάνονται οι πολίτες να υπάρχει μεταξύ αυτών και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ προσδιορίστηκε ως απειλή για την ΕΕ. Τον Φεβρουάριο του 2018, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μάς ζήτησε να αξιολογήσουμε, αφενός, τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες μπορούν να συμμετέχουν ενεργά και να συνεισφέρουν άμεσα σε ολόκληρη την νομοθετική διαδικασία της ΕΕ, και, αφετέρου, την αποτελεσματικότητα, την καταλληλότητα, τη διαφάνεια και τον ανοικτό χαρακτήρα των εργαλείων που χρησιμοποιούνται. Στο επίκεντρο του ελέγχου μας βρίσκονται οι δημόσιες διαβουλεύσεις, επειδή η συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης είναι καίριας σημασίας για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην ΕΕ και για την κατάρτιση υψηλής ποιότητας νομοθεσίας.

18

Στο πλαίσιο του εν προκειμένω ελέγχου αξιολογήσαμε την αποτελεσματικότητα των δημόσιων διαβουλεύσεων της Επιτροπής όσον αφορά την προσέγγιση των πολιτών και την αξιοποίηση των σχολίων που αυτοί υποβάλλουν. Συγκεκριμένα, εξετάσαμε κατά πόσον:

1. ο σχεδιασμός του πλαισίου της Επιτροπής για τις δημόσιες διαβουλεύσεις αποτυπώνει ορθές πρακτικές·
2. η Επιτροπή προετοίμασε και διεξήγαγε τις επιλεγμένες δημόσιες διαβουλεύσεις, κατά τρόπο που διευκόλυνε την αποτελεσματική συμμετοχή των πολιτών (φάσεις 1 και 2 της διαδικασίας διαβούλευσης στην εικόνα 3)·
3. η Επιτροπή ανέλυε τα στοιχεία από τα ερωτηματολόγια με εύλογο τρόπο και υπέβαλε διαφανή και αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τις εργασίες της διαβούλευσης και τα αποτελέσματά τους (φάση 3 στην εικόνα 3).

19

Εξετάσαμε δείγμα 26 δημόσιων διαβουλεύσεων που πραγματοποίησε η Επιτροπή μεταξύ του 2016 και του 2018. Στο δείγμα μας συμπεριλάβαμε πέντε Γενικές Διευθύνσεις (ΓΔ) με βάση τον αριθμό των διαβουλεύσεων που διοργάνωσαν, το φάσμα των πρωτοβουλιών, τον βαθμό συμμετοχής και τη σημασία των θεμάτων για τους πολίτες. Το δείγμα περιελάμβανε δύο διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν από τη Γενική Γραμματεία, δύο από τη ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (AGRI), πέντε από τη ΓΔ Εκπαίδευσης, Νεολαίας, Αθλητισμού και Πολιτισμού (EAC), επτά από τη ΓΔ Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων (HOME) και 10 από τη ΓΔ Κινητικότητας και Μεταφορών (MOVE) (παράρτημα I)³⁰·

20

Οι ελεγκτικές εργασίες μας συνίσταντο στα εξής:

1. συνεντεύξεις με υπαλλήλους από όλες τις ΓΔ του δείγματος και επικοινωνία με μια σειρά σχετικών με το αντικείμενο Γενικών Διευθύνσεων, θεσμικών και λοιπών οργάνων της ΕΕ³¹·
2. επίσκεψη σε δύο κράτη μέλη³² και στον ΟΟΣΑ, προκειμένου να αποκτήσουμε καλύτερη εικόνα του πλαισίου της Επιτροπής σε διεθνές πλαίσιο·
3. εξέταση και ανάλυση βασικών εγγράφων που αφορούν τη συμμετοχή ενδιαφερόμενων μερών, του πλαισίου διαβούλευσης της Επιτροπής και των επιδόσεων των δημόσιων διαβουλεύσεων που επιλέξαμε·
4. συζητήσεις με ομάδα εμπειρογνωμόνων προκειμένου να ενισχύσουμε την ανάλυσή μας και για να εστιάσουμε καλύτερα στους πλέον σημαντικούς τομείς που επιδέχονται βελτίωση (παράρτημα II).

21

Διενεργήσαμε επίσης έρευνα αντίληψης, την οποία απευθύναμε στους 16 007 πολίτες που είχαν συμμετάσχει στις δημόσιες διαβουλεύσεις του δείγματός μας, και λάβαμε 2 224 απαντήσεις. Αναλύσαμε τις απαντήσεις, βάσει των οποίων συμπληρώσαμε τις διαπιστώσεις του ελέγχου μας. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα αυτή βαθμολόγησαν το επίπεδο ικανοποίησής τους με καθεμία από τις φάσεις της διαδικασίας διαβούλευσης, καθώς και το επίπεδο στο οποίο συμφωνούν με τις γενικές δηλώσεις της Επιτροπής (παράρτημα III). Επίσης, μοιράστηκαν μαζί μας τις απόψεις και τις προτάσεις τους σχετικά με τη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης (πλαίσιο 1 έως πλαίσιο 8)³³. Οι ενότητες της έκθεσής μας στις οποίες παρουσιάζονται οι απόψεις των συμμετεχόντων υποδεικνύονται με το εξής σύμβολο:

22

Τα κριτήρια ελέγχου που εφαρμόσαμε βασίστηκαν:

1. στις κατευθυντήριες αρχές του ΟΟΣΑ για την ανοικτή και χωρίς αποκλεισμούς χάραξη πολιτικής³⁴·
2. στη σύσταση του ΟΟΣΑ για τη ρυθμιστική πολιτική³⁵·
3. στις κατευθυντήριες γραμμές και τη σχετική εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας της Επιτροπής.

23

Μολονότι το ΕΕΣ δεν χρειάζεται να ζητήσει τη συγκατάθεση ή την έγκριση της Επιτροπής για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα³⁶, η Επιτροπή δεν μας διαβίβασε ορισμένα δεδομένα που της ζητήσαμε κατά τον έλεγχο, επικαλούμενη τους κανόνες περί προστασίας των δεδομένων. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του ελέγχου μας, βρήκαμε εναλλακτικές λύσεις σε συνεργασία με την Επιτροπή, για τις οποίες όμως δαπανήθηκαν σημαντικοί πόροι και χρόνος, με αποτέλεσμα να επιβραδυνθεί η διαδικασία κατάρτισης της έκθεσης.

Παρατηρήσεις

Το πλαίσιο της Επιτροπής για τις δημόσιες διαβουλεύσεις

Συνολικά ικανοποιημένοι οι συμμετέχοντες με τη διαδικασία διαβούλευσης

24

Από την έρευνα αντίληψης που διεξαγάγαμε προκύπτει ότι, συνολικά, το 65,5 % των συμμετεχόντων που επιβεβαίωσαν ότι είχαν μετάσχει σε μία από τις δημόσιες διαβουλεύσεις του δείγματός μας θεωρεί ότι η διαδικασία διαβουλεύσεων είναι ικανοποιητική ή σχετικά ικανοποιητική (εικόνα 44).

25

Από τα αποτελέσματα της έρευνάς μας προκύπτει ότι οι συμμετέχοντες αναγνώριζαν τον συνολικό στόχο της διαδικασίας δημόσιας διαβούλευσης, ο οποίος ήταν να δοθεί στους πολίτες μια ευκαιρία να συνεισφέρουν στη χάραξη πολιτικής (σημείο 03). Όσον αφορά την ερώτησή μας σχετικά με τους λόγους για τους οποίους συμμετείχαν στη δημόσια διαβούλευση της Επιτροπής, οι ερωτηθέντες δήλωσαν ότι οι τρεις σημαντικότεροι λόγοι ήταν οι εξής:

• επιθυμούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα της νομοθετικής διαδικασίας (58 %)·
• τους ενδιέφερε το θέμα (56 %) και
• θεωρούσαν ως πολίτες ότι η συμμετοχή τους αποτελεί υποχρέωσή τους (49 %).

Οι ερωτηθέντες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την ευκαιρία που είχαν να συμμετάσχουν στη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ και σε μια δημοκρατική διαδικασία που προωθεί την ενεργό συμμετοχή των πολιτών της ΕΕ

26

Τρεις πτυχές εκτίμησαν περισσότερο οι ερωτηθέντες σχετικά με τη δημόσια διαβούλευση στην οποία συμμετείχαν και, συγκεκριμένα, το γεγονός ότι (πλαίσιο 1):

• τους δόθηκε η ευκαιρία να συμμετέχουν στη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ·
• η διαδικασία συνέβαλε στην ενίσχυση της δημοκρατικής νομιμότητας της ΕΕ· και
• η διαδικασία προήγαγε τη συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη στα κοινά.

Το επίπεδο του πλαισίου της Επιτροπής είναι μεν υψηλό, αλλά η εστίαση στην παρακολούθηση και την αξιολόγηση είναι ανεπαρκής

27

Το πλαίσιο διαβούλευσης της Επιτροπής ορίζεται στις κατευθυντήριες γραμμές και στην εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Αμφότερες εγκρίθηκαν τον Μάιο του 2015. Τον Ιούλιο του 2017, η Επιτροπή ενέκρινε ένα επικαιροποιημένο σύνολο κατευθυντήριων γραμμών που επιβεβαίωνε και αποσαφήνιζε τους γενικούς κανόνες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή θα πρέπει να διαβουλεύεται με τους πολίτες.

28

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας, οι διαβουλεύσεις πρέπει να διέπονται από τέσσερις γενικές αρχές³⁷:

1. Συμμετοχή: Υιοθέτηση μιας προσέγγισης χωρίς αποκλεισμούς, μέσω της πραγματοποίησης διαβουλεύσεων με τη μεγαλύτερη δυνατή εμβέλεια.
2. Διαφάνεια και λογοδοσία: Διαφάνεια της διαδικασίας διαβούλευσης και του τρόπου με τον οποίο επηρεάζει τη χάραξη πολιτικής απέναντι στο κοινό και τα ενδιαφερόμενα μέρη.
3. Αποτελεσματικότητα: Η διαβούλευση να λαμβάνει χώρα σε χρόνο κατά τον οποίο οι απόψεις των πολιτών μπορούν ακόμη να κάνουν τη διαφορά· να τηρούνται η αναλογικότητα και ειδικοί περιορισμοί.
4. Συνοχή: Διασφάλιση της συνέπειας των διαδικασιών διαβούλευσης σε όλες τις υπηρεσίες, καθώς και της αξιολόγησης, της επανεξέτασης και του ελέγχου της ποιότητας.

29

Οι τέσσερις αυτές γενικές αρχές συμπληρώνονται από πρότυπα³⁸, τα οποία εφαρμόζονται και στις τρεις φάσεις της διαδικασίας διαβούλευσης (εικόνα 3). Με βάση τις εν λόγω αρχές και πρότυπα, η Επιτροπή κατατάχθηκε από τον ΟΟΣΑ πρώτη στη συμμετοχή ενδιαφερόμενων μερών (σημείο 08).

30

Συγκρίναμε το πλαίσιο της Επιτροπής με τις κατευθυντήριες αρχές του ΟΟΣΑ για την ανοικτή και χωρίς αποκλεισμούς χάραξη πολιτικής και τη σύσταση του ΟΟΣΑ σχετικά με τη ρυθμιστική πολιτική. Διαπιστώσαμε ότι, συνολικά, ο σχεδιασμός του πλαισίου της Επιτροπής για τις δημόσιες διαβουλεύσεις συμβάλλει στη διεξαγωγή μιας νομοθετικής διαδικασίας χωρίς αποκλεισμούς και στη διαφανή δημόσια διαβούλευση, στη συμμετοχή των πολιτών από νωρίς στη διαδικασία και στη συνοχή μεταξύ των διαδικασιών διαβούλευσης. Ωστόσο, υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης όσον αφορά την παρακολούθηση και την αξιολόγηση. Οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας δεν προβλέπουν:

1. ειδικούς δείκτες που πρέπει να παρακολουθούνται, για τους οποίους μάλιστα να αναφέρονται σχετικά στοιχεία, για κάθε επιμέρους δημόσια διαβούλευση σε επίπεδο ΓΔ και σε επίπεδο Επιτροπής συνολικά·
2. μεθοδολογία για την εκτίμηση των δαπανών που σχετίζονται με τις δημόσιες διαβουλεύσεις·
3. συστηματική αξιολόγηση του κατά πόσον οι δημόσιες διαβουλεύσεις επιτυγχάνουν όλους τους στόχους τους.

31

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής, η διενέργεια μιας αναλογικής εσωτερικής αξιολόγησης της ποιότητας της διαδικασίας διαβούλευσης συνιστά ορθή πρακτική³⁹. Η συλλογή πληροφοριών σχετικά με την ποιότητα των δημόσιων διαβουλεύσεων συμβάλλει στη συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με την επίτευξη της στρατηγικής διαβούλευσης και των στόχων της. Επιπλέον, οι συστηματικές αξιολογήσεις, που επικεντρώνονται στην επίτευξη των στόχων, συμβάλλουν στον προσδιορισμό των βέλτιστων πρακτικών και στην άντληση διδαγμάτων από τις εμπειρίες του παρελθόντος με σκοπό τη βελτίωση των μελλοντικών διαβουλεύσεων.

32

Διαπιστώσαμε ότι σε δύο μόνο από τις 26 περιπτώσεις που εξετάσαμε είχε πραγματοποιηθεί εσωτερική αξιολόγηση προκειμένου να συναχθούν συμπεράσματα από τα διδάγματα που αντλήθηκαν, στο πλαίσιο της οποίας εφαρμόστηκαν ορισμένοι δείκτες. Σε ένα από τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήσαμε επίσκεψη παρατηρήθηκαν ορθές πρακτικές όσον αφορά τους δείκτες που χρησιμοποιήθηκαν, από το πλήθος των συμμετοχών ως την ποικιλομορφία των συμμετεχόντων (π.χ. κατηγορίες ενδιαφερόμενων μερών, τόπος καταγωγής ή διαμονής, γλώσσες που χρησιμοποιήθηκαν), τον χρόνο που απαιτήθηκε για την προετοιμασία, τη διεξαγωγή και την αναφορά στοιχείων σχετικά με τη διαβούλευση και το επίπεδο ικανοποίησης των συμμετεχόντων.

Προετοιμασία και συμμετοχή στις επιλεγμένες δημόσιες διαβουλεύσεις

33

Εξετάσαμε τις ακόλουθες πτυχές της προετοιμασίας της Επιτροπής, μεταξύ αυτών τη σχετική με τη διαβούλευση στρατηγική και την υλοποίηση των επιλεγμένων δημόσιων διαβουλεύσεων (φάσεις 1 και 2 στην εικόνα 3):

1. ενημέρωση των πολιτών σχετικά με το σκεπτικό στο οποίο βασίζεται η διαβούλευση·
2. δραστηριότητες και δίαυλοι επικοινωνίας που χρησιμοποιούνται για να εξασφαλιστεί η ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τη διαβούλευση·
3. γλώσσες που χρησιμοποιούνται για τη διαβούλευση και ο φιλικός προς τον αναγνώστη χαρακτήρας των ερωτηματολογίων·
4. χρονοδιάγραμμα και διάρκεια της διαβούλευσης.

34

Συνολικά, διαπιστώσαμε ότι η προετοιμασία και η υλοποίηση των δημόσιων διαβουλεύσεων της Επιτροπής που εξετάσαμε ήταν σε ικανοποιητικά επίπεδα, εντοπίσαμε ωστόσο ορισμένους τομείς που επιδέχονται βελτίωση, προκειμένου να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη και αποτελεσματική συμμετοχή των πολιτών.

Οι στρατηγικές διαβούλευσης δεν καταρτίζονται πάντα με τον καλύτερο τρόπο ούτε δημοσιεύονται

Έγκαιρη ενημέρωση και ανατροφοδότηση σχετικά με επικείμενες δραστηριότητες διαβούλευσης

35

Ένα έγγραφο που είναι γνωστό ως «χάρτης πορείας» ή «αρχική εκτίμηση επιπτώσεων» είναι το πρώτο βήμα με το οποίο εξηγούνται στους πολίτες οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή προετοιμάζει μια συγκεκριμένη πρωτοβουλία και τι σκοπεύει να επιτύχει. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής, ο χάρτης πορείας ή η αρχική εκτίμηση επιπτώσεων πρέπει να καθορίζει τις προβλεπόμενες δραστηριότητες διαβούλευσης και να δημοσιεύεται εγκαίρως στη διαδικτυακή πύλη της Επιτροπής «Πείτε την άποψή σας»⁴⁰.

36

Με τη δημοσίευση του χάρτη πορείας ή της αρχικής εκτίμησης επιπτώσεων, σκοπός είναι η ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τις προγραμματισμένες πρωτοβουλίες της Επιτροπής και τις δραστηριότητες διαβούλευσης, και η έγκαιρη προετοιμασία της συμμετοχής τους⁴¹.

37

Σύμφωνα με την εργαλειοθήκη της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας του Ιουλίου 2017, δεν δρομολογείται δημόσια διαβούλευση προτού δημοσιευθεί ο σχετικός χάρτης πορείας ή η αρχική εκτίμηση επιπτώσεων⁴². Οι κατευθυντήριες γραμμές και η εργαλειοθήκη της Επιτροπής δεν διευκρινίζουν την ακριβή χρονική στιγμή πριν από την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης κατά την οποία θα πρέπει να δημοσιεύεται το συγκεκριμένο έγγραφο. Αναφέρουν απλώς ότι οι χάρτες πορείας (εναλλακτικά αρχικές εκτιμήσεις επιπτώσεων) πρέπει να οριστικοποιούνται και να δημοσιεύονται το ταχύτερο δυνατόν, και να περιλαμβάνουν περιγραφή της σχεδιαζόμενης στρατηγικής διαβούλευσης⁴³.

38

Η απαίτηση για εκ των προτέρων δημοσίευση του χάρτη πορείας δεν είχε τεθεί σε εφαρμογή κατά τον χρόνο της προετοιμασίας και εκκίνησης αρκετών από τις δημόσιες διαβουλεύσεις του δείγματός μας. Για 22 από τις 26 δημόσιες διαβουλεύσεις του δείγματός μας η Επιτροπή κατήρτισε χάρτη πορείας ή αρχική εκτίμηση επιπτώσεων, όπου περιλαμβανόταν συνοπτική περιγραφή της στρατηγικής διαβούλευσης, αλλά δημοσίευσε μόνο 16, τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες πριν αρχίσει η δημόσια διαβούλευση, προκειμένου να αποφευχθεί τυχόν αλληλοεπικάλυψη μεταξύ της περιόδου ανατροφοδότησης (σημείο 39) και της έναρξης της δημόσιας διαβούλευσης. Κατά μέσο όρο, στις περιπτώσεις που είχε καταρτιστεί χάρτης πορείας ή αρχική εκτίμηση επιπτώσεων πριν από την εκκίνηση της δημόσιας διαβούλευσης, τα έγγραφα αυτά είχαν δημοσιευθεί έξι μήνες νωρίτερα (εικόνα 5).

39

Στις περιπτώσεις που δημοσιεύονται χάρτες πορείας ή αρχικές εκτιμήσεις επιπτώσεων, οι πολίτες μπορούν να παράσχουν ανατροφοδότηση εντός διαστήματος τεσσάρων εβδομάδων⁴⁴. Διαπιστώσαμε ότι από τους έξι χάρτες πορείας ή αρχικές εκτιμήσεις επιπτώσεων που δημοσιεύθηκαν το 2017⁴⁵, ανατροφοδότηση παρασχέθηκε σε τέσσερις περιπτώσεις (22 απαντήσεις κατά μέσο όρο).

40

Σε τρεις από τις τέσσερις περιπτώσεις, ο αριθμός των απαντήσεων που ελήφθησαν στο πλαίσιο της ανατροφοδότησης ήταν πολύ χαμηλότερος σε σύγκριση με τον αριθμό των απαντήσεων που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης. Παραδείγματος χάριν, σε σχέση με την αρχική εκτίμηση επιπτώσεων που προηγήθηκε της διαβούλευσης για τον εκσυγχρονισμό και την απλούστευση της κοινής γεωργικής πολιτικής ελήφθησαν 10 απαντήσεις, ενώ στη δημόσια διαβούλευση υποβλήθηκαν 63 000 απαντήσεις⁴⁶. Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι ο περιορισμένος αριθμός των απαντήσεων στο πλαίσιο της ανατροφοδότησης καταδεικνύει ότι υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω βελτίωση της ενημέρωσης σχετικά με τα εργαλεία της ΕΕ και τη διάδοσή τους⁴⁷.

Βασικές πτυχές της στρατηγικής διαβούλευσης

41

Μετά τον χάρτη πορείας ή την αρχική εκτίμηση επιπτώσεων εκπονείται στρατηγική διαβούλευσης. Σκοπός της στρατηγικής είναι ο σχεδιασμός μιας προσέγγισης για αποτελεσματική και αποδοτική διαβούλευση.

42

Η στρατηγική διαβούλευσης πρέπει να οριστικοποιείται και να επικαιροποιείται λαμβανομένων υπόψη των παρατηρήσεων που έχουν υποβληθεί κατά την περίοδο της ανατροφοδότησης. Δεν εντοπίσαμε στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι ελήφθησαν υπόψη, κατά την κατάρτιση των στρατηγικών διαβούλευσης, οι παρατηρήσεις που είχαν υποβληθεί κατά την ανατροφοδότηση (π.χ. κατά την επιλογή των δραστηριοτήτων διαβούλευσης ή τον σχεδιασμό ερωτηματολογίoυ).

43

Η στρατηγική διαβούλευσης πρέπει να δημοσιεύεται ή να παρουσιάζεται στον ιστότοπο της σχετικής με την πρωτοβουλία διαβούλευσης που διεξάγεται από την αρμόδια γενική διεύθυνση⁴⁸. Στη στρατηγική θα πρέπει να περιλαμβάνονται τα ακόλουθα βασικά στοιχεία⁴⁹:

• αντικείμενο και στόχοι της διαβούλευσης,
• προσδιορισμός των ενδιαφερόμενων μερών,
• προβλεπόμενες δραστηριότητες διαβούλευσης· και
• χρονοδιάγραμμα και γλωσσικές ρυθμίσεις.

44

Διαπιστώσαμε ότι από τις 22 στρατηγικές διαβούλευσης που είχαν καταρτιστεί μόνο 12 δημοσιεύθηκαν στον ιστότοπο της Επιτροπής για τη σχετική πρωτοβουλία. Κατά την άποψή μας, όσο πιο έγκαιρα είναι διαθέσιμες κατά την προπαρασκευαστική φάση πληροφορίες σχετικά με τον στόχο της δημόσιας διαβούλευσης και τη σκοπούμενη χρήση των αποτελεσμάτων της, τόσο πιθανότερο είναι οι πολίτες να κινητοποιηθούν, ενώ ο χρόνος αυτός λειτουργεί επίσης θετικά και για την ποιότητα των απαντήσεων.

45

Παραδείγματος χάριν, στην περίπτωση της θερινής ώρας, πέραν της παρακολούθησης της συνέχειας που δόθηκε σε σχετικό ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Επιτροπή δεν κοινοποίησε εκ των προτέρων κάποια στρατηγική διαβούλευσης ή άλλες πληροφορίες πριν από τη δρομολόγηση της οικείας δημόσιας διαβούλευσης. Δεδομένου ότι οι πολίτες πρέπει να ενημερώνονται κατά την προπαρασκευαστική φάση σχετικά με τον στόχο της διαβούλευσης και την προβλεπόμενη χρήση των αποτελεσμάτων της, η έλλειψη τέτοιων πληροφοριών είναι πολύ πιθανό να επηρεάσει την έκβαση, όχι μόνο όσον αφορά το ποσοστό συμμετοχής συνολικά και σε περιφερειακό επίπεδο, αλλά και ως προς την ουσία. Επισημαίνουμε ότι η Επιτροπή κοινοποίησε πληροφορίες σχετικά με τον στόχο της διαβούλευσης αυτής μόνον όταν δρομολογήθηκε η εν λόγω δημόσια διαβούλευση.

46

Και στις 22 διαθέσιμες στρατηγικές υπήρχε ενότητα που αφορούσε το αντικείμενο και τους στόχους της διαβούλευσης. Ωστόσο, η Επιτροπή έθετε γενικούς μόνο στόχους για όλες τις δραστηριότητες διαβούλευσης. Όσον αφορά τις δημόσιες διαβουλεύσεις, οι συχνότερα διατυπούμενοι στόχοι ήταν η παροχή στο ευρύ κοινό και στα ενδιαφερόμενα μέρη της ευκαιρίας να εκφράσουν τις απόψεις τους σχετικά με όλες τις πτυχές που αφορούν την αξιολόγηση του αντικειμένου που υπόκειται σε διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, η συλλογή απόψεων και γνωμών, και η συγκέντρωση απόψεων μη εξειδικευμένων ομάδων ενδιαφερομένων μερών. Σε άλλες περιπτώσεις, ο στόχος περιγραφόταν σε γενικές γραμμές, ότι δηλαδή η δημόσια και στοχευμένη διαβούλευση θα αποτελέσει πρωταρχική πηγή πληροφοριών.

47

Οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής αναφέρουν ότι ο προσδιορισμός των ενδιαφερόμενων μερών αποτελεί προϋπόθεση για την επιτυχή συλλογή πληροφοριών και την παροχή κατάλληλων ευκαιριών στα ενδιαφερόμενα μέρη ώστε να συμβάλουν στη χάραξη πολιτικής της ΕΕ. Στη συνέχεια, θα πρέπει να ταξινομούνται (ή να ιεραρχούνται) ανάλογα με το επίπεδο ενδιαφέροντος και επιρροής τους, με τη χρήση ενός «πίνακα χαρτογράφησης των ενδιαφερόμενων μερών»⁵⁰. Η Επιτροπή είχε καταρτίσει πίνακα χαρτογράφησης των ενδιαφερόμενων μερών σε 18 από τις 26 δημόσιες διαβουλεύσεις. Όσον αφορά τις υπόλοιπες οκτώ περιπτώσεις, σε πέντε περιπτώσεις υπήρχαν μη δομημένες πληροφορίες σχετικά με ενδιαφερόμενα μέρη και σε τρεις περιπτώσεις δεν αναφέρονταν πουθενά οι σημαντικές αυτές πληροφορίες (ούτε σε δομημένη ούτε σε μη δομημένη μορφή), οι οποίες ήταν απαραίτητες για το επόμενο στάδιο, ήτοι την επιλογή των κατάλληλων δραστηριοτήτων διαβούλευσης⁵¹.

48

Οι δημόσιες διαβουλεύσεις μπορούν να συμπληρώνονται, κατά περίπτωση, από άλλες δραστηριότητες διαβούλευσης, ούτως ώστε να συμμετέχει κάθε σχετικός ενδιαφερόμενος και να καλυφθούν πιθανά κενά πληροφόρησης⁵². Αυτό είναι σημαντικό από την άποψη της προσαρμογής των διαύλων επικοινωνίας στις ανάγκες όλων των ομάδων-στόχου και της εξασφάλισης ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν την ευκαιρία να εκφράσουν τις απόψεις τους⁵³. Είναι επίσης σημαντικό, στο τέλος της διαδικασίας διαβούλευσης, να συγκρίνονται τα αποτελέσματα των διαφόρων δραστηριοτήτων διαβούλευσης, προκειμένου να εντοπιστούν αλληλεξαρτήσεις, ασυνέπειες ή αντιφάσεις στις απαντήσεις αλλά και στις βασικές κατηγορίες ενδιαφερόμενων μερών. Καμία από τις στρατηγικές διαβούλευσης που εξετάσαμε δεν διευκρίνιζε με ποιους τρόπους η δημόσια διαβούλευση θα μπορούσε να συμπληρώσει άλλες δραστηριότητες διαβούλευσης.

49

Όσον αφορά τη γλώσσα, τέσσερις στρατηγικές διαβούλευσης δεν περιλάμβαναν καμία μνεία στις προβλεπόμενες ρυθμίσεις. Στις τέσσερις αυτές περιπτώσεις, οι μεταφράσεις καθυστέρησαν και δεν ήταν διαθέσιμες στο κοινό κατά την έναρξη της διαβούλευσης. Σε τρεις άλλες περιπτώσεις, οι στρατηγικές δεν ρύθμιζαν διεξοδικά τα γλωσσικά ζητήματα και αναφέρονταν αποκλειστικά στις γλώσσες που είχαν χρησιμοποιηθεί για τη συμπλήρωση των ερωτηματολογίων ή την υποβολή ανατροφοδότησης.

Οι συμμετέχοντες έκριναν ότι οι στόχοι των δημόσιων διαβουλεύσεων ήταν ασαφείς

50

Από τα αποτελέσματα της έρευνάς μας επιβεβαιώνεται ότι υπάρχει περιθώριο βελτίωσης όσον αφορά την από μέρους της Επιτροπής παρουσίαση και γνωστοποίηση των στόχων της και τον προσδιορισμό των ενδιαφερόμενων μερών για δημόσιες διαβουλεύσεις. Η γενική εντύπωση όσων απάντησαν ήταν ότι οι στόχοι των δημόσιων διαβουλεύσεων ήταν ασαφείς (πλαίσιο 2).

Δημόσιες διαβουλεύσεις με διαφοροποιούμενα επίπεδα συμμετοχής

51

Η διαδικτυακή διαβούλευση ενδείκνυται για διαβουλεύσεις ευρείας κλίμακας. Οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής αναφέρουν ότι ένας συνδυασμός διαφορετικών διαύλων επικοινωνίας λειτουργεί καλύτερα. Για την επικοινωνία με τους πολίτες σε απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές με χαμηλότερα ποσοστά πρόσβασης στο διαδίκτυο, οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής συνιστούν απλώς τη συνεργασία με τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής και την υπηρεσία Europe Direct⁵⁴ για τον προσδιορισμό των κατάλληλων εργαλείων και διαύλων⁵⁵.

52

Οι γενικές διευθύνσεις που εξετάσαμε χρησιμοποίησαν διάφορους διαύλους επικοινωνίας σε περισσότερο από το ήμισυ (16) των 26 διαβουλεύσεων του δείγματος. Συνολικά, η επιλογή και η εμβέλεια των μεθόδων και διαύλων επικοινωνίας που χρησιμοποιήθηκαν (συμπεριλαμβανομένων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης) διέφεραν σημαντικά μεταξύ γενικών διευθύνσεων και δημόσιων διαβουλεύσεων. Διαπιστώσαμε ότι και το επίπεδο συμμετοχής διέφερε αισθητά.

53

Στο πλαίσιο των δέκα διαβουλεύσεων που έλαβαν τον υψηλότερο αριθμό απαντήσεων είχαν χρησιμοποιηθεί όλοι οι δίαυλοι επικοινωνίας. Ωστόσο, σε δύο άλλες περιπτώσεις (μία αξιολόγηση και μία νέα πρωτοβουλία για ένα πολύ τεχνικό ζήτημα) ελήφθησαν μόνο 24 και 17 απαντήσεις, αντίστοιχα, παρά την ποικιλία των διαύλων επικοινωνίας που χρησιμοποιήθηκαν. Οι τρεις περιπτώσεις με τον χαμηλότερο αριθμό απαντήσεων ήταν τρεις αξιολογήσεις για τις οποίες οι γενικές διευθύνσεις δεν είχαν χρησιμοποιήσει διαφορετικούς διαύλους επικοινωνίας. Στην εικόνα 6 φαίνεται ο αριθμός των συμμετεχόντων στις 26 δημόσιες διαβουλεύσεις που εξετάσαμε.

54

Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν εργαλεία για την κινητοποίηση των πολιτών, η Επιτροπή έκρινε ότι το δυναμικό συμμετοχής δεν έχει εξαντληθεί. Συμπλήρωσε ότι ορισμένα ενδιαφερόμενα μέρη εξακολουθούν να μην είναι πρόθυμα ή και σε θέση να συμμετάσχουν και αναγνώρισε ως πρόβλημα το χαμηλό επίπεδο συμμετοχής⁵⁶. Το γεγονός ότι το εν λόγω πρόβλημα παραμένει επιβεβαιώθηκε στο πλαίσιο του εγγράφου της Επιτροπής «Taking Stock of the Commission’s Better Regulation»⁵⁷.

55

Στο δείγμα των δημόσιων διαβουλεύσεών μας αναλύσαμε την κατανομή των συμμετεχόντων ανά χώρα, τόσο σε απόλυτους όρους όσο και σε σχέση με τον εθνικό πληθυσμό (παράρτημα V). Σε απόλυτες τιμές, η πλειονότητα των απαντήσεων προήλθε από τη Γερμανία. Σε σχέση με τον εθνικό πληθυσμό, η Αυστρία ήταν πρώτη και η Γερμανία δεύτερη. Σε σχέση με τη δημόσια διαβούλευση για τη θερινή ώρα, στο πλαίσιο της οποίας υποβλήθηκαν 4,6 εκατομμύρια απαντήσεις, η κατανομή ήταν παρόμοια (70 % των απαντήσεων από τη Γερμανία και 6 % από την Αυστρία), ενώ οι δύο αυτές χώρες ήρθαν επίσης πρώτη και δεύτερη αντίστοιχα σε σχέση με τον εθνικό πληθυσμό (3,8 % και 2,9 % αντίστοιχα) (εικόνα 7).

56

Στην περίπτωση της δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με τη θερινή ώρα, τα επικοινωνιακά μέτρα της Επιτροπής και η διαφήμιση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κέντρισαν την προσοχή των πολιτών στα διάφορα μέσα ενημέρωσης και στις διάφορες χώρες. Ενόσω η διαβούλευση βρισκόταν σε εξέλιξη, η Επιτροπή προσπάθησε να ενισχύσει τη συμμετοχή και των άλλων χωρών πέραν της Γερμανίας και επιδόθηκε σε επί πληρωμή προωθητικές ενέργειες στην ΕΕ των 26 (με εξαίρεση τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο), δίνοντας έμφαση στις εννέα χώρες που υποεκπροσωπούνται περισσότερο (μεταξύ άλλων με διαφημίσεις στην τοπική γλώσσα). Επιπλέον, οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής στα κράτη μέλη συνέβαλαν ενεργά με αναρτήσεις στο Facebook και το Twitter. Όσον αφορά τα ποσοστά, οι απαντήσεις από την ΕΕ των 26 αυξήθηκαν κατά περίπου 30 %. Ωστόσο, η γεωγραφική κατανομή των απαντήσεων παρέμεινε ανισομερώς κατανεμημένη καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου διαβούλευσης. Οι διαφορές ως προς την κατανομή των απαντήσεων μεταξύ των κρατών μελών διευκρινίστηκαν με τα στοιχεία που υπέβαλε η Επιτροπή σχετικά με τα αποτελέσματα της εν λόγω δημόσιας διαβούλευσης.

Συχνά, οι συμμετέχοντες είχαν ενημερωθεί για τις δημόσιες διαβουλεύσεις μέσω ομάδων της κοινωνίας των πολιτών

57

Στο πλαίσιο της έρευνάς μας ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να αναφέρουν τον τρόπο με τον οποίο ενημερώθηκαν για τις δημόσιες διαβουλεύσεις της Επιτροπής. Πολλοί από όσους απάντησαν τόνισαν ότι είχαν ενημερωθεί για τις διαβουλεύσεις μέσω οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών ή μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) και ότι διαφορετικά δεν θα είχαν συμμετάσχει (πλαίσιο 3).

58

Ζητήσαμε από τους ερωτηθέντες να μας πουν από πού ενημερώνονταν για τη διοργάνωση δημόσιων διαβουλεύσεων (υπήρχε η δυνατότητα να επιλέξουν παραπάνω από μία απάντηση). Από όλους τους πιθανούς ενδιαφερόμενους φορείς και τα μέσα ενημέρωσης, με ποσοστό 48 % οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών είχαν τη μεγαλύτερη ικανότητα ευαισθητοποίησης των πολιτών. Άλλες σημαντικές πηγές πληροφοριών ήταν οι ειδήσεις και τα άρθρα (29 %), ο ιστότοπος της Επιτροπής (17 %), καθώς και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που αυτή χρησιμοποιεί (13 %).

Οι ερωτηθέντες επιθυμούν περισσότερη δημοσιότητα ώστε να αυξηθεί η πληροφόρηση γύρω από τις δημόσιες διαβουλεύσεις

59

Ρωτήσαμε τους ερωτηθέντες πώς θα βελτίωναν τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή προσεγγίζει τους πολίτες και τα ενδιαφερόμενα μέρη. Από τους 2 224 ερωτηθέντες, οι 1 184 (53 %) μάς υπέβαλαν προτάσεις για αποτελεσματικότερη ενημέρωση.

60

Οι συμμετέχοντες στην έρευνα υποστήριζαν ότι οι δραστηριότητες διαβούλευσης πρέπει να διαφημίζονται μαζικά, ώστε να επιτευχθεί μεγαλύτερη προβολή και δημοσιότητα για τη διαδικασία, και να δοθεί η δυνατότητα συμμετοχής σε περισσότερα άτομα. Θεωρούν επίσης ότι θα πρέπει να ενισχυθεί η διαφήμιση μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, της τηλεόρασης, του Τύπου (π.χ. εφημερίδες), ακόμη και μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Οι ερωτηθέντες τόνισαν επίσης ότι οι εθνικές ή περιφερειακές κυβερνήσεις θα πρέπει να διαδραματίζουν μεγαλύτερο ρόλο στη δημοσιοποίηση των δημόσιων διαβουλεύσεων της Επιτροπής. Επιπλέον, διατυπώθηκε η απαίτηση για βελτίωση της επικοινωνίας και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και της ΕΕ σε όλους τους τομείς (πλαίσιο 4).

Ανάγκη για ευρεία γλωσσική κάλυψη και πιο φιλικά προς τον χρήστη ερωτηματολόγια

Γλωσσική κάλυψη

61

Καίριο σημείο για την προσβασιμότητα στις διαβουλεύσεις είναι οι γλώσσες που χρησιμοποιούνται. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας του 2015, οι απαιτήσεις για μετάφραση θα έπρεπε να συναρτώνται με το αντικείμενο και την εμβέλεια της σχετικής μεθόδου διαβούλευσης⁵⁸. Τον Απρίλιο του 2017, η Γενική Γραμματεία της Επιτροπής δημοσίευσε και άλλες οδηγίες,⁵⁹ συμπεριλαμβανομένων των ακόλουθων μέτρων:

• οι δημόσιες διαβουλεύσεις (ερωτηματολόγια και τυχόν συνοδευτικά έγγραφα) σχετικά με τις πρωτοβουλίες προτεραιότητας που περιλαμβάνονται στο ετήσιο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής (παράρτημα Ι) πρέπει να μεταφράζονται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ·
• για όλες τις άλλες δημόσιες διαβουλεύσεις, τα ερωτηματολόγια και κάθε συνοδευτικό έγγραφο πρέπει να διατίθενται κατ’ ελάχιστον στα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά.

62

Οι επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές του 2017 συνιστούν, σε γενικές γραμμές, τα έγγραφα διαβούλευσης να μεταφράζονται σε όσο το δυνατόν περισσότερες γλώσσες, ανάλογα με το αντικείμενο και το κοινό-στόχο της διαβούλευσης⁶⁰. Οι κατευθυντήριες γραμμές διευκρινίζουν ότι τα έγγραφα δημόσιας διαβούλευσης για τις πρωτοβουλίες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής πρέπει να μεταφράζονται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ⁶¹. Επιπλέον, η Γενική Γραμματεία πρέπει να εξετάζει συστηματικά τις στρατηγικές διαβούλευσης προκειμένου να εντοπίζει εκείνες τις δραστηριότητες διαβούλευσης –ιδίως εκείνες που άπτονται του δημοσίου συμφέροντος– που πρέπει να μεταφραστούν σε όλες ή σε αρκετές γλώσσες. Τέλος, οι κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν ότι οι γλωσσικές ρυθμίσεις για τις δραστηριότητες διαβούλευσης πρέπει να επεξηγούνται και να αιτιολογούνται στη στρατηγική διαβούλευσης.

63

Διαπιστώσαμε ότι δεν υπήρχαν σαφή κριτήρια για την κατηγοριοποίηση των πρωτοβουλιών στην κατηγορία «δημοσίου συμφέροντος» ή «άλλη». Η κατηγοριοποίηση αυτή θα λειτουργούσε ως βάση για να αποφασίζεται ποιες πρωτοβουλίες θα πρέπει να μεταφράζονται και, εάν ναι, σε πόσες γλώσσες. Διαπιστώσαμε ότι αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό είτε από την προσέγγιση που ακολουθεί η αρμόδια ΓΔ ή η μονάδα πολιτικής της, είτε από χρονικούς περιορισμούς. Επισημάναμε επίσης ότι η Επιτροπή ταξινομεί τις πρωτοβουλίες σε «μείζονες» και «άλλες», καθώς αυτό εξυπηρετεί τη διαδικασία επικύρωσης. Η έλλειψη συγκεκριμένων κριτηρίων για την ταξινόμηση των πρωτοβουλιών δεν εξασφαλίζει σαφήνεια ως προς το γλωσσικό καθεστώς που πρέπει να εφαρμόζεται κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης.

64

Στο πλαίσιο του δείγματός μας, επτά δημόσιες διαβουλεύσεις δρομολογήθηκαν μετά την έναρξη ισχύος, τον Απρίλιο του 2017, της νέας γλωσσικής πολιτικής της Επιτροπής. Από τις επτά αυτές διαβουλεύσεις, τα έξι ερωτηματολόγια μεταφράστηκαν σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ, παρότι μόνο τρία περιλαμβάνονταν στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής⁶². Το έβδομο μεταφράστηκε σε τρεις γλώσσες.

65

Από τις 19 δημόσιες διαβουλεύσεις που δρομολογήθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος της νέας γλωσσικής πολιτικής της Επιτροπής, εντοπίσαμε έξι περιπτώσεις πρωτοβουλιών που χαρακτηρίστηκαν «μείζονες» από την Επιτροπή, για τις οποίες τα ερωτηματολόγια, οι ιστοσελίδες δημόσιας διαβούλευσης και τα έγγραφα τεκμηρίωσης ήταν διαθέσιμα μόνο στα αγγλικά. Από τις υπόλοιπες 13 περιπτώσεις, οι επτά μεταφράστηκαν σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ, μία σε έξι γλώσσες και πέντε ήταν διαθέσιμες μόνο στα αγγλικά.

66

Διαπιστώσαμε ότι, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα ερωτηματολόγια είχαν μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ, ο μέσος όρος συμμετοχής ήταν υψηλότερος από ό,τι στις περιπτώσεις στις οποίες το ερωτηματολόγιο ήταν διαθέσιμο μόνο στα αγγλικά. Στο πλαίσιο του δείγματός μας με τις 26 δημόσιες διαβουλεύσεις, τα ερωτηματολόγια για 11 από τις 12 δημόσιες διαβουλεύσεις με τον μεγαλύτερο αριθμό συμμετοχής είχαν μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ. Από τις υπόλοιπες 14 περιπτώσεις με χαμηλότερο αριθμό συμμετοχών, μόνο δύο είχαν μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ.

Σχεδιασμός ερωτηματολογίων και συνοδευτικών εγγράφων

67

Οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας ορίζουν ότι οι ερωτήσεις στα ερωτηματολόγια θα πρέπει να είναι συναφείς προς το υπό διαβούλευση αντικείμενο, σύντομες και απλές, να διατυπώνονται κατά τρόπο ουδέτερο, και να εξασφαλίζουν ισορροπημένη χρήση ερωτήσεων ανοικτού και κλειστού τύπου⁶³ Η Επιτροπή μάς υπέβαλε στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι τα ερωτηματολόγια είχαν υποβληθεί σε δοκιμές πριν από τη χρήση τους σε 22 από τις 26 δημόσιες διαβουλεύσεις που εξετάσαμε. Συνολικά, διαπιστώσαμε ότι τα ερωτηματολόγια που εξετάσαμε είχαν καταρτιστεί καταλλήλως και ακολουθούσαν τις οδηγίες της Επιτροπής.

68

Ωστόσο, διαπιστώσαμε ότι ορισμένα ερωτηματολόγια ήταν υπερβολικά μακροσκελή ή υπερβολικά περίπλοκα. Παραδείγματος χάριν, τρία ερωτηματολόγια περιείχαν πάνω από 50 ερωτήσεις, συνολικά ή για ορισμένες κατηγορίες ερωτώμενων. Ως εκ τούτου, σε μία από τις περιπτώσεις αυτές, από τους 4 786 συμμετέχοντες που επιχείρησαν να απαντήσουν, μόνο οι 1 800 απαντήσεις μπόρεσαν να χρησιμοποιηθούν από την Επιτροπή για ανάλυση, καθώς το ερωτηματολόγιο δεν είχε συμπληρωθεί από όλους τους συμμετέχοντες. Σε μία περίπτωση, όπου το θέμα αφορούσε ένα τεχνικό ζήτημα ΤΠ, το ερωτηματολόγιο δεν απευθυνόταν χωριστά σε ειδικούς και μη ειδικούς. Αν για τους δύο αυτούς τύπους ερωτώμενων είχαν καταρτιστεί ερωτηματολόγια διαφορετικού περιεχομένου θα μπορούσε να είχε διευκολυνθεί η συλλογή περισσότερων απαντήσεων (συνολικά υποβλήθηκαν 17 μόνο απαντήσεις).

69

Διαπιστώσαμε ότι, σε 15 περιπτώσεις, οι ΓΔ που επισκεφθήκαμε δεν είχαν εξετάσει το ενδεχόμενο να σχεδιάσουν διαφορετικά ερωτηματολόγια για τους ειδικούς και τους μη ειδικούς. Μολονότι αυτό δεν απαιτείται από τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής, θεωρήσαμε ότι οι 11 περιπτώσεις με τα λιγότερο εξειδικευμένα ερωτηματολόγια που απευθύνονταν σε μη ειδικούς ήταν παραδείγματα ορθής πρακτικής.

70

Το ερωτηματολόγιο και τα έγγραφα που τέθηκαν στη διάθεση των πολιτών στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με τη θερινή ώρα δεν έδιναν έμφαση στις συνέπειες της μεμονωμένης επιλογής του εκάστοτε κράτους μέλους (ιδίως σε περίπτωση που γειτονικές χώρες αποφάσιζαν με διαφορετικό τρόπο). Επιπλέον, η Επιτροπή δεν είχε διευκρινίσει ότι τα αποτελέσματα της διαβούλευσης θα αποτελούσαν σημαντική βάση για τη μετέπειτα υποβολή της νομοθετικής πρότασής της.⁶⁴ Κατά την άποψή μας, είναι σημαντικό να ενημερώνονται επακριβώς οι δυνητικοί συμμετέχοντες σε σχέση με αυτές τις συνέπειες, καθώς σε περίπτωση που δεν έχουν ολοκληρωμένη ενημέρωση, ενδεχομένως αυτό να έχει αντίκτυπο στην έκβαση της δημόσιας διαβούλευσης.

Στους συμμετέχοντες αρέσουν τα ερωτηματολόγια που είναι διαθέσιμα σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ, είναι προσαρμοσμένα στους πολίτες και περιλαμβάνουν ερωτήματα ανοικτού τύπου

71

Στην έρευνά μας, οι περισσότεροι ερωτηθέντες (82 %) ήταν ικανοποιημένοι με τη γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διαβούλευσης. Υπήρχε επίσης ισχυρή συναίνεση (92 %) ως προς τη σημασία της διεξαγωγής δημόσιων διαβουλεύσεων και στις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ, για ακόμη μεγαλύτερη επικοινωνιακή προσέγγιση.

72

Όσον αφορά τον φιλικό προς τον αναγνώστη χαρακτήρα των ερωτηματολογίων, το 31 % όσων απάντησαν ήταν δυσαρεστημένοι, επειδή οι ερωτήσεις δεν ήταν σαφείς ή ήταν υπερβολικά τεχνικού χαρακτήρα. Πολλοί ήταν οι συμμετέχοντες (76 %) που εκτίμησαν ιδιαίτερα τη δυνατότητα που είχαν να απαντήσουν σε ερωτήματα ανοικτού τύπου (πλαίσιο 5).

Το χρονοδιάγραμμα της διαβούλευσης συμμορφωνόταν με τα απαιτούμενα πρότυπα

73

Οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας αναφέρουν ότι η ελάχιστη περίοδος δημόσιας διαβούλευσης είναι 12 εβδομάδες και συνιστούν ανεπιφύλακτα την παράταση της εν λόγω περιόδου, εάν αυτή συμπίπτει με περιόδους διακοπών⁶⁵.

74

Από τις 26 δημόσιες διαβουλεύσεις του δείγματός μας, στις 24 είχε τηρηθεί η συνιστώμενη ελάχιστη περίοδος των 12 εβδομάδων για την υποβολή απαντήσεων. Στις οκτώ περιπτώσεις στις οποίες η περίοδος υποβολής απαντήσεων κάλυπτε (εν μέρει) τις θερινές διακοπές, ο παράγοντας αυτός δεν ελήφθη υπόψη. Διαπιστώσαμε ότι, κατά τη δημόσια διαβούλευση για τη θερινή ώρα, η Επιτροπή έλαβε εξαιρετικά υψηλό αριθμό απαντήσεων, παρόλο που η διαβούλευση πραγματοποιήθηκε σε πολύ σύντομο διάστημα (έξι εβδομάδων), τη θερινή περίοδο.

Οι ερωτηθέντες θεωρούν ότι ο χρόνος που έχουν στη διάθεσή τους για να υποβάλουν τα σχόλιά τους είναι αρκετός

75

Το 79 % όσων απάντησαν στην έρευνά μας ήταν ικανοποιημένοι με τις εβδομάδες που είχαν στη διάθεσή τους για να συμπληρώσουν τα ερωτηματολόγια στον ιστότοπο της Επιτροπής.

Ενημέρωση σχετικά με τις εργασίες και τα αποτελέσματα της διαβούλευσης

76

Όσον αφορά την από μέρους της Επιτροπής ανάλυση των στοιχείων και τον τρόπο με τον οποίο αυτή παρείχε πληροφορίες σχετικά με τις εργασίες και τα αποτελέσματα της διαβούλευσης, εξετάσαμε τις ακόλουθες πτυχές (φάση 3 στην εικόνα 3):

1. ασφαλής συλλογή και επεξεργασία δεδομένων·
2. δέουσα ανάλυση των απαντήσεων που συγκεντρώθηκαν, ιδίως στις περιπτώσεις στις οποίες τα ποσοστά απόκρισης ήταν χαμηλά ή οι εκστρατείες ήταν εκτεταμένες·
3. διαφάνεια και περιεκτικότητα των πληροφοριών σχετικά με τις εργασίες και τα αποτελέσματα της διαβούλευσης.

77

Συνολικά, διαπιστώσαμε ότι ο βαθμός ανάλυσης και ενημέρωσης σχετικά με τις εξετασθείσες δημόσιες διαβουλεύσεις της Επιτροπής ήταν ικανοποιητικός, αλλά εντοπίσαμε ορισμένους τομείς που θα μπορούσαν να βελτιωθούν όσον αφορά τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.

Αδυναμίες στην επεξεργασία των δεδομένων

Πληροφορίες για την επεξεργασία των δεδομένων

78

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας, οι συμμετέχοντες θα πρέπει να ενημερώνονται σαφώς, με δήλωση περί απορρήτου, σχετικά με τον τρόπο συλλογής και επεξεργασίας των δεδομένων⁶⁶. Στην πράξη, πριν από την καθιέρωση της ενιαίας δήλωσης περί απορρήτου τον Μάιο του 2018, έπρεπε να καταρτίζεται ειδική δήλωση περί απορρήτου για κάθε δημόσια διαβούλευση που συνεπαγόταν τη συλλογή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η οποία έπρεπε να δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα της σχετικής με την πρωτοβουλία διαβούλευσης.

79

Σε 22 από τις 26 διαβουλεύσεις που εξετάσαμε, υπήρχε στην ιστοσελίδα της διαβούλευσης δήλωση αποποίησης ευθύνης, η οποία παρέπεμπε στη σελίδα της Επιτροπής για την προστασία δεδομένων και στον κανονισμό αριθ. 45/2001 για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Ωστόσο, οι ιστοσελίδες δεν περιείχαν δηλώσεις περί απορρήτου που να ενημερώνουν τους συμμετέχοντες σχετικά με τον τρόπο συλλογής και επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ούτε αναφερόταν η περίοδος διατήρησης των δεδομένων. Για τις υπόλοιπες τέσσερις διαβουλεύσεις, δεν είχε αναρτηθεί στις ιστοσελίδες δήλωση περί απορρήτου ή δήλωση αποποίησης ευθύνης.

Κίνδυνοι που σχετίζονται με την τεχνολογία

80

Οι εξακριβώσεις στους τομείς της πληροφορίας και της τεχνολογίας είναι ιδιαίτερα σημαντικές στην περίπτωση των διαδικτυακών διαβουλεύσεων, ώστε να εξασφαλίζονται η ασφάλεια της διαδικασίας και η εγκυρότητα των απαντήσεων. Εξετάσαμε τις εξακριβώσεις στις οποίες προβαίνουν οι ΓΔ που υποβάλαμε σε επισκόπηση, προκειμένου να αξιολογήσουμε κατά πόσον είχαν προβλεφθεί τα κατάλληλα μέτρα για τον μετριασμό των κινδύνων που σχετίζονται με την τεχνολογία.

81

Η Επιτροπή μάς διαβίβασε στοιχεία χρονοσφραγίδας που δείχνουν τον χρόνο κατά τον οποίο υπέβαλαν οι συμμετέχοντες τα σχόλιά τους. Σε έξι από τις 24 αυτές περιπτώσεις, ο αριθμός των απαντήσεων που ελήφθησαν κατά τις τελευταίες ημέρες της περιόδου διαβούλευσης ήταν πολύ υψηλός, με τα ποσοστά να κυμαίνονται μεταξύ 40 % και 95 %. Όσον αφορά τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με τη θερινή ώρα, την τελευταία ημέρα υποβλήθηκαν 1,3 εκατομμύρια σχόλια (εικόνα 8).

82

Κατά την άποψή μας, οι μεγάλοι αυτοί όγκοι μαζικά εισερχόμενων απαντήσεων συνεπάγονται σημαντικό βαθμό κινδύνου (π.χ. συντονισμένη κυβερνοεπίθεση). Για τον λόγο αυτό, ζητήσαμε πληροφορίες σχετικά με τις εξακριβώσεις που πραγματοποιεί η Επιτροπή όσον αφορά τον γεωεντοπισμό των διευθύνσεων IP προέλευσης, συναφή ζητήματα που συνδέονται με τη μη διαθεσιμότητα των υπηρεσιών διαδικτύου (υπερφόρτωση του εξυπηρετητή), τη δυνατότητα χρήσης οποιουδήποτε μέσου ανώνυμης πρόσβασης σε διαδικτυακές υπηρεσίες (δίκτυο Tor⁶⁷), την προστασία από διαδικτυακά μποτ (ιστορομπότ) καθώς και σχετικά με κάθε άλλη εξακρίβωση που αποσκοπεί στην επικύρωση των απαντήσεων των ερωτηθέντων.

83

Όσον αφορά την ανάλυση και την επεξεργασία των δεδομένων, ο ορισμός που δίνει συνήθως η Επιτροπή στις διπλές καταχωρίσεις είναι: περισσότερες από μία απαντήσεις με την ίδια ηλεκτρονική διεύθυνση. Παραδείγματος χάριν, αυτό ίσχυε στην περίπτωση της δημόσιας διαβούλευσης για τη θερινή ώρα⁶⁸. Παρ’ όλα αυτά, ένας συμμετέχων είναι δυνατό να συμμετάσχει επανειλημμένα με διαφορετικές ηλεκτρονικές διευθύνσεις. Στην περίπτωση αυτή, οι διαφορετικές απαντήσεις ενδεχομένως να υποβάλλονται από την ίδια διεύθυνση IP προέλευσης, πράγμα που θα μπορούσε να συνιστά κόκκινη ένδειξη διπλοκαταχώρισης. Κατά την άποψή μας, οι υποβαλλόμενες απαντήσεις πρέπει να ελέγχονται ώστε να αξιολογείται η μοναδικότητά τους ή/και αν έχουν δημιουργηθεί με τεχνητά μέσα.

84

Ζητήσαμε τις διευθύνσεις IP προέλευσης για μία δημόσια διαβούλευση. Η Επιτροπή ανέφερε την ερμηνεία της σχετικά με τους κανόνες για την προστασία των δεδομένων προκειμένου να μη μας χορηγήσει πρόσβαση στις εν λόγω πληροφορίες. Αντιθέτως, η ΓΔ DIGIT επιβεβαίωσε ότι υπήρχαν πέντε διπλές διευθύνσεις IP. Για τις υπόλοιπες δημόσιες διαβουλεύσεις, ούτε η ΓΔ DIGIT ούτε οι άλλες γενικές διευθύνσεις είχαν πραγματοποιήσει ανάλογες εξακριβώσεις πριν από τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων των δημόσιων διαβουλεύσεων.

85

Η Επιτροπή δεν παρείχε πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόταν τον γεωεντοπισμό των διευθύνσεων IP προέλευσης ή σχετικά με την πιθανότητα ανώνυμης πρόσβασης μέσω του δικτύου TOR.

86

Το CAPTCHA είναι ένα πρόγραμμα που χρησιμοποιείται για να επαληθεύεται ότι αυτός που αποκτά πρόσβαση στα δεδομένα είναι άνθρωπος και όχι ρομπότ. Η Επιτροπή χρησιμοποίησε το μέτρο CAPTCHA ως μέτρο προστασίας από τα μποτ, για να θωρακίσει τη συμμετοχή σε δημόσιες διαβουλεύσεις από περιπτώσεις κατάχρησης, καθώς με τον τρόπο αυτό παρακωλύεται η αυτόματη εισαγωγή δεδομένων. Ωστόσο, κατά τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με τη θερινή ώρα, το CAPTCHA χρειάστηκε να αντικατασταθεί από άλλον μηχανισμό, λόγω ανησυχιών σχετικά με τη χρήση ιδιωτικών δεδομένων από τη Google.

Ανεπάρκειες στην ανάλυση δεδομένων

Ερμηνεία δεδομένων

87

Η δημόσια διαβούλευση μπορεί να απευθύνεται σε ευρύ φάσμα συμμετεχόντων, οι οποίοι υποβάλλουν τα σχόλιά τους προαιρετικά. Αυτοί που υποβάλλουν κυρίως παρατηρήσεις είναι οι ενεργοί πολίτες της ΕΕ με έμπρακτο ενδιαφέρον για το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας καθιστούν σαφές ότι τα δεδομένα που συλλέγονται μέσω δημόσιων διαβουλεύσεων δεν παρέχουν αντιπροσωπευτική εικόνα του πληθυσμού της ΕΕ⁶⁹. Αυτό οφείλεται στην αυτοεπιλογή των ερωτηθέντων, πράγμα που σημαίνει ότι οι απαντήσεις δεν λαμβάνονται από αντιπροσωπευτικό δείγμα⁷⁰.

88

Η δημόσια διαβούλευση για τη θερινή ώρα πραγματοποιήθηκε μεταξύ 4 Ιουλίου και 16 Αυγούστου 2018 και συγκέντρωσε 4,6 εκατομμύρια απαντήσεις και από τα 28 κράτη μέλη. Η Επιτροπή έκρινε ότι τα αποτελέσματα αυτά αποτελούν σημαντική βάση για τη διατύπωση νομοθετικής πρότασης. Στις 31 Αυγούστου 2018, η Επίτροπος Bulc δήλωσε: «Εκατομμύρια Ευρωπαίοι συμμετείχαν στη δημόσια διαβούλευσή μας, για να εκφράσουν την άποψή τους. Το μήνυμα είναι πολύ σαφές: το 84 % όσων απάντησαν δεν θέλει πλέον αλλαγή της ώρας. Τώρα θα ενεργήσουμε αναλόγως και θα εκπονήσουμε νομοθετική πρόταση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, που θα αποφασίσουν από κοινού»⁷¹.

89

Κατά την άποψή μας, η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε σταθμίσει δεόντως το γεγονός ότι το 84 % όσων απάντησαν στη διαβούλευση για τη θερινή ώρα ήταν υπέρ της λήξης της αλλαγής της ώρας ανά εξάμηνο. Συνολικά, συμμετείχε λιγότερο από το 1 % του συνόλου των πολιτών της ΕΕ, και –σε απόλυτες τιμές– το 70 % των απαντήσεων προέρχονταν από ένα κράτος μέλος. Επιπλέον, η Επιτροπή συνέταξε την πρότασή της για κατάργηση της αλλαγής της ώρας στην Ευρώπη χωρίς να έχει προηγηθεί κατάλληλη αξιολόγηση των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων διαφόρων επιλογών.

Απαντήσεις τύπου «εκστρατείας»

90

Σε περιπτώσεις που στο πλαίσιο δημόσιας διαβούλευσης υποβάλλεται η ίδια απάντηση από περισσότερους συμμετέχοντες, πρόκειται είτε για σύμπτωση είτε για μέρος συντονισμένης εκστρατείας. Οι εκστρατείες μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματικές για την κινητοποίηση πολιτών και την ανάδειξη βασικών μηνυμάτων στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Ωστόσο, θέτουν επίσης μια πρόκληση κατά την ανάλυση των απαντήσεων. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας, επιβάλλεται ο σωστός εντοπισμός των εκστρατειών ώστε να αναλύονται χωριστά και να παρουσιάζονται κατάλληλα τα αποτελέσματα. Όταν εντοπίζονται εκστρατείες, πρέπει να αναφέρονται ρητώς στη συγκεφαλαιωτική έκθεση⁷².

91

Από τις 26 περιπτώσεις που εξετάσαμε, στις πέντε είχαν αναφερθεί συγκεκριμένες εκστρατείες. Ωστόσο, διαπιστώσαμε ότι μία από τις εκστρατείες δεν είχε τεκμηριωθεί επαρκώς στη συγκεφαλαιωτική έκθεση. Επιπλέον, εντοπίσαμε δύο ακόμη περιπτώσεις στις οποίες δεν είχαν αναφερθεί εκστρατείες.

Οργανώσεις εγγεγραμμένες στο Μητρώο Διαφάνειας

92

Οι οργανώσεις και οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες διαβούλευσης πρέπει να υποβάλλουν πληροφορίες, μέσω της εγγραφής τους στο Μητρώο Διαφάνειας, σχετικά με τα συμφέροντα που εκπροσωπούν και τον βαθμό στον οποίο τα εκπροσωπούν. Οι απαντήσεις από εγγεγραμμένες οργανώσεις και επιχειρήσεις πρέπει να υποβάλλονται σε επεξεργασία σε διαφορετική κατηγορία από αυτή των μη εγγεγραμμένων: όσες οργανώσεις δεν εγγράφονται στο μητρώο υφίστανται επεξεργασία ως χωριστή κατηγορία μη εγγεγραμμένων οργανώσεων/επιχειρήσεων⁷³.

93

Κατά την ανάλυση και την παρουσίαση των αποτελεσμάτων της διαβούλευσης, θα πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών ενδιαφερόμενων μερών που συμμετείχαν στη διαβούλευση⁷⁴. Από τις 26 περιπτώσεις που εξετάσαμε, μόνο οκτώ περιλάμβαναν πληροφορίες σχετικά με εγγεγραμμένες και μη εγγεγραμμένες οργανώσεις/επιχειρήσεις.

Οι συμμετέχοντες εκφράζουν τον προβληματισμό τους σχετικά με τη χρήση των απαντήσεών τους

94

Όσοι απάντησαν στην έρευνά μας εξέφρασαν τον προβληματισμό τους για το κατά πόσον λαμβάνει η Επιτροπή υπόψη τις απαντήσεις τους και με ποιον τρόπο το πράττει (πλαίσιο 6).

95

Κοινοποιήσαμε σε όλους τους συμμετέχοντες στην έρευνά μας σειρά δηλώσεων που περιέχονται σε επίσημες ανακοινώσεις της Επιτροπής. Χαμηλά ήταν τα επίπεδα της συμφωνίας των ερωτηθέντων με τις δηλώσεις ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τη γνώμη των πολιτών και ότι οι πολιτικές και οι νόμοι της ΕΕ καταρτίζονται βάσει αποδεικτικών στοιχείων και υποστηρίζονται από τις απόψεις των πολιτών (και για τις δύο περιπτώσεις το ποσοστό συμφωνίας ήταν 33 %). Οι δηλώσεις ότι οι πολιτικές και οι νόμοι της ΕΕ σχεδιάζονται με διαφάνεια (37 %) και ότι οι πολίτες μπορούν να συμβάλουν καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας χάραξης πολιτικής και νομοπαρασκευής (40 %) βαθμολογήθηκαν θετικότερα, αλλά το επίπεδο συμφωνίας παρέμενε χαμηλό.

Ανεπαρκής ανατροφοδότηση για όσους συμμετείχαν και περιορισμένη δημοσιότητα των αποτελεσμάτων

96

Η Επιτροπή αναφέρει τα αποτελέσματα των δημόσιων διαβουλεύσεων σε τεκμηριωμένες συνοπτικές εκθέσεις και συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις. Για τις νομοθετικές προτάσεις, η αιτιολογική έκθεση πρέπει να εξηγεί πώς ελήφθησαν υπόψη τα υποβληθέντα σχόλια ή τους λόγους για τους οποίους δεν ελήφθησαν υπόψη.

Τεκμηριωμένες συνοπτικές εκθέσεις

97

Οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας συνιστούν τη δημοσίευση τεκμηριωμένων συνοπτικών εκθέσεων σχετικά με τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν οι πολίτες, ως μια ορθή πρακτική που διασφαλίζει τη διαφάνεια. Οι εκθέσεις θα πρέπει να δημοσιεύονται σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης και να παρέχουν βασικά στατιστικά στοιχεία για το κοινό (π.χ. κατηγορίες ομάδων ενδιαφερομένων, πλήθος συμμετεχόντων, γεωγραφική κατανομή και άλλα συναφή βασικά στοιχεία)⁷⁵.

98

Συμμορφούμενη με τη συγκεκριμένη σύσταση στις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας, η Επιτροπή δημοσίευσε τεκμηριωμένες συνοπτικές εκθέσεις για 20 από τις 26 διαβουλεύσεις που εξετάσαμε. Ορισμένες από τις εκθέσεις αυτές κυκλοφόρησαν πολύ καιρό μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης. Σε 20 περιπτώσεις, οι εκθέσεις δημοσιεύθηκαν κατά μέσο όρο έξι μήνες μετά την ολοκλήρωση των δημόσιων διαβουλεύσεων (εικόνα 9).

99

Από τις 20 τεκμηριωμένες συνοπτικές εκθέσεις που δημοσιεύθηκαν, δύο είχαν μεταφραστεί σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Οι υπόλοιπες 18 εκθέσεις ήταν διαθέσιμες μόνο στα αγγλικά.

100

Οι 20 εκθέσεις που δημοσιεύθηκαν ακολούθησαν μια αμερόληπτη, ουδέτερη προσέγγιση και παρείχαν τεκμηριωμένες πληροφορίες, όπως απαιτείται από τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής. Ωστόσο, πιστεύουμε ότι υπάρχει περιθώριο βελτίωσης όσον αφορά το οπτικοποιημένο υλικό (π.χ. διαγράμματα, αριθμητικά στοιχεία και γραφήματα). Πέντε από τις 20 εκθέσεις δεν χρησιμοποίησαν καθόλου οπτικοποιημένο υλικό και, στην περίπτωση που είχαν χρησιμοποιήσει, συχνά δεν ήταν ευανάγνωστο.

Συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις

101

Στις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας προβλέπεται η κατάρτιση συγκεφαλαιωτικής έκθεσης –είτε ως αυτοτελές έγγραφο είτε ως παράρτημα της εκτίμησης επιπτώσεων ή της αξιολόγησης– προκειμένου να παρέχεται λεπτομερέστερη εικόνα όλων των παρατηρήσεων και των σχολίων που υποβλήθηκαν. Η εν λόγω έκθεση πρέπει να ενημερώνει τους πολίτες για τον τρόπο με τον οποίο ελήφθησαν υπόψη οι απαντήσεις τους και να εξηγεί τους λόγους για τους οποίους δεν κατέστη δυνατό να δοθεί συνέχεια σε ορισμένες προτάσεις⁷⁶. Επιπλέον, οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής του 2015 όριζαν ότι η συγκεφαλαιωτική έκθεση δεν θα πρέπει να υπερβαίνει σε έκταση τις 10 σελίδες και ότι θα πρέπει να είναι διαθέσιμη σε όλες τις γλώσσες στις οποίες δημοσιεύθηκε η διαβούλευση στον ιστότοπο της διαβούλευσης⁷⁷. Οι αναθεωρημένοι κανόνες του Ιουλίου του 2017 δεν επιβάλλουν τη μετάφραση της συγκεφαλαιωτικής έκθεσης. Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή θεωρείται βέλτιστη πρακτική για τις μείζονες πρωτοβουλίες του παραρτήματος I του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής ή για αυτές που άπτονται του δημόσιου συμφέροντος.

102

Η Επιτροπή συνέταξε συγκεφαλαιωτική έκθεση για 25 από τις 26 δημόσιες διαβουλεύσεις που εξετάσαμε. Οι εν λόγω εκθέσεις δημοσιεύονταν κατά μέσο όρο εννέα μήνες μετά τη λήξη της περιόδου διαβούλευσης (εικόνα 9).

103

Από τις 23 συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις που είχαν δημοσιευθεί, οι 19 ήταν διαθέσιμες μόνο στα αγγλικά, μολονότι σε πέντε από αυτές τις 19 περιπτώσεις, οι σχετικές δημόσιες διαβουλεύσεις είχαν αναρτηθεί σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ στον ιστότοπο της διαβούλευσης, και σε μία περίπτωση σε έξι γλώσσες της ΕΕ. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής του 2015, οι έξι αυτές συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις θα έπρεπε να είχαν μεταφραστεί στις γλώσσες της ΕΕ στις οποίες δημοσιεύθηκε η διαβούλευση στον οικείο ιστότοπο.

104

Όσον αφορά το περιεχόμενο των 23 συγκεφαλαιωτικών εκθέσεων, μόνο επτά παρείχαν λεπτομέρειες σχετικά με τη μεθοδολογία και τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για την επεξεργασία των δεδομένων. Σε όλες περιλαμβάνονταν πληροφορίες σχετικά με την κατανομή των ερωτηθέντων ανά χώρα κατοικίας ή καταγωγής.

105

Παρά το γεγονός ότι οι συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις δεν είναι απαραίτητες προκειμένου να αποσαφηνιστεί αν τα αποτελέσματα είναι αντιπροσωπευτικά, εννέα από τις 23 συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις περιείχαν πληροφορίες σχετικά με το γεγονός ότι οι δημόσιες διαβουλεύσεις δεν είναι στατιστικά αντιπροσωπευτικές. Μία από τις εννέα αυτές περιπτώσεις ήταν η δημόσια διαβούλευση σχετικά με τη θερινή ώρα, για την οποία η σχετική έκθεση της Επιτροπής ανέφερε ότι οι δημόσιες διαβουλεύσεις δεν ήταν αντιπροσωπευτικές⁷⁸. Κατά την άποψή μας, οι πληροφορίες αυτές έχουν τη δυνατότητα να μετριάζουν τις προσδοκίες των συμμετεχόντων.

Αιτιολογική έκθεση

106

Όλες οι προτάσεις της Επιτροπής και οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις πρέπει να συνοδεύονται από αιτιολογική έκθεση, στην οποία να εξηγούνται οι λόγοι και το πλαίσιο εντός του οποίου υποβλήθηκε η πρόταση της Επιτροπής, αντλώντας στοιχεία από τα διάφορα στάδια της προπαρασκευαστικής διαδικασίας. Η έκθεση αυτή θα χρησιμεύει επίσης ως βάση για την εξέταση της πρότασης από τα εθνικά κοινοβούλια στο πλαίσιο του μηχανισμού ελέγχου της επικουρικότητας (πρωτόκολλο αριθ. 2 των Συνθηκών).

107

Για τις περιπτώσεις που οι πρωτοβουλίες οδηγούν στην υποβολή νομοθετικής πρότασης, η οικεία αιτιολογική έκθεση πρέπει να διευκρινίζει τον βαθμό στον οποίο ελήφθησαν υπόψη στο σχέδιο της πολιτικής πρωτοβουλίας τα κύρια σχόλια που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης ή να εξηγεί τους λόγους για τους οποίους δεν κατέστη δυνατό να ληφθούν υπόψη (στο σύνολό τους)⁷⁹.

108

Και στις 17 περιπτώσεις του δείγματός μας που οδήγησαν στην υποβολή νομοθετικής πρότασης είχε εκπονηθεί αιτιολογική έκθεση. Εντοπίσαμε αδυναμίες σε τρεις από τις 17 περιπτώσεις: περιλάμβαναν μερικές μόνο περιγραφικές παραγράφους και δεν διευκρίνιζαν τη σύνδεση μεταξύ των παρατηρήσεων των συμμετεχόντων και των προτεινόμενων επιλογών. Αντιθέτως, εντοπίσαμε τέσσερις περιπτώσεις, στις οποίες απαριθμούνταν όλα τα είδη των δραστηριοτήτων διαβούλευσης που έλαβαν χώρα, συμπεριλαμβανομένης σαφούς αντιστοίχισης μεταξύ των σχολίων των ερωτηθέντων και της νομοθετικής πρότασης, επεξήγηση των θέσεων διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών για κάθε επιλογή, καθώς και των λόγων για τους οποίους δεν ελήφθησαν υπόψη ορισμένες επιλογές.

Οι ερωτηθέντες θεωρούν ότι θα έπρεπε να είναι ενημερώνονται καλύτερα σχετικά με την έκβαση των δημόσιων διαβουλεύσεων

109

Όσοι απάντησαν στην έρευνά μας ήταν δυσαρεστημένοι ή μάλλον δυσαρεστημένοι από την τεκμηριωμένη συνοπτική έκθεση (ποσοστό ικανοποίησης 41 %) και τη συγκεφαλαιωτική έκθεση (ποσοστό ικανοποίησης 38 %). Στα σχόλιά τους, ανέφεραν συχνά ότι δεν είχαν λάβει ανατροφοδότηση σχετικά με την έρευνα, δεν γνώριζαν πού να αναζητήσουν τα αποτελέσματα ή δεν ήταν σε θέση να διαβάσουν την έκθεση, επειδή αυτή είχε δημοσιευτεί είτε σε μία μόνο γλώσσα είτε σε λίγες. Οι ερωτηθέντες επισήμαναν ότι θα επιδοκίμαζαν την αποστολή μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από την Επιτροπή που θα περιείχε σύνδεσμο ή περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα της έρευνας (πλαίσιο 7).

Οι ερωτηθέντες πιστεύουν ότι η Επιτροπή ασκεί την υποχρέωση λογοδοσίας ελλιπώς και ότι δεν βρίσκεται κοντά στους πολίτες

110

Οι ερωτηθέντες πιστεύουν ότι θα πρέπει να ενισχυθεί η λογοδοσία της Επιτροπής και ότι αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με καλύτερη επικοινωνία, μεγαλύτερη διαφάνεια και μεγαλύτερη δημοσιότητα σχετικά με θέματα που έχουν αντίκτυπο στους πολίτες της ΕΕ (πλαίσιο 8).

Συμπεράσματα και συστάσεις

111

Συνολικά, διαπιστώσαμε ότι το επίπεδο του πλαισίου της Επιτροπής για τις δημόσιες διαβουλεύσεις είναι υψηλό και ότι οι συμμετέχοντες στην έρευνά μας ήταν γενικά ικανοποιημένοι με τη διαδικασία διαβούλευσης. Ωστόσο, εντοπίσαμε ορισμένους τομείς στους οποίους το πλαίσιο της Επιτροπής θα μπορούσε να βελτιωθεί όσον αφορά την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των δημόσιων διαβουλεύσεων. Οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας δεν προβλέπουν ειδικούς δείκτες και συστηματική αξιολόγηση του κατά πόσον οι δημόσιες διαβουλεύσεις επιτυγχάνουν όλους τους στόχους τους (σημεία 24 έως 32).

Σύσταση 1 – Πλαίσιο της Επιτροπής

Για την παρακολούθηση των δημόσιων διαβουλεύσεων, η Επιτροπή πρέπει να βελτιώσει τις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας:

• με τον καθορισμό ειδικών δεικτών οι οποίοι πρέπει να παρακολουθούνται και τα σχετικά στοιχεία να αναφέρονται για κάθε επιμέρους δημόσια διαβούλευση και σε επίπεδο Επιτροπής, και
• με τη συστηματική αξιολόγηση του κατά πόσον οι δημόσιες διαβουλεύσεις επιτυγχάνουν όλους τους στόχους τους.

Χρονοδιάγραμμα: Ιούλιος 2020.

112

Συνολικά, διαπιστώσαμε ότι η προετοιμασία και η υλοποίηση των εξετασθεισών δημόσιων διαβουλεύσεων της Επιτροπής βρίσκονταν σε ικανοποιητικό επίπεδο, εντοπίσαμε ωστόσο ορισμένους τομείς που επιδέχονται βελτίωση, προκειμένου να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη και αποτελεσματική συμμετοχή των πολιτών (σημεία 33 και 34).

113

Όσον αφορά τις δημόσιες διαβουλεύσεις που εξετάσαμε, η Επιτροπή δεν παρείχε πάντοτε εκ των προτέρων πληροφορίες στους πολίτες ώστε να είναι σε θέση να προετοιμαστούν καταλλήλως. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η Επιτροπή δεν εκπόνησε στρατηγικές διαβούλευσης ή δεν τις είχε δημοσιεύσει στην οικεία ιστοσελίδα της δημόσιας διαβούλευσης. Στις περιπτώσεις που είχαν καταρτιστεί, οι στρατηγικές διαβούλευσης έθεταν μόνο γενικούς στόχους και δεν εξηγούσαν με ποιον τρόπο η δημόσια διαβούλευση θα συμπλήρωνε άλλες δραστηριότητες διαβούλευσης. Ορισμένες στρατηγικές διαβούλευσης δεν προσδιόριζαν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη που θα μπορούσαν λόγω ειδικού ή γενικού ενδιαφέροντος να συμμετάσχουν, ούτε ανέφεραν τις γλωσσικές ρυθμίσεις που είχαν επιλεγεί (σημεία 35 έως 50).

Σύσταση 2 – Στρατηγική διαβούλευσης

Η Επιτροπή πρέπει να επιτύχει τον στόχο της συμμετοχής των πολιτών στη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ, επιδιώκοντας τη μεγαλύτερη δυνατή κινητοποίηση των πολιτών της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή πρέπει να καταρτίζει και να δημοσιεύει στρατηγικές διαβούλευσης που να εξηγούν:

• ποιες δραστηριότητες διαβούλευσης (π.χ. δημόσια διαβούλευση, διαβουλεύσεις με κοινωνικούς εταίρους, εμπειρογνώμονες, εκπροσώπους ομάδων συμφερόντων, έρευνες του Ευρωβαρόμετρου, ομάδες εστίασης, τυχαία επιλεγμένα δείγματα πολιτών, δημόσιες ακροάσεις, «διάλογοι με τους πολίτες», άλλες) θα χρησιμοποιηθούν και με ποιον τρόπο οι επιλεγμένες δραστηριότητες θα αλληλοσυμπληρώνονται·
• τον ειδικό σκοπό των δημόσιων διαβουλεύσεων, τη σκοπούμενη χρήση τους και τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ στις οποίες θα μεταφραστούν τα ερωτηματολόγια και τα άλλα έγγραφα διαβούλευσης (π.χ. γενικές πληροφορίες, χάρτης πορείας, εκθέσεις με τα αποτελέσματα κ.λπ.).

Χρονοδιάγραμμα: Ιούλιος 2020.

114

Συνολικά, η επιλογή και η εμβέλεια των μεθόδων και διαύλων επικοινωνίας που χρησιμοποιήθηκαν (συμπεριλαμβανομένων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης) διέφεραν σημαντικά μεταξύ των γενικών διευθύνσεων και των δημόσιων διαβουλεύσεων. Στην περίπτωση των διαβουλεύσεων με τον χαμηλότερο αριθμό απαντήσεων δεν είχαν χρησιμοποιηθεί διαφορετικοί δίαυλοι επικοινωνίας. Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι υπάρχουν ακόμη ενδιαφερόμενα μέρη που δεν είναι πρόθυμα ή δεν μπορούν να συμμετάσχουν και αναγνώρισε το χαμηλό επίπεδο συμμετοχής ως πρόβλημα. Η προσέγγιση με την οποία επιχειρεί η Επιτροπή να κινητοποιήσει τους πολίτες είναι καθοριστικής σημασίας για τη συμμετοχή τους, καθώς και για τα μετέπειτα αυξημένα ποσοστά συμμετοχής (σημεία 51 έως 60).

Σύσταση 3 – Δραστηριότητες επικοινωνιακής προσέγγισης

Για να βελτιώσει την απήχηση των δημόσιων διαβουλεύσεών της, η Επιτροπή πρέπει:

• να αυξήσει τις δραστηριότητες επικοινωνιακής προσέγγισης και να προσαρμόσει τα επικοινωνιακά μέτρα που διαθέτει ώστε να προωθήσει την ακόμη ευρύτερη συμμετοχή, διευρύνοντας ιδίως το φάσμα των δυνητικών συμμετεχόντων·
• να κινητοποιήσει περισσότερο τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής στα κράτη μέλη ώστε να συνεργαστούν με οργανώσεις όπως η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ή η Επιτροπή των Περιφερειών, καθώς και με τις εθνικές αρχές, με σκοπό τη διάδοση περισσότερων πληροφοριών σχετικά με τις δημόσιες διαβουλεύσεις.

Χρονοδιάγραμμα: Ιούλιος 2020.

115

Διαπιστώσαμε ότι δεν υπήρχαν σαφή κριτήρια για την ταξινόμηση των πρωτοβουλιών στην κατηγορία «δημοσίου συμφέροντος» ή «άλλη». Η κατηγοριοποίηση αυτή θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βάση για να αποφασίζεται ποιες πρωτοβουλίες θα πρέπει να μεταφράζονται και, εάν ναι, σε πόσες γλώσσες. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα ερωτηματολόγια που χρησιμοποιήθηκαν στις δημόσιες διαβουλεύσεις είχαν μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ, ο μέσος αριθμός των εισερχόμενων σχολίων ήταν υψηλότερος από ό,τι στις περιπτώσεις στις οποίες το ερωτηματολόγιο ήταν διαθέσιμο μόνο στα αγγλικά. Διαπιστώσαμε ότι τα ερωτηματολόγια για τις δημόσιες διαβουλεύσεις που εξετάσαμε δεν απευθύνονταν πάντοτε στο ευρύ κοινό, αλλά μάλλον σε ειδικούς, καθώς και ότι ορισμένα ερωτηματολόγια χαρακτηρίζονταν είτε από υπερβολική έκταση είτε από υπερβολική πολυπλοκότητα (σημεία 61 έως 72).

Σύσταση 4 – Γλωσσικές ρυθμίσεις και ερωτηματολόγια

Προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να συμμετέχουν απρόσκοπτα και αποτελεσματικά, η Επιτροπή πρέπει:

• να αποσαφηνίσει τα κριτήρια βάσει των οποίων μια πρωτοβουλία ταξινομείται ως «δημοσίου συμφέροντος» ή «άλλη»·
• να διασφαλίσει ότι τα ερωτηματολόγια και τα άλλα βασικά έγγραφα διαβούλευσης (όπως χάρτες πορείας, στρατηγικές διαβούλευσης, τεκμηριωμένες συνοπτικές εκθέσεις και συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις) μεταφράζονται σε όλες τις επίσημες γλώσσες για κάθε πρωτοβουλία προτεραιότητας και πρωτοβουλία που άπτεται του δημοσίου συμφέροντος· και
• να διασφαλίσει ότι κάθε δημόσια διαβούλευση βασίζεται σε ένα γενικό ερωτηματολόγιο που απευθύνεται στο ευρύ κοινό, σύμφωνα με τα πρότυπα που ορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας (συναφής προς το αντικείμενο, σύντομη, απλή διατύπωση κ.λπ.), και, όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο, να συμπληρώνεται από μια σειρά ερωτημάτων απευθυνόμενα σε ειδικούς.

Χρονοδιάγραμμα: Ιούλιος 2020.

116

Συνολικά, διαπιστώσαμε ότι η ανάλυση και η ενημέρωση σχετικά με τις εξετασθείσες δημόσιες διαβουλεύσεις της Επιτροπής ήταν ικανοποιητικές, αλλά εντοπίσαμε ορισμένους τομείς που θα μπορούσαν να βελτιωθούν όσον αφορά τη διαφάνεια και τη λογοδοσία (σημεία 76 και 77).

117

Η Επιτροπή διενεργούσε περιορισμένους ελέγχους σχετικά με την εγκυρότητα των απαντήσεων και δεν περιελάμβανε πάντα δηλώσεις περί απορρήτου σχετικά με τον τρόπο συλλογής και επεξεργασίας των δεδομένων. Διαπιστώσαμε επίσης ότι η ανάλυση και η ερμηνεία των δεδομένων από την Επιτροπή δεν ήταν πάντα σαφής, ιδίως όσον αφορά τη μη αντιπροσωπευτική φύση των απαντήσεων, τις πληροφορίες σχετικά με τους συμμετέχοντες ανά κατηγορία ενδιαφερόμενων μερών και τις απαντήσεις τύπου «εκστρατείας» (σημεία 78 έως 95).

Σύσταση 5 – Επεξεργασία και ασφάλεια δεδομένων

Η Επιτροπή πρέπει να προστατεύει τη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης από την παραποίηση των αποτελεσμάτων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή πρέπει να εφαρμόζει υψηλά πρότυπα που να διέπουν την επεξεργασία και την ασφάλεια των δεδομένων. Συγκεκριμένα, όσον αφορά κάθε δημόσια διαβούλευση η Επιτροπή πρέπει:

• να ελέγχει συστηματικά κατά πόσον οι απαντήσεις που υποβάλλονται είναι μοναδικές και δεν έχουν δημιουργηθεί τεχνητά, και να αναφέρει στοιχεία σχετικά με τους ελέγχους αυτούς (π.χ. στο πλαίσιο της συγκεφαλαιωτικής έκθεσης)· και
• να μεριμνά για τη συστηματική επεξεργασία των απαντήσεων της δημόσιας διαβούλευσης (π.χ. πληροφορίες για τις κατηγορίες συμμετεχόντων και περιγραφές των εκστρατειών).

Χρονοδιάγραμμα: Ιούλιος 2020.

118

Διαπιστώσαμε ότι, όσον αφορά τις δημόσιες διαβουλεύσεις που εξετάσαμε, η Επιτροπή δεν εκπονούσε πάντα τις απαιτούμενες εκθέσεις που θα περιλάμβαναν τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων, ή τις δημοσίευε καιρό μετά τη λήξη των διαβουλεύσεων. Κατά μέσο όρο, χρειάζονταν έξι μήνες για τη δημοσίευση της τεκμηριωμένης συνοπτικής έκθεσης των δημόσιων διαβουλεύσεων, και εννέα μήνες για τη συγκεφαλαιωτική έκθεση με τα αποτελέσματα όλων των δραστηριοτήτων διαβούλευσης, στην οποία επεξηγούνταν πώς είχαν ληφθεί υπόψη οι απαντήσεις των συμμετεχόντων (σημεία 96 έως 110).

Σύσταση 6 – Παροχή ανατροφοδότησης στους συμμετέχοντες

Προκειμένου να διασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια της διαδικασίας δημόσιας διαβούλευσης, η Επιτροπή πρέπει, σε εύθετο χρόνο, να παρέχει στους συμμετέχοντες ανατροφοδότηση σχετικά με την έκβαση της διαβούλευσης.

Χρονοδιάγραμμα: Ιούλιος 2020.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα V, του οποίου προεδρεύει ο Λάζαρος Στ. ΛΑΖΑΡΟΥ, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 16ης Ιουλίου 2019.

Παραρτήματα

Παράρτημα I – Οι δημόσιες διαβουλεύσεις της Επιτροπής που εξετάσαμε

Αριθ.	ΓΔ	Τίτλος	Έτος	Είδος δημόσιας διαβούλευσης	Νομοθετική πρόταση
ΔΔ-1	Γενική Γραμματεία	Πρόταση για ένα υποχρεωτικό μητρώο διαφάνειας	2016	Επανεξέταση/αναθεώρηση της διοργανικής συμφωνίας	-
ΔΔ-2	Γενική Γραμματεία	Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών	2017	Επανεξέταση/αναθεώρηση πρωτοβουλίας	Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-3	AGRI	Εκσυγχρονισμός και απλούστευση της κοινής γεωργικής πολιτικής	2017	Νέα πρωτοβουλία	Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-4	AGRI	Πρωτοβουλία για τη βελτίωση της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων	2017	Νέα πρωτοβουλία	Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-5	EAC	Αξιολόγηση της συνεργασίας στον τομέα της πολιτικής για τη νεολαία στην Ε Ε	2016	Ενδιάμεση αξιολόγηση	-
ΔΔ-6	EAC	Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης	2017	Νέα πρωτοβουλία	Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-7	EAC	Αναθεώρηση της σύστασης του 2006 για τις βασικές ικανότητες της διά βίου μάθησης	2017	Επανεξέταση/αναθεώρηση πρωτοβουλίας	Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-8	EAC	Ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος Erasmus+	2017	Ενδιάμεση αξιολόγηση	-
ΔΔ-9	EAC	Σύσταση σχετικά με την προώθηση της κοινωνικής ένταξης και κοινών αξιών μέσω της τυπικής και μη τυπικής μάθησης	2017	Νέα πρωτοβουλία	Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-10	HOME	Καταπολέμηση της λαθραίας διακίνησης μεταναστών: είναι η νομοθεσία της ΕΕ κατάλληλη για τον σκοπό για τον οποίο προορίζεται;	2016	REFIT	-
ΔΔ-11	HOME	Αξιολόγηση της στρατηγικής της ΕΕ για τα ναρκωτικά και του σχεδίου δράσης για τα ναρκωτικά του 2016	2016	Αξιολόγηση	-
ΔΔ-12	HOME	Δράσεις του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τους Πρόσφυγες την περίοδο 2011-2013	2016	Αξιολόγηση	-
ΔΔ-13	HOME	Πρόγραμμα «Πρόληψη και καταπολέμηση της εγκληματικότητας» (ISEC) 2007-2013	2016	Αξιολόγηση	-
ΔΔ-14	HOME	Καταπολέμηση της απάτης και της πλαστογραφίας που αφορούν τα μέσα πληρωμής πλην των μετρητών	2017	Νέα πρωτοβουλία	Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-15	HOME	Νόμιμη μετανάστευση πολιτών τρίτων χωρών	2017	REFIT	-
ΔΔ-16	HOME	Διαλειτουργικότητα των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ για τα σύνορα και την ασφάλεια	2017	Νέα πρωτοβουλία	Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-17	MOVE	Αναθεώρηση της οδηγίας 1999/62/ΕΚ («Ευρωβινιέτα»), όπως τροποποιήθηκε, περί επιβολής τελών στα βαρέα φορτηγά οχήματα που χρησιμοποιούν ορισμένα οδικά δίκτυα	2016	Επανεξέταση/αναθεώρηση πρωτοβουλίας και αξιολόγηση	Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-18	MOVE	Αναθεώρηση της οδηγίας 2004/52/ΕΚ και της απόφασης 2009/750/ΕΚ σχετικά με την ευρωπαϊκή υπηρεσία τηλεδιοδίων	2016	Αξιολόγηση	Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ και σχέδιο απόφασης της Επιτροπής
ΔΔ-19	MOVE	Αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής (2000/59/ΕΚ)	2016	Επανεξέταση/αναθεώρηση πρωτοβουλίας	Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-20	MOVE	Αξιολόγηση του Κανονισμού 392/2009 σχετικά με την ευθύνη των επιβατών αεροπορικών μεταφορών σε περίπτωση ατυχήματος	2016	Αξιολόγηση	-
ΔΔ-21	MOVE	Αναθεώρηση της οδηγίας 2006/1/ΕΚ σχετικά με τη χρησιμοποίηση μισθωμένων οχημάτων για την οδική μεταφορά εμπορευμάτων	2016	Επανεξέταση/αναθεώρηση πρωτοβουλίας	Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-22	MOVE	Ενίσχυση της κοινωνικής νομοθεσίας στον τομέα των οδικών μεταφορών	2016	Επανεξέταση/αναθεώρηση πρωτοβουλίας και Αξιολόγηση	Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-23	MOVE	Ενδιάμεση αξιολόγηση του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη»	2016	Αξιολόγηση	-
ΔΔ-24	MOVE	Αναθεώρηση της οδηγίας για τα καθαρά οχήματα	2016	Επανεξέταση/αναθεώρηση πρωτοβουλίας	Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΔΔ-25	MOVE	Κανονισμός για τον κατάλογο εναέριας ασφάλειας της ΕΕ («μαύρη λίστα αεροπορικών εταιρειών»)	2017	Αξιολόγηση	-
ΔΔ-26	MOVE	Ρυθμίσεις για τη θερινή ώρα	2018	Επανεξέταση/αναθεώρηση πρωτοβουλίας	Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει στοιχείων της Επιτροπής.

Παράρτημα II – Ομάδα εμπειρογνωμόνων

Ονοματεπώνυμο	Ιδιότητα	Οργανισμός
Christiane Arndt-Bascle	Επικεφαλής προγράμματος της Διεύθυνσης Δημόσιας Διακυβέρνησης	ΟΟΣΑ
Galina Biedenbach	Αναπληρώτρια καθηγήτρια στη Διοίκηση Επιχειρήσεων	Σχολή Επιχειρηματικών, Οικονομικών και Στατιστικών σπουδών του Πανεπιστημίου Umeå
Luis Bouza	Επίκουρος καθηγητής Πολιτικών Επιστημών και επισκέπτης καθηγητής στο Κολέγιο της Ευρώπης και στο Paris 1 Panthéon-Sorbonne	Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης
Emanuela Bozzini	Λέκτορας στο Τμήμα Κοινωνιολογίας και Κοινωνικών Ερευνών	Πανεπιστήμιο του Trento
Yves Dejaeghere	Επισκέπτης καθηγητής και συντονιστής της Οργάνωσης G1000	Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας
Raphaël Kies	Επιστημονικός συνεργάτης στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών	Πανεπιστήμιο του Λουξεμβούργου
Raphaël Kies	Ανώτατο δευθυντικό στέλεχος Ευρωπαϊκής Δημοκρατίας	Υπηρεσία Δράσης Ευρωπαίων Πολιτών (ECAS)
Beatriz Pérez de las Heras	Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Δικαίου. Έδρα Jean Monnet για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση	Τμήμα Νομικής, Πανεπιστήμιο του Deusto
Anna Renkamp	Στέλεχος υπεύθυνο για τη διαχείριση έργου. Πρόγραμμα «Future of Democracy»	Bertelsmann Stiftung

Πηγή: ΕΕΣ.

Παράρτημα III – Έρευνα αντίληψης

Τρόπος προσέγγισης

Από τις 26 δημόσιες διαβουλεύσεις του δείγματός μας, απευθύναμε την έρευνα σε 16 007 πολίτες και ενδιαφερόμενα μέρη που συμμετείχαν σε 15 από αυτές, και λάβαμε 2 224 απαντήσεις. Οι υπόλοιπες 11 δημόσιες διαβουλεύσεις του δείγματός μας δεν αποτέλεσαν μέρος του ερωτηματολογίου μας για επιχειρησιακούς ή/και πρακτικούς λόγους (ενδεικτικά: δηλώσεις περί απορρήτου με βραχεία περίοδο διατήρησης ενός έτους για δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, μη έγκυρες ηλεκτρονικές διευθύνσεις που δεν επέτρεπαν την επικοινωνία με τους συμμετέχοντες, και χρονικοί περιορισμοί.

Σε σχέση με τις 15 δημόσιες διαβουλεύσεις που κάλυψε η έρευνά μας, προσκαλέσαμε μόνο τους συμμετέχοντες που είχαν συμφωνήσει να γνωστοποιήσουν τα ονόματα και τις παρατηρήσεις τους στην ιστοσελίδα της Επιτροπής. Η έρευνα και το περιεχόμενό της (συμπεριλαμβανομένου του ερωτηματολογίου) καταρτίστηκαν στο ΕΕΣ, αλλά η τεχνική επεξεργασία πραγματοποιήθηκε στην Επιτροπή, καθώς δεν μας διαβίβασε τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα επικαλούμενη τη δική της ερμηνεία των κανόνων για την προστασία των δεδομένων.

Από τις 15 δημόσιες διαβουλεύσεις που περιλαμβάνονται στην έρευνα, τέσσερις πραγματοποιήθηκαν το 2017 και 11 το 2016. Από τους συμμετέχοντες που είχαν δηλώσει ότι δεν θυμούνταν να είχαν συμμετάσχει σε οποιαδήποτε από τις 15 απαριθμούμενες δημόσιες διαβουλεύσεις, αλλά διατύπωσαν, παράλληλα, προτάσεις βελτίωσης, δεν ζητήθηκε να βαθμολογήσουν το επίπεδο ικανοποίησής τους. Από τους 2 224 συμμετέχοντες, οι 809 (36 %) δήλωσαν «Δεν θυμάμαι να έχω συμμετάσχει σε καμία από αυτές τις δημόσιες διαβουλεύσεις.» Ως εκ τούτου, το συνολικό επίπεδο ικανοποίησης υπολογίστηκε βάσει 1 415 συμμετοχών.

Το κλιμάκιο ελέγχου ανέλυσε τα διάφορα αποτελέσματα, τα οποία δεν είναι στατιστικά αντιπροσωπευτικά, λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό των συμμετεχόντων στην έρευνα, τις πιθανές αποκλίσεις μεταξύ των δημόσιων διαβουλεύσεων του 2016 και του 2017, και τις πιθανές διαφορές ως προς το επίπεδο αντίληψης, μεταξύ δημόσιων διαβουλεύσεων με πολλούς συμμετέχοντες και δημόσιων διαβουλεύσεων με λίγους. Σε όλες τις περιπτώσεις, το επίπεδο ικανοποίησης είναι παρόμοιο (κυμαίνεται μεταξύ 64,8 % και 69,4 %).

Αποτελέσματα της έρευνας αντίληψης στην οποία έλαβαν μέρος συμμετέχοντες σε δημόσιες διαβουλεύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Προετοιμασία της δημόσιας διαβούλευσης:	Ικανοποίηση
Γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διαδικασία διαβούλευσης	82 %
Διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την εμβέλεια και τον σκοπό της δημόσιας διαβούλευσης	75 %
Ενημερωτικά έγγραφα, σύνδεσμοι και άλλα έγγραφα αναφοράς που ήταν διαθέσιμα	60 %

Συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση:	Ικανοποίηση
Διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης (αριθμός εβδομάδων που το ερωτηματολόγιο ήταν προσβάσιμο στον ιστότοπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής)	79 %
Έκταση του ερωτηματολογίου της δημόσιας διαβούλευσης	80 %
Σαφήνεια και απλότητα της διατύπωσης των ερωτήσεων της δημόσιας διαβούλευσης	69 %
Αριθμός των ερωτήσεων ανοικτού τύπου με πλαίσια ελεύθερου κειμένου για να εκφράσουν τις απόψεις τους και να υποβάλουν λεπτομερή σχόλια	76 %

Πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης:	Ικανοποίηση
«Τεκμηριωμένη συνοπτική έκθεση», στην οποία περιλαμβάνεται σύνοψη όλων των απαντήσεων που υποβλήθηκαν	41 %
«Συγκεφαλαιωτική έκθεση», στην οποία περιλαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο που ελήφθησαν υπόψη οι απαντήσεις που υποβλήθηκαν	38 %
Διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τη συναφή νομοθετική πρόταση	38 %

Σε ποιο βαθμό συμφωνείτε με τις ακόλουθες δηλώσεις;	Συμφωνία
Οι πολιτικές και η νομοθεσία της ΕΕ σχεδιάζονται με διαφάνεια	37 %
Οι πολιτικές και η νομοθεσία της ΕΕ καταρτίζονται βάσει στοιχείων και λαμβάνουν υπόψη τους τις απόψεις των πολιτών και των λοιπών ενδιαφερόμενων μερών	33 %
Οι πολίτες και τα λοιπά ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να συμβάλλουν καθ’ όλη τη διαδικασία χάραξης των πολιτικών και κατάρτισης της νομοθεσίας	40 %
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τη γνώμη των πολιτών και των λοιπών ενδιαφερόμενων μερών	33 %
Είναι σημαντικό οι δημόσιες διαβουλεύσεις να πραγματοποιούνται και στις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ	92 %

Πηγή: Έρευνα του ΕΕΣ.

Λεπτομερή στατιστικά στοιχεία

1. Πόσες φορές συμμετείχατε στις δημόσιες διαβουλεύσεις που οργάνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα τελευταία τρία έτη, το 2016, το 2017 και το 2018;

		Απαντήσεις	Ποσοστά
μία φορά		1 318	59,26 %
2 ή 3 φορές		695	31,25 %
περισσότερες από 3 φορές		211	9,49 %

2. Απαντήσατε

		Απαντήσεις	Ποσοστά
ατομικά, με την προσωπική σας ιδιότητα		1 505	67,67 %
με την επαγγελματική ιδιότητά σας ή εκ μέρους οργανισμού		372	16,73 %
με αμφότερες τις ιδιότητες		347	15,6 %

3. Πώς ενημερωθήκατε για τις δημόσιες διαβουλεύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής;

		Απαντήσεις	Ποσοστά
από την ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής		374	16,82 %
από τους διαύλους κοινωνικής δικτύωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής		295	13,26 %
από οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών (μη κυβερνητική οργάνωση, συνδικαλιστική οργάνωση, γεωργικός συνεταιρισμός ή άλλη)		1 058	47,57 %
από τις εθνικές αρχές		85	3,82 %
από τις περιφερειακές ή τοπικές αρχές		59	2,65 %
από συνάδελφο/φίλο		200	8,99 %
από τον εργοδότη μου		39	1,75 %
από τις ειδήσεις ή άρθρα (εντός ή εκτός διαδικτύου)		655	29,45 %
από αλλού		143	6,43 %

4. Είχατε την επιθυμία να συμμετάσχετε επειδή

		Απαντήσεις	Ποσοστά
σας ενδιαφέρει το θέμα		1 237	55,62 %
επιθυμούσατε να επηρεάσετε το αποτέλεσμα της νομοθετικής διαδικασίας		1 295	58,23 %
θεωρήσατε ως πολίτης ότι η συμμετοχή σας αποτελεί υποχρέωσή σας		1 085	48,79 %
επιθυμούσατε να μοιραστείτε την εμπειρογνωσία σας		392	17,63 %
θα σας επηρεάσει άμεσα το αποτέλεσμα της νομοθετικής διαδικασίας		295	13,26 %
σας ζητήθηκε να συμμετάσχετε υπό την επαγγελματική ιδιότητά σας		158	7,1 %
Άλλοι λόγοι		31	1,39 %

5. Από τις κατωτέρω δημόσιες διαβουλεύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που πραγματοποιήθηκαν το διάστημα 2016-2017, και οι οποίες παρουσιάζονται με χρονολογική σειρά, παρακαλούμε να επιλέξετε την τελευταία στην οποία συμμετείχατε.

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων (16/08/2017 – 07/11/2017)		159	7,15 %
Κανονισμός για τον κατάλογο εναέριας ασφάλειας της ΕΕ («μαύρη λίστα αεροπορικών εταιρειών») (11/08/2017 – 7/11/2017)		7	0,31 %
Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών (24/05/2017 – 16/08/2017)		372	16,73 %
Διαβούλευση για τον εκσυγχρονισμό και την απλούστευση της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) (02/02/2017 – 02/05/2017)		661	29,72 %
Αναθεώρηση της οδηγίας για τα καθαρά οχήματα (19/12/2016 – 24/03/2017)		19	0,85 %
Ενδιάμεση αξιολόγηση του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» (28/11/2016 – 27/02/2017)		11	0,49 %
Ενίσχυση της κοινωνικής νομοθεσίας στον τομέα των οδικών μεταφορών (05/09/2016 – 11/12/2016)		32	1,44 %
Ευθύνη των μεταφορέων που εκτελούν θαλάσσιες μεταφορές επιβατών, σε περίπτωση ατυχήματος (29/07/2016 – 31/10/2016)		0	0 %
Αξιολόγηση της συνεργασίας στον τομέα της πολιτικής για τη νεολαία στην ΕΕ (18/07/2016 – 16/10/2016)		14	0,63 %
Αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής (2000/59/EC) (13/07/2016 – 16/10/2016)		3	0,13 %
Ευρωπαϊκή υπηρεσία τηλεδιοδίων (08/07/2016 – 02/10/2016)		6	0,27 %
Αναθεώρηση της οδηγίας 1999/62/EC (ευρωβινιέτα) (08/07/2016 – 02/10/2016)		5	0,22 %
Δράσεις του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τους Πρόσφυγες την περίοδο 2011‑2013 (10/05/2016 – 09/08/2016)		25	1,12 %
Πρόταση για ένα υποχρεωτικό μητρώο διαφάνειας (01/03/2016 – 01/06/2016)		86	3,87 %
Αξιολόγηση της στρατηγικής της ΕΕ για τα ναρκωτικά και του σχεδίου δράσης για τα ναρκωτικά (15/02/2016 – 31/05/2016)		15	0,67 %
Δεν θυμάμαι να έχω συμμετάσχει σε καμία από αυτές τις δημόσιες διαβουλεύσεις.		809	36,38 %

6. Σχετικά με τη διαδικασία της συγκεκριμένης δημόσιας διαβούλευσης, είστε…

		Απαντήσεις	Λόγος
Ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		327	23,11 %
Μάλλον ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		600	42,4 %
Μάλλον δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		190	13,43 %
Δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		112	7,92 %
Δεν γνωρίζω / δεν απαντώ		186	13,14 %

8.1. Προετοιμασία της δημόσιας διαβούλευσης: (1) Γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διαδικασία διαβούλευσης

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		754	53,29 %
Μάλλον ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		410	28,98 %
Μάλλον δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		124	8,76 %
Δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		50	3,53 %
Δεν γνωρίζω / Δεν απαντώ / Άνευ αντικειμένου		77	5,44 %

8.1. Προετοιμασία της δημόσιας διαβούλευσης: (2) Διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την εμβέλεια και τον σκοπό της δημόσιας διαβούλευσης

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		456	32,23 %
Μάλλον ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		600	42,4 %
Μάλλον δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		193	13,64 %
Δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		79	5,58 %
Δεν γνωρίζω / Δεν απαντώ / Άνευ αντικειμένου		87	6,15 %

8.1. Προετοιμασία της δημόσιας διαβούλευσης: (3) Ενημερωτικά έγγραφα, σύνδεσμοι και άλλα έγγραφα αναφοράς που ήταν διαθέσιμα

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		330	23,32 %
Μάλλον ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		520	36,75 %
Μάλλον δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		252	17,81 %
Δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		90	6,36 %
Δεν γνωρίζω / Δεν απαντώ / Άνευ αντικειμένου		223	15,76 %

8.2. Συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση: (1) Διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης (αριθμός εβδομάδων που το ερωτηματολόγιο ήταν προσβάσιμο προς απάντηση στον ιστότοπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής)

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		620	43,82 %
Μάλλον ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		495	34,98 %
Μάλλον δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		85	6,01 %
Δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		43	3,04 %
Δεν γνωρίζω / Δεν απαντώ / Άνευ αντικειμένου		172	12,16 %

8.2. Συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση: (2) Μέγεθος του ερωτηματολογίου

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		482	34,06 %
Μάλλον ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		646	45,65 %
Μάλλον δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		170	12,01 %
Δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		42	2,97 %
Δεν γνωρίζω / Δεν απαντώ / Άνευ αντικειμένου		75	5,3 %

8.2. Συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση: (3) Σαφήνεια και απλότητα των ερωτήσεων της δημόσιας διαβούλευσης

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		403	28,48 %
Μάλλον ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		577	40,78 %
Μάλλον δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		261	18,45 %
Δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		118	8,34 %
Δεν γνωρίζω / Δεν απαντώ / Άνευ αντικειμένου		56	3,96 %

8.2. Συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση: (4) Αριθμός των ανοικτών ερωτήσεων με πλαίσια ελεύθερου κειμένου για να εκφράσετε τις απόψεις σας και να υποβάλετε λεπτομερή σχόλια

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		465	32,86 %
Μάλλον ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		606	42,83 %
Μάλλον δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		137	9,68 %
Δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		55	3,89 %
Δεν γνωρίζω / Δεν απαντώ / Άνευ αντικειμένου		152	10,74 %

8.3. Πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης: (1) «Έκθεση των πραγματικών περιστατικών», στην οποία περιλαμβάνεται σύνοψη όλων των απαντήσεων που υποβλήθηκαν

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		220	15,55 %
Μάλλον ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		359	25,37 %
Μάλλον δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		239	16,89 %
Δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		197	13,92 %
Δεν γνωρίζω / Δεν απαντώ / Άνευ αντικειμένου		400	28,27 %

8.3. Πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης: (2) «Συγκεφαλαιωτική έκθεση», στην οποία περιλαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο που ελήφθησαν υπόψη οι απαντήσεις που υποβλήθηκαν

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		205	14,49 %
Μάλλον ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		328	23,18 %
Μάλλον δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		248	17,53 %
Δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		231	16,33 %
Δεν γνωρίζω / Δεν απαντώ / Άνευ αντικειμένου		403	28,48 %

8.3. Πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης: (3) Διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τη συναφή νομοθετική πρόταση

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		193	13,64 %
Μάλλον ικανοποιημένος/ικανοποιημένη		342	24,17 %
Μάλλον δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		286	20,21 %
Δυσαρεστημένος/δυσαρεστημένη		226	15,97 %
Δεν γνωρίζω / Δεν απαντώ / Άνευ αντικειμένου		368	26,01 %

9. Σε ποιο βαθμό συμφωνείτε με τις ακόλουθες δηλώσεις; (1) Οι πολιτικές και η νομοθεσία της ΕΕ σχεδιάζονται με διαφάνεια

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Συμφωνώ		176	7,91 %
Μάλλον συμφωνώ		589	26,48 %
Μάλλον διαφωνώ		749	33,68 %
Διαφωνώ		617	27,74 %
Δεν γνωρίζω / δεν απαντώ		93	4,18 %

9. Σε ποιο βαθμό συμφωνείτε με τις ακόλουθες δηλώσεις; (2) Οι πολιτικές και η νομοθεσία της ΕΕ καταρτίζονται βάσει στοιχείων και λαμβάνουν υπόψη τους τις απόψεις των πολιτών και των λοιπών ενδιαφερόμενων μερών

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Συμφωνώ		157	7,06 %
Μάλλον συμφωνώ		568	25,54 %
Μάλλον διαφωνώ		727	32,69 %
Διαφωνώ		648	29,14 %
Δεν γνωρίζω / δεν απαντώ		124	5,58 %

9. Σε ποιο βαθμό συμφωνείτε με τις ακόλουθες δηλώσεις; (3) Οι πολίτες και τα λοιπά ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να συμβάλλουν καθ’ όλη τη διαδικασία χάραξης των πολιτικών και κατάρτισης της νομοθεσίας

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Συμφωνώ		246	11,06 %
Μάλλον συμφωνώ		619	27,83 %
Μάλλον διαφωνώ		735	33,05 %
Διαφωνώ		498	22,39 %
Δεν γνωρίζω / δεν απαντώ		126	5,67 %

9. Σε ποιο βαθμό συμφωνείτε με τις ακόλουθες δηλώσεις; (4) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τη γνώμη των πολιτών και των λοιπών ενδιαφερόμενων μερών

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Συμφωνώ		175	7,87 %
Μάλλον συμφωνώ		540	24,28 %
Μάλλον διαφωνώ		720	32,37 %
Διαφωνώ		619	27,83 %
Δεν γνωρίζω / δεν απαντώ		170	7,64 %

9. Σε ποιο βαθμό συμφωνείτε με τις ακόλουθες δηλώσεις; (5) Είναι σημαντικό οι δημόσιες διαβουλεύσεις να πραγματοποιούνται και στις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ

		Απαντήσεις	Ποσοστά
Συμφωνώ		1 648	74,1 %
Μάλλον συμφωνώ		381	17,13 %
Μάλλον διαφωνώ		72	3,24 %
Διαφωνώ		56	2,52 %
Δεν γνωρίζω / δεν απαντώ		67	3,01 %

Παράρτημα IV – Μετάφραση των απαντήσεων των πολιτών

Πολίτης 1: «Die Möglichkeit, außerhalb von Wahlen meine Meinung mitzuteilen und diese in die Gestaltung Europas einzubringen.» (DE) / «Η ευκαιρία να μοιραστώ τη γνώμη μου πέραν της εκλογικής διαδικασίας και να συμβάλω στη διαμόρφωση της Ευρώπης.» (EL)

Πολίτης 2: «La possibilità di poter esprimere un'opinione direttamente senza intermediari.» (IT) / «Η δυνατότητα να εκφράσω τη γνώμη μου ευθέως, χωρίς διαμεσολαβητές.» (EL)

Πολίτης 3: «Iespēja izteikt savas domas un vēlmes kā ražojošam lauksaimniekam.» (LV) / «Η δυνατότητα να εκφράσει κανείς τις σκέψεις και τις επιθυμίες του ως γεωργός.» (EL)

Πολίτης 5: «… Dass er überhaupt stattfindet. Ein wichtiger Meilenstein auf dem Weg zur Demokratisierung der EU.» (DE) / «…Και μόνο το γεγονός ότι συμβαίνει. Ένα σημαντικό ορόσημο στον δρόμο για τον εκδημοκρατισμό της ΕΕ.» (EL)

Πολίτης 6: «Me parece interesante este tipo de consultas siempre que su resultado se utilice para tomar decisiones. Para que al ciudadano no se le deje solamente para las consultas electorales. Es necesario avanzar hacia formas de democracia directa. La democracia representativa nos está llevando al desinterés, cada vez que se nos convoca aumenta la abstención. Me parece grave.» (ES) / «Βρίσκω ενδιαφέρον αυτό το είδος διαβούλευσης, από τη στιγμή που το αποτέλεσμά της χρησιμοποιείται για τη λήψη αποφάσεων και η συμμετοχή των πολιτών δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις εκλογές. Είναι απαραίτητη η μετάβαση σε μορφές άμεσης δημοκρατίας. Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία μας μετατρέπει σε αδιάφορους πολίτες: κάθε φορά που καλούμαστε να ψηφίσουμε, αυξάνεται η αποχή. Αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι ένα σοβαρό ζήτημα.» (EL)

Πολίτης 9: «To da se traži mišljenje i nas 'običnih' građana i malih subjekata.» (HR) / «Να ζητούν τις απόψεις “απλών” πολιτών και μικρών επιχειρήσεων.» (EL)

Πολίτης 10: «Difficulté à savoir à quoi elle va servir CONCRÈTEMENT.» (FR) / «Δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό το πώς θα χρησιμοποιηθούν ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ». (EN)

Πολίτης 11: «Es hat den Eindruck einer reinen Alibibefragung hinterlassen.» (DE) / «Δίνει την εντύπωση ότι είναι μια έρευνα για το θεαθήναι.» (EL)

Πολίτης 12: «… c'est JUSTE une consultation qui semble pro forma et pas encore un réel exercice de démocratie participative, hélas… Pourtant, voilà une occasion de réenchanter le rêve et le projet européen, non? Sinon, le fossé entre citoyen et eurocrate ne cessera de s'agrandir, ce qui sera tout bénéfice pour les eurosceptiques et autres national-populistes.» (FR) / «… «… αποτελεί ΑΠΛΩΣ μια διαδικασία διαβούλευσης που φαίνεται να είναι τυπική και να μην αποτελεί ακόμη ουσιαστική εκδήλωση της συμμετοχικής δημοκρατίας, …. Ωστόσο, πρόκειται σίγουρα για μια ευκαιρία να αναζωογονηθεί το όνειρο και το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, έτσι δεν είναι; Ειδάλλως, το χάσμα μεταξύ των πολιτών και της Ευρωκρατίας θα συνεχίσει να μεγαλώνει, προς αποκλειστικό όφελος των ευρωσκεπτικιστών και των λαϊκιστών.» (EL)

Πολίτης 13: «… При това положение, какъв е смисълът да си губим времето да участваме с тези консултации?» ( BG) / « ….Υπό αυτές τις συνθήκες, ποιος ο λόγος να χάνουμε χρόνο συμμετέχοντας σε τέτοιες διαβουλεύσεις;» (EL)

Πολίτης 14: «… não tive perceção da utilidade da participação.» (PT) / «… δεν βρήκα λόγο που να αξίζει να συμμετάσχω.» (EL)

Πολίτης 17: «…De EU is er niet voor de gewone Europese burger.» (NL) / «…. Η ΕΕ δεν είναι δίπλα στους καθημερινούς ευρωπαίους πολίτες». (EL)

Πολίτης 19: «Misschien is het wenselijk dat de raadplegingen beter bekend zouden zijn bij het grote publiek. Indien men geen lid is van een ngo of andere organisatie heeft men er dikwijls geen weet van.» (NL) / «Ίσως να χρειάζεται πιο εκτεταμένη διαφήμιση των διαβουλεύσεων στο ευρύ κοινό. Αν δεν είσαι μέλος ΜΚΟ ή άλλης οργάνωσης, τις περισσότερες φορές δεν μαθαίνεις ότι λαμβάνουν χώρα.» (EL)

Πολίτης 20: «… gdyby nie organizacje i fundacje to nigdy bym sie nie wypowiedziala na zaden temat bo nic do mnie nie dociera, zaadna ankieta.» (PL) / «….Αν δεν υπήρχαν οι οργανώσεις και τα ιδρύματα, δεν υπήρχε περίπτωση να έχω σχολιάσει οτιδήποτε μιας και τίποτα δεν θα υπέπεπτε στην αντίληψή μου, π.χ. ερωτηματολόγια.» (EL)

Πολίτης 21: «Ich würde mir wünschen in meiner Tageszeitung über aktuelle Themen der Europäischen Kommission lesen zu können. Auch Hinweise in Funk, Fernsehen und Presse auf aktuelle Umfragen fände ich gut.» (DE) / «Θα ήθελα να έχω τη δυνατότητα να διαβάζω στην ημερήσια εφημερίδα μου για τρέχοντα θέματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Θα ήθελα επίσης να ενημερώνομαι για τις τρέχουσες έρευνες από το ραδιόφωνο, την τηλεόραση και γενικά τον Τύπο.» (EL)

Πολίτης 22: «J'ai découvert les consultations publiques UE par Facebook alors que j'ai 31 ans. Je trouve ça dommage qu'à l'école ou par un autre moyen on ne nous parle pas de son fonctionnement. Il faudrait plus de communication sur l'UE et ses lois à venir.» (FR) / «Έμαθα για τις δημόσιες διαβουλεύσεις· στο Facebook παρότι είμαι 31 ετών. Είναι κρίμα που δεν μαθαίνουμε για την ύπαρξή τους είτε στο σχολείο είτε από άλλη πηγή. Χρειάζεται περισσότερη πληροφόρηση σχετικά με την ΕΕ και με την ψήφιση της νέας νομοθεσίας της.» (EL)

Πολίτης 23:

Πολίτης 24: «Určitě, je kromě elektronického oslovení občanů důležitá i veřejná kampaň, aby se zúčastnilo maximum zainteresovaných občanů.» (CZ) / «Σαφέστατα, πέραν της προσέγγισης των πολιτών διά της ηλεκτρονικής οδού, μια δημόσια εκστρατεία η σημασία μιας δημόσιας εκστρατείας έγκειται επίσης στο ότι κινητοποιεί τους πολίτες που δείχνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον.» (EL)

Πολίτης 25: «Enemmän tietoa näistä kyselyistä eri paikkoihin! Olisi esimerkiksi hyvä, jos nämä kyselyt ja Eu:n laajuiset kansalaisaloitteet olisivat nähtävissä samalla sivustolla, jossa Suomen kansalais- ja kuntalaisaloitteet ovat.» (FI) / «Περισσότερες πληροφορίες για τις έρευνες αυτές σε περισσότερα μέρη! Παραδείγματος χάριν, θα ήταν καλό να προβάλλονται αυτές οι έρευνες –και οι πρωτοβουλίες πολιτών που αφορούν το σύνολο της ΕΕ– στον ίδιο ιστότοπο με τις πρωτοβουλίες των πολιτών και της τοπικής κοινωνίας εντός της Φινλανδίας. (EL)

Πολίτης 27: «… escaso entusiasmo e implicación de los Gobiernos en estos procesos.» (ES) / «Οι κυβερνήσεις δείχνουν περιορισμένο ενθουσιασμό και δεν συμμετέχουν συχνά στις διαδικασίες αυτές.» (EL)

Πολίτης 28: «De betrokkenheid met nationale parlementen is naar mijn idee te gering.» (NL) / «Θεωρώ ότι η συμμετοχή των εθνικών κοινοβουλίων στη διαδικασία είναι αμελητέα.» (EL)

Πολίτης 30: «Obige Dokumente lagen meist nur fremdsprachlich vor. Da solch bürokratische Sprache schon auf Deutsch oft sehr kompliziert ist, ist es dann völlig vorbei!» (DE) / «Τα ανωτέρω έγγραφα ήταν διαθέσιμα ως επί το πλείστον σε ξένες μόνο γλώσσες. Με δεδομένο ότι η γραφειοκρατική γλώσσα είναι ήδη πολύ περίπλοκη στα γερμανικά, δεν μπαίνει κανείς στον κόπο!» (EL)

Πολίτης 31: «Limbajul greoi, jargonul administrativ, textele trebuie curăţate şi traduse în limbajul uzual al unei populaţii mediu educate.» (RO) / «Συμπυκνωμένη γλώσσα και διοικητική αργκό: τα έγγραφα αυτά πρέπει να καταρτίζονται με μεγαλύτερη σαφήνεια και να μεταφράζονται κατά τρόπο που να μπορεί να τα καταλαβαίνει ένας άνθρωπος μέσης εκπαίδευσης.» (EL)

Πολίτης 32: «I en ny undersøgelse som jeg skal besvare bør spørgsmålene stilles på mit modersmål: dansk. Og formuleringen bør være lettere at forstå, da det ikke er alle som er uddannet på universitets niveau.» (DK) / «Όταν καλούμαι να απαντήσω σε μια νέα έρευνα, οι ερωτήσεις θα πρέπει να είναι διατυπωμένες στη μητρική μου γλώσσα: τη δανική. Η διατύπωση θα έπρεπε επίσης να είναι περισσότερο κατανοητή, δεδομένου ότι δεν έχουν όλοι πανεπιστημιακή εκπαίδευση.» (EL)

Πολίτης 34: «Certaines questions difficiles pour des citoyens qui ne sont pas spécialistes de la politique en question - accessibilité des questions pas toujours bonne.» (FR) / «Ορισμένες ερωτήσεις δεν είναι εύκολο να κατανοηθούν από πολίτες που δεν έχουν εξειδίκευση στην υπό εξέταση πολιτική - οι ερωτήσεις είναι κάποιες φορές δυσνόητες.» (EL)

Πολίτης 35: «… As medidas necessitam ser ajustadas aos povos a que são dirigidas» (PT) / «Τα μέτρα πρέπει να προσαρμόζονται στους πολίτες για τους οποίους προορίζονται». (EL)

Πολίτης 36: ««e-Dostopnost za mlade NAJBOLJNAJMANJ - izključenost starejših, ki niso digitalizirani.» (SL) /«Είναι προσβάσιμο σε νέους, όχι όμως σε πιο ηλικιωμένους που δεν είναι τόσο εξοικειωμένοι με την τεχνολογία.» (EL)

Πολίτης 38: «Empfand ich die Zielsetzung der Fragen nicht immer eindeutig, insofern war es extrem wichtig daß es zusätzliche Kommentarfelder gab, bei denen man die eigene Antwort ausführlicher erläutern konnte.» (DE) / «Αισθανόμουν πως δεν ήταν πάντοτε σαφής ο σκοπός της ερώτησης. Για τον λόγο αυτό χρειάζεται οπωσδήποτε επιπλέον χώρος για σχόλια, για απαντήσεις που χρειάζονται περαιτέρω επεξήγηση.» (EL)

Πολίτης 39: «…möjligheten att lämna fria synpunkter och bifoga material» (SE) / «… Η δυνατότητα να διατυπώσουμε ελεύθερα τα σχόλιά μας και να επισυνάπτουμε υλικό.» (EL)

Πολίτης 41: «Une consultation particulière avec la forte participation de campagnes de réponses (living land et syndicats agricoles), la Commission européenne a peu communiqué sur les méthodes utilisées pour traiter ces données à part.» (FR) / «Όσον αφορά μία συγκεκριμένη διαβούλευση, με υψηλό ποσοστό συμμετοχής («living land» και ενώσεις γεωργών), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε ελάχιστες πληροφορίες σχετικά με τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται για τη χωριστή επεξεργασία των δεδομένων αυτών.» (EL)

Πολίτης 43: « On ne sait pas comment les résultats seront exploités: Comment sont analysées les réponses, quelle pondération leur donne t on? Comment les résultats sont ils ensuite utilisés pour construire des propositions politiques (si ils doivent servir à cela)?» (FR) / «Δεν γνωρίζουμε πώς θα χρησιμοποιηθούν τα αποτελέσματα: πώς αναλύονται οι απαντήσεις και με ποιον τρόπο σταθμίζονται; Πώς χρησιμοποιούνται στη συνέχεια τα αποτελέσματα για να καταρτιστούν οι νομοθετικές προτάσεις (αν βέβαια είναι αυτός ο σκοπός που εξυπηρετούν πράγματι);» (EL)

Πολίτης 45: «La U E está mediatizada por lobbys empresariales. No busca el bienestar de la población.» (ES) / «Η ΕΕ δέχεται επιρροές από ομάδες επιχειρηματικών συμφερόντων. Στόχος της δεν είναι η ευημερία των απλών πολιτών.» (EL)

Πολίτης 46: «Le fonctionnement actuel n'est pas du tout démocratique et les lobbys semblent faire la loi, pas les peuples, ce qui est absolument néfaste. La Commission non élue décide de tout, on peut se demander à quoi servent nos élus à part nous coûter très cher. Le social est le grand oublié, cette Union européenne n'est là que pour servir les intérêts des grands groupes et de la Finance au détriment des peuples.» (FR) / «Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί επί του παρόντος η ΕΕ δεν είναι καθόλου δημοκρατικός και οι ομάδες συμφερόντων φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη ισχύ απ’ ό,τι οι πολίτες, κάτι που δεν είναι καλό για κανένα. Η μη εκλεγμένη Επιτροπή είναι αυτή που λαμβάνει όλες τις αποφάσεις και απορεί κανείς για το τι κάνουν οι αιρετοί αξιωματούχοι μας πέραν του να μας κοστίζουν μια περιουσία. Η κοινωνική πολιτική είναι ο μεγάλος χαμένος, καθώς ο ρόλος της ΕΕ είναι να εξυπηρετεί τα συμφέροντα των μεγάλων εταιρειών και τραπεζών εις βάρος των πολιτών.» (EL)

Πολίτης 47: «niewiem jaki wynik bo nic niewiadomo.» (PL) / «Δεν γνωρίζω ποιο είναι το αποτέλεσμα, δεν έχω μάθει τίποτα σχετικό». (EL)

Πολίτης 48: «Nem tapasztaltam, hogy a véleményeket összegezték volna. A konzultáció eredményéről semmit nem tudni.» (HU) / «Δεν μου αποστέλλεται σύνοψη των απόψεων. Δεν γνωρίζω την έκβαση της διαβούλευσης.» (EL)

Πολίτης 49: «Ich hätte erwartet mal ein Update per email zu bekommen, wo ich Status und Ergebnisse denn verfolgen könnte.» (DE) / «Θα περίμενα να λάβω μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ενημέρωση σχετικά με την εξέλιξη της διαδικασίας και τα αποτελέσματα.» (EL)

Πολίτης 51: «… l'absence d'infos, accompagnements, suites… données après la participation à l'enquête: pas de panels citoyens pour débattre de la pertinence de nos idées et propositions et surtout de pouvoir exposer et expliciter nos idées et propositions.» (FR) / «….Η έλλειψη ενημέρωσης και ανατροφοδότησης μετά τη συμμετοχή στην έρευνα: δεν προβλέπονταν ομάδες πολιτών όπου θα μπορούσαμε να συζητάμε τη συνάφεια των ιδεών και των προτάσεών μας, και κυρίως για να μπορούμε να παρουσιάσουμε και να επεξηγήσουμε τις ιδέες και τις προτάσεις μας.» (EL)

Πολίτης 52: «Non vi è stato un seguito comunicato direttamente. Occorre avere molto tempo per cercare sempre le notizie di proprio interesse. Sarebbe bello restare informati via mail dopo la partecipazione, eventualmente con un opzione per non esserlo più (opt-out).» (IT) / «Δεν υπήρχε άμεση ανατροφοδότηση. Πρέπει να έχεις πολύ χρόνο στη διάθεσή σου για να αναζητάς τις ειδήσεις που σε ενδιαφέρουν. Θα ήταν καλό να ενημερωνόμασταν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μετά τη συμμετοχή μας, έχοντας δυνητικά τη δυνατότητα να απεγγραφούμε.» (EL)

Πολίτης 53: «Nemám zpětnou vazbu k prováděnému šetření.» (CZ) / «Δεν έλαβα ανατροφοδότηση για τη διαδικασία της έρευνας.» (EL)

Πολίτης 56: «Comisia Europeană trebuie să fie echilibrată în abordarea problematicilor, încercând să afle de la cetăţeni şi îngrijorările sau criticile, nu numai o perspectivă pozitivă, optimistă, indusă de întrebările provenite de la CE.» (RO) /«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αντιμετωπίζει τα θέματα ισορροπημένα, να προσπαθεί να αποκομίσει από τους πολίτες όχι μόνο τη θετική, αισιόδοξη ανταπόκριση στις ερωτήσεις της αλλά και τις ανησυχίες και την κριτική τους.» (EL)

Πολίτης 58: «Bisognerebbe inviare tramite e-mail gli inviti alla partecipazione alle consultazioni direttamente alle associazioni, organizzazioni e ai privati, e contemporaneamente attivare delle campagne sui media. Purtroppo mai come in questo momento la UE è sentita molto lontana dai cittadini italiani, bisogna rilanciare l'immagine della UE e delle sue istituzioni.» (IT) / «Οι προσκλήσεις συμμετοχής σε διαβουλεύσεις πρέπει να αποστέλλονται απευθείας μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σε ενώσεις, οργανώσεις και μεμονωμένους πολίτες, και ταυτόχρονα θα πρέπει να δρομολογούνται εκστρατείες Τύπου. Δυστυχώς, είναι η πρώτη φορά που οι πολίτες της Ιταλίας αντιλαμβάνονται τόσο μεγάλη την απόστασή τους από την ΕΕ, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανανέωση της εικόνας τόσο της ΕΕ όσο και των θεσμικών οργάνων της.» (EL)

Πολίτης 59: «Saber qué hace la Comisión, qué acuerdos adopta, cómo afectan a sus ciudadanos, etc., etc., es una cuestión esencial y que, actualmente, queda muy alejada de la gente.» (ES) / «Το να ξέρει κανείς τι κάνει η Επιτροπή, ποιες συμφωνίες εγκρίνει και πώς επηρεάζουν τους πολίτες κ.λπ. είναι ένα ένα ζήτημα ουσίας, που δεν αγγίζει επί του παρόντος τους περισσότερους πολίτες.» (EL)

Παράρτημα V – Πλήθος ερωτηθέντων ανά χώρα διαμονής*

Ακρωνύμια και συντομογραφίες

IIA: Αρχική εκτίμηση των επιπτώσεων

ISG: Διυπηρεσιακή διευθύνουσα ομάδα

SWD: Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

ΓΔ DIGIT: Γενική Διεύθυνση Πληροφορικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

ΓΔ EAC: Γενική Διεύθυνση Εκπαίδευσης, Νεολαίας, Αθλητισμού και Πολιτισμού

ΓΔ HOME: Γενική Διεύθυνση Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

ΓΔ MOVE: Γενική Διεύθυνση Κινητικότητας και Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

ΓΔ AGRI: Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

ΓΔ: Γενική Διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

ΔΔ: Δημόσια διαβούλευση

ΟΟΣΑ: Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης

Γλωσσάριο

«REFIT»: Το πρόγραμμα της Επιτροπής για τη βελτίωση της καταλληλότητας και της αποδοτικότητας του κανονιστικού πλαισίου θεσπίστηκε το 2012, προκειμένου να διασφαλίσει ότι η νομοθεσία της ΕΕ εξυπηρετεί αποτελεσματικά τον σκοπό της. Πρόκειται για μια διαδικασία στο πλαίσιο της οποίας αναλύονται η κείμενη νομοθεσία και τα ισχύοντα μέτρα προκειμένου να διασφαλίζεται ότι τα οφέλη του δικαίου της ΕΕ επιτυγχάνονται με το μικρότερο δυνατό κόστος για τους ενδιαφερομένους, τους πολίτες και τις δημόσιες διοικήσεις και ότι το κανονιστικό κόστος μειώνεται, όπου αυτό είναι δυνατό, χωρίς να επηρεάζονται οι στόχοι πολιτικής που επιδιώκονται με την εν λόγω πρωτοβουλία. (Πηγή: Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας.)

Αξιολόγηση: Τεκμηριωμένη κρίση του βαθμού στον οποίο μια παρέμβαση έχει αποβεί αποτελεσματική και αποδοτική, είναι λυσιτελής ως προς τις ανάγκες και τους στόχους που κλήθηκε να εκπληρώσει και συνεκτική τόσο αυτή καθαυτή όσο και με άλλες παρεμβάσεις πολιτικής της ΕΕ, όπως και του βαθμού στον οποίο έχει αποδώσει προστιθέμενη αξία για την ΕΕ. (Πηγή: Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας.)

Αρχική εκτίμηση των επιπτώσεων: Αρχική περιγραφή του προβλήματος, των υποκείμενων συνιστωσών του, των στόχων πολιτικής, των επιλογών πολιτικής και των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων των εν λόγω επιλογών πολιτικής. Συνιστά ολοκληρωμένη βάση επί της οποίας δύνανται τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλλουν παρατηρήσεις, πληροφορίες και τη γνώμη τους. (Πηγή: Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας.)

Βελτίωση της νομοθεσίας: Ο σχεδιασμός των πολιτικών και της νομοθεσίας κατά τρόπο ώστε να εκπληρώνουν τους στόχους τους με το μικρότερο δυνατό κόστος. Η βελτίωση της νομοθεσίας δεν συνίσταται σε ρύθμιση ή απορρύθμιση. Είναι μια προσπάθεια να εξασφαλιστεί ότι οι πολιτικές αποφάσεις προετοιμάζονται με ανοικτό και διαφανή τρόπο, με βάση τα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία και με ευρεία συμμετοχή των ενδιαφερομένων. (Πηγή: Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας.)

Διαβούλευση με ενδιαφερόμενα μέρη: Η διαβούλευση με ενδιαφερόμενα μέρη είναι μια επίσημη διαδικασία συλλογής παρατηρήσεων και απόψεων από πολίτες και ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με νέες πρωτοβουλίες ή αξιολογήσεις / ελέγχους καταλληλότητας, με βάση συγκεκριμένα ερωτήματα ή/και έγγραφα τεκμηρίωσης της διαβούλευσης ή έγγραφα της Επιτροπής που δρομολογούν τη διαδικασία διαβούλευσης ή Πράσινες Βίβλους. Όταν κινεί διαδικασία διαβούλευσης, η Επιτροπή αναζητά με δραστικά μέτρα στοιχεία (γεγονότα, απόψεις, γνώμες) σχετικά με συγκεκριμένο κάθε φορά ζήτημα.

Δίκτυο TOR: Το TOR είναι ένα δωρεάν λογισμικό ανοιχτού κώδικα που επιτρέπει την ανώνυμη επικοινωνία. Η ονομασία προέρχεται από τα αρχικά του αρχικού λογισμικού «The Onion Router».

Διυπηρεσιακή διευθύνουσα ομάδα: Η διυπηρεσιακή διευθύνουσα ομάδα απαρτίζεται από υπαλλήλους από διάφορες γενικές διευθύνσεις, των οποίων το πεδίο αρμοδιότητας συμπίπτει ή σχετίζεται με το αντικείμενο της αξιολόγησης, καθώς και από έναν εκπρόσωπο του αρμόδιου για τις αξιολογήσεις τμήματος της γενικής διεύθυνσης που την διενεργεί. Πρέπει να συμμετέχει σε όλα τα βασικά στάδια της αξιολόγησης, από τη δρομολόγησή της (χάρτης πορείας) μέχρι την κατάρτιση του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής και την υποβολή της προς διυπηρεσιακή διαβούλευση. (Πηγή: Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας.)

Εκτίμηση επιπτώσεων: Ολοκληρωμένη διαδικασία για την αξιολόγηση και τη σύγκριση των πλεονεκτημάτων μιας σειράς επιλογών πολιτικής που έχουν σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση ενός σαφώς καθορισμένου προβλήματος. Στηρίζει τη λήψη αποφάσεων στο εσωτερικό της Επιτροπής και διαβιβάζεται στο νομοθέτη μετά την έγκριση της σχετικής πρωτοβουλίας από το Σώμα των Επιτρόπων. (Πηγή: Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας.)

Έλεγχος καταλληλότητας: Εμπεριστατωμένη αξιολόγηση ενός πεδίου πολιτικής που συνίσταται κατά κανόνα στην εξέταση του τρόπου με τον οποίο διάφορες συναφείς νομοθετικές πράξεις έχουν συμβάλει (ή όχι) στην επίτευξη των στόχων μιας πολιτικής. (Πηγή: Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας.)

Ενδιαφερόμενο μέρος: Ενδιαφερόμενο μέρος είναι κάθε πολίτης ή οντότητα που επηρεάζεται ή θίγεται από παρέμβαση της ΕΕ, ή εμπλέκεται σε αυτή κατ’ άλλον τρόπο.

Επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου: Ανεξάρτητος φορέας της Επιτροπής που προσφέρει συμβουλές στο Σώμα των Επιτρόπων. Παρέχει υπηρεσίες ελέγχου ποιότητας και υποστήριξης σε κεντρικό επίπεδο, στο πλαίσιο των εργασιών εκτίμησης των επιπτώσεων και αξιολόγησης της Επιτροπής. Εξετάζει το σύνολο των σχεδίων εκτιμήσεων επιπτώσεων της Επιτροπής, καθώς και τις σημαντικές αξιολογήσεις και τους ελέγχους καταλληλότητας της κείμενης νομοθεσίας και εκδίδει γνώμες και συστάσεις σχετικά με τα έγγραφα αυτά. (Πηγή: ιστότοπος Europa.)

Στρατηγική διαβούλευσης: Μία ή περισσότερες προσεγγίσεις προκειμένου να εξακριβωθούν οι απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με ένα συγκεκριμένο ζήτημα. Η στρατηγική προσδιορίζει τα ενδιαφερόμενα μέρη για την εκάστοτε νέα πρωτοβουλία υπό εκπόνηση από την Επιτροπή και καθορίζει τις κατάλληλες μεθόδους, εργαλεία, καθώς και το χρονοδιάγραμμα των δραστηριοτήτων διαβούλευσης. (Πηγή: Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας.)

Χάρτης πορείας: Μέσο με το οποίο τεκμηριώνεται η σε πολιτικό επίπεδο επικύρωση μιας πρωτοβουλίας που αναπτύσσει η Επιτροπή, το οποίο αποσκοπεί παράλληλα στην ενημέρωση των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με τις προγραμματιζόμενες διαβουλεύσεις, τις εκτιμήσεις επιπτώσεων, τις αξιολογήσεις, τους ελέγχους καταλληλότητας. Δημοσιεύεται σε αρχικό στάδιο από τη Γενική Γραμματεία στον ιστότοπο της Επιτροπής και βοηθά τα ενδιαφερόμενα μέρη να προετοιμάσουν έγκαιρα και αποτελεσματικά τη διαδικασία χάραξης πολιτικής. (Πηγή: Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας.)

Απαντήσεις της Επιτροπής

Εισαγωγή

01

Η διαδικασία διαβούλευσης αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου θεματολογίου για τη βελτίωση της διαφάνειας και της λογοδοσίας όσον αφορά τη δράση της Ένωσης.

Δεν προσελκύουν όλες οι διαβουλεύσεις το ίδιο ενδιαφέρον. Το εγγενές ενδιαφέρον για ευρύτερες κατηγορίες παραληπτών παρουσιάζει μεγάλες διαφορές, ανάλογα με το αντικείμενο πολιτικής. Η διαβούλευση σχετικά με την οδηγία για τη θερινή ώρα προσήλκυσε μεγάλο αριθμό απαντήσεων, πρόκειται όμως για ακραία περίπτωση που δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την άντληση συμπερασμάτων.

Επιπλέον, το αποτέλεσμα της δημόσιας διαβούλευσης ήταν ένα μόνο από τα διάφορα στοιχεία που έλαβε υπόψη η Επιτροπή όταν αποφάσισε να υποβάλει την πρότασή της.

02

Βλέπε απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 01.

09

Υπάρχει θεμελιώδης διαφορά μεταξύ της συμμετοχικής λήψης αποφάσεων και της προσφυγής σε δημόσιες διαβουλεύσεις στο πλαίσιο του συστήματος χάραξης πολιτικής της ΕΕ. Οι δημόσιες διαβουλεύσεις διαφέρουν από τα δημοψηφίσματα και τις ευρύτερες επικοινωνιακές δραστηριότητες.

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

23

Η Επιτροπή είναι προσηλωμένη στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η οποία συνιστά θεμελιώδες δικαίωμα. Σε συνεργασία με το ΕΕΣ, η Επιτροπή εφάρμοσε εναλλακτική λύση, η οποία εγγυάται την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σύμφωνα με την εφαρμοστέα νομοθεσία της ΕΕ.

Στη λύση που εξευρέθηκε, η επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των συμμετεχόντων σε δημόσιες διαβουλεύσεις περιορίστηκε στην απολύτως απαραίτητη και αποφεύχθηκε η επεξεργασία δεδομένων για τα οποία οι συμμετέχοντες δεν είχαν ενημερωθεί. Επιπλέον, η Επιτροπή αφιέρωσε σημαντικούς πόρους για τη στήριξη της διαδικασίας αυτής και για την εξασφάλιση της διεξαγωγής της έρευνας αντίληψης.

Στις 20 Ιουνίου 2019 αναφορτώθηκε αναθεωρημένη δήλωση περί απορρήτου στη διαδικτυακή πύλη «Πείτε την άποψή σας». Οι συμμετέχοντες σε δημόσιες διαβουλεύσεις ενημερώνονται εκ των προτέρων για το ενδεχόμενο διαβίβασης των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα τους στο Ελεγκτικό Συνέδριο στο πλαίσιο των ελέγχων του. Αυτό θα διευκολύνει περαιτέρω τη διαβίβαση αυτή στο μέλλον.

Βλέπε απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 84.

Παρατηρήσεις

30

α) Οι δημόσιες διαβουλεύσεις αποτελούν μέσο στήριξης συγκεκριμένων πρωτοβουλιών (είτε πρόκειται για νομοθεσία είτε για αξιολογήσεις) και όχι ευρύτερων στόχων των μεμονωμένων υπηρεσιών της Επιτροπής. Οι δημόσιες διαβουλεύσεις εξυπηρετούν σκοπούς διαφάνειας και λογοδοσίας και συμπληρώνουν την ευρύτερη αλληλεπίδραση της Επιτροπής με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

β) Οι δημόσιες διαβουλεύσεις διεξάγονται ηλεκτρονικά, γεγονός που περιορίζει στο ελάχιστο τις σχετικές δαπάνες. Οι δημόσιες διαβουλεύσεις έχουν γίνει ο κανόνας στη διαδικασία διαμόρφωσης νομοθετικών και άλλων πρωτοβουλιών. Πρόκειται για μια επιλογή πολιτικής που βασίζεται στη διαφάνεια και τη λογοδοσία.

γ) Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας προβλέπουν εσωτερική ποιοτική αξιολόγηση της διαδικασίας διαβούλευσης.

31

Βλέπε απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 30.

38

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας θα πρέπει να εφαρμόζονται με τρόπο ευέλικτο και αναλογικό, σε συνάρτηση με τις περιστάσεις κάθε επιμέρους πρωτοβουλίας. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ορισμένα διαδικαστικά στάδια ή διαδικασίες πρέπει να συντομευθούν και να απλουστευθούν. Γενικά, οι περισσότερες δημόσιες διαβουλεύσεις δημοσιεύτηκαν 4 εβδομάδες μετά τον χάρτη πορείας ή την αρχική εκτίμηση επιπτώσεων.

45

Η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να διεξαγάγει δημόσια διαβούλευση όσον αφορά τη συνέχεια που δόθηκε επίσημα στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το οποίο εγκρίθηκε στις 8 Φεβρουαρίου 2018. Η δημόσια διαβούλευση ήταν ένας μόνο παράγοντας που ελήφθη υπόψη στην αξιολόγηση και την απόφαση της Επιτροπής να προωθήσει νομοθετική πρόταση. Κατά την έναρξη της διαβούλευσης, εξηγήθηκε σαφώς στην ιστοσελίδα της διαβούλευσης⁸⁰ ότι αντικείμενο της διαβούλευσης ήταν να εξεταστεί η λειτουργία των ισχυουσών ρυθμίσεων της ΕΕ για τη θερινή ώρα και να εκτιμηθεί κατά πόσον ήταν αναγκαίο να αλλάξουν.

Στην ιστοσελίδα της δημόσιας διαβούλευσης παρασχέθηκαν κατάλληλες τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετικά με το υφιστάμενο σύστημα, τη διαδικασία διαβούλευσης της Επιτροπής και τις πιθανές εναλλακτικές επιλογές πολιτικής. Η ιστοσελίδα της Επιτροπής περιλάμβανε επίσης συνδέσμους σε υπάρχουσες μελέτες.

Οι επικοινωνιακές δραστηριότητες που ανέλαβε η Επιτροπή για να εξασφαλίσει την ευρεία διάδοση των συνεισφορών υπογραμμίζονται επίσης από το ΕΕΣ στο σημείο 56.

Ένας πρωτοφανής αριθμός συμμετεχόντων απάντησαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης και όλες οι κατάλληλες πληροφορίες ήταν διαθέσιμες στους συμμετέχοντες κατά τον χρόνο απάντησης. Συνεπώς, δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι θα υπήρχε διαφορετικός αντίκτυπος στη διαβούλευση όσον αφορά τη συμμετοχή και τα αποτελέσματα, αν είχαν καταστεί διαθέσιμες περισσότερες πληροφορίες σε προγενέστερο στάδιο.

Βλέπε απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 70.

46

Οι στόχοι που καθόρισε η Επιτροπή για τις δημόσιες διαβουλεύσεις της ευθυγραμμίζονται με τον επιδιωκόμενο σκοπό του εν λόγω μέσου. Η δημόσια διαβούλευση διάρκειας 12 εβδομάδων έχει ως στόχο να παράσχει σε όλους τους ενδιαφερόμενους τη δυνατότητα να συνεισφέρουν τις απόψεις τους στη διαδικασία χάραξης πολιτικής, χωρίς να περιορίζεται η συμβολή τους σε συγκεκριμένες πτυχές.

47

Η δημόσια διαβούλευση είναι διαθέσιμη στο ευρύ κοινό. Σύμφωνα με την εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας, ο προσδιορισμός των ενδιαφερομένων μπορεί να γίνει με δομημένο και/ή μη δομημένο τρόπο. Οι μέθοδοι που επιλέγονται για τον προσδιορισμό των ενδιαφερομένων εξαρτώνται από τις ειδικές ανάγκες ενός συγκεκριμένου τομέα πολιτικής.

50

Βλέπε απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 46.

51

Το 2018, οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής πραγματοποίησαν σχεδόν 9 000 δραστηριότητες και εκδηλώσεις προβολής που απευθύνονται απευθείας στους πολίτες. Οι δραστηριότητες αυτές είναι συνήθως ενέργειες γενικού χαρακτήρα για την προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων στους πολίτες. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, συνδέονται με συγκεκριμένη δημόσια διαβούλευση, όπως συνέβη ειδικότερα στη διαβούλευση σχετικά με τη θερινή ώρα. Οι αντιπροσωπείες συνεργάζονται στενά με τα γραφεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPLO), τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς. Μεταξύ των εταίρων τους είναι τα κέντρα πληροφόρησης του Europe Direct, τα οποία διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη συζήτηση με τους πολίτες σχετικά με το μέλλον της ΕΕ, γεγονός που τους δίνει τη δυνατότητα να κατανοήσουν καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζεται η ζωή τους από την ΕΕ και συμβάλλει στη δημιουργία μιας πραγματικής ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας.

54

Ο μέσος όρος των απαντήσεων στις δημόσιες διαβουλεύσεις έχει αυξηθεί σταθερά, από 416 απαντήσεις το 2015 σε 2091 απαντήσεις το 2018, εξαιρουμένων των παρεκτρεπόμενων τιμών.

56

Οι συμμετέχοντες στις δημόσιες διαβουλεύσεις αυτοεπιλέγονται. Οι απαντήσεις στις διαβουλεύσεις αυτές εξαρτώνται κυρίως από το ενδιαφέρον για ένα συγκεκριμένο θέμα. Δεν συνδέονται άμεσα με τους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους που χρησιμοποιούνται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής.

61

Η προώθηση των ηλεκτρονικών διαβουλεύσεων αποτελεί μέρος των επικοινωνιακών δραστηριοτήτων των αντιπροσωπειών των κέντρων πληροφόρησης του Europe Direct, κάθε φορά που η διαβούλευση είναι προσβάσιμη στην αντίστοιχη γλώσσα της χώρας.

63

Οι δημόσιες διαβουλεύσεις που αφορούν τις πρωτοβουλίες προτεραιότητας του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής (παράρτημα Ι) πρέπει να μεταφράζονται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Όλες οι άλλες δημόσιες διαβουλεύσεις πρέπει να είναι διαθέσιμες στα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά. Για τις δημόσιες διαβουλεύσεις που άπτονται του ευρύτερου δημόσιου ενδιαφέροντος απαιτούνται πρόσθετες μεταφράσεις. Για να αξιολογηθεί κατά πόσον μια πρωτοβουλία άπτεται του ευρύτερου δημόσιου ενδιαφέροντος, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν τα ίδια κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την ταξινόμηση πρωτοβουλιών που χαρακτηρίζονται ως «μείζονες» στο πλαίσιο του εργαλείου 6 των κατευθυντήριων γραμμών για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Τα κριτήρια αυτά είναι τα ακόλουθα: ο χαρακτήρας της προβλεπόμενης πράξης, το περιεχόμενο πολιτικής, ο αναμενόμενος αντίκτυπος, η πολιτική σημασία της πρωτοβουλίας και το αντικείμενό της. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι πάντοτε απαραίτητη ορισμένη ευελιξία για μια τέτοια αξιολόγηση. Η Επιτροπή επιδεικνύει διαφάνεια σχετικά με το γλωσσικό καθεστώς που χρησιμοποιείται στις δημόσιες διαβουλεύσεις.

65

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες είναι δυνατές γλωσσικές παρεκκλίσεις.

66

Δεν υπάρχει αποδεδειγμένη αυστηρή συσχέτιση μεταξύ της διαθεσιμότητας πολλαπλών γλωσσών και του αριθμού των απαντήσεων που παρελήφθησαν. Ορισμένες διαβουλεύσεις που αφορούσαν νομοθεσία ή αξιολογήσεις τεχνικού χαρακτήρα συγκέντρωσαν μικρό αριθμό απαντήσεων παρά το γεγονός ότι είχαν μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες.

70

Όσον αφορά τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με τη θερινή ώρα, δόθηκαν πληροφορίες στους ερωτηθέντες, μεταξύ άλλων στην ιστοσελίδα της δημόσιας διαβούλευσης. Η Επιτροπή εξήγησε, για παράδειγμα, ότι η απόφαση των κρατών μελών της ΕΕ σχετικά με την επίσημη ώρα τους δεν επηρεάζεται από τους κανόνες της ΕΕ για τη θερινή ώρα και περιέγραψε τις διάφορες ωριαίες ατράκτους που υπάρχουν μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς.

Το αποτέλεσμα της δημόσιας διαβούλευσης ήταν ένα μόνο από τα στοιχεία που έλαβε υπόψη η Επιτροπή όταν αποφάσισε να υποβάλει την πρότασή της. Οι παράγοντες στους οποίους στηρίζεται η πρόταση της Επιτροπής περιγράφονται στην αιτιολογική έκθεση της πρότασης.

Βλέπε απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 45.

78

Από το 2018, η Επιτροπή χρησιμοποιεί ενιαία δήλωση περί απορρήτου, η οποία εφαρμόζεται σε όλες τις δημόσιες διαβουλεύσεις και τους μηχανισμούς ανατροφοδότησης που δημοσιεύονται στη διαδικτυακή πύλη «Πείτε την άποψή σας». Στους συμμετέχοντες παρέχεται μια γενική διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, στη δήλωση περί απορρήτου, και μια ειδική διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στην ιστοσελίδα της διαβούλευσης.

80

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι δικλίδες στους τομείς των πληροφοριών και της τεχνολογίας είναι ιδιαίτερα σημαντικές στην περίπτωση των διαδικτυακών διαβουλεύσεων και βελτιώνει συνεχώς τις διατάξεις για τον μετριασμό των κινδύνων που σχετίζονται με την τεχνολογία. Η συνεχής βελτίωση των μέτρων διαχείρισης της τρωτότητας και της παρακολούθησης της ασφάλειας όσον αφορά τη διαδικτυακή παρουσία της Επιτροπής, καθώς και οι διατάξεις που έχουν θεσπιστεί όσον αφορά τις δημόσιες διαβουλεύσεις μέσω της πλατφόρμας «Πείτε την άποψή σας» κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση.

81

Ο ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης και των οργανώσεων στην ευαισθητοποίηση της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τις δημόσιες διαβουλεύσεις, σε συνδυασμό με τη φυσική τάση των συμμετεχόντων να περιμένουν μέχρι το τέλος της περιόδου διαβούλευσης για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, οδηγεί συνήθως σε συγκέντρωση των απαντήσεων κατά τη λήξη της περιόδου διαβούλευσης.

Η Επιτροπή επισημαίνει και πάλι ότι η διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης δεν αποτελεί αντιπροσωπευτική στατιστική έρευνα, αλλά συλλογή απόψεων για να διασφαλιστεί ότι ακούγεται η γνώμη όλων. Η επίδραση που έχουν οι δημόσιες διαβουλεύσεις στη χάραξη πολιτικής βάσει στοιχείων εξαρτάται περισσότερο από την ποιότητα παρά από τον αριθμό των σχολίων που υποβάλλονται.

82

Η Επιτροπή παρακολουθεί διαρκώς την παρουσία της στο διαδίκτυο (συμπεριλαμβανομένης της πλατφόρμας «Πείτε την άποψή σας») για να προλάβει τυχόν κυβερνοεπιθέσεις. Το έργο της CERT-ΕΕ (Computer Emergency Response Team for the EU Institutions — Ομάδα αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών στην πληροφορική για τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ) και της Γενικής Διεύθυνσης DIGIT (παρουσία και ασφάλεια στο διαδίκτυο) αποσκοπεί στον εντοπισμό κυβερνοεπιθέσεων και ύποπτων δραστηριοτήτων που έχουν ως στόχο τις ιστοσελίδες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στις καταστάσεις άρνησης υπηρεσιών (DOS – Denial of Service) ως το πρώτο ενδεικτικό σημάδι πιθανής κυβερνοεπίθεσης, καθώς και στα μέσα πρόσβασης στις διαδικτυακές υπηρεσίες (δίκτυο TOR). Ο μηχανισμός που δημιουργήθηκε, στις 24 Ιουλίου 2018, στο πλαίσιο των δημόσιων διαβουλεύσεων μέσω της πλατφόρμας «Πείτε την άποψή σας» (προκαθορισμένη επαλήθευση ταυτότητας μέσω EULogin σε συνδυασμό με τη χρήση μηχανισμού Captcha) αποσκοπεί στην αποθάρρυνση της χρήσης ιστορομπότ (web robots). Τέτοιες προληπτικές ενέργειες ολοκληρώνονται από αναλύσεις που καθιστούν δυνατή την ανίχνευση μη φυσιολογικών καταστάσεων και συμπεριφορών (π.χ. εκστρατείες).

83

Με τη διενέργεια δημόσιων διαβουλεύσεων μέσω της πλατφόρμας «Πείτε την άποψή σας», η Επιτροπή εισήγαγε σειρά υπηρεσιών για την ανάλυση των σχολίων που υποβάλλονται από τα ενδιαφερόμενα μέρη με σκοπό την ανίχνευση μη φυσιολογικών ή ύποπτων σχολίων. Η συμμετοχή του ίδιου συμμετέχοντος μέσω διαφορετικών ηλεκτρονικών διευθύνσεων δεν είναι εύκολα ανιχνεύσιμη. Ενδεχομένως να μην μπορούν να αντληθούν σαφή συμπεράσματα από τον έλεγχο των διευθύνσεων IP για την επιβεβαίωση της ύπαρξης διπλοκαταχωρίσεων. Η ίδια διεύθυνση IP μπορεί να εκχωρηθεί σε διάφορους χρήστες σε διαφορετική χρονική στιγμή από τους παρόχους υπηρεσιών διαδικτύου ή η διεύθυνση IP μπορεί να είναι η διεύθυνση IP του δρομολογητή μιας επιχείρησης, γεγονός που σημαίνει ότι όλοι οι χρήστες μιας εταιρείας/οργανισμού έχουν την ίδια διεύθυνση IP. Από την άλλη πλευρά, ένα πρόσωπο μπορεί εύκολα να διαθέτει περισσότερες από μία διευθύνσεις IP.

Η προκαταρκτική εκκαθάριση δεδομένων για τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με την οδηγία για τη θερινή ώρα διενεργήθηκε από την Επιτροπή μέσω ειδικού εργαλείου (DORIS), το οποίο χρησιμοποιείται γενικά για τις δημόσιες διαβουλεύσεις της Επιτροπής, ώστε να αφαιρεθούν οι διπλοκαταχωρίσεις από τους ίδιους συμμετέχοντες με βάση τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου τους. Η Επιτροπή χρησιμοποίησε επίσης τον μηχανισμό Captcha για να εμποδίσει την αυτοματοποιημένη εισαγωγή τεχνητών δεδομένων⁸¹.

84

Η Επιτροπή είναι προσηλωμένη στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η οποία συνιστά θεμελιώδες δικαίωμα. Η Γενική Διεύθυνση DIGIT πραγματοποίησε τεχνική αξιολόγηση 5 000 διευθύνσεων IP, όπως ζητήθηκε από το ΕΕΣ, και διαβίβασε στο ΕΕΣ τα ανωνυμοποιημένα αποτελέσματα της αξιολόγησης. Ενδεχομένως, οι πληροφορίες σχετικά με τη διπλοκαταχώριση διευθύνσεων IP θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν για να γίνει σύνοψη των περιπτώσεων διπλοκαταχώρισης (υπό την προϋπόθεση αξιολόγησης της προστασίας των δεδομένων)· οι πληροφορίες αυτές θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό με τις αναλύσεις για το αποτέλεσμα διαβούλευσης με σκοπό να επισημανθούν συγκεκριμένες συμπεριφορές σε σχέση με μία συγκεκριμένη διαβούλευση.

Βλέπε απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 23.

85

Η πρόσβαση στις δημόσιες διαβουλεύσεις μέσω ιστοσελίδων της Επιτροπής υπόκειται σε μέτρα ασφάλειας του διαδικτύου, όπως αναπτύχθηκαν από την CERT-ΕΕ (ομάδα αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών στην πληροφορική για τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ) και τη Γενική Διεύθυνση DIGIT (παρουσία και ασφάλεια στο διαδίκτυο). Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την παρακολούθηση των περιπτώσεων πρόσβασης από ύποπτα δίκτυα (π.χ. TOR) και την ανάλυση γεωεντοπισμού των διευθύνσεων IP με ύποπτη συμπεριφορά. Η πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές υπόκειται σε κανόνες και διαδικασίες ασφαλείας.

86

Από τις 24 Ιουλίου 2018, οι δημόσιες διαβουλεύσεις μέσω της πλατφόρμας «Πείτε την άποψή σας» της πύλης για τη βελτίωση της νομοθεσίας βασίζονται, εξ ορισμού, στον έλεγχο ταυτότητας EULogin στον οποίο ενσωματώνεται μηχανισμός Captcha. Ο μηχανισμός Captcha είναι σύνηθες μέτρο προστασίας από τα μποτ. Οι μηχανισμοί Captcha μπορούν να αποθαρρύνουν τη συμμετοχή στις δημόσιες διαβουλεύσεις. Επομένως, είναι αναγκαίο να εξευρεθεί συμβιβαστική λύση μεταξύ της προστασίας από περιπτώσεις κατάχρησης και της εύκολης πρόσβασης.

Κατά τη διαβούλευση σχετικά με την οδηγία για τη θερινή ώρα χρησιμοποιήθηκε αρχικά Captcha της Google, που στη συνέχεια αντικαταστάθηκε από το προκαθορισμένο Captcha για το EULogin, για λόγους προστασίας των δεδομένων όσον αφορά τη χρήση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται για τη δημιουργία EUCaptcha για να αντιμετωπίσει τους προβληματισμούς σχετικά με την προστασία των δεδομένων και, συγχρόνως, για να διασφαλίσει την τήρηση της οδηγίας σχετικά με την προσβασιμότητα (κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την προσβασιμότητα του περιεχομένου του Ιστού – κανόνες WCAG).

Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 88 και 89.

Η Επιτροπή έχει επιδείξει διαφάνεια σε όλες τις κοινοποιήσεις της και ανέφερε ότι το αποτέλεσμα της δημόσιας διαβούλευσης ήταν ένας από τους αρκετούς παράγοντες στους οποίους βασίζεται η πρότασή της.

Όσον αφορά τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με τη θερινή ώρα, η Επιτροπή παρουσίασε ανοιχτά τις απαντήσεις και τον τρόπο κατανομής τους ανά κατηγορία συμμετέχοντος και ανά κράτος μέλος.

Βλ. τις απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία 45 και 70.

92

Στο μητρώο διαφάνειας φαίνονται τα συμφέροντα που επιδιώκονται, από ποιον και με ποιο επίπεδο πόρων. Με τον τρόπο αυτό, το εργαλείο καθιστά δυνατό τον δημόσιο έλεγχο, παρέχοντας στους πολίτες τη δυνατότητα να παρακολουθούν τις δραστηριότητες και τη δυνητική επιρροή των εκπροσώπων συμφερόντων.

Οι καταχωρισμένοι οργανισμοί ειδοποιούνται αυτόματα για τις διαβουλεύσεις και τους χάρτες πορείας στους τομείς που έχουν επισημάνει.

98

Όσον αφορά τη ΔΔ-3 με τίτλο «Εκσυγχρονισμός και απλούστευση της κοινής γεωργικής πολιτικής», η έκθεση πραγματικών περιστατικών δημοσιεύθηκε μία ημέρα μετά το κλείσιμο της δημόσιας διαβούλευσης και, επιπλέον, τον Ιούλιο του 2017, η Επιτροπή δημοσίευσε εκτενή σύνοψη των απαντήσεων στη δημόσια διαβούλευση, συνοδευόμενη από μεγάλη δημόσια διάσκεψη.

102

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας προβλέπουν ότι η εγκριθείσα έκθεση συνοδεύει την πρωτοβουλία, μέσω διυπηρεσιακής διαβούλευσης, έως την έγκρισή της και ότι δημοσιεύεται μαζί με την πρωτοβουλία αυτή.

103

Από το 2017, η μετάφραση της συγκεφαλαιωτικής έκθεσης δεν είναι υποχρεωτική. Η δημοσίευση της συγκεφαλαιωτικής έκθεσης σε όλες τις γλώσσες της διαβούλευσης αποτελεί απλώς θέμα ορθής πρακτικής, εφόσον η διαβούλευση αφορά πρωτοβουλία που περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής.

105

Οι συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις καταρτίζονται μόλις ολοκληρωθούν όλες οι δραστηριότητες διαβούλευσης. Ως εκ τούτου, μπορούν μόνο να καταστήσουν πιο σαφές ότι η δημόσια διαβούλευση δεν είναι αντιπροσωπευτική.

109

Η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να διασφαλίσει πλήρη διαφάνεια έναντι των συμμετεχόντων στις δημόσιες διαβουλεύσεις και στους μηχανισμούς ανατροφοδότησης. Τα σχόλια που υποβάλουν δημοσιεύονται στους σχετικούς ιστότοπους. Συνιστάται η εκπόνηση έκθεσης πραγματικών περιστατικών. Η συγκεφαλαιωτική έκθεση που επισυνάπτεται στην έκθεσης εκτίμησης επιπτώσεων ή στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με την αξιολόγηση προσφέρει διεξοδική ανάλυση όλων των δραστηριοτήτων διαβούλευσης που διεξάγονται κατά τη διαδικασία χάραξης πολιτικής. Ωστόσο, η παροχή εξατομικευμένων σχολίων στους συμμετέχοντες στις δημόσιες διαβουλεύσεις θα ασκούσε σημαντική πίεση στους υφιστάμενους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους της Επιτροπής.

110

Η συνεισφορά της Επιτροπής στην άτυπη σύνοδο ηγετών της ΕΕ27 στο Σιμπίου παρουσιάζει τις 5 συστάσεις της Επιτροπής για ανακοίνωση της ΕΕ στην υπηρεσία των πολιτών και της δημοκρατίας, ιδίως την «κοινή ευθύνη των κρατών μελών, των κυβερνήσεων σε όλα τα επίπεδα και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ» κατά την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων, καθώς και την ανάγκη διεύρυνσης του διαλόγου με τους πολίτες όσον αφορά πολιτικές και θέματα που αφορούν την ΕΕ.

Αντί για μια αποσπασματική επικοινωνία όσον αφορά τις επιμέρους πολιτικές και προγράμματα, μια ενοποιημένη προσέγγιση διευκολύνει τους πολίτες να αντιλαμβάνονται με μεγαλύτερη σαφήνεια τη συνάφεια των πολιτικών. Αυτός είναι ο στόχος της στρατηγικής της Επιτροπής για τη θεσμική επικοινωνία: η ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τις αξίες και τη δράση της ΕΕ, τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες και τον τρόπο με τον οποίο μπορούν αυτές να αποτελέσουν αντικείμενο από κοινού αξιοποίησης.

Συμπεράσματα και συστάσεις

111

Οι δημόσιες διαβουλεύσεις αποτελούν μέσο στήριξης συγκεκριμένων πρωτοβουλιών (είτε πρόκειται για νομοθεσία είτε για αξιολογήσεις) και όχι ευρύτερων στόχων των μεμονωμένων υπηρεσιών της Επιτροπής. Οι δημόσιες διαβουλεύσεις εξυπηρετούν σκοπούς διαφάνειας και λογοδοσίας και συμπληρώνουν την ευρύτερη αλληλεπίδραση της Επιτροπής με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Τα αποτελέσματα των δημόσιων διαβουλεύσεων τροφοδοτούν τη λήψη αποφάσεων και λαμβάνονται πλήρως υπόψη στη συγκεφαλαιωτική έκθεση. Το έγγραφο αυτό παρέχει επισκόπηση των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων διαβούλευσης. Επιπλέον, τα αποτελέσματα των δημόσιων διαβουλεύσεων χρησιμοποιούνται σε όλες τις αξιολογήσεις και στις εκθέσεις εκτίμησης επιπτώσεων.

Σύσταση 1 – Το πλαίσιο της Επιτροπής

Σημείο πρώτο: Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Οι δημόσιες διαβουλεύσεις είναι ένα μόνο από τα μέσα που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για να στηρίξει την προετοιμασία συγκεκριμένων πρωτοβουλιών πολιτικής (είτε πρόκειται για νομοθεσία είτε για αξιολογήσεις) και δεν αποτελούν καθαυτή ξεχωριστή δραστηριότητα που θα πρέπει να αποτελεί αντικείμενο μετρήσεων και αναφορών. Θα πρέπει πάντοτε να εξετάζονται στο πλαίσιο των συγκεκριμένων προτάσεων στις οποίες αναφέρονται. Οι δημόσιες διαβουλεύσεις εξυπηρετούν σκοπούς διαφάνειας και λογοδοσίας και συμβάλλουν στη χάραξη πολιτικής. Οι δημόσιες διαβουλεύσεις συμπληρώνουν την ευρύτερη αλληλεπίδραση της Επιτροπής με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Σημείο δεύτερο: Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας προβλέπουν εσωτερική ποιοτική αξιολόγηση της διαδικασίας διαβούλευσης.

113

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας θα πρέπει να εφαρμόζονται με τρόπο ευέλικτο και αναλογικό, σε συνάρτηση με τις περιστάσεις κάθε επιμέρους πρωτοβουλίας. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ορισμένα διαδικαστικά στάδια ή διαδικασίες πρέπει να συντομευθούν και να απλουστευθούν. Οι στόχοι που καθόρισε η Επιτροπή για τις δημόσιες διαβουλεύσεις της ευθυγραμμίζονται με τον επιδιωκόμενο σκοπό του εν λόγω μέσου. Τον Ιούλιο του 2018, η Επιτροπή βελτίωσε τη διαδικτυακή πύλη «Πείτε την άποψή σας» με την πρόβλεψη χρονοδιαγράμματος που γνωστοποιεί τις διάφορες ευκαιρίες συμμετοχής των ενδιαφερομένων στις διαδικασίες χάραξης πολιτικής και νομοθεσίας. Παρέχονται πληροφορίες από την έναρξη της προετοιμασίας σχετικών πρωτοβουλιών με την παρουσίαση σύντομων τίτλων και περιλήψεων σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ.

Σύσταση 2 – Στρατηγική διαβούλευσης

Σημείο πρώτο: Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Η επιλογή των δραστηριοτήτων προβολής, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής τους, πραγματοποιείται σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας όσον αφορά τους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους. Η Επιτροπή προετοιμάζει ήδη στρατηγικές διαβούλευσης, οι οποίες οριοθετούν τις δραστηριότητες διαβούλευσης που θα διεξαχθούν και δεσμεύεται πλήρως να ενισχύσει περαιτέρω τη συνεργασία με τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές. Επιπλέον, στη σύσταση της Επιτροπής προς τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων για την άτυπη Σύνοδο Κορυφής στο Σιμπίου έγινε έκκληση για διεύρυνση του διαλόγου και της αλληλεπίδρασης με τους πολίτες όσον αφορά τις ευρωπαϊκές πολιτικές.

Σημείο δεύτερο: Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Η Επιτροπή αναφέρει ήδη στους χάρτες πορείας και στις αρχικές εκτιμήσεις επιπτώσεων τον ειδικό σκοπό των δημόσιων διαβουλεύσεων, την προβλεπόμενη χρήση των αποτελεσμάτων τους και τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ στις οποίες θα μεταφραστούν τα ερωτηματολόγια.

114

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να συγκεντρώνει τις διαθέσιμες δραστηριότητες προβολής στη διαδικτυακή πύλη «Πείτε την άποψή σας»· πρόκειται για τον καλύτερο τρόπο ευαισθητοποίησης όσον αφορά τις ευκαιρίες που δίνονται στους πολίτες να κάνουν τη φωνή τους να ακουστεί κατά τη διαδικασία χάραξης πολιτικής. Ωστόσο, οι δραστηριότητες προβολής που συνδέονται με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες θα πρέπει να επιτυγχάνουν τη χρυσή τομή μεταξύ των χρησιμοποιούμενων πόρων και των πραγματικών πιθανοτήτων προσέλκυσης της προσοχής των πολιτών. Η Επιτροπή έχει ήδη δεσμευτεί να συνεργάζεται πιο ενεργά με τους ενδιαφερόμενους φορείς και να αυξήσει τις δραστηριότητες προβολής, ιδίως με τις εθνικές, τοπικές και περιφερειακές αρχές (όπως εξαγγέλλεται στην ανακοίνωση για τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2018).

Δεν υπάρχει αποδεδειγμένη αιτιώδης συνάφεια που να υποστηρίζει τη δήλωση του ΕΕΣ σύμφωνα με την οποία στις περιπτώσεις με τον χαμηλότερο αριθμό απαντήσεων δεν είχαν χρησιμοποιηθεί διαφορετικοί δίαυλοι επικοινωνίας.

Σύσταση 3 – Απήχηση

Σημείο πρώτο: Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να εντείνει τις δραστηριότητες προβολής και συγκεκριμένα να συνεργάζεται πιο ενεργά με τις εθνικές, τοπικές και περιφερειακές αρχές (όπως εξαγγέλλεται στην ανακοίνωση για τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2018). Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές απαιτούν τη διάθεση σημαντικών πόρων και μπορεί να οδηγήσουν σε κόπωση των ενδιαφερόμενων μερών όσον αφορά τις διαβουλεύσεις. Θα είναι πάντοτε αναγκαίο να προσαρμόζονται οι δραστηριότητες προβολής στη σημασία της πρωτοβουλίας και τους απαιτούμενους πόρους.

Σημείο δεύτερο: Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Τα γραφεία αντιπροσωπείας της Επιτροπής στα κράτη μέλη παρέχουν υπηρεσίες ενημέρωσης και επικοινωνίας στους πολίτες και τα ενδιαφερόμενα μέρη, μέσω της διαχείρισης των δικτύων πληροφοριών και της επεξήγησης των πολιτικών της ΕΕ σε τοπικό επίπεδο. Ωστόσο, θα είναι πάντοτε αναγκαίο να προσαρμόζονται οι δραστηριότητες προβολής στη σημασία της πρωτοβουλίας και στους απαιτούμενους πόρους.

Επιπλέον, η Επιτροπή διατηρεί ήδη στενές σχέσεις με τις δύο συμβουλευτικές επιτροπές, στο πλαίσιο της διοργανικής δομής.

115

Οι δημόσιες διαβουλεύσεις που αφορούν τις πρωτοβουλίες προτεραιότητας του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής (παράρτημα Ι) πρέπει να μεταφράζονται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Όλες οι άλλες δημόσιες διαβουλεύσεις πρέπει να είναι διαθέσιμες στα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά. Για τις δημόσιες διαβουλεύσεις που άπτονται του ευρύτερου δημόσιου ενδιαφέροντος απαιτούνται πρόσθετες μεταφράσεις. Για να αξιολογηθεί κατά πόσον μια πρωτοβουλία άπτεται του ευρύτερου δημόσιου ενδιαφέροντος, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν τα ίδια κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την ταξινόμηση πρωτοβουλιών που χαρακτηρίζονται ως «μείζονες» στο πλαίσιο του εργαλείου 6 των κατευθυντήριων γραμμών για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Τα κριτήρια αυτά είναι τα ακόλουθα: ο χαρακτήρας της προβλεπόμενης πράξης, το περιεχόμενο πολιτικής, ο αναμενόμενος αντίκτυπος, η πολιτική σημασία της πρωτοβουλίας και το αντικείμενό της. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι πάντοτε απαραίτητη ορισμένη ευελιξία για μια τέτοια αξιολόγηση. Η Επιτροπή επιδεικνύει διαφάνεια σχετικά με το γλωσσικό καθεστώς που χρησιμοποιείται στις δημόσιες διαβουλεύσεις.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν υπάρχει αποδεδειγμένη στενή σχέση μεταξύ της διαθεσιμότητας πολλαπλών γλωσσών και του αριθμού των απαντήσεων που ελήφθησαν.

Σύσταση 4 – Γλωσσικές ρυθμίσεις και ερωτηματολόγια

Σημείο πρώτο: Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Οι δημόσιες διαβουλεύσεις που αφορούν τις πρωτοβουλίες προτεραιότητας του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής (παράρτημα Ι) πρέπει να μεταφράζονται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Όλες οι άλλες δημόσιες διαβουλεύσεις πρέπει να είναι διαθέσιμες στα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά. Για τις δημόσιες διαβουλεύσεις που άπτονται του ευρύτερου δημόσιου ενδιαφέροντος απαιτούνται πρόσθετες μεταφράσεις. Για να αξιολογηθεί κατά πόσον μια πρωτοβουλία άπτεται του ευρύτερου δημόσιου ενδιαφέροντος, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν τα ίδια κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την ταξινόμηση πρωτοβουλιών που χαρακτηρίζονται ως «μείζονες» στο πλαίσιο του εργαλείου 6 των κατευθυντήριων γραμμών για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Τα κριτήρια αυτά είναι τα ακόλουθα: ο χαρακτήρας της προβλεπόμενης πράξης, το περιεχόμενο πολιτικής, ο αναμενόμενος αντίκτυπος, η πολιτική σημασία της πρωτοβουλίας και το αντικείμενό της. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι πάντοτε απαραίτητη ορισμένη ευελιξία για μια τέτοια αξιολόγηση. Η Επιτροπή επιδεικνύει διαφάνεια σχετικά με το γλωσσικό καθεστώς που χρησιμοποιείται στις δημόσιες διαβουλεύσεις.

Σημείο δεύτερο: Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη συγκεκριμένη σύσταση.

Η Επιτροπή μεταφράζει ήδη ερωτηματολόγια δημόσιων διαβουλεύσεων για σημαντικές πρωτοβουλίες και ιστοσελίδες διαβούλευσης σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ. Ωστόσο, η μετάφραση σε όλες τις επίσημες γλώσσες των βασικών εγγράφων διαβούλευσης για κάθε πρωτοβουλία προτεραιότητας και πρωτοβουλία που άπτεται του ευρύτερου δημόσιου ενδιαφέροντος θα ασκούσε σημαντική πίεση στους πόρους της Επιτροπής, δεν θα ανταποκρινόταν στην αρχή της οικονομίας και θα καθυστερούσε περαιτέρω τη διαδικασία χάραξης πολιτικής. Η Επιτροπή θα μπορούσε να εξετάζει το ενδεχόμενο μετάφρασης άλλων συνοδευτικών εγγράφων, στις περιπτώσεις που θα ήταν αυτό αναλογικό ή σκόπιμο.

Σημείο τρίτο: Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Η Επιτροπή συνιστά ήδη ως βέλτιστη πρακτική να συμπεριληφθεί εξειδικευμένο σύνολο ερωτήσεων για τα ενδιαφερόμενα μέρη.

117

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι δικλίδες στους τομείς των πληροφοριών και της τεχνολογίας είναι ιδιαίτερα σημαντικές στην περίπτωση των διαδικτυακών διαβουλεύσεων και βελτιώνει συνεχώς τις διατάξεις για τον μετριασμό των κινδύνων που σχετίζονται με την τεχνολογία. Η συνεχής βελτίωση των μέτρων διαχείρισης της τρωτότητας και της παρακολούθησης της ασφάλειας όσον αφορά τη διαδικτυακή παρουσία της Επιτροπής, καθώς και οι διατάξεις που έχουν θεσπιστεί όσον αφορά τις δημόσιες διαβουλεύσεις μέσω της πλατφόρμας «Πείτε την άποψή σας» κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση.

Η Επιτροπή είναι προσηλωμένη στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η οποία συνιστά θεμελιώδες δικαίωμα.

Σύσταση 5 – Επεξεργασία και ασφάλεια δεδομένων

Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία που έχει η προστασία της διαδικασίας δημόσιας διαβούλευσης από την παραποίηση των αποτελεσμάτων και εφαρμόζει υψηλά πρότυπα που διέπουν την επεξεργασία και την ασφάλεια των δεδομένων στον τομέα αυτόν.

Σημείο πρώτο: Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Η Επιτροπή θα διενεργεί συστηματικούς ελέγχους ως προς τις απαντήσεις που δίνονται στις δημόσιες διαβουλεύσεις με σκοπό τον εντοπισμό μη φυσιολογικών καταστάσεων και συμπεριφορών (εντοπισμός κυβερνοεπιθέσεων, διπλοκαταχώριση διευθύνσεων IP, εντοπισμός εκστρατειών), χρησιμοποιώντας τα μέτρα ασφάλειας του διαδικτύου και τις αναλύσεις που συνδέονται με τη διαβούλευση. Οι μη φυσιολογικές καταστάσεις και συμπεριφορές θα επισημαίνονται στην έκθεση πραγματικών περιστατικών που συνδέονται με τη διαβούλευση. Η Επιτροπή έχει θεσπίσει σύστημα για την υποστήριξη των υψηλών προδιαγραφών επεξεργασίας και ασφάλειας δεδομένων.

Από τις 24 Ιουλίου 2018, οι συμμετέχοντες στις δημόσιες διαβουλεύσεις που δημοσιεύονται στη διαδικτυακή πύλη «Πείτε την άποψή σας» οφείλουν να χρησιμοποιούν μηχανισμό ελέγχου ταυτότητας (υπηρεσία EU login).

Ο μηχανισμός ελέγχου της Επιτροπής, καθώς και ο μηχανισμός Captcha, αποτελούν σημαντικά μέτρα για την προστασία των διαβουλεύσεων από την παραποίηση των αποτελεσμάτων. Ωστόσο, η τεχνολογική πρόοδος δημιουργεί ευκαιρίες για την καταστρατήγηση αυτών των μέτρων.

Η Επιτροπή τονίζει ότι είναι σημαντικό να διατηρηθεί ισορροπία μεταξύ των υψηλών προτύπων ασφάλειας και της ευκολίας συμμετοχής στις διαβουλεύσεις.

Σημείο δεύτερο: Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δημιουργήσει εργαλεία ανάλυσης σχετικά με τις διαβουλεύσεις που διεξάγονται μέσω της διαδικτυακής πύλης «Πείτε την άποψή σας» τα οποία καλύπτουν, μεταξύ άλλων, τον εντοπισμό εκστρατειών, την ομαδοποίηση ανά εθνικότητα, τις προσδιορισθείσες κατηγορίες και τα θέματα διαβούλευσης, εντός των ορίων των τεχνικών πληροφοριών που είναι διαθέσιμες και αξιοποιήσιμες για τους σκοπούς αυτούς, σύμφωνα με τα πλαίσια προστασίας και ασφάλειας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Τα μέτρα αυτά επικαιροποιούνται συνεχώς ώστε να αξιοποιηθεί η τεχνολογική πρόοδος και ο σχεδιασμός κατάλληλων για τον επιδιωκόμενο σκοπό ερωτηματολογίων.

118

Η Επιτροπή τονίζει ότι, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας, η τεκμηριωμένη συνοπτική έκθεση δεν είναι υποχρεωτική.

Σύσταση 6 — Παροχή ανατροφοδότησης στους συμμετέχοντες

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Η Επιτροπή συνιστά ήδη τη δημοσίευση τεκμηριωμένων πληροφοριών (τεκμηριωμένες συνοπτικές εκθέσεις, απαντήσεις στις διαβουλεύσεις) σχετικά με τις απαντήσεις που λαμβάνονται από τα ενδιαφερόμενα μέρη με σκοπό τη διασφάλιση της διαφάνειας. Δημοσιεύονται επίσης συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις, οι οποίες συνοψίζουν τα αποτελέσματα όλων των δραστηριοτήτων διαβούλευσης σε σχέση με μία συγκεκριμένη πρωτοβουλία.

Επιπλέον, η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος τεχνικές λύσεις για να βελτιώσει τη διαφάνεια των αποτελεσμάτων των δημόσιων διαβουλεύσεων στο πλαίσιο της περαιτέρω ανάπτυξης της διαδικτυακής πύλης «Πείτε την άποψή σας». Oι πληροφορίες αυτές θα τεθούν στη διάθεση των συμμετεχόντων στην ιστοσελίδα της Επιτροπής.

Κλιμάκιο ελέγχου

Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων που αυτό διενεργεί επί των πολιτικών και προγραμμάτων της ΕΕ ή επί διαχειριστικών θεμάτων που αφορούν συγκεκριμένους τομείς του προϋπολογισμού. Το ΕΕΣ επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά έργα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων ή δαπανών, των επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.

Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα Ελέγχου V, του οποίου προεδρεύει ο Λάζαρος Στ. Λαζάρου, Μέλος του ΕΕΣ, και το οποίο εστιάζει στους τομείς της χρηματοδότησης και διοίκησης της EE. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν η Annemie Turtelboom, Μέλος του ΕΕΣ, συνεπικουρούμενη από τους Dennis Wernerus, προϊστάμενο του ιδιαίτερου γραφείου της, Diane Tinnemans και Carmen Schnell, βοηθούς στο ιδιαίτερο γραφείο της, Margit Spindelegger, ανώτερο διοικητικό στέλεχος, Rogelio Abarquero Grossi, υπεύθυνο έργου, Michael Spang, ανώτερο διοικητικό στέλεχος, Bernadett Soos-Petek, Attila Horvay-Kovacs, Anzela Poliulianaite και Vesna Ogriz, ελεγκτές και ελέγκτριες και Borja Cruselles De Muller, ασκούμενο. Γλωσσική υποστήριξη παρείχε ο Mark Smith. Οι Emanuele Fossati και Zsolt Varga προσέφεραν στήριξη ΤΠ. Οι Paul Haschka και Bogomil Kovachev παρείχαν στατιστική υποστήριξη. Οι Elisa Gómez, Horst Fischer, Jesús Nieto Muñoz και Ivo Koppelmaa παρείχαν υπηρεσίες υποστήριξης της ποιότητας. Οι Valérie Tempez-Erasmi και Manuela Magliocca παρείχαν γραμματειακή υποστήριξη.

Από αριστερά: Jesús Nieto Muñoz, Zsolt Varga, Rogelio Abarquero Grossi, Carmen Schnell, Annemie Turtelboom, Manuela Magliocca, Margit Spindelegger, Dennis Wernerus, Anzela Poliulianaite.

Παραπομπές

¹ Σελίδα 6 της ομιλίας του Προέδρου της Επιτροπής Jean-Claude Juncker για την κατάσταση της Ένωσης, την οποία πραγματοποίησε στις 12 Σεπτεμβρίου 2018.

² Άρθρο 11 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με τη συμμετοχική δημοκρατία: (3) Προκειμένου να εξασφαλίζεται η συνοχή και η διαφάνεια των δράσεων της Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεξάγει ευρείες διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

³ COM(2001) 428 τελικό.

⁴ COM(2002) 704 τελικό.

⁵ COM(2001) 726 τελικό και COM(2002) 278 τελικό.

⁶ SWD(2017) 350 final. «Better Regulation guidelines» (Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας), σ. 69. https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/better-regulation-guidelines.pdf

⁷ Better Regulation guidelines, σ. 4.

⁸ SWD(2015) 111 final.

⁹ Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας SWD(2017) 350 final: https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/better-regulation-guidelines.pdf

¹⁰ Completing the Better Regulation agenda: Better solutions for better results. SWD(2017) 675 final.

¹¹ Ιστότοπος «Συμβάλετε στη νομοθετική διαδικασία»: https://ec.europa.eu/info/law/contribute-law-making_el

¹² https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say_el

¹³ ΟΟΣΑ (2018), Προοπτικές του ΟΟΣΑ για τη ρυθμιστική πολιτική 2018, έκδοση του ΟΟΣΑ, Παρίσι, σ. 48.

¹⁴ ΟΟΣΑ (2018), Προοπτικές του ΟΟΣΑ για τη ρυθμιστική πολιτική 2018, έκδοση του ΟΟΣΑ, Παρίσι, σ. 55.

¹⁵ Οι διάλογοι με τους πολίτες είναι δημόσιες συζητήσεις με τους Ευρωπαίους Επιτρόπους και άλλους φορείς λήψης αποφάσεων της ΕΕ, όπως οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και πολιτικοί αξιωματούχοι σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. https://ec.europa.eu/info/events/citizens-dialogues_el

¹⁶ Βλέπε «Citizens’ Participation Using Sortition», Bertelsmann Stiftung, Οκτώβριος του 2018.

¹⁷ ΟΟΣΑ (2018), Προοπτικές του ΟΟΣΑ για τη ρυθμιστική πολιτική 2018, έκδοση του ΟΟΣΑ, Παρίσι, σ. 55.

¹⁸ Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 69 (2015, σ. 64).

¹⁹ Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 79 (2015, σ. 76).

²⁰ https://ec.europa.eu/eusurvey/

²¹ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 395 (2015, σ. 317): Συνέδρια, δημόσιες ακροάσεις και εκδηλώσεις, έρευνες του Ευρωβαρόμετρου, ομάδες εμπειρογνωμόνων, ομάδες εστίασης, συνεντεύξεις, δημόσιες διαβουλεύσεις, διαβουλεύσεις που στοχεύουν σε ΜΜΕ, ομάδες ΜΜΕ, εργαστήρια, συνεδριάσεις και σεμινάρια.

²² Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 396 (2015, σ. 319. Τα πλεονεκτήματα της ανοιχτής δημόσιας διαβούλευσης μέσω του διαδικτύου: Προσεγγίζει ευρύ φάσμα και μεγάλο πλήθος ενδιαφερόμενων μερών).

²³ COM(2019) 178, σ. 15.

²⁴ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 424 (2015, σ. 319).

²⁵ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 423 (2015, σ. 319).

²⁶ Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 71 (2015, σ. 66).

²⁷ Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 73 (2015, σ. 69).

²⁸ COM(2019) 178, σ. 5.

²⁹ https://www.eca.europa.eu/el/Pages/Strategy.aspx

³⁰ Οι δημόσιες διαβουλεύσεις που εξετάστηκαν αναφέρονται ως ΔΔ (βλέπε παραπομπές από ΔΔ-1 έως ΔΔ-26).

³¹ ΓΔ Επικοινωνίας, ΓΔ Πληροφορικής, ΓΔ Επικοινωνιακών Δικτύων, Περιεχομένου και Τεχνολογιών από την Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών, Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής και επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου (εντός της Επιτροπής).

³² Εσθονία και Γερμανία.

³³ Οι γνώμες και οι απόψεις των πολιτών εντός των πλαισίων επελέγησαν να μεταφραστούν στη γλώσσα σύνταξης της έκθεσης. Τα επιλεγμένα σχόλια παρατίθενται στην πρωτότυπη γλώσσα σύνταξης στο παράρτημα IV.

³⁴ http://www.oecd.org/gov/46560128.pdf

³⁵ https://www.oecd.org/governance/regulatory-policy/49990817.pdf

³⁶ Άρθρο 287, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ: «Τα άλλα θεσμικά όργανα της Ένωσης, τα λοιπά όργανα ή οργανισμοί που διαχειρίζονται έσοδα ή έξοδα για λογαριασμό της Ένωσης, κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που λαμβάνει πληρωμές από τον προϋπολογισμό […] διαβιβάζουν στο Ελεγκτικό Συνέδριο, μετά από αίτησή του, κάθε αναγκαίο έγγραφο ή πληροφορία για την εκπλήρωση της αποστολής του».

³⁷ Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 70 (2015, σ. 65).

³⁸ Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 70 και 71 (2015, σ. 65 και 66).

³⁹ Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 88 (2015, σ. 85).

⁴⁰ Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 91 (2015, σ. 91) και εργαλειοθήκη 2017, σ. 38.

⁴¹ Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 91 (2015, σ. 91).

⁴² Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 37.

⁴³ Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 7 και 67.

⁴⁴ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 37, 38 και 438 (2015, σ. 264, 280 και 305).

⁴⁵ Χάρτες πορείας και αρχικές εκτιμήσεις επιπτώσεων αναρτήθηκαν για πρώτη φορά στην πύλη «Πείτε την άποψή σας» το 2017.

⁴⁶ Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη εκστρατεία, η οποία προσέλκυσε 260 000 απαντήσεις.

⁴⁷ COM(2019) 178, σ. 12.

⁴⁸ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 380 (2015, σ. 303).

⁴⁹ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 379 (2015, σ. 61 και 301).

⁵⁰ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 385 (2015, σ. 313).

⁵¹ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 391 (2015, σ. 7).

⁵² Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας, 2017 σελίδες 391 και 394 (2015, σ. 59 και 280).

⁵³ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 7 και 376 (2015, σ. 7).

⁵⁴ Κέντρα πληροφόρησης σε κάθε χώρα της ΕΕ: https://europa.eu/european-union/contact/meet-us_en

⁵⁵ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 399 και 400.

⁵⁶ COM(2017) 651 final.

⁵⁷ COM(2019) 178, σ. 16.

⁵⁸ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2015, σ. 314.

⁵⁹ «Language coverage of public consultations launched by the Commission», 28 Απριλίου 2017.

⁶⁰ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 397.

⁶¹ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 397 και 398.

⁶² Μία που αναφέρεται στο παράρτημα I και δύο στο κυρίως κείμενο.

⁶³ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 402.

⁶⁴ Στις 31 Αυγούστου 2018, η Επίτροπος Bulc δήλωσε: «Εκατομμύρια Ευρωπαίοι συμμετείχαν στη δημόσια διαβούλευσή μας, για να εκφράσουν την άποψή τους. Το μήνυμα είναι πολύ σαφές: το 84 % όσων απάντησαν δεν θέλει πλέον αλλαγή της ώρας. Τώρα θα ενεργήσουμε αναλόγως και θα εκπονήσουμε νομοθετική πρόταση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, που θα αποφασίσουν από κοινού.» (http://europa.eu/rapid/press-release_IP-18‑5302_el.htm)

⁶⁵ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 400 (2015, σ. 315 και 318).

⁶⁶ Εργαλειοθήκη της Επιτροπής 2017, σ. 411 (2015, σ. 321).

⁶⁷ Ο φυλλομετρητής TOR (τεχνική δρομολόγησης onion routing) είναι ένας φυλλομετρητής που σχεδιάστηκε για την ανώνυμη περιήγηση στο διαδίκτυο και την προστασία από την ανάλυση της κυκλοφορίας.

⁶⁸ SWD(2018) 406 final, σ. 3.

⁶⁹ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 424 (2015, σ. 319).

⁷⁰ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 423 (2015, σ. 319).

⁷¹ http://europa.eu/rapid/press-release_IP-18‑5302_el.htm

⁷² Εργαλειοθήκη της Επιτροπής, σ. 417 και 419 (2015, σ. 333).

⁷³ Εργαλειοθήκη της Επιτροπής, σ. 412 (2015, σ. 314).

⁷⁴ Εργαλειοθήκη της Επιτροπής, σ. 424 (2015, σ. 314).

⁷⁵ Κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής 2017, σ. 84 (2015, σ. 81).

⁷⁶ Κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής 2017, σ. 87 (2015, σ. 84).

⁷⁷ Κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής 2015, σ. 84.

⁷⁸ SWD(2018) 406 final, Methodological considerations, σ. 2: Σε αντίθεση με τις έρευνες, οι δημόσιες διαβουλεύσεις δεν είναι στατιστικά αντιπροσωπευτικές. Οι διαδικτυακές δημόσιες διαβουλεύσεις ενέχουν επίσης το σφάλμα αυτοεπιλογής των ερωτηθέντων ως προς τις απόψεις εκείνων που επιλέγουν να απαντήσουν στη διαβούλευση έναντι όσων δεν συμμετέχουν. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

⁷⁹ Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2017, σ. 436 (2015, σ. 239 και 242).

⁸⁰ https://ec.europa.eu/info/consultations/2018-summertime-arrangements_el

⁸¹ Πραγματοποιήθηκαν περαιτέρω έλεγχοι και εκκαθάριση δεδομένων από τον ανεξάρτητο ανάδοχο, όπως υπογραμμίζεται στο προσάρτημα A-A.2 της τελικής έκθεσης (https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/64e670c5-fcf9-11e8-a96d-01aa75ed71a1).

Χρονογραμμή

Στάδιο	Ημερομηνία
Έγκριση του υπομνήματος σχεδιασμού του ελέγχου / Έναρξη του ελέγχου	10.4.2018
Επίσημη διαβίβαση του σχεδίου έκθεσης στην Επιτροπή (ή σε άλλο ελεγχόμενο)	6.6.2019
Έγκριση της οριστικής έκθεσης μετά τη διαδικασία εκατέρωθεν ακρόασης	16.7.2019
Παραλαβή των επίσημων απαντήσεων της Επιτροπής (και κάθε άλλου ελεγχόμενου) σε όλες τις γλώσσες	29.8.2019

Επικοινωνία

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ

Τηλ:. +352 4398-1
Πληροφορίες: eca.europa.eu/el/Pages/ContactForm.aspx
Ιστότοπος: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (https://europa.eu/european-union/index_el).

Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2019

PDF	ISBN 978-92-847-3415-3	ISSN 1977-5660	doi:10.2865/76010	QJ-AB-19-012-EL-N
HTML	ISBN 978-92-847-3407-8	ISSN 1977-5660	doi:10.2865/024009	QJ-AB-19-012-EL-Q

© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2019

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής. Για οποιαδήποτε χρήση ή αναπαραγωγή φωτογραφιών ή άλλου υλικού που δεν αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να ζητηθεί άδεια απευθείας από τους δικαιούχους των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Επικοινωνήστε με την ΕΕ

Αυτοπροσώπως
Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν εκατοντάδες κέντρα πληροφόρησης Europe Direct. Μπορείτε να βρείτε τη διεύθυνση του πλησιέστερου σε σας κέντρου στον δικτυακό τόπο https://europa.eu/european-union/contact_el

Τηλεφωνικά ή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου
Η Europe Direct είναι μια υπηρεσία που απαντά στις ερωτήσεις σας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με αυτήν την υπηρεσία:

• καλώντας ατελώς τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (ορισμένα δίκτυα τηλεφωνίας ενδέχεται να χρεώνουν τις κλήσεις αυτές),
• καλώντας τον αριθμό +32 22999696 ή
• μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από τον δικτυακό τόπο https://europa.eu/european-union/contact_el

Βρείτε πληροφορίες σχετικά με την ΕΕ

Στο διαδίκτυο
Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ είναι διαθέσιμες στον δικτυακό τόπο Europa: https://europa.eu/european-union/index_el

Στις εκδόσεις της ΕΕ
Μπορείτε να τηλεφορτώσετε ή να παραγγείλετε δωρεάν και επί πληρωμή εκδόσεις της ΕΕ στην ακόλουθη διεύθυνση: https://op.europa.eu/el/publications. Μπορείτε να ζητήσετε πολλαπλά αντίγραφα δωρεάν εκδόσεων επικοινωνώντας με την υπηρεσία Europe Direct ή με το τοπικό σας κέντρο πληροφόρησης (βλ. https://europa.eu/european-union/contact_el).

Στη νομοθεσία της ΕΕ και σε σχετικά έγγραφα
Για πρόσβαση σε νομικές πληροφορίες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του συνόλου της ενωσιακής νομοθεσίας από το 1952 σε όλες τις επίσημες γλώσσες, μεταβείτε στον δικτυακό τόπο EUR-Lex, στην ακόλουθη διεύθυνση: http://eur-lex.europa.eu

Στα δημόσια δεδομένα από την ΕΕ
Η Πύλη Δημόσιων Δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (http://data.europa.eu/euodp/el) παρέχει πρόσβαση σε σύνολα δεδομένων από την ΕΕ. Τα δεδομένα μπορούν να τηλεφορτωθούν και να επαναχρησιμοποιηθούν δωρεάν, τόσο για εμπορικούς όσο και για μη εμπορικούς σκοπούς.