Gradam DON Chathair is Inrochtana 2024 Samplaí de dhea-chleachtas maidir le cathracha an Aontais a dhéanamh níos inrochtana
#EUACCESSCITY

Gradam don Chathair is Inrochtana 2024

Ag ceiliúradh buaiteoirí Ghradam don Chathair is Inrochtana

Buaiteoirí Ghradam na Cathrach is Inrochtana 2024

Brollach

Is ceart í an Inrochtaineacht, seachas pribhléid; Cuireann sí ar a gcumas do dhaoine faoi mhíchumas a bheith rannpháirteach go hiomlán sa tsochaí, rochtain a fháil ar earraí agus seirbhísí, agus tairbhe a bhaint as a gcearta daonna agus saoirsí bunúsacha.

Téann timpeallacht inrochtana chun tairbhe dúinn go léir. Daoine faoi mhíchumas, chomh maith le daoine scothaosta, mná torracha, iad siúd a bhfuil leanaí i bpramanna acu, agus aon duine a bhfuil málaí troma á n-iompar aige agus iad i mbun siopadóireachta grósaera.

Tá ríméad orm an bróisiúr seo a chur i láthair ina léirítear éachtaí iontacha bhuaiteoirí Ghradam na Cathrach Rochtana 2024 agus an díograis agus an nuálaíocht a léirigh an dá mholadh speisialta i mbliana.

Trí cheann de na moltaí ar leith, chuamar i gcomhairle le mórthionscnamh eile de chuid an Choimisiúin Eorpaigh – an Bauhaus Eorpach Nua. Is iad ‘álainn, inbhuanaithe, cuimsitheach’ na cuspóirí atá ag an tionscnamh sin, agus tá cuimsiú agus inrochtaineacht ag croílár iarrachtaí an tionscnaimh dul i ngleic leis an athrú aeráide agus cathracha níos athléimní agus inbhuanaithe a thógáil.

Tá ról lárnach ag cathracha, mar mhoil bhríomhara de ghníomhaíocht chultúrtha, eacnamaíoch agus shóisialta, maidir le heispéiris laethúla a gcónaitheoirí agus a gcuairteoirí a mhúnlú. Dá réir sin, ba cheart dóibh a bheith ar thús cadhnaíochta maidir le sochaithe cuimsitheacha a thógáil.

Infheistíocht straitéiseach i bhfolláine agus i rathúnas ár bpobal is ea iarracht a dhéanamh inrochtaineacht a bhaint amach. Tá cathracha inrochtana níos athléimní, níos iomaíche agus níos freagrúla do riachtanais a gcónaitheoirí agus a gcuairteoirí, rud a chinntíonn nach bhfágfar aon duine ar lár.

Le chéile, tá dul chun cinn suntasach déanta againn maidir le feabhas a chur ar shaol daoine faoi mhíchumas, lena n-áirítear garspriocanna móra amhail Straitéis an Aontais 2021–2030 maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas, na caighdeáin inrochtaineachta ar fud an Aontais agus tuilleadh nach iad. Mar sin féin, tá bealach fada romhainn fós, ós rud é go dtuairiscíonn 52 % de dhaoine faoi mhíchumas go bhfuil idirdhealú á dhéanamh orthu go fóill.

Dá bhrí sin, tá an Gradam don Chathair is Inrochtana níos tábhachtaí ná riamh. Léiríonn sé samplaí den dea-chleachtas ar fud an Aontais agus cuirfidh sé leis an bhfeasacht idirnáisiúnta faoi na buntáistí sóisialta agus eacnamaíocha a bhaineann le cathracha níos inrochtana.

Tréaslaím leis na cathracha buaiceacha go léir i mbliana, go háirithe cathair San Cristóbal de Laguna, sa Spáinn, mar bhuaiteoir sa chéad áit ar Ghradam na Cathrach Rochtana 2024. Léirigh tú tiomantas suntasach don inrochtaineacht trí chur chuige cuimsitheach lena gcumhdaítear áiteanna uirbeacha, iompar, agus rannpháirtíocht shóisialta, chomh maith le hobair d’ombudsman maidir le cearta daoine faoi mhíchumas.

Réamhrá

Tarraingíonn Gradam na Cathrach Rochtana aird ar na hiarrachtaí inmholta atá á ndéanamh ag cathracha na hEorpa maidir le hinrochtaineacht a chothú do dhaoine faoi mhíchumas. Is ardán é an gradam seo do chathracha chun a dtionscnaimh chlaochlaitheacha a léiriú, chun deireadh a chur le bacainní agus chun eiseamláir spreagúil a thabhairt do chathracha eile.

Do dhaoine faoi mhíchumas, ciallaíonn cathair inrochtana an deis a bheith i gceannas ar a saol, a gcinntí féin a dhéanamh agus páirt iomlán a ghlacadh sa saol laethúil agus sa phobal, ar aon dul lena bpiaraí. Téann tionchar na hinrochtaineachta i bhfeidhm ar ghnéithe éagsúla de shaol na cathrach, lena gcuimsítear iompar poiblí, bonneagar, riarachán, fóillíocht agus seirbhísí digiteacha. Rud atá tábhachtach, tá cathracha den sórt sin níos cairdiúla do gach duine eile freisin, lena n-áirítear daoine scothaosta, turasóirí a bhfuil a mbagáiste á iompar acu, iad siúd a bhfuil leanaí i bpramanna acu, agus aon duine faoi mhíchumas sealadach.

Tá an Gradam don Chathair is Inrochtana oscailte do gach cathair san Aontas ina bhfuil breis agus 50000 duine ina gcónaí ann, agus tá dianphróiseas meastóireachta i gceist leis an nGradam don Chathair is Inrochtana. Déanann giúiré náisiúnta an measúnú tosaigh, agus ina dhiaidh sin giúiré de chuid an Aontais ina bhfuil saineolaithe inrochtaineachta, a roghnaíonn an buaiteoir go dícheallach agus beirt eile sa dara háit. Ina theannta sin, tugann duaiseanna speisialta moladh do chathracha a bheith ag dul chun cinn i réimsí ar leith, agus aithníonn siad an méid atá bainte amach i dteicneolaíocht na faisnéise agus na cumarsáide, sa timpeallacht thógtha, in áiseanna agus seirbhísí poiblí, agus san iompar.

An bhfuil suim agat do chathair a chur ar aghaidh don chéad Ghradam eile don Chathair is Inrochtana? Breathnaigh ar an roinn ‘Páirt a ghlacadh i nGradam don Chathair is Inrochtana 2025 thíos chun tuilleadh eolais a fháil faoi na riachtanais incháilitheachta.

San Cristóbal de La Laguna An Spáinn

Buaiteoir 160 000 cónaitheoir

Is cathair stairiúil í San Cristóbal de La Laguna atá suite in iarthuaisceart Tenerife, na hOileáin Chanáracha, an Spáinn. Aithníodh mar an chéad chathair síochána gan bhalla, thuill La Laguna an stádas iomráiteach i gCathair Oidhreachta Domhanda i 1999. Ag féachaint ar a cúlra saibhir cultúrtha, reiligiúnach agus tráchtála, tá samhail atá dírithe ar an gcuimsitheacht á shaothrú go gníomhach ag an gcathair ó 2005 i leith. Tá an cuspóir soiléir: rochtain uilíoch a chinntiú do chách, i ngach áit.

Luis Yeray Gutiérrez,
Méara San Cristóbal de La Laguna

Iompar ionchuimsitheach

Tá La Laguna bródúil as trambhealaí inrochtana 100% a bheith acu. Cuireann aipeanna inrochtana tram agus bus ‘TITSA’ agus ‘VÍA-MÓVIL’ ar chumas úsáideoirí a dturas a rianú agus ticéid a cheannach ar líne, agus tá 92% den fhlít bus uirbeach agus 70% de bhusanna idirchathracha inrochtana. Ina theannta sin, tá 9 dtacsaithe oiriúnaithe ag La Laguna do phaisinéirí faoi mhíchumas, go háirithe dóibh siúd a úsáideann cathaoireacha rothaí nó áiseanna soghluaisteachta.

Rochtain dhigiteach ar shaol na cathrach

Cuireann La Laguna inrochtaineacht dhigiteach chun cinn trí nósanna imeachta riaracháin a thairiscint, amhail rochtain a fháil ar sheirbhísí bardasacha, nó cáin a íoc, ar líne, trí úsáid a bhaint as gnéithe amhail foirmeacha agus doiciméid atá éasca le léamh, dearadh suíomhanna gréasáin atá éasca le húsáid, tacaíocht ilteangach, agus comhoiriúnacht le teicneolaíochtaí cúnta.

Spraoi do chách

Tá 30 clós súgartha do leanaí faoi chúram La Laguna, agus oibríonn sé go leanúnach ar inrochtaineacht spásanna áineasa a mhéadú.

I limistéir chósta Bajamar agus Punta del Hidalgo, cinntíonn na linnte snámha nádúrtha inrochtaineacht uilíoch trí pháirceáil in áirithe, rampaí, agus cosáin inrochtana, leithris, cithfholcadáin, agus seomraí feistis. Ráthaíonn rampaí atá ag fánaíocht go réidh laistigh de na linnte, mar aon le cathaoireacha amfaibiacha agus seirbhís tacaíochta garda tarrthála aonair, eispéireas taitneamhach do dhaoine aonair a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe.

Feidhmíonn seirbhís ar a dtugtar ‘Orange Point’ mar spás móibíleach chun acmhainní a óstáil le haghaidh imeachtaí cuimsitheacha agus inrochtana, amhail ábhair atá éasca le léamh, ateangairí teanga comharthaíochta, córais frithtorainn agus baill foirne atá oilte chun tacú le daoine faoi mhíchumas.

Gníomhaíochtaí cuimsitheacha, amhail turais threoraithe agus ceardlanna, freastalaíonn siad ar dhaoine faoi mhíchumas éagsúla. Cuireann ‘folklore Inclusivo’ ceardlanna damhsa agus cnaguirlisí ar fáil do dhaoine scothaosta, do dhaoine bodhra agus do dhaoine bodhra, agus do dhaoine faoi mhíchumas intleachta. D’fhreastail 60 duine ar na ceardlanna cnaguirlisí.

Aitheantas foirmiúil agus gealltanais don todhchaí

Déantar tiomantas La Laguna don inrochtaineacht a institiúidiú sa dearbhú maidir le cearta daoine faoi mhíchumas a chosaint.In 2021, rinne an chathair tuilleadh dul chun cinn trí Rialacháin na Comhairle Míchumais a fhormheas. Ní hamháin go gcuireann an creat rialála seo bunú Chomhairle um Míchumas ar bhonn foirmiúil (a bhaineann go díreach le daoine faoi mhíchumas sa chinnteoireacht trí obair chomhairliúcháin), ach tugtar isteach ról an Ombudsman do Dhaoine faoi Mhíchumas freisin.

Toghadh an tOmbudsman do Dhaoine faoi Mhíchumas den chéad uair i mí na Nollag 2022. Feidhmíonn an ról seo mar chomhairleoir neamhspleách don Chomhairle Cathrach, ag díriú ar thionscnaimh inrochtaineachta a chomhordú agus a chur chun cinn i gcomhar leis an gComhairle Míchumais.

Léirítear tiomantas foirmiúil La Laguna don inrochtaineacht freisin i gcur chun feidhme pleananna inrochtaineachta éagsúla ó 2005 i leith, agus formheasadh an plean is déanaí in 2022. Is bunchloch den phróiseas pleanála é comhoibriú le cumainn ionadaíocha míchumais.

Léiríonn na sásraí sin chun dul chun cinn a chomhordú cur chuige struchtúrtha, comhoibríoch agus iomlánaíoch La Laguna i leith na hinrochtaineachta. Go háirithe, leithdháileann an chathair na cistí is gá sa bhuiséad chun a áirithiú go gcuirfear a plean inrochtaineachta chun feidhme go rathúil, agus béim á leagan ar a tiomantas airgeadais chun cuimsitheacht a bhaint amach.

Gníomhaíochtaí nithiúla agus seirbhísí tacaíochta

Trí 250 seirbhís ateangaireachta a sholáthar do dhaoine bodhra agus bodhra dála i níos lú ná bliain anuas, leagtar béim ar thiomantas La Laguna deireadh a chur le bacainní cumarsáide. Ina theannta sin, léiríonn an chabhair bhliantúil a dheonaítear do bhreis agus 100 duine faoi mhíchumas, arb ionann é agus os cionn EUR 120000, an tacaíocht phraiticiúil a chuirtear ar fáil chun feabhas a chur ar cháilíocht na beatha do dhaoine aonair a bhfuil dúshláin uathúla rompu.

Léiríonn na tionscnaimh shonracha sin tiomantas Laguna do bhearta inláimhsithe a chur chun feidhme a imríonn tionchar dearfach ar shaol a chónaitheoirí faoi mhíchumas.

Łódź An Pholainn

An dara duais 658 444 cónaitheoir

Is cathair le daonra mór í Lódź, atá lonnaithe i lár na Polainne, agus a bhfuil stair uathúil aici. Chlaochlaigh sé go tapa ina chathair fhuinniúil le linn an 19ú haois a bhuíochas dá thionscal teicstíle faoi bhláth. Ghlac Łódź le hilchultúrachas, oidhreacht den imirce a tharla le linn an bhorrtha thionsclaíoch. Sa lá atá inniu ann, tá sé ina mhol acadúil, cultúrtha agus tionsclaíoch, ina bhfuil na mílte foirgneamh stairiúil ón ré sin, sé ollscoil phoiblí agus go leor áiseanna cultúrtha.

Hanna Zdanowska,
Méara Łódź

Cathair chomhchruthaithe, a bhfuil rochtain ag gach duine uirthi

Tá straitéis maidir le ‘cathrach comhchruthaithe’ á húsáid ag Łódt, straitéis a chuireann béim ar fheasacht shóisialta agus ar chomhar sóisialta. Tá comhpháirteanna inrochtaineachta san áireamh in uirlisí rannpháirtíochta, amhail buiséadú, comhairleoireacht agus comhoibriú le heagraíochtaí neamhrialtasacha. Ghlac an chathair ‘Caighdeán na hInrochtaineachta’ in 2017, a dhíríonn ar inrochtaineacht chothrománach. Éilíonn an Caighdeán go gcuirfear prionsabail deartha uilíocha chun feidhme i ngach ceantar poiblí, imeachtaí agus infheistíochtaí bardasacha sa chathair.

Feabhsuithe leanúnacha agus trédhearcacha ar an mbonneagar poiblí

Léirítear tiomantas daingean an Aontais don inrochtaineacht trí fhaireachán leanúnach a dhéanamh ar an ‘Chaighdeán Inrochtaineachta Łódź’ agus trí fheabhsuithe a dhéanamh air. Áirithíonn an chathair trédhearcacht maidir leis na hiarrachtaí sin trí thuairisciú cuimsitheach a dhéanamh ar thionscnaimh atá dírithe ar inrochtaineacht agus ar thionscadail uirbeacha níos leithne ina tuarascáil bhliantúil cathrach. Chruthaigh an chathair an ‘Plean Gníomhaíochta maidir le hInrochtaineacht a Sholáthar do Dhaoine a bhfuil Riachtanais Speisialta acu’ chun tionscnaimh inrochtaineachta a threorú ó 2021 go 2024.

Claochlú uirbeach

Le fiche bliain anuas, tá obair mhór thógála déanta ar Łódź chun an infreastruchtúr poiblí a bharrfheabhsú chun inrochtaineacht a chinntiú. Tá gnéithe inrochtana amhail plátaí táscaire, airde do bhordóirí, agus córais faisnéise gutha agus amharcfhaisnéise ag stadanna iompair phoiblí agus ag feithiclí in iompar poiblí. Rinneadh trasnuithe coisithe ar leibhéal na talún, a bhfuil rochtain éasca orthu, ag pointí lárnacha i lár na cathrach. I measc na bpleananna a bheidh ann amach anseo tá nuachóiriú an ghréasáin tramanna agus athbheochan lár stairiúil na cathrach.

Seirbhísí cuimsitheacha míchumais

Léirítear tiomantas Łódź don inrochtaineacht sa roinn agus oifigeach cathrach tiomnaithe do dhaoine faoi mhíchumas. Cinntíonn sé sin réimse seirbhísí, lena n-áirítear ateangaireacht teanga chomharthaíochta ar líne, faisnéis atá éasca le léamh agus lúba ionduchtúcháin i bhfoirgnimh bhardasacha. Díríonn an tseirbhís Oifigeach Soghluaiste, a tugadh isteach in 2019, ar chúnamh pearsantaithe a sholáthar sa bhaile do dhaoine aonair a bhfuil deacrachtaí acu cuairt a thabhairt ar oifig na cathrach. Ina theannta sin, feabhsaíonn an córas nuálach ‘TOTUPOINT’ inrochtaineacht dóibh siúd a bhfuil lagú amhairc orthu, trí úsáid a bhaint as clibeanna leictreonacha atá nasctha le fóin chliste chun faisnéis inchloiste agus aiseolas tadhlach a chur ar fáil.

Tá bothanna eolais a chuirtear go straitéiseach ar fud Łódź atá feistithe le cúnamh gutha, taispeántais mhóra agus comhéadain a fhreastalaíonn ar mhíchumais éagsúla. Feidhmíonn siad mar phointí ríthábhachtacha le haghaidh rochtain neamhspleách ar fhaisnéis agus ar sheirbhísí riachtanacha.

Ionchuimsiú agus rannpháirtíocht shóisialta

Leagtar béim i straitéis Łódź maidir le cuimsiú sóisialta agus rannpháirtíocht do dhaoine faoi mhíchumas. Díríonn níos mó ná 250 eagraíocht neamhrialtasacha in Łódź ar shaincheisteanna míchumais, ag glacadh páirt ghníomhach i gcomhlachtaí comhairleacha agus tacaíochta bardasacha ar nós an Ionaid Bhardasaigh Leasa Shóisialaigh (MOPS), an Phointe Faisnéise Míchumais in Łódź agus an Chumainn Daoine faoi Mhíchumas in Łódź. Tá ról ríthábhachtach ag Monarcha na Gníomhaíochta Uirbí, ionad cumarsáide sóisialta, trí idirphlé sóisialta agus próisis rannpháirtíochta a éascú chun tacú le feabhsú leanúnach.

Gníomhaíocht spreagúil ar gach leibhéal

Bíonn Łódź i mbun gníomhaíochtaí múscailte feasachta agus roinneann sé eispéiris ar an leibhéal áitiúil, náisiúnta agus idirnáisiúnta. Ar an leibhéal áitiúil, bíonn tionscnaimh amhail an clár ‘Accessible Łódź’ agus na coistí inrochtaineachta i dteagmháil leis an bpobal trí fheachtais múscailte feasachta agus ardáin ar líne. Ar an leibhéal náisiúnta, glacann Łódź páirt i gcláir agus i gcomhdhálacha amhail Fóram na gCathracha agus na mBailte Inrochtana, an Chomhdháil Náisiúnta ar Inrochtaineacht, agus an Chomhdháil Turasóireachta Inrochtana chun léargais a chur ar fáil chun inrochtaineacht a fheabhsú ar fud na Polainne. Go hidirnáisiúnta, cuireann ballraíocht na cathrach sa Líonra Eorpach um Chathracha Inrochtana agus tiomantas do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas (UNCRPD) deiseanna ar fáil don chathair a cleachtais rathúla a chomhroinnt ar fud an domhain.

Saint-Quentin An Fhrainc

An tríú duais 53 100 cónaitheoir

Suite laistigh de thriantán Pháras-Londain-na Bruiséile, tá stair shaibhir ag Saint-Quentin a chuimsíonn breis agus 2000 bliain, arb é is príomhthréith di comhleá ailtireacht Gotach agus Art Deco. Sa bhliain 2006, d’ainmnigh Rialtas na Fraince ‘Cathair na hEalaíne agus na Staire’ ar an gcathair agus léirigh sé a thiomantas déach i leith a hoidhreacht shaibhir a chaomhnú agus tús áite a thabhairt don inrochtaineacht. Tá Saint-Quentin ag iarraidh a bheith ina cheannródaí maidir le hinrochtaineacht.

Frédérique Macarez,
Méara Saint-Quentin

Spásanna poiblí a athbheochan le haghaidh rochtain uilíoch

Agus a thiomantas fadtéarmach don inrochtaineacht á léiriú aige, díríonn Saint-Quentin ar spásanna poiblí a athbheochan. Is é is aidhm don athchóiriú leanúnach, go háirithe i réimsí lárnacha amhail Cearnóg Basilica, inrochtaineacht iomlán a bhaint amach. Tá rochtain anois ar 88% d’fhoirgnimh phoiblí, scoileanna san áireamh. Thug an chathair isteach an iliomad trasrianta inrochtana do choisithe agus tá 60% de shoilse tráchta feistithe inti le córais fuaime do dhaoine lagamhairc.

Tá feabhas inrochtaineachta déanta ar Ardeaglais Notre-Dame, Teach an Chultúir, ionad spóirt, Páirc Grand Pressigny, Halla an Bhaile agus leabharlann na cathrach, amhail rampaí, ardaitheoirí, agus áiseanna oiriúnaithe a thabhairt isteach.

Iompar

Tá dul chun cinn déanta ag Saint-Quentin maidir le hiompar cuimsitheach, agus tá rochtain anois ar gach bus agus 70% de na stadanna bus. Le tabhairt isteach na seirbhíse iompair ar éileamh ‘AndiGO,’ leathnaítear tairbhí soghluaisteachta do dhaoine aonair faoi mhíchumas intleachta agus meabhrach. Cabhraíonn an bus ‘France Services’ le daoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe cúraimí riaracháin a chur i gcrích, amhail ag déanamh iarratais ar shochair shóisialta, a ndoiciméid aitheantais a athnuachan, agus rochtain a fháil ar sheirbhísí cúraim sláinte.

Oideachas agus rialachas

Tacaíonn bearta cuimsitheacha i naíolanna, i scoileanna agus i gclóis súgartha le rannpháirtíocht ghníomhach gach linbh. Cuidíonn pleananna foghlama pearsantaithe, teicneolaíochtaí cúnta agus oiliúint múinteoirí maidir le cuimsitheacht le timpeallacht shóisialta chuimsitheach a chur chun cinn. Dearadh clóis súgartha le bheith inrochtana, le háiseanna atá oiriúnach do chathaoireacha rothaí agus spásanna céadfacha atá oiriúnach do chathaoireacha rothaí.

Cinntíonn an Leas-Mhéara, atá i gceannas ar an bpunann míchumais, go mbeidh cur chuige rialachais chomhtháite ann a fhaigheann tacaíocht ó sheirbhís thiomnaithe sláinte agus míchumais, an tIonad Gníomhaíochta Sóisialta Bardasach (CCAS). Cuireann CCAS cúnamh airgeadais, comhairleoireacht agus abhcóideacht ar fáil do chónaitheoirí a bhfuil dúshláin rompu a bhaineann le sláinte agus míchumas. Comhoibríonn sé le heagraíochtaí áitiúla agus le gníomhaireachtaí rialtais chun rochtain ar sheirbhísí riachtanacha a chinntiú, ag soláthar atreoruithe do sholáthraithe cúraim sláinte speisialaithe.

Tionscnaimh chumarsáide, ar nós oiliúint a chur ar rannóg cumarsáide na cathrach i dteanga shimplí, téann siad chun tairbhe gach duine, go háirithe daoine faoi mhíchumas intleachta, deacrachtaí foghlama agus cuairteoirí le tuiscint theoranta ar an bhFraincis.

Dearcthaí a athrú chun pobal níos cuimsithí a thógáil

Oibríonn Saint-Quentin go gníomhach chun dearcthaí an phobail i leith míchumais a athrú trí fheachtais chuimsitheacha feasachta, imeachtaí agus cláir a chuireann oideachas ar an bpobal faoi chearta agus riachtanais daoine faoi mhíchumas, agus a chothaíonn idirghníomhaíocht idir daoine faoi mhíchumas agus daoine nach bhfuil faoi mhíchumas. Áirítear leis sin ‘Festival of inclusion’ arna eagrú ag Association of Paralysed People of France le gníomhaíochtaí inrochtana, spóirt chuimsitheacha (amhail cispheil cathaoireacha rothaí), agus ionaid ghairmoiliúna chun poist a lánpháirtiú.

Cinnteoireacht ionchuimsitheach

Déanann gníomhairí cathrach agus an fhoireann ‘accessi-parcours,’ gan stad gan staonadh, inrochtaineacht in Saint-Quentin a mheas agus a fheabhsú, ina mbíonn daoine faoi mhíchumas agus comhpháirtithe ábhartha rannpháirteach chun dearcadh iomlánaíoch a chur ar fáil. Tá comhairlí saoránach, comhairlí míchumais agus comhairlí meabhairshláinte bunaithe ag an gcathair, rud a léiríonn a fócas ar chinnteoireacht chuimsitheach.

Tionscnaimh chultúrtha agus inbhuanaithe

Chuir Saint-Quentin bearta cuimsitheacha inrochtaineachta chun feidhme do Tour de France, lena n-áirítear bonneagar uasghrádaithe (rampaí sealadacha, páirceáil inrochtana, agus pointí féachana ainmnithe do lucht féachana faoi mhíchumas), ateangairí comharthaíochta le linn an imeachta, agus faisnéis a cuireadh ar fáil i mbraille, cló mór, agus closfhormáidí. D’ardaigh an chathair feasacht ar na bearta sin trí bhealaí éagsúla, lena n-áirítear nuachtáin áitiúla, agus ardáin meán sóisialta.

Léiríonn an t-éiceacheantar ‘Maréchal Juin’ agus an t-ionad spóirt nua, idir thionscadail a bhfuil saoránaigh páirteach iontu agus atá deartha le barr feabhais aeistéitiúil agus comhshaoil a chur san áireamh, tiomantas dúbailte na cathrach don inrochtaineacht agus don fhorbairt inbhuanaithe.

Tübingen An Ghearmáin

Luaite go Speisialta maidir le Bauhaus Eorpach Nua 90 000 cónaitheoir

Tá Tübingen suite thart ar 30 ciliméadar ó dheas ó Stuttgart, agus tá sé ar cheann de na cathracha is bríomhaire agus is óige sa Ghearmáin. D’fhonn todhchaí inbhuanaithe a bhaint amach, tá sprioc fhadbhreathnaitheach leagtha síos ag an gcathair chun aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2030. Le tionscnamh Bauhaus Eorpach Nua, a sheol an Coimisiún Eorpach in 2020, cuirtear in iúl uaillmhian an Aontais áiteanna, táirgí agus bealaí maireachtála atá álainn, inbhuanaithe agus cuimsitheach a chruthú.

Cord Soehlke,
Bainisteoir Cathrach um Thógáil agus Céadmhéara bhaile ollscoile Tübingen

Aeistéitic lúbthachta le hinrochtaineacht

Cumascann stáisiún bus nua Tübingen dearadh uirbeach inrochtana agus feidhmiúlacht le hachomharc aeistéitiúil. Cuireadh tús leis in 2017 agus tá sé beartaithe é a chur i gcrích faoi dheireadh 2023, tugann an mol idirthurais sin tús áite do shoghluaisteacht saor ó bhacainní. Bhí baint ghníomhach ag an gcathair leis an eagraíocht míchumais FORUM INKLUSION i bpleanáil an stáisiúin bus ar feadh tréimhse níos faide ná ceithre bliana chun a chinntiú go bhfreastalaíonn an spás ar riachtanais éagsúla gach duine, lena n-áirítear daoine faoi mhíchumas.

Cinntíonn an stáisiún ardaithe réamhchúirte go bhfuil rochtain éasca ar gach bealach isteach. Cuireann dearadh nuálach na ndíonta stad bus, le tacaíocht ó cholúin fána, le allure radhairc an stáisiúin agus iad á gcomhtháthú le garrán crainn nua-phlandaithe. Cruthaíonn sé sin meascán comhchuí de bhonneagar nua-aimseartha, d’inrochtaineacht agus d’eilimintí nádúrtha. Ina theannta sin, trí phlean treoshuímh, deasc thadhlach, agus limistéir a bhfuil rochtain ag cathaoireacha rothaí orthu, amhail an ghné uisce, a chur san áireamh, rannchuidítear le spás fíorphoiblí a chruthú do chách i gcroílár na cathrach. Thairis sin, áirítear sa stáisiún bus stáisiún rothar le caifé atá á oibriú ag daoine faoi mhíchumas.

Cur chuige iomlánaíoch maidir le hinrochtaineacht

Tugann Tübingen tús áite don inrochtaineacht i bhfad níos faide ná a stáisiún bus nua. In 2022, d’fhoilsigh Tübingen ‘Plean Gníomhaíochta 2022: Tübingen cuimsitheach agus inrochtana chun cur chuige córasach, inbhuanaithe agus fairsing a chur ar bun maidir le hinrochtaineacht agus rannpháirtíocht daoine faoi mhíchumas i ngach réimse den saol. Tá na hOifigigh Chuimsithe ó gach pobal bardasach i gceantar Tübingen mar chuid de líonra. Thairis sin, tá seisiúin oiliúna rialta curtha ar fáil ag an gcathair dá fostaithe, maidir le teanga chuimsitheach agus teanga shimplí.

Sa seanbhaile stairiúil, tá córais treorach thadhlacha curtha i bhfeidhm ag an gcathair do dhaoine aonair a bhfuil lagú amhairc orthu, a choinníonn tréithe stairiúla agus aeistéitiúla an cheantair. I gceantair nua, is caighdeán é dearadh inrochtana spásanna poiblí.

Tá naisc rampa i gceist le bealaí isteach agus bealaí amach tógála. Cruthaíonn laghduithe, córais treoraíochta éagsúla do dhaoine lagamhairc, agus leithris phoiblí atá inrochtana do chathaoireacha rothaí timpeallacht ina dtugtar tús áite do chompord agus d’áisiúlacht do gach saoránach agus do gach cuairteoir.

Úsáideann an chathair córas aonfhoirmeach comharthaíochta agus treorach le dathanna codarsnacha, picteagraim, agus téacsanna atá éasca le léamh. Cuireann Tübingen turais cathrach saor ó bhacainní ar fáil freisin, agus tá go leor spásanna imeachtaí ann lena n-áirítear córas lúb ionduchtach.

Samhail chathrach thadhlach

Os comhair mhúsaem na cathrach ar Kornhausstraße, tá múnla cré-umha tríthoiseach de Tübingenseanbhaile ar scála 1:500. Cuireann inscríbhinní Braille ainmneacha agus eolas ar fáil faoi shainchomharthaí, sráideanna agus stair na cathrach. Ligeann sé seo do gach duine, go háirithe daoine a bhfuil lagú amhairc orthu, tuiscint níos fearr a fháil ar an gcathair agus ar a pleanáil agus ar a hailtireacht agus taithí níos fearr a fháil uirthi.

Oideachas do gach leanbh

Is díol suntais é tiomantas Tübingen ionaid oideachais agus cúraim lae a chur ar fáil do gach leanbh. Rinne an chathair scoileanna níos inrochtana go fisiciúil le gnéithe cosúil le rampaí agus ardaitheoirí, ghlac siad le curaclam cuimsitheach i scoileanna agus cuireann sí oiliúint ar chuimsitheacht ar fáil d’oideoirí. Seasann Scoil Ceoil Tübingen amach trí luathoideachas cuimsitheach a chur ar fáil freisin. Thairis sin, tá rochtain ar leabharlann na cathrach agus cuireann sí leabhair ar fáil i dteanga shimplí.

Contae Átha Cliath Theas Éire

Luaite go speisialta do thírdhreach agus réimsí súgartha 278 767 cónaitheoir

Is réigiún bríomhar agus cuimsitheach é Contae Átha Cliath Theas atá suite 16 chiliméadar siar ó dheas ó lár chathair Bhaile Átha Cliath arna mbunú ag an Life sa tuaisceart agus ag Sléibhte Bhaile Átha Cliath ó dheas. I ngeall ar chuimsiú sóisialta agus rochtain chomhionann, tugann Contae Átha Cliath Theas tús áite do riachtanais gach cónaitheora, lena n-áirítear daoine faoi mhíchumas, agus seirbhísí á ndearadh agus á soláthar.

Alan Edge,
Méara Átha Cliath Theas

Spásanna súgartha cuimsitheacha a chruthú: Cur chuige deartha uilíoch

Ó 2015 i leith, dhírigh Comhairle Contae Átha Cliath Theas ar níos mó ná 40 spás súgartha nua a fhorbairt ina gcuimsítear prionsabail an dearaidh uilíoch — eadhon, Úsáid Chothrom, Solúbthacht in Úsáid, Úsáid Shimplí agus Iomasach, Faisnéis Inbhraite, Caoinfhulaingt le haghaidh Earráide, Díchill Fhisiciúil Íseal, agus Méid agus Spás le haghaidh Cur Chuige agus Úsáide.

Tugann na spásanna súgartha, a bhfuil móinéir, crainn, cnoic, sruthanna agus gnéithe nádúrtha eile mar shaintréith acu, tús áite do theagmháil leis an dúlra, rud a d’fhág go raibh amanna cuairte níos faide ar an gclós súgartha, súgradh samhlaíoch méadaithe agus raon níos leithne d’eispéiris súgartha do chách. Trí rochtain ar an dúlra a chur ar fáil, tá na spásanna súgartha níos inbhuanaithe, le costais chothabhála níos ísle.

Thar inrochtaineacht fhisiceach agus tréithe nádúrtha, tá na spásanna súgartha deartha chun freastal ar riachtanais leanaí faoi mhíchumas meabhrach, intleachtúil agus céadfach trí ghnéithe amhail trealamh súgartha céadfach, limistéir chiúin, struchtúir shúgartha chuimsitheacha, agus comharthaí soiléire aimsithe a ionchorprú. Is é is aidhm do na gnéithe deartha seo timpeallacht thacúil agus chuimsitheach a chur ar fáil do gach leanbh in éineacht lena bpiaraí.

Údarás áitiúil atá fabhrach don litearthacht

Tá Comhairle Contae Átha Cliath Theas tar éis í féin a bhunú mar údarás áitiúil atá fabhrach don litearthacht, ag cur polasaithe agus pleananna i bhfeidhm atá creidiúnaithe ag an Áisíneacht Náisiúnta Litearthachta d’Aosaigh do Bhéarla shimplí. Is léiriú ar an ngealltanas sin é Plean Corparáideach 2020–2024, rud a chinntíonn go ndéantar profléamh rialta ar bheartais agus ar phleananna na Comhairle maidir le saincheisteanna teanga a bhaineann le comhionannas, inrochtaineacht agus Béarla simplí..

Cumarsáid inrochtana

Tá Braille agus comharthaíocht thadhlach á gcur i bhfeidhm ar fud an chontae, lena gcuimsítear oifigí cathartha, leabharlanna agus áiseanna ag Staid Thamhlachta agus in ionaid phobail. Bearta breise, ar nós lúba ionduchtúcháin a sholáthar agus Seirbhís Ateangaireachta cianda na hÉireann do dhaoine a bhfuil lagú éisteachta orthu, fothac Tiomantas Chomhairle Contae Átha Cliath Theas don inrochtaineacht.

Oideachas ionchuimsitheach

Cuireann naíolanna, scoileanna agus clóis súgartha Chomhairle Contae Átha Cliath Theas áiseanna inrochtana ar fáil, cothaíonn siad cultúr meas agus tuisceana i measc mac léinn agus foirne trí chláir oideachais, agus cuireann siad seirbhísí tacaíochta pearsantaithe ar fáil do leanaí a bhfuil riachtanais speisialta acu. Is é is aidhm do na bearta sin rannpháirtíocht ghníomhach gach linbh a áirithiú, gan beann ar a gcumas ná ar a gcúlra. Cinntíonn Comhairle Contae Átha Cliath Theas freisin go bhfuil a leabharlanna fabhrach don uathachas, a chuireann acmhainní agus áiseanna ar fáil atá saincheaptha do riachtanais éagsúla.

Gealltanas a bhfuil dlí agus polasaithe mar bhonn taca leis

Léirítear tiomantas Chontae Átha Cliath Theas maidir le hinrochtaineacht i ndoiciméid bheartais éagsúla, lena n-áirítear Plean Corparáideach 2020–2024, Plean Forbartha Contae 2022-2028, Creat Dualgais na hEarnála Poiblí agus Cearta an Duine, Straitéis Tithíochta agus Míchumais Chontae Átha Cliath Theas, agus Ár Leabharlanna, Plean Forbartha Leabharlanna Bhaile Átha Cliath Theas 2023–2027.

Rannpháirtíocht an phobail

Bíonn baint ghníomhach ag Comhairle Contae Átha Cliath Theas le daoine faoi mhíchumas ina próisis chinnteoireachta trí thionscnaimh amhail an Painéal Comhairleach agus Comhairleach um Míchumas, a bunaíodh in 2010. Tugann an painéal seo, atá comhdhéanta de dhaoine aonair a bhfuil leasanna pearsanta nó gairmiúla acu in inrochtaineacht, léargais luachmhara lena chinntiú go bhfuil áiseanna, seirbhísí agus gníomhaíochtaí deartha le go mbeidh rochtain ag an bpobal ar fad orthu.

Tá an Chomhairle tiomanta i gcónaí d’fheabhsú leanúnach agus tá bearta déanta aici chun cumarsáid éifeachtach a dhéanamh leis an bpobal, lena n-áirítear ateangaireacht Teanga Chomharthaíochta na hÉireann, boird chumarsáide a chur ar fáil i réimsí súgartha agus aiseolas a lorg maidir lena n-éifeachtacht.

Glac páirt i nGradam na Cathrach is Inrochtana 2025

An bhfuil sáriarracht á déanamh agat chun an saol a dhéanamh níos éasca do dhaoine faoi mhíchumas i do chathair? Cuir iarratas anois ar Ghradam na Cathrach is Inrochtana 2025 agus bí i do bhall den teaghlach!

Is é an Coimisiún Eorpach a eagraíonn an Gradam na Cathrach is Inrochtana i gcomhpháirtíocht leis an bhFóram Eorpach um Míchumas. Tugann an gradam aitheantas do chathracha as a gcuid oibre a bheith inrochtana do chách, go háirithe do dhaoine faoi mhíchumas.

Is deis ar leith é páirt a ghlacadh sa ghradam chun aitheantas Eorpach a fháil agus deis a thabhairt duit nascadh le cathracha Eorpacha eile chun inrochtaineacht a áirithiú, eispéiris a roinnt, foghlaim óna chéile agus comhoibriú, chun cabhrú leat a bheith i do chathair níos fearr fós le cónaí inti agus cuairt a thabhairt uirthi.

Faigheann na cathracha a bhuann duais airgeadais:

• An chéad duais: €150,000
• An dara duais: €120,000
• An tríú duais: €80,000

Conas iarratas a dhéanamh

Chun iarratas a dhéanamh, ní mór duit a bheith i d’údarás rialtais i gcathair ina bhfuil os cionn 50000 duine i mBallstát den Aontas Eorpach. I mBallstáit ina bhfuil níos lú ná dhá chathair den sórt sin, féadfaidh ceantair uirbeacha ina bhfuil dhá bhaile nó níos mó páirt a ghlacadh freisin más mó ná 50000 áitritheoir a ndaonra iomlán.

Is féidir iarratas a dhéanamh gach bliain. Chun iarratas a dhéanamh, ní mór duit foirm iarratais ar líne a chomhlánú agus a chur isteach faoin spriocdháta. Gheobhaidh tú an t-eolas go léir is gá ar shuíomh oifigiúil Rochtain Ghradam na Cathrach.

Chun cabhrú leat, beidh rialacha rannpháirtíochta agus nóta treorach ar fáil i dteangacha oifigiúla uile an Aontais.

Is féidir le gach cathair incháilithe iarratas a dhéanamh agus iarratas a dhéanamh arís gach bliain chun an Gradam don Chathair is Inrochtana agus Aitheantais Speisialta a bhuachan, lena n-áirítear buaiteoirí an dara agus an tríú duais agus cathracha a bhfuil tagairt speisialta acu ó eagráin roimhe seo. Ní féidir le buaiteoirí an chéad áit iarratas a dhéanamh ar feadh tréimhse cúig bliana tar éis dóibh teideal na Duaise don Chathair is Inrochtana a bheith acu do bhliain ar leith.

An próiseas roghnúcháin agus na critéir

Nuair a bheidh an próiseas iarratais críochnaithe, tá dhá chéim sa phróiseas roghnúcháin: réamhroghnú ar an leibhéal náisiúnta agus an roghnúchán deiridh ar an leibhéal Eorpach.

Roghnaíonn na moltóirí náisiúnta i ngach tír trí chathair ar a mhéad ó na hiarratasóirí náisiúnta. Bogann na hiarrthóirí réamhroghnaithe ar aghaidh ansin go dtí an dara céim den chomórtas agus déanann Giúiré na hEorpaa mheas.

Déanfaidh na giúiréithe breithniú ar bhearta a glacadh agus atá beartaithe sna réimsí seo a leanas:

• an timpeallacht thógtha agus spásanna poiblí,
• iompar agus bonneagar gaolmhar,
• faisnéis agus cumarsáid, lena n-áirítear teicneolaíochtaí nua,
• saoráidí agus seirbhísí poiblí.

Déanfaidh na giúiréithe meastóireacht ar na hiarratais, agus na sé chritéar seo a leanas á gcur san áireamh:

• raon feidhme na ngníomhaíochtaí,
• úinéireacht, leibhéal an ghealltanais,
• iarmhairt,
• cáilíocht agus inbhuanaitheacht torthaí,
• rannpháirtíocht daoine faoi mhíchumas agus comhpháirtithe ábhartha,
• nuálaíocht shóisialta.

Coinnigh súil ghéar ar ár suíomh gréasáin chun nuacht a fháil faoi na critéir dheiridh.

I ndiaidh mheastóireacht ghiúiré an Aontais, fógróidh an Coimisiún Eorpach na hiomaitheoirí a bheidh sa bhabhta ceannais.

Nochtfar buaiteoir Ghradam 2025 don Chathair is Inrochtana ag an Searmanas Bronnta a thionólfar le linn Chomhdháil Lá Eorpach na nDaoine faoi Mhíchumas (an 28-29 Samhain 2024).

Déan teagmháil linn

Is féidir le Rúnaíocht na nDámhachtainí don Chathair is Inrochtana cabhrú leat chun d’iarratas a ullmhú. Má tá tuilleadh eolais uait, déan teagmháil le: secretariat@accesscityaward.eu.

Buaiteoirí Ghradam don Chathair is Inrochtana roimhe seo

Beidh buaiteoirí Ghradam na Cathrach Rochtana 2024 mar chuid de líon mór theaghlach bhuaiteoirí na nGradam don Chathair is Inrochtana.

Eolas faoin bhfoilseachán seo

Lucsamburg: Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2024

© An tAontas Eorpach, 2024

Déantar beartas athúsáide an Choimisiúin Eorpaigh a chur chun feidhme le Cinneadh 2011/833/AE ón gCoimisiún an 12 Nollaig 2011 maidir le hathúsáid dhoiciméid an Choimisiúin (IO L 330, 14.12.2011, lch. 39). Ach amháin má shonraítear a mhalairt, údaraítear an doiciméad seo a athúsáid faoi cheadúnas Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Ciallaíonn sé sin go gceadaítear an athúsáid ar choinníoll go dtugtar an t aitheantas cuí agus go léirítear aon athrú a dhéantar.

Le haghaidh míreanna nach bhfuil faoi úinéireacht an Aontais Eorpaigh a úsáid nó a atáirgeadh, d’fhéadfadh sé gur ghá cead a iarraidh go díreach ar shealbhóirí an chóipchirt.

Print	ISBN 978-92-68-19407-2	ISSN 2812-1341	doi:10.2767/838143	KE-BL-24-005-GA-C
PDF	ISBN 978-92-68-11132-1	ISSN 2812-1333	doi:10.2767/425	KE-BL-24-005-GA-N
HTML	ISBN 978-92-68-11134-5	ISSN 2812-1333	doi:10.2767/150	KE-BL-24-005-GA-Q

TEAGMHÁIL A DHÉANAMH LE hINSTITIÚIDÍ AN AONTAIS EORPAIGH

Dul ann tú féin
Tá na céadta Ionad “Europe Direct” ann ar fud an Aontais Eorpaigh. Is féidir leat seoladh an ionaid is gaire duit a fháil ar líne (european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_ga).

Ar an bhfón nó i scríbhinn
Seirbhís is ea Europe Direct a thabharfaidh freagra duit ar cheisteanna faoin Aontas Eorpach. Is féidir leat dul i dteagmháil leis an tseirbhís sin:

• ag uimhir shaorghlao: 00 800 6 7 8 9 10 11 (d’fhéadfadh oibreoirí áirithe táille a ghearradh as na glaonna sin),
• ag an ngnáthuimhir seo a leanas: +32 22999696,
• tríd an bhfoirm seo a leanas: european-union.europa.eu/contact-eu/write-us_ga.

EOLAS A FHÁIL FAOIN AONTAS EORPACH

Ar líne
Tá eolas faoin Aontas Eorpach ar fáil i ngach ceann de theangacha oifigiúla an Aontais Eorpaigh ar an suíomh gréasáin Europa (european-union.europa.eu).

Foilseacháin de chuid an Aontais Eorpaigh
Is féidir leat breathnú ar fhoilseacháin de chuid an Aontais Eorpaigh nó is féidir leat iad a ordú ag op.europa.eu/ga/publications. Más mian leat a lán cóipeanna d’fhoilseacháin saor in aisce a fháil, is féidir dul i dteagmháil le Europe Direct nó le d’ionad doiciméadúcháin áitiúil chun é sin a dhéanamh (european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_ga).

Dlí an Aontais Eorpaigh agus doiciméid ghaolmhara
Chun teacht ar fhaisnéis dhlíthiúil ón Aontas Eorpach, dlí an Aontais Eorpaigh ón mbliain 1951 ar aghaidh sna teangacha oifigiúla san áireamh, téigh chuig EUR-Lex (eur-lex.europa.eu).

Sonraí oscailte an Aontais Eorpaigh
Ar an tairseach data.europa.eu, cuirtear rochtain ar fáil ar thacair sonraí oscailte ó institiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh. Is féidir iad a íoslódáil agus a athúsáid saor in aisce chun críoch tráchtála nó neamhthráchtála. Cuirtear rochtain ar fáil freisin ar neart tacair sonraí ó thíortha na hEorpa.