Μολονότι το σύστημα ελέγχου για τα βιολογικά προϊόντα βελτιώθηκε, εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα προβλήματα

Σύνοψη

Οι κύριοι στόχοι του πλαισίου της ΕΕ για τη βιολογική παραγωγή είναι η καλύτερη προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών, η διασφάλιση δίκαιου ανταγωνισμού μεταξύ των παραγωγών και η διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των βιολογικών προϊόντων στην ΕΕ. Το σύστημα ελέγχου για τα βιολογικά προϊόντα καθορίζεται στους κανονισμούς της ΕΕ, και σκοπός του είναι να παρέχει στους καταναλωτές τη διασφάλιση ότι, όταν αγοράζουν βιολογικά προϊόντα, ενωσιακοί – ή ισοδύναμοι – κανόνες, έχουν εφαρμοστεί σε κάθε στάδιο της αλυσίδας εφοδιασμού. Αυτό ισχύει ανεξαρτήτως του αν τα προϊόντα παράγονται στην ΕΕ ή εισάγονται από τρίτες χώρες.

Τον Ιούνιο του 2012 δημοσιεύσαμε την ειδική έκθεση αριθ. 9/2012 σχετικά με τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου που διέπουν την παραγωγή, μεταποίηση, διανομή και εισαγωγή βιολογικών προϊόντων. Προκειμένου να αξιολογήσουμε αν η Επιτροπή αποκατέστησε τις αδυναμίες που είχαμε εντοπίσει στην έκθεσή μας, διενεργήσαμε έλεγχο παρακολούθησης της συνέχειας που δόθηκε στις συστάσεις μας. Επιπροσθέτως, καλύψαμε εκτενέστερα τα καθεστώτα εισαγωγής για τα βιολογικά προϊόντα. Διαπιστώσαμε ότι, από τον προηγούμενο έλεγχό μας, το σύστημα ελέγχου είχε μεν βελτιωθεί και ότι οι συστάσεις μας είχαν, γενικώς, υλοποιηθεί, αλλά ότι εξακολουθούσαν να υπάρχουν ορισμένα προβλήματα.

Όσον αφορά τα βιολογικά προϊόντα που παράγονται στην ΕΕ –τα οποία αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος τέτοιων προϊόντων που καταναλώνονται στην ΕΕ– τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη αποκατέστησαν πολλές από τις αδυναμίες που είχαμε διαπιστώσει στην προηγούμενη έκθεσή μας. Έκτοτε, η Επιτροπή άρχισε να πραγματοποιεί και πάλι επισκέψεις ελέγχου στα κράτη μέλη και μέχρι στιγμής έχει επισκεφθεί τα περισσότερα εξ αυτών. Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών που αποτέλεσαν αντικείμενο του ελέγχου μας έλαβαν μέτρα για τη βελτίωση των συστημάτων ελέγχου τους. Ορισμένες από αυτές αποκατέστησαν τις αδυναμίες που διαπιστώθηκαν την τελευταία φορά μέσω αλλαγών στο νομικό πλαίσιο, άλλες μέσω βελτίωσης του συντονισμού με τους οργανισμούς διαπίστευσης ή μέσω καλύτερων κατευθυντήριων οδηγιών για την εποπτεία των φορέων ελέγχου. Παρ’ όλα αυτά, εντοπίσαμε και πάλι ορισμένες αδυναμίες που αναφέρονταν στις προηγούμενες διαπιστώσεις μας. Επίσης, ήταν σαφές ότι η επιβολή μέτρων δεν είχε ακόμη εναρμονιστεί σε όλη την ΕΕ και ότι η υποβολή στοιχείων από τα κράτη μέλη παρουσίαζε ορισμένες φορές καθυστερήσεις και ελλείψεις.

Μικρότερο μέρος των βιολογικών τροφίμων που καταναλώνονται στην ΕΕ είναι προϊόν εισαγωγής. Ισοδύναμοι φορείς ελέγχου που λειτουργούν σε τρίτες χώρες πιστοποιούν περισσότερο από το 80 % των βιολογικών προϊόντων που εισάγονται στην ΕΕ. Το υπόλοιπο ποσοστό εισάγεται από μικρό αριθμό τρίτων χωρών που θεωρούνται ότι εφαρμόζουν ισοδύναμα πρότυπα. Στο πλαίσιο των ελέγχων της Επιτροπής, από το 2012 και μετά έχουν καλυφθεί οι περισσότερες ισοδύναμες τρίτες χώρες. Επίσης, η Επιτροπή άρχισε να επισκέπτεται ισοδύναμους φορείς ελέγχου και να ελέγχει τις δραστηριότητές τους επιτόπου στις τρίτες χώρες. Μέχρι τώρα έχει καλύψει τα συστήματα που εφαρμόζονται στο ένα τρίτο περίπου των εισαγωγών που πιστοποιούν οι ισοδύναμοι φορείς ελέγχου.

Διαπιστώσαμε ότι η Επιτροπή μόλις άρχισε να διερευνά τις πιθανές συνεργίες για την εποπτεία των εισαγωγών βιολογικών προϊόντων με τη συνεργασία των αρμόδιων αρχών χωρών που αποτελούν μεγάλες αγορές εισαγωγής τέτοιου είδους προϊόντων, λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές εργασίες των οργανισμών διαπίστευσης. Όσον αφορά το σύστημα ελέγχου των εισαγωγών, όταν η Επιτροπή διαπιστώνει την ύπαρξη προβλημάτων, η επίλυσή τους μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη και μακρά διαδικασία, εντούτοις καταρτίστηκαν νέοι κανόνες, προκειμένου να καταστεί ταχύτερη και αποτελεσματικότερη η εφαρμογή του εν λόγω συστήματος. Στο επίπεδο των κρατών μελών, εντοπίσαμε αδυναμίες στους ελέγχους των εισερχόμενων φορτίων και διαπιστώσαμε ότι οι έλεγχοι που διενεργούν οι φορείς ελέγχου στους εισαγωγείς εξακολουθούσαν να είναι ατελείς.

Πραγματοποιήσαμε και πάλι διερεύνηση της ιχνηλασιμότητας μέσω της έγγραφης τεκμηρίωσης, ξεκινώντας από τον έμπορο λιανικής πώλησης και φθάνοντας στον παραγωγό. Από τα αποτελέσματα φαίνεται ότι υπάρχει βελτίωση σε σύγκριση με τον προηγούμενο έλεγχο, ιδίως στο εσωτερικό της ΕΕ. Εντούτοις, δεν ήταν δυνατός ο εντοπισμός του γεωργικού παραγωγού σε όλα τα προϊόντα.

Διατυπώνουμε συστάσεις για την αντιμετώπιση των αδυναμιών που παραμένουν στα κράτη μέλη σχετικά με τα προϊόντα της ΕΕ, για τη βελτίωση της εποπτείας των εισαγόμενων βιολογικών προϊόντων μέσω καλύτερης συνεργασίας, καθώς και για τη διενέργεια πληρέστερων ελέγχων ιχνηλασιμότητας.

Εισαγωγή

Τον Ιούνιο του 2012 δημοσιεύσαμε την ειδική έκθεση αριθ. 9/2012 σχετικά με τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου που διέπουν την παραγωγή, μεταποίηση, διανομή και εισαγωγή των βιολογικών προϊόντων. Προκειμένου να αξιολογήσουμε κατά πόσον η Επιτροπή αποκατέστησε τις αδυναμίες που είχαν εντοπιστεί στο πλαίσιο της εν λόγω έκθεσης, παρακολουθήσαμε τη συνέχεια που δόθηκε στον έλεγχό μας, καλύπτοντας εκτενέστερα τα καθεστώτα εισαγωγής για τα βιολογικά προϊόντα.

Η βιολογική παραγωγή είναι «ένα συνολικό σύστημα διαχείρισης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και παραγωγής τροφίμων, το οποίο συνδυάζει βέλτιστες πρακτικές για το περιβάλλον και την αλλαγή του κλίματος, υψηλό βαθμό βιοποικιλότητας, τη διατήρηση των φυσικών πόρων και την εφαρμογή υψηλού επιπέδου προτύπων στη μεταχείριση των ζώων, καθώς και υψηλού επιπέδου προτύπων παραγωγής που ανταποκρίνονται στη ζήτηση, από αυξανόμενο αριθμό καταναλωτών, προϊόντων που παράγονται με φυσικές ουσίες και διεργασίες»¹. Τα βιολογικά προϊόντα περιλαμβάνουν μεταποιημένα και μη μεταποιημένα τρόφιμα, ποτά, ζωοτροφές και σπόρους. Η βιολογική παραγωγή περιλαμβάνει τους παραγωγούς που δραστηριοποιούνται στους τομείς της γεωργίας και της υδατοκαλλιέργειας, καθώς και τους σχετικούς προμηθευτές, παραγωγούς τροφίμων και διανομείς.

Το 1991, με κανονισμό του Συμβουλίου, θεσπίστηκε στην ΕΕ ένα πλαίσιο για τη βιολογική παραγωγή, συνοδευόμενο από σύστημα ελέγχου και πιστοποίησης². Μέχρι τότε, η βιολογική παραγωγή στην ΕΕ καθοριζόταν βάσει συνόλου προτύπων που είχαν εκδώσει ενώσεις βιοκαλλιεργητών στα διάφορα κράτη μέλη. Οι κύριοι στόχοι του πλαισίου της ΕΕ ήταν η καλύτερη προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών, η διασφάλιση δίκαιου ανταγωνισμού μεταξύ των παραγωγών και η διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των βιολογικών προϊόντων στην ΕΕ.

Δεν υπάρχει επιστημονική δοκιμή στο πλαίσιο της οποίας να καθορίζεται κατά πόσον ένα προϊόν είναι βιολογικό ή όχι. Η «διατήρηση και η δικαίωση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στα προϊόντα με ετικέτα που δηλώνει ότι είναι βιολογικά»³ εξαρτάται από τη δυνατότητα του συστήματος ελέγχου και πιστοποίησης να μειώσει το ενδεχόμενο μη συμμόρφωσης των επιχειρήσεων με τα σχετικά πρότυπα.

Συστήματα ελέγχου της βιολογικής παραγωγής στην ΕΕ

Ο λογότυπος της ΕΕ (βλέπε Γράφημα 1) δηλώνει ότι ένα προϊόν έχει παραχθεί σύμφωνα με τα σχετικά πρότυπα της ΕΕ και ότι υπόκειται σε σύστημα ελέγχου και πιστοποίησης. Όσον αφορά τα μεταποιημένα προϊόντα, αυτό σημαίνει ότι τουλάχιστον το 95 % των γεωργικών συστατικών είναι προϊόν της βιολογικής γεωργίας. Δίπλα στον νέο βιολογικό λογότυπο της ΕΕ αναγράφεται ο κωδικός του φορέα ελέγχου και παρατίθεται δήλωση σχετικά με το αν οι γεωργικές πρώτες ύλες που συνθέτουν το προϊόν έχουν παραχθεί στην ΕΕ ή σε τρίτες χώρες (ή σε αμφότερες).

Πηγή: Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 271/2010 της Επιτροπής, της 24ης Μαρτίου 2010.

Οι επιμέρους επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε διάφορα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού εφαρμόζουν τις δικές τους διαδικασίες για τα βιολογικά προϊόντα, οι οποίες ποικίλλουν από απλούς ελέγχους έως εξαιρετικά πολύπλοκες διεργασίες. Πρόκειται για τα θεμελιώδη στοιχεία που εξασφαλίζουν ότι τα προϊόντα που φέρουν τελικά τον λογότυπο βιολογικής παραγωγής της ΕΕ συμμορφώνονται πράγματι με τα σχετικά πρότυπα.

Η ΕΕ έχει θεσπίσει ένα σύστημα ελέγχου στο πλαίσιο του οποίου συμμετέχουν φορείς που διενεργούν ελέγχους στις επιμέρους επιχειρήσεις. Οι έλεγχοι αυτοί περιλαμβάνουν φυσικές επιθεωρήσεις των εγκαταστάσεων παραγωγής ή μεταποίησης, εξέταση των λογιστικών εγγράφων καθώς και δειγματοληψία των τελικών προϊόντων, των προϊόντων που έχουν συγκομισθεί, των φύλλων ή του χώματος για την εξέταση χρήσης απαγορευμένων ουσιών. Οι εν λόγω φορείς ελέγχου αποτελούν σημαντική συνιστώσα όλων των συστημάτων ελέγχου και πιστοποίησης της βιολογικής παραγωγής. Οι επιχειρήσεις βαρύνονται με το κόστος των πιστοποιητικών που εκδίδουν οι συγκεκριμένοι φορείς.

Τα συστήματα ελέγχου που εφαρμόζονται για τα προϊόντα που παράγονται στην ΕΕ είναι διαφορετικά από εκείνα που εφαρμόζονται για τα εισαγόμενα προϊόντα. Η Επιτροπή διαδραματίζει κεντρικό ρόλο σε όλα τα συστήματα αυτά, εποπτεύοντας τα συστήματα ελέγχου των κρατών μελών και επιβλέποντας τους φορείς που εμπλέκονται στα διάφορα καθεστώτα εισαγωγής.

Σύστημα ελέγχου για τα προϊόντα που παράγονται στην ΕΕ

Τα κράτη μέλη της ΕΕ μπορούν να επιλέξουν τη θέσπιση ενός ιδιωτικού, δημόσιου ή μικτού συστήματος ελέγχου και πιστοποίησης. Η πλειονότητα των κρατών μελών ενέκριναν τη θέσπιση ιδιωτικών φορέων ελέγχου. Πέντε κράτη μέλη όρισαν δημόσιους φορείς ελέγχου, οι οποίοι αναφέρονται ως αρχές ελέγχου στη νομοθεσία, ενώ δύο κράτη μέλη επέλεξαν το μικτό σύστημα. Συνολικά στην ΕΕ έχουν εγκριθεί περίπου 250 φορείς και δημόσιες αρχές ελέγχου⁴. Στο πλαίσιο της παρούσας έκθεσης αναφέρονται συλλογικά ως «φορείς ελέγχου».

Τα κράτη μέλη ορίζουν μία ή περισσότερες αρμόδιες αρχές, οι οποίες είναι υπεύθυνες για την έγκριση και την εποπτεία των φορέων ελέγχου, καθώς και, κατά περίπτωση, την εφαρμογή μέτρων επιβολής (συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων).

Οι ιδιωτικοί φορείς ελέγχου πρέπει να λάβουν διαπίστευση σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη εκδοχή του προτύπου ISO IEC 17065:2012. Οι έλεγχοι που διενεργούν οι οργανισμοί διαπίστευσης αφορούν την τεχνική ικανότητα, την ανεξαρτησία, την αμεροληψία και την επαγγελματική ακεραιότητα των φορέων ελέγχου. Οι δημόσιες αρχές ελέγχου δεν χρειάζονται διαπίστευση (βλέπε σχηματική επισκόπηση στο γράφημα 2).

Πηγή: ΕΕΣ.

Το σύστημα ελέγχου για τα προϊόντα που εισάγονται στην ΕΕ

Ισοδύναμες τρίτες χώρες

Η ΕΕ έχει αναγνωρίσει αρκετές τρίτες χώρες ως χώρες που εφαρμόζουν κανόνες βιολογικής παραγωγής και συναφή συστήματα ελέγχου ισοδύναμα με εκείνα που εφαρμόζει η ίδια. Οι αρμόδιες αρχές των ισοδύναμων τρίτων χωρών διασφαλίζουν ότι τα βιολογικά προϊόντα παράγονται και ότι οι επιχειρήσεις ελέγχονται σύμφωνα με τα πρότυπά τους. Η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να διενεργεί επίσημους ελέγχους, προκειμένου να εξακριβώνει αν η νομοθεσία και τα συστήματα των τρίτων χωρών είναι ισοδύναμα με τους κανόνες της ΕΕ.

Ισοδύναμοι φορείς ελέγχου

Τα προϊόντα που εισάγονται από χώρες πέραν των ισοδύναμων τρίτων χωρών και των χωρών ΕΖΕΣ⁵ πρέπει να παράγονται και να ελέγχονται σύμφωνα με πρότυπα ισοδύναμα των κανόνων της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή εγκρίνει ιδιωτικούς φορείς ελέγχου ή δημόσιες αρχές ελέγχου που πιστοποιούν τις επιχειρήσεις βιολογικής παραγωγής στις τρίτες χώρες. Οι εν λόγω φορείς και αρχές αναφέρονται συλλογικά στην παρούσα έκθεση ως «ισοδύναμοι φορείς ελέγχου».

Στην περίπτωση των ισοδύναμων φορέων ελέγχου, η Επιτροπή λειτουργεί ως αρμόδια αρχή, υπό την έννοια ότι δεν είναι αρμόδια μόνο για την έγκριση των συγκεκριμένων φορέων ελέγχου αλλά και για την εποπτεία τους, καθώς και, κατά περίπτωση, για την ανάκληση της έγκρισης. Η Επιτροπή εποπτεύει τους εν λόγω φορείς ελέγχου εξετάζοντας τις ετήσιες εκθέσεις τους και τις εκθέσεις αξιολόγησης που καταρτίζει ο οργανισμός διαπίστευσης. Μπορεί επίσης να πραγματοποιήσει επισκέψεις ελέγχου προκειμένου να εξετάσει τις επιδόσεις των φορέων ελέγχου.

Μια αγορά που μεγαλώνει με ταχύ ρυθμό

Ο βιολογικός τομέας της ΕΕ αναπτύσσεται με ταχύ ρυθμό τα τελευταία χρόνια, όσον αφορά την καλυπτόμενη γεωργική έκταση, τον αριθμό των επιχειρήσεων και το μερίδιο της αγοράς. Η συνολική γεωργική έκταση που χρησιμοποιείται για τη βιολογική γεωργία στην ΕΕ αυξήθηκε από 9,1 εκατομμύρια εκτάρια το 2010 σε 12 εκατομμύρια εκτάρια το 2016, ήτοι σημείωσε αύξηση κατά 33 %. Το 2016, το ποσοστό των γεωργικών εκτάσεων της ΕΕ που χρησιμοποιήθηκαν για βιολογική παραγωγή ανήλθε στο 6,7 %. Κατά την ίδια περίοδο, οι λιανικές πωλήσεις βιολογικών προϊόντων αυξήθηκαν από 18,1 δισεκατομμύρια ευρώ σε 30,7 δισεκατομμύρια ευρώ, ήτοι σημείωσαν αύξηση κατά 69 %⁶ (βλέπε γράφημα 3).

Πηγή: έρευνες FiBL-AMI (2006‑2018): Ερευνητικό Ινστιτούτο Βιολογικής Γεωργίας (FiBL), Frick, Ελβετία.

Δεν υπάρχουν ενοποιημένα στατιστικά στοιχεία για τα βιολογικά προϊόντα που εισάγονται από τρίτες χώρες. Ορισμένα κράτη μέλη παρέχουν στοιχεία για το μερίδιο αγοράς των βιολογικών εισαγωγών. Παραδείγματος χάριν, το 2017, η Γαλλία, ως η δεύτερη μεγαλύτερη αγορά της ΕΕ, εισήγαγε από τρίτες χώρες το 15 % περίπου όλων των βιολογικών προϊόντων που καταναλώθηκαν στη χώρα⁷.

Το αυξανόμενο παγκόσμιο εμπόριο βιολογικών προϊόντων συνεπάγεται τη μεγάλων αποστάσεων μεταφορά τροφίμων, τα οποία παράγονται εντός και εκτός της ΕΕ. Μολονότι ο νέος κανονισμός για τα βιολογικά προϊόντα περιλαμβάνει τον στόχο της ενθάρρυνσης των βραχέων διαύλων διανομής και της τοπικής παραγωγής⁸, ο όρος «βιολογικός» δεν είναι συνώνυμο του όρου «τοπικός».

Οι τιμές που καταβάλλουν οι καταναλωτές για τα βιολογικά προϊόντα είναι υψηλότερες από εκείνες των συμβατικών, και ενίοτε πολύ υψηλότερες. Η διαφορά τιμής επηρεάζεται τόσο από τη ζήτηση των καταναλωτών όσο και από τις διαφορές στο κόστος μεταποίησης και διανομής. Οι αναφερόμενες προσαυξήσεις των τιμών ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ μελετών και ειδών τροφίμων, και μόνο ένα τμήμα της προσαύξησης αυτής εισπράττεται από τους παραγωγούς.

Οικονομική ενίσχυση για τη βιολογική παραγωγή στην ΕΕ

Οι βιοκαλλιεργητές της ΕΕ μπορούν να λάβουν ειδική οικονομική ενίσχυση στο πλαίσιο της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης της ΕΕ, η οποία προστίθεται στην ενίσχυση που λαμβάνουν όλοι οι γεωργοί της ΕΕ (συγκεκριμένα στο πλαίσιο του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης / του καθεστώτος ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης, καθώς και των ενισχύσεων οικολογικού προσανατολισμού, που δικαιούνται αυτομάτως οι βιοκαλλιεργητές). Η ειδική ενίσχυση για τους βιοκαλλιεργητές συνίσταται σε ενίσχυση ανά εκτάριο που καταβάλλουν από κοινού η ΕΕ και τα κράτη μέλη και η οποία παρουσιάζει διαφοροποιήσεις ανάλογα με το κράτος μέλος. Μεταξύ του 2015 και του 2018, οι επιδοτήσεις της ΕΕ ανέρχονταν κατά μέσο όρο σε 700 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ για τη βιολογική παραγωγή

Το ισχύον νομικό πλαίσιο καθορίζεται από τον κανονισμό του Συμβουλίου του 2007 για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων⁹. Ο κανονισμός αυτός καλύπτει όλα τα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού με βιολογικά προϊόντα, όπως τη γεωργία και την υδατοκαλλιέργεια, τη μεταποίηση τροφίμων, τη διανομή και τις δραστηριότητες λιανικής πώλησης¹⁰. Λεπτομερέστεροι κανόνες ορίζονται σε δύο εκτελεστικούς κανονισμούς¹¹.

Τον Μάρτιο του 2014, η Επιτροπή παρουσίασε το νέο σχέδιο δράσης της ΕΕ για τις βιολογικές καλλιέργειες, καθώς και νομοθετική πρόταση για το νέο σύνολο κανόνων βιολογικής παραγωγής. Ο νέος κανονισμός για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων¹² δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2018. Οι νέοι αυτοί κανόνες θα τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2021. Μέχρι τότε, η Επιτροπή θα επιδιώξει, συνεργαζόμενη με τα κράτη μέλη και τους σχετικούς ενδιαφερομένους, να ολοκληρώσει και να δημοσιεύσει τις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις και τους εκτελεστικούς κανονισμούς.

Εκτός από τη συμμόρφωση με την ειδική νομοθεσία για τη βιολογική παραγωγή, τα βιολογικά τρόφιμα πρέπει να συμμορφώνονται με τη γενική νομοθεσία για τα τρόφιμα¹³. Η βιολογική παραγωγή εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τους επίσημους ελέγχους¹⁴, ο οποίος τροποποιήθηκε πρόσφατα¹⁵. Τα περισσότερα άρθρα του νέου αυτού κανονισμού θα τεθούν σε ισχύ την 14η Δεκεμβρίου 2019.

Τα κράτη μέλη της ΕΕ, η Ισλανδία και η Νορβηγία παρακολουθούν τα επίπεδα υπολειμμάτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων σε δείγματα τροφίμων και υποβάλλουν τα αποτελέσματα της παρακολούθησης στην EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων). Σε πρόσφατη έκθεση¹⁶, η οποία περιλαμβάνει δείγματα από το 2013, 2014 και 2015, συνάγεται το συμπέρασμα ότι, συνολικά, το 44 % των συμβατικά παραγόμενων δειγμάτων τροφίμων περιλάμβανε ένα ή περισσότερα ποσοτικώς προσδιορίσιμα υπολείμματα, ενώ στα βιολογικά τρόφιμα, η συχνότητα εμφάνισης μετρήσιμων υπολειμμάτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων στα δείγματα ήταν επτά φορές χαμηλότερη (6,5 % των δειγμάτων βιολογικών τροφίμων, βλέπε επίσης σημεία 46 και 47). Το ΕΕΣ δημοσίευσε πρόσφατα ειδική έκθεση για την πολιτική της ΕΕ όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων¹⁷, επικεντρωνόμενο στους χημικούς παράγοντες κινδύνου.

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

Βάσει των αποτελεσμάτων της προηγούμενης ειδικής έκθεσης που δημοσιεύθηκε το 2012, η Επιτροπή αναθεώρησε προς τα πάνω τη δική της αξιολόγηση σχετικά με τον κίνδυνο που ενέχει το σύστημα ελέγχου των βιολογικών προϊόντων. Συγκεκριμένα, αξιολόγησε ως «κρίσιμο» τον κίνδυνο προσβολής της φήμης που συνδέεται με το σύστημα ελέγχου των εισαγόμενων προϊόντων. Το 2013 και το 2014 μείωσε σταδιακά το επίπεδο του εν λόγω κινδύνου. Προκειμένου να διερευνήσουμε κατά πόσον η Επιτροπή είχε αποκαταστήσει τις εντοπισθείσες αδυναμίες και να διατυπώσουμε συστάσεις προτού οριστεί στο σύνολό του το νέο νομοθετικό πλαίσιο (βλέπε σημείο 21), αποφασίσαμε να παρακολουθήσουμε τη συνέχεια που δόθηκε στον έλεγχό μας, συμπεριλαμβανομένης της εκτενέστερης κάλυψης των καθεστώτων εισαγωγής για τα βιολογικά προϊόντα. Στο πλαίσιο αυτό, το κύριο ερώτημα ελέγχου ήταν το εξής: «Μπορούν οι καταναλωτές να έχουν πλέον μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στα συστήματα ελέγχου των βιολογικών προϊόντων;».

Για να δώσουμε απάντηση στο κύριο ερώτημα, θέσαμε, κατ’ αρχάς, το ερώτημα αν το σύστημα ελέγχου για τα βιολογικά προϊόντα που παράγονται στην ΕΕ παρέχει πλέον μεγαλύτερη διασφάλιση στους καταναλωτές. Επικεντρωθήκαμε στις βελτιώσεις που επέφεραν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη από το 2012 και μετά. Συγκεκριμένα, αξιολογήσαμε την παρακολούθηση, εκ μέρους της Επιτροπής, των συστημάτων ελέγχου των κρατών μελών, την εποπτεία, εκ μέρους των κρατών μελών, των φορέων ελέγχου, καθώς και την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων φορέων και αρχών.

Δεύτερον, θέσαμε το ερώτημα αν το σύστημα ελέγχου για τα εισαγόμενα στην ΕΕ βιολογικά προϊόντα παρέχει πλέον μεγαλύτερη διασφάλιση στους καταναλωτές. Εξετάσαμε τα δύο καθεστώτα εισαγωγής που ισχύουν επί του παρόντος για τα βιολογικά προϊόντα, όπως και τις διαδικασίες της Επιτροπής και τον τρόπο που ασκεί τα καθήκοντα εποπτείας της.

Τρίτον, παρακολουθήσαμε τη συνέχεια που δόθηκε στην έκθεσή μας του 2012, προβαίνοντας σε διερεύνηση της ιχνηλασιμότητας όσον αφορά τα βιολογικά τρόφιμα, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάζονται στο τελικό τμήμα της παρούσας έκθεσης.

Διενεργήσαμε τον έλεγχο μεταξύ Δεκεμβρίου 2017 και Ιουλίου 2018, συγκεντρώνοντας αποδεικτικά στοιχεία από τις εξής πηγές:

• εξέταση εγγράφων και συνεντεύξεις με υπαλλήλους από δύο γενικές διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης) και Γενική Διεύθυνση Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων (ΓΔ Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων)·
• εξέταση εγγράφων και βιντεοδιασκέψεις με εκπροσώπους των έξι κρατών μελών στα οποία είχαμε πραγματοποιήσει επίσκεψη στο πλαίσιο της ειδικής έκθεσης αριθ. 9/2012: Γερμανία (Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία), Ιρλανδία, Ισπανία (Ανδαλουσία), Γαλλία, Ιταλία (Αιμιλία-Ρωμανία) και Ηνωμένο Βασίλειο (Αγγλία)·
• επισκέψεις σε δύο κράτη μέλη: Βουλγαρία (όπου ο αριθμός των βιοκαλλιεργητών αυξήθηκε με ταχείς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια) και Τσεχία (όπου οι εκτάσεις που χρησιμοποιούνται για τη βιολογική παραγωγή είναι μεγάλες)·
• εξέταση εγγράφων του συστήματος βιολογικής παραγωγής στη Νορβηγία, σε στενή συνεργασία με την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ¹⁸
• συμμετοχή σε δύο επισκέψεις ελέγχου της ΓΔ Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων σε φορείς ελέγχου τρίτων χωρών που λειτουργούν στο Μεξικό και την Ουκρανία·
• συνεδριάσεις διαβούλευσης για το σύστημα ελέγχου της βιολογικής παραγωγής στην ΕΕ με τους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς, μεταξύ άλλων με τη Διεθνή Ομοσπονδία Κινημάτων Βιολογικής Γεωργίας (IFOAM), το Ερευνητικό Ινστιτούτο Βιολογικής Γεωργίας (FiBL) και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Υπευθύνων Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων (EOCC)·
• εξέταση των σχετικών μελετών που αφορούν το αντικείμενο του ελέγχου.

Παρατηρήσεις

Η εποπτεία του συστήματος ελέγχου για τα βιολογικά προϊόντα που παράγονται στην ΕΕ έχει βελτιωθεί

Η εποπτεία του συστήματος ελέγχου των βιολογικών προϊόντων στην ΕΕ αποτελεί λίαν σημαντική συνιστώσα, επειδή η συντριπτική πλειονότητα των βιολογικών προϊόντων που καταναλώνονται στην ΕΕ παράγονται σε αυτή (βλέπε, παραδείγματος χάριν, σημείο 16 Κατόπιν των συστάσεών μας στην ειδική έκθεση αριθ. 9/2012, αναμέναμε από την Επιτροπή να ενισχύσει την εκ μέρους της παρακολούθηση των συστημάτων ελέγχου των κρατών μελών, και από τις αρμόδιες αρχές στα κράτη μέλη να ενισχύσουν τον εποπτικό ρόλο τους επί των φορέων ελέγχου. Στο πλαίσιο αυτό, έπρεπε να καθοριστούν τα είδη μη συμμόρφωσης και τα αντίστοιχα μέτρα επιβολής. Στις ενότητες που ακολουθούν παρουσιάζουμε το αποτέλεσμα της παρακολούθησής μας επί της συνέχειας που δόθηκε στις συστάσεις μας.

Η παρακολούθηση, εκ μέρους της Επιτροπής, των συστημάτων ελέγχου στα κράτη μέλη βελτιώθηκε

Στην ειδική έκθεσή μας αριθ. 9/2012, συστήσαμε στην Επιτροπή να ενισχύσει την παρακολούθηση των συστημάτων ελέγχου των κρατών μελών, πραγματοποιώντας επισκέψεις ελέγχου, καθώς και συλλέγοντας και αξιοποιώντας τα απαραίτητα στοιχεία και πληροφορίες (βλέπε επίσης το παράρτημα).

Κατά τον χρόνο κατάρτισης της έκθεσής μας του 2012, η Επιτροπή δεν είχε διενεργήσει, από το 2004, κανέναν έλεγχο στα κράτη μέλη σχετικά με τη βιολογική γεωργία. Κατόπιν της έκθεσής μας, η Επιτροπή άρχισε και πάλι να πραγματοποιεί επισκέψεις ελέγχου στα κράτη μέλη. Μεταξύ του 2012 και του τέλους του 2018, η ΓΔ Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων διενήργησε 63 ελέγχους σχετικά με τη βιολογική γεωργία, εκ των οποίων 28 στα κράτη μέλη της ΕΕ (βλέπε πίνακα 1)¹⁹. Το 2015, η Επιτροπή (ΓΔ Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων) δημοσίευσε έκθεση επισκόπησης των 14 ελέγχων που διενεργήθηκαν στα κράτη μέλη και είχαν ολοκληρωθεί έως τα τέλη του 2014²⁰.

Πίνακας 1 ‑ Έλεγχοι σχετικά με τη βιολογική γεωργία τους οποίους διενήργησε η ΓΔ Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων στα κράτη μέλη της ΕΕ μεταξύ 2012 και 2018 (κατάσταση στις 10/12/2018)

* Οι εκθέσεις ελέγχου δεν είναι ακόμη διαθέσιμες.

Συνολικά, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι στα περισσότερα κράτη μέλη τα συστήματα ελέγχου ήταν καλώς οργανωμένα, παρά την ύπαρξη ορισμένων αδυναμιών στην εποπτεία των φορέων ελέγχου και στο επίπεδο των επιμέρους επιθεωρήσεων.

Εξετάσαμε τη μεθοδολογία της Επιτροπής, τις εκθέσεις της, καθώς και τις διαδικασίες για την παρακολούθηση της συνέχειας. Επιβεβαιώσαμε ότι οι έλεγχοι κάλυπταν τα κατάλληλα θέματα, ότι η ελεγκτική διαδικασία τεκμηριωνόταν επαρκώς και ότι υπήρχε παρακολούθηση της συνέχειας που δινόταν στις διαπιστώσεις ελέγχου. Επιπροσθέτως, διενεργήσαμε δύο επισκέψεις στα κράτη μέλη που είχαν αποτελέσει αντικείμενο ελέγχου της Επιτροπής το 2014 και το 2015 (Τσεχία και Βουλγαρία) και επιβεβαιώσαμε τη συνάφεια των διαπιστώσεων της Επιτροπής. Οι εκθέσεις ελέγχου της Επιτροπής δημοσιεύονται στον ιστότοπο της ΓΔ Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων²¹.

Εάν η νομοθεσία της ΕΕ για τη βιολογική παραγωγή δεν εφαρμόζεται με τον προσήκοντα τρόπο, η Επιτροπή μπορεί να αποστείλει προειδοποιητικές επιστολές (διαδικασία που ονομάζεται επίσης «EU Pilot») προς τα κράτη μέλη ή να κινήσει διαδικασία επί παραβάσει. Οι έρευνες στο πλαίσιο της διαδικασίας «EU Pilot» αποτελούν χρήσιμα εργαλεία για την έναρξη διαλόγου με τα κράτη μέλη. Από το 2012, η Επιτροπή έχει αποστείλει 41 προειδοποιητικές επιστολές σε 22 διαφορετικά κράτη μέλη²². Στις περιπτώσεις αυτές, η διαδικασία «EU Pilot» διήρκεσε κατά μέσο όρο εννέα μήνες, γεγονός που έδωσε στην Επιτροπή τη δυνατότητα να αποφύγει την ενεργοποίηση περισσότερο χρονοβόρων διαδικασιών επί παραβάσει.

Η Επιτροπή αξιοποιεί σε μεγάλο βαθμό τις συνεδριάσεις της επιτροπής βιολογικής παραγωγής, η οποία απαρτίζεται από εκπροσώπους των κρατών μελών και συνέρχεται πέντε έως επτά φορές ετησίως. Η Νορβηγία, η Ελβετία και η Ισλανδία συμμετέχουν ως παρατηρητές. Ένα από τα επαναλαμβανόμενα θέματα συζήτησης στις εν λόγω συνεδριάσεις είναι η παρακολούθηση των παρατυπιών και των ισχυρισμών περί απάτης. Τέλος, η Επιτροπή έλαβε πρωτοβουλίες για τον συντονισμό και την επιμόρφωση των αρμόδιων αρχών και φορέων ελέγχου, των αρχών καταπολέμησης της απάτης και των φορέων του ιδιωτικού τομέα.

Αποκαταστάθηκαν πολλές αδυναμίες στην εποπτεία των φορέων ελέγχου από τα κράτη μέλη

Διαδικασίες για την έγκριση και την εποπτεία των φορέων ελέγχου

Στην ειδική έκθεσή μας αριθ. 9/2012, διατυπώσαμε τη σύσταση οι αρμόδιες αρχές να εφαρμόσουν κατάλληλες τεκμηριωμένες διαδικασίες για την έγκριση και την εποπτεία των φορέων ελέγχου (βλέπε επίσης παράρτημα). Κατά τον έλεγχό μας σχετικά με την παρακολούθηση της συνέχειας που δόθηκε στις συστάσεις μας, διαπιστώσαμε ότι η κατάσταση βελτιώθηκε από το 2012, παρόλο που εξακολουθούσαν να υπάρχουν ορισμένες αδυναμίες.

Το 2013, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τροποποίησε τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 889/2008²³, αποσαφηνίζοντας έτσι το νομικό πλαίσιο που αφορούσε τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, βοηθώντας τις, με τον τρόπο αυτό, να υλοποιήσουν τη συγκεκριμένη σύσταση. Παραδείγματος χάριν, το πλαίσιο αυτό διευκρινίζει το είδος των δραστηριοτήτων εποπτείας που πρέπει να ασκούν οι αρμόδιες αρχές επί των φορέων ελέγχου και τους επιβάλλει να προβαίνουν ετησίως σε επιθεώρηση των φορέων ελέγχου²⁴.

Οι αρμόδιες αρχές των έξι κρατών μελών, σχετικά με τα οποία παρακολουθήσαμε τη συνέχεια που έδωσαν στις συστάσεις μας, έλαβαν μέτρα για την αντιμετώπιση των περισσότερων αδυναμιών που διαπιστώθηκαν την τελευταία φορά. Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής:

• αλλαγές στο νομικό πλαίσιο (Γερμανία, Ισπανία και Ιταλία),
• ενίσχυση του συντονισμού με τους οργανισμούς διαπίστευσης (Ιρλανδία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία),
• βελτίωση των διαδικασιών και των κατευθυντήριων οδηγιών για την εποπτεία των φορέων ελέγχου (Ιρλανδία, Ισπανία, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο),
• οι αρμόδιες αρχές ελέγχουν πλέον αν οι φορείς ελέγχου εφαρμόζουν διαδικασίες ανάλυσης κινδύνου σχετικά με τις επιθεωρήσεις των επιχειρήσεων, καθώς και για την εναλλαγή των επιθεωρητών.

Ορισμένες από αυτές τις αλλαγές είναι αρκετά πρόσφατες και θα χρειαστεί λίγος χρόνος μέχρι την ολοκληρωτική εφαρμογή τους. Στο πλαίσιο του ελέγχου μας, δεν ελέγξαμε επιτόπου την αποτελεσματικότητα αυτών των μέτρων.

Παρά τις εν λόγω βελτιώσεις, εντοπίσαμε ορισμένες αδυναμίες στα συγκεκριμένα κράτη μέλη, οι οποίες σχετίζονται με τις προηγούμενες διαπιστώσεις μας, μεταξύ άλλων τις εξής:

• Στην Ιταλία, οι δύο φορείς ελέγχου που αποτέλεσαν αντικείμενο του ελέγχου μας πραγματοποιούσαν πολλές επισκέψεις επιθεώρησης προς το τέλος του έτους, ήτοι σε χρονική στιγμή κατά την οποία η επίσκεψη αυτή είναι λιγότερο αποτελεσματική, τουλάχιστον για τους καλλιεργητές.
• Οι αρχές των κρατών μελών πρέπει να δημοσιεύουν ηλεκτρονικά τους επικαιροποιημένους καταλόγους των επιχειρήσεων και των σχετικών πιστοποιητικών βιολογικής παραγωγής ²⁵. Στη Γαλλία, ορισμένοι φορείς ελέγχου δεν δημοσιοποιούν ηλεκτρονικά αυτή την πληροφορία, αποδυναμώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τη διαφάνεια και επιβραδύνοντας τους ελέγχους ιχνηλασιμότητας.
• Οι έλεγχοι της αρμόδιας αρχής στην Ισπανία (Ανδαλουσία) δεν τεκμηριώνονται επαρκώς.

Το 2014 και το 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διενήργησε έλεγχο στην Τσεχία και τη Βουλγαρία. Επισκεφθήκαμε και εμείς αυτά τα δύο κράτη μέλη και διαπιστώσαμε ότι είχαν λάβει μέτρα για τη βελτίωση των συστημάτων ελέγχου τους. Ωστόσο, στη Βουλγαρία εντοπίσαμε και πάλι αδυναμίες στην εποπτεία των φορέων ελέγχου:

• Η αρμόδια αρχή δεν εντόπισε ορισμένες αδυναμίες κατά την ετήσια επιθεώρησή της (για περισσότερες λεπτομέρειες βλέπε  σημείο 45 και πλαίσιο 1);
• Στην περίπτωση δύο φορέων ελέγχου που επισκεφθήκαμε, δεν υπήρχαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η επιλογή των επιχειρήσεων των οποίων τα προϊόντα θα ελέγχονταν για την ύπαρξη μη εγκεκριμένων ουσιών είχε πραγματοποιηθεί βάσει κινδύνου, όπως προβλέπει ο κανονισμός.

Μη συμμόρφωση των επιχειρήσεων και αντίστοιχα μέτρα επιβολής

Στην ειδική έκθεσή μας αριθ. 9/2012, διαπιστώσαμε ότι οι κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση με τους κανόνες για τη βιολογική παραγωγή είχαν εφαρμοστεί με διαφορετικό τρόπο μεταξύ των κρατών μελών, εντός του ίδιου κράτους μέλους ή ακόμη και μεταξύ των φορέων ελέγχου²⁶. Διατυπώσαμε τη σύσταση να ενθαρρυνθεί η εναρμόνισή τους. Κατά τον έλεγχο παρακολούθησης που διενεργήσαμε, διαπιστώσαμε ότι η εναρμόνιση είχε βελτιωθεί σημαντικά εντός των φορέων ελέγχου και εντός των κρατών μελών, αλλά όχι και εντός της ΕΕ.

Από το 2013²⁷, οι αρμόδιες αρχές υποχρεούνται να εγκρίνουν κατάλογο με τα είδη της μη συμμόρφωσης και να τον διαβιβάσουν στους φορείς ελέγχου ώστε να τεθεί σε εφαρμογή. Μολονότι δεν υπάρχει νομική υποχρέωση να καταρτιστεί ένας εναρμονισμένος κατάλογος των μέτρων επιβολής (συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων) στο εσωτερικό της ΕΕ, η Επιτροπή άρχισε πρόσφατα να συνεργάζεται με τα κράτη μέλη προς την κατεύθυνση αυτή. Η Επιτροπή εντόπισε τα συχνότερα και σοβαρότερα είδη μη συμμόρφωσης στο σύστημα ελέγχου της βιολογικής παραγωγής και συλλέγει πληροφορίες για τα αντίστοιχα μέτρα επιβολής.

Και τα οκτώ κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήσαμε επίσκεψη ή για τα οποία παρακολουθήσαμε τη συνέχεια που έδωσαν στις συστάσεις μας κατά τον εν προκειμένω έλεγχο, διαθέτουν πλέον κατάλογο με τα είδη της μη συμμόρφωσης και τα αντίστοιχα μέτρα επιβολής²⁸, πρόκειται για χρήσιμο βήμα προς την αποσαφήνιση και την εναρμόνιση.

Εντούτοις, στη Βουλγαρία πρέπει να υπάρξουν περαιτέρω αποσαφήνιση και κατάλληλη εποπτεία. Διαπιστώσαμε ότι ένας από τους δύο φορείς ελέγχου τους οποίους επισκεφθήκαμε επέλεξε να μην επιβάλλει ορισμένα μέτρα επιβολής που αναφέρονται στον κατάλογο, ενώ κανένας από τους δύο εν λόγω φορείς δεν εφάρμοσε το κατάλληλο μέτρο για την παρουσία μη επιτρεπόμενων ουσιών. Η αρμόδια αρχή δεν αντελήφθη τα ανωτέρω στο πλαίσιο των εποπτικών δραστηριοτήτων της.

Οι περιορισμοί στη χρήση χημικών και άλλων ουσιών²⁹ είναι βασική προϋπόθεση των μεθόδων βιολογικής παραγωγής. Ο έλεγχος για την ύπαρξη υπολειμμάτων μπορεί να πραγματοποιηθεί από τους φορείς ελέγχου ή τις αρμόδιες αρχές για τον εντοπισμό μη επιτρεπόμενων ουσιών στο τελικό προϊόν, αλλά και στα φύλλα ή στο έδαφος. Στην ειδική έκθεσή μας αριθ. 9/2012, διαπιστώσαμε ότι οι κανονισμοί της ΕΕ δεν προέβλεπαν την πραγματοποίηση ελάχιστου αριθμού εργαστηριακών αναλύσεων από τους φορείς ελέγχου και ότι δεν υπήρχε εναρμονισμένη προσέγγιση ως προς τα μέτρα που θα έπρεπε να ληφθούν στην περίπτωση που εντοπίζονταν μη επιτρεπόμενες ουσίες.

Από το 2013, οι κανόνες της ΕΕ ορίζουν τον ελάχιστο αριθμό δειγμάτων που πρέπει να λαμβάνονται και να αναλύονται από τους φορείς ελέγχου³⁰. Όσον αφορά το μέλλον, ο νέος κανονισμός για τη βιολογική παραγωγή³¹ επιβάλλει στις αρμόδιες αρχές ή στους φορείς ελέγχου, πρώτον, να προβαίνουν σε έρευνα με σκοπό να εξακριβώνουν την πηγή και την αιτία για την παρουσία αυτών των ουσιών, και, δεύτερον, να απαγορεύουν προσωρινά τη διάθεση στην αγορά αυτών των προϊόντων εν αναμονή των αποτελεσμάτων του ελέγχου. Έως το τέλος του 2024, η Επιτροπή πρέπει να παρουσιάσει έκθεση στην οποία να αναλύεται η αναγκαιότητα περαιτέρω εναρμόνισης.

Η ανταλλαγή πληροφοριών βελτιώθηκε, αλλά θα μπορούσε να είναι ταχύτερη και περισσότερο ολοκληρωμένη

Στην ειδική έκθεσή μας αριθ. 9/2012, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η ανταλλαγή πληροφοριών εντός των κρατών μελών, μεταξύ αυτών και της Επιτροπής, καθώς και μεταξύ των κρατών μελών δεν ήταν ακόμη επαρκής (βλέπε επίσης παράρτημα). Συνιστούσαμε στα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν την άμεση κυκλοφορία κάθε σχετικής με τις παραβάσεις και τις παρατυπίες πληροφορίας που διαβιβάζεται από τους φορείς ελέγχου προς τους οργανισμούς πληρωμών και αντίστροφα. Επιπλέον, αναμέναμε από την Επιτροπή i) να ορίσει τη μορφή και τη συχνότητα των ανακοινώσεων των παραβάσεων και των παρατυπιών, ii) να θεσπίσει κατάλληλα μέτρα, προκειμένου να διασφαλίσει ότι τα κράτη μέλη τηρούν τις υποχρεώσεις τους περί υποβολής εκθέσεων, και iii) να αναθεωρήσει το σύστημα πληροφόρησης που παρέχεται για την ανακοίνωση των παραβάσεων και των παρατυπιών.

Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη έλαβαν μια σειρά μέτρων με σκοπό να υλοποιήσουν τη σύστασή μας:

• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισήγαγε την απαίτηση³² τα κράτη μέλη να γνωστοποιούν στους οργανισμούς πληρωμών τα αποτελέσματα των επιθεωρήσεων που αφορούν τη βιολογική παραγωγή. Η διάταξη αυτή είναι σημαντική, επειδή μπορεί να επηρεάσει το ύψος της επιδότησης που λαμβάνουν οι γεωργοί από την ΕΕ (βλέπε επίσης  σημείο 19). Τα κράτη μέλη / οι περιφέρειες που επισκεφθήκαμε στο πλαίσιο του εν προκειμένω ελέγχου παρακολούθησης της συνέχειας που δόθηκε στις συστάσεις μας έχουν θέσει πλέον σε εφαρμογή συστήματα πολλαπλής κοινοποίησης, μολονότι στη Γαλλία αυτό το είδος γνωστοποίησης έχει εφαρμοστεί μόνον εν μέρει.
• Το 2013, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισήγαγε την απαίτηση³³ οι φορείς ελέγχου να ενημερώνουν πάραυτα τις αρμόδιες αρχές για περιπτώσεις μη συμμόρφωσης που θίγουν τη βιολογική ιδιότητα του προϊόντος. Τα κράτη μέλη που ελέγξαμε είχαν αναπτύξει διαδικασίες και, ορισμένες φορές, τεχνολογικές λύσεις για τη βελτίωση της επικοινωνίας μεταξύ των φορέων ελέγχου και των αρμόδιων αρχών σχετικά με τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης. Εντούτοις, η επικοινωνία δεν ήταν πάντοτε ταχεία (βλέπε πλαίσιο ).
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρίνισε επίσης ότι στην περίπτωση που τα κράτη μέλη εντοπίσουν παρατυπίες πρέπει, πάραυτα, να ενημερώσουν σχετικά την Επιτροπή και τα υπόλοιπα κράτη μέλη, μέσω του ηλεκτρονικού εργαλείου OFIS (σύστημα πληροφοριών για τη βιολογική γεωργία) της Επιτροπής³⁴. Από τον προηγούμενο έλεγχό μας, η επικοινωνία εκ μέρους των κρατών μελών έγινε μεν ταχύτερη, ωστόσο διαπιστώσαμε και πάλι καθυστερήσεις (βλέπε πλαίσιο 1).
• Μόλις η κοινοποίηση καταχωριστεί στο OFIS, η Επιτροπή αναμένει από τη χώρα στην οποία απευθύνεται η κοινοποίηση να εξετάσει τις πιθανές αιτίες της παρατυπίας και να απαντήσει μέσω OFIS εντός 30 ημερών³⁵. Από τον τελευταίο έλεγχό μας, οι χρόνοι απάντησης έχουν βελτιωθεί. Το 2017, το 85 % των απαντήσεων δόθηκε εγκαίρως (60 % το 2016).
• Από το 2013, τα κράτη μέλη πρέπει να συμπεριλαμβάνουν υποχρεωτικές πληροφορίες για τον τομέα της βιολογικής παραγωγής και τους σχετικούς ελέγχους στις ετήσιες εκθέσεις για την ασφάλεια των τροφίμων που υποβάλλουν στην Επιτροπή³⁶. Στην πλειονότητα των εκθέσεων που αναλύσαμε, υπάρχει συγκεκριμένη αναφορά στη βιολογική παραγωγή. Εντούτοις, από την τρέχουσα ανάλυσή μας επιβεβαιώνεται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες αδυναμίες, τις οποίες είχαμε διαπιστώσει στο παρελθόν³⁷ (βλέπε πλαίσιο 1).

Το πρόβλημα της εποπτείας του συστήματος ελέγχου για τα εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα αντιμετωπίστηκε εν μέρει

Ένα σχετικά μικρό μέρος των καταναλωνόμενων βιολογικών προϊόντων στην ΕΕ προέρχεται από εισαγωγές (βλέπε σημείο 16 για παράδειγμα). Τα βιολογικά προϊόντα που εισάγονται από τρίτες χώρες μπορούν να πιστοποιηθούν με δύο τρόπους:

• στο πλαίσιο των εθνικών κανόνων των χωρών που η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι διαθέτουν αρχές, κανόνες παραγωγής και συστήματα ελέγχου για τα βιολογικά προϊόντα ισοδύναμα εκείνων που προβλέπουν οι κανονισμοί της ΕΕ³⁸ (που αναφέρονται στη συνέχεια ως ισοδύναμες τρίτες χώρες),
• όσον αφορά τις άλλες χώρες, από τους φορείς ελέγχου που έχει αναγνωρίσει η Επιτροπή σχετικά με τη βιολογική παραγωγή εκτός ΕΕ, σύμφωνα με ισοδύναμους κανόνες παραγωγής και συστήματα ελέγχου³⁹ (που αναφέρονται στη συνέχεια ως ισοδύναμοι φορείς ελέγχου).

Το 2018, 114 χώρες εξήγαγαν βιολογικά προϊόντα στην ΕΕ. Στο γράφημα 4 παρουσιάζονται οι 20 σημαντικότερες χώρες, με τις ισοδύναμες τρίτες χώρες να αναγράφονται με σκούρο μπλε χρώμα. Περίπου το 87 % των εισαγόμενων βιολογικών προϊόντων πιστοποιούνται από ισοδύναμους φορείς ελέγχου.

Σημείωση: Οι ισοδύναμες τρίτες χώρες αναγράφονται με σκούρο μπλε χρώμα.

* Η Νορβηγία και η Ελβετία δεν περιλαμβάνονται στο συγκεκριμένο γράφημα, δεδομένου ότι το σύστημα TRAde Control and Expert System (TRACES) της Επιτροπής δεν περιλαμβάνει πληροφορίες για τις εξαγωγές από αυτές τις χώρες.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει των δεδομένων του συστήματος TRACES (καθεστώς πιστοποίησης = «υπογεγραμμένη δήλωση του πρώτου παραλήπτη»).

Επί του παρόντος υπάρχουν δεκατρείς ισοδύναμες τρίτες χώρες⁴⁰, οι οποίες αντιστοιχούν στο 13 % περίπου των βιολογικών προϊόντων. Έκαστη εξ αυτών έχει υπογράψει συμφωνία ή ρύθμιση με την Επιτροπή σχετικά με την ισοδυναμία της βιολογικής παραγωγής. Από το 2014, στις τρίτες χώρες που έχουν αναγνωριστεί ως ισοδύναμες εφαρμόζεται ένα νέο καθεστώς αναγνώρισης, το οποίο βασίζεται σε διεθνείς εμπορικές συμφωνίες . Η πρώτη τέτοιου είδους συμφωνία υπεγράφη με τη Χιλή το 2017⁴¹. Η πρώτη τέτοιου είδους συμφωνία υπεγράφη με τη Χιλή το 2017⁴² (βλέπε πίνακα 2).

Πίνακας 2 — Επισκόπηση των τρίτων χωρών που έχουν υπογράψει με την Επιτροπή συμφωνία για την ισοδυναμία της βιολογικής παραγωγής

Στις ενότητες που ακολουθούν, για κάθε καθεστώς εισαγωγής, παρουσιάζουμε τις διαπιστώσεις μας όσον αφορά τα ακόλουθα θέματα:

• τους ελέγχους της Επιτροπής εκτός της ΕΕ,
• την ανταλλαγή πληροφοριών,
• τις διαδικασίες επιβολής της Επιτροπής.

Στη συνέχεια εξετάζουμε τον ρόλο των κρατών μελών όσον αφορά τα εισαγόμενα προϊόντα.

Η Επιτροπή άρχισε τη διεξαγωγή ελέγχων εκτός της ΕΕ, ωστόσο η πλειονότητα των ισοδύναμων φορέων ελέγχου δεν έχει ελεγχθεί ακόμη

Στην ειδική έκθεσή μας αριθ. 9/2012, συστήσαμε στην Επιτροπή να μεριμνήσει για την άσκηση κατάλληλης εποπτείας επί των χωρών που υπάγονται στον κατάλογο των ισοδύναμων τρίτων χωρών για βιολογική παραγωγή (βλέπε επίσης παράρτημα). Η Επιτροπή έπρεπε επίσης να διασφαλίζει την εποπτεία των ισοδύναμων φορέων ελέγχου⁴³.

Από την παρακολούθηση της δράσης που ανέλαβε η Επιτροπή σε συνέχεια της σύστασής μας, διαπιστώσαμε ότι από το 2012 διενεργεί ελέγχους εκτός της ΕΕ (βλέπε σημείο 31) και ότι στους ελέγχους αυτούς διατίθεται πλέον ένα σημαντικό μέρος των πόρων που διαθέτει για τον έλεγχο της βιολογικής παραγωγής (βλέπε πίνακα 3).

Πίνακας 3 ‑ Έλεγχοι τους οποίους διενήργησε η ΓΔ Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων σε τρίτες χώρες μεταξύ 2012 και 2018

* Η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται με την επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και συνάδει με το ψήφισμα 1244/1999 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τη γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου.

** Ελέγχθηκε μέσω εξέτασης εγγράφων στην έδρα των φορέων ελέγχου στην ΕΕ.

Ισοδύναμοι φορείς ελέγχου

Οι ισοδύναμοι φορείς ελέγχου έχουν συχνά την έδρα τους στην ΕΕ, αλλά ασκούν τις δραστηριότητές τους σε ολόκληρο τον κόσμο. Είναι δύσκολο για την Επιτροπή να διασφαλίζει την εποπτεία των ισοδύναμων φορέων ελέγχου, επειδή δεν μπορεί να βασίζεται στο έργο κάποιας αρμόδιας αρχής, όπως στην περίπτωση των κρατών μελών της ΕΕ ή των ισοδύναμων τρίτων χωρών (βλέπε σημείο 14).

Στα τέλη του Ιουνίου 2018, υπήρχαν 57 εγκεκριμένοι ισοδύναμοι φορείς ελέγχου. Οι εν λόγω φορείς ελέγχου μπορεί να αναγνωριστούν για μία ή για περισσότερες τρίτες χώρες και, ορισμένες φορές, ένας μόνο οργανισμός μπορεί να έχει την ευθύνη ελέγχου περισσότερων από 50 χωρών. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή πρέπει να εγκρίνει και να εποπτεύει μεγάλο αριθμό συνδυασμών «φορέων ελέγχου / χωρών»⁴⁴.

Η Επιτροπή άρχισε να ελέγχει τους αναγνωρισμένους ισοδύναμους φορείς ελέγχου το 2013 και μέχρι το τέλος του 2018 είχε διενεργήσει 25 τέτοιους ελέγχους⁴⁵, συνήθως στην έδρα του φορέα και σε μία τρίτη χώρα σχετικά με την οποία έχει αναγνωριστεί ο εν λόγω φορέας ελέγχου. Εκτιμούμε ότι οι συνδυασμοί «φορέων ελέγχου / χωρών» τους οποίους έχει ελέγξει η Επιτροπή από το 2013 καλύπτουν σχεδόν το ένα τρίτο των βιολογικών προϊόντων που εισήχθηκαν με αυτό το καθεστώς. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να περάσουν αρκετά χρόνια προτού η Επιτροπή πραγματοποιήσει επίσκεψη ελέγχου σε μια συγκεκριμένη χώρα ή σε συγκεκριμένο φορέα ελέγχου (βλέπε πλαίσιο 2).

Βάσει των συμβουλών των σχετικών υπηρεσιών της Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) για ζητήματα ασφάλειας, ορισμένες φορές οι προγραμματισμένες επισκέψεις σε κάποιες χώρες ακυρώνονται ή αναβάλλονται (παραδείγματος χάριν, στην Αίγυπτο ή το Μεξικό). Η προσέγγιση αυτή είναι κατανοητή, αλλά περιορίζει τον βαθμό βεβαιότητας που μπορεί να αποκομίσει η Επιτροπή βάσει της εποπτείας που ασκεί στις χώρες αυτές.

Από τις διαπιστώσεις των ελέγχων της Επιτροπής καθίσταται σαφής η ανάγκη ύπαρξης εμπεριστατωμένης και τακτικής εποπτείας των ισοδύναμων φορέων ελέγχου. Η Επιτροπή παρακολουθεί τη συνέχεια που δίδεται στις διαπιστώσεις, αλλά μπορεί να χρειαστεί πολύ χρόνο για την αποκατάσταση των αδυναμιών των διαφορετικών φορέων ελέγχου που δραστηριοποιούνται στην ίδια χώρα. Βλέπε πλαίσιο 3 με σχετικό παράδειγμα.

Μόλις τεθεί σε ισχύ ο νέος κανονισμός για τη βιολογική παραγωγή (βλέπε σημείο 21), το καθεστώς ισοδυναμίας θα αντικατασταθεί σταδιακά, μεταξύ 2021 και 2023, από ένα καθεστώς στο πλαίσιο του οποίου τα πρότυπα και τα συστήματα ελέγχου της βιολογικής παραγωγής που θα εφαρμόζουν οι φορείς ελέγχου θα πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανόνες της ΕΕ. Δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν θα πρέπει πλέον να αξιολογεί την ισοδυναμία των προτύπων βιολογικής παραγωγής και του συστήματος ελέγχου του φορέα ελέγχου, αυτή η βάσει συμμόρφωσης προσέγγιση θα μειώσει τον χρόνο που απαιτείται για την προετοιμασία των επισκέψεων ελέγχου και την εξέταση των νέων αιτήσεων και των ετήσιων εκθέσεων.

Ισοδύναμες τρίτες χώρες

Η εποπτεία που ασκεί η Επιτροπή επί των ισοδύναμων τρίτων χωρών έχει βελτιωθεί από τον προηγούμενο έλεγχό μας. Από το 2012, η Επιτροπή διενήργησε δέκα ελέγχους σε οκτώ ισοδύναμες τρίτες χώρες (βλέπε πίνακα 3) και το 2014 συμμετείχε σε αξιολόγηση από ομοτίμους του συστήματος ελέγχου των ΗΠΑ. Οι ισοδύναμες τρίτες χώρες που δεν ελέγχθηκαν κατά την περίοδο αυτή είναι η Νέα Ζηλανδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, οι οποίες αντιστοιχούν από κοινού σε λιγότερο από 1 % των εισαγωγών βιολογικών προϊόντων στην ΕΕ, καθώς και η Χιλή, η οποία υπέγραψε συμφωνία με την ΕΕ το 2017.

Οι διενεργηθέντες έλεγχοι ανέδειξαν σημαντικές αδυναμίες. Σε πολλές περιπτώσεις, στο πλαίσιο της παρακολούθησης της συνέχειας που είχε δοθεί στους ελέγχους της, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι σχετικές χώρες είχαν λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση των αδυναμιών τους (βλέπε πλαίσιο 4).

Η Επιτροπή δεν πραγματοποίησε ανάλυση κινδύνου του συστήματος ελέγχου των βιολογικών προϊόντων σε δύο χώρες της ΕΖΕΣ, στη Νορβηγία⁴⁹ και στην Ισλανδία. Επιπλέον, χρειάστηκαν περισσότερα από οκτώ χρόνια για να ενσωματωθούν οι κανονισμοί⁵⁰ της ΕΕ για τη βιολογική παραγωγή στη συμφωνία για τον ΕΟΧ⁵¹, κάτι που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2017. Τον Οκτώβριο του 2018, η Επιτροπή συνόδευσε για πρώτη φορά την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ σε έλεγχο του συστήματος ελέγχου των βιολογικών προϊόντων στη Νορβηγία⁵².

Η ανταλλαγή πληροφοριών βελτιώθηκε, αλλά η Επιτροπή θα μπορούσε να την αξιοποιεί καλύτερα και ταχύτερα

Ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις παρατυπίες

Το 2013, η Επιτροπή διεύρυνε το εργαλείο OFIS⁵³ με σκοπό να υπάρχει ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών, των ισοδύναμων τρίτων χωρών και των ισοδύναμων φορέων ελέγχου σχετικά με παρατυπίες που αφορούν τα εισαγόμενα αγαθά. Η Επιτροπή ενέκρινε διαδικασίες για την παρακολούθηση της συνέχειας που δόθηκε στις παρατυπίες.

Όσον αφορά τις παρατυπίες που γνωστοποιούνται για προϊόντα τα οποία εισάγονται μέσω του καθεστώτος των ισοδύναμων φορέων ελέγχου, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών είναι οι κύριοι παράγοντες στην παρακολούθηση της συνέχειας. Επικοινωνούν με τον σχετικό φορέα ελέγχου μέσω του OFIS και ζητούν περαιτέρω πληροφορίες έως ότου ικανοποιηθούν πλήρως με την απάντηση που θα λάβουν. Σε περίπτωση που δεν δοθεί απάντηση στο ζήτημα των παρατυπιών, η Επιτροπή επικοινωνεί άμεσα με τον φορέα ελέγχου.

Όσον αφορά τα προϊόντα που εισήχθησαν μέσω του καθεστώτος των ισοδύναμων τρίτων χωρών, η Επιτροπή παρακολουθεί τις γνωστοποιήσεις του συστήματος OFIS. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις εντοπίσαμε ελάχιστα στοιχεία που να αποδεικνύουν την αποτελεσματική παρακολούθηση της συνέχειας.

Ετήσιες εκθέσεις

Εκτός από τις γνωστοποιήσεις που ανταλλάσσονται μέσω του εργαλείου OFIS, η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει ετήσιες εκθέσεις από κάθε αναγνωρισμένο ως ισοδύναμο φορέα ελέγχου⁵⁴ και τρίτη χώρα⁵⁵, στις οποίες να περιγράφεται ο τρόπος εφαρμογής του συστήματος ελέγχου. Οι ετήσιες εκθέσεις των φορέων ελέγχου πρέπει να περιλαμβάνουν τις τελευταίες εκθέσεις αξιολόγησης του οργανισμού διαπίστευσης.

Σύμφωνα με τους εσωτερικούς κανόνες της, η Επιτροπή πρέπει να εξετάζει τις ετήσιες εκθέσεις εντός τριών μηνών από την υποβολή τους. Εξετάσαμε δέκα ετήσιες εκθέσεις τις οποίες είχαν καταρτίσει οι φορείς ελέγχου. Σε μία περίπτωση, δεν είχε πραγματοποιηθεί καμία αξιολόγηση. Μόνο σε τρεις περιπτώσεις η Επιτροπή εξέτασε τις εκθέσεις εντός της τρίμηνης προθεσμίας, ενώ για την εξέταση άλλων τριών εκθέσεων χρειάστηκε εννέα μήνες ή και περισσότερο. Διαπιστώσαμε παρόμοιες καθυστερήσεις στην ανάλυση των ετήσιων εκθέσεων που υπέβαλαν ισοδύναμες τρίτες χώρες⁵⁶.

Συνεργασία με άλλους φορείς και αρχές

Όσον αφορά τις εποπτικές δραστηριότητες επί των ισοδύναμων φορέων ελέγχου, η Επιτροπή βασίζεται επίσης στις εκθέσεις αξιολόγησης που καταρτίζουν οι οργανισμοί διαπίστευσης. Το 2017 και το 2018, η Επιτροπή διοργάνωσε μια ετήσια συνεδρίαση με τους οργανισμούς διαπίστευσης. Εντούτοις, δεν υπάρχουν συμφωνίες συνεργασίας, οι οποίες να καθορίζουν τους όρους για την τακτική ανταλλαγή πληροφοριών ή να δίνουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα πρόσβασης στα αποδεικτικά στοιχεία που αποτελούν τη βάση των ετήσιων εκθέσεων αξιολόγησης ή να της επιτρέπουν να συνοδεύει τους οργανισμούς διαπίστευσης στις αξιολογήσεις τους, στις περιπτώσεις που η Επιτροπή θεωρεί ότι μια συντονισμένη προσέγγιση θα ήταν αποδοτικότερη για την εποπτεία των ισοδύναμων φορέων ελέγχου.

Συχνά, οι εξαγωγείς προς την ΕΕ πωλούν επίσης τα προϊόντα τους και σε άλλες αγορές. Επομένως, οφείλουν επίσης να συμμορφώνονται με τους κανόνες για τη βιολογική παραγωγή που καθορίζουν αυτές οι άλλες χώρες εισαγωγής, και υπόκεινται στην εποπτεία των αρμόδιων αρχών τους. Δεδομένου ότι η Επιτροπή διαθέτει περιορισμένους πόρους για την ανάλυση των πληροφοριών που λαμβάνει (βλέπε σημεία 68 και 69) ή για τη διενέργεια δικών της ελέγχων (βλέπε σημεία 57 και 58), θα μπορούσε να αναπτύξει τη συνεργασία της με τις αρχές άλλων σημαντικών χωρών εισαγωγής, προκειμένου να ενισχυθεί η εποπτεία των εισαγωγών. Η Επιτροπή έκανε ορισμένα αρχικά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση, διοργανώνοντας από το 2016 πολυμερείς συζητήσεις (στρογγυλής τραπέζης) με ορισμένες τρίτες χώρες (ΗΠΑ, Καναδά, Χιλή, Ελβετία, Ιαπωνία και Νότια Κορέα). Εντούτοις, δεν έχουν τεθεί ακόμη σε εφαρμογή περισσότερο συστηματικοί δίαυλοι επικοινωνίας. Παραδείγματος χάριν, η Επιτροπή επιδιώκει περαιτέρω να προωθήσει την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις παραβάσεις, τις εκθέσεις επιτόπιων αποστολών και τη συζήτηση για την κοινή αντίληψη των προβλημάτων σε ορισμένες χώρες.

Η επιβολή από την Επιτροπή ήταν δύσκολη και χρονοβόρα, αλλά οι επικείμενες αλλαγές στους κανόνες αποσκοπούν να την καταστήσουν ταχύτερη και αποτελεσματικότερη

Ισοδύναμοι φορείς ελέγχου

Στην περίπτωση που ένας φορέας ελέγχου δεν παράσχει εγκαίρως τις απαιτούμενες πληροφορίες στην Επιτροπή, δεν λάβει διορθωτικά μέτρα ή αρνηθεί να υποβληθεί σε επιτόπια εξέταση, η Επιτροπή μπορεί να αναστείλει την καταχώρισή του στον κατάλογο των αναγνωρισμένων φορέων ελέγχου, να τον αποσύρει από τον κατάλογο αυτό⁵⁷, ή να τροποποιήσει τις προδιαγραφές που τον αφορούν. Στην πράξη, η Επιτροπή απέσυρε την αναγνώριση από επτά φορείς ελέγχου. Ωστόσο, ο χρόνος που μεσολάβησε μεταξύ της απόφασης ανάκλησης της αναγνώρισης του φορέα ελέγχου και της θέσης σε ισχύ της απόφασης ανήλθε κατά μέσο όρο σε τέσσερις μήνες. Εν τω μεταξύ, οι φορείς ελέγχου εξακολούθησαν να πιστοποιούν βιολογικά προϊόντα και να εκδίδουν πιστοποιητικά επιθεώρησης ενόψει της εξαγωγής τους. Δυνάμει του νέου κανονισμού ⁵⁸, η Επιτροπή θα μπορεί να εκδίδει άμεσα εφαρμοστέες εκτελεστικές πράξεις για δεόντως δικαιολογημένους επιτακτικούς λόγους επείγουσας ανάγκης, με σκοπό την ταχύτερη ανάκληση της αναγνώρισης των φορέων ελέγχου.

Ισοδύναμες τρίτες χώρες

Στην περίπτωση που η αρμόδια αρχή μιας τρίτης χώρας αρνηθεί να υλοποιήσει τις συστάσεις ή δεν τηρήσει μια προθεσμία υλοποίησης σύστασης, η Επιτροπή μπορεί να αποσύρει την τρίτη χώρα από τον κατάλογο των αναγνωρισμένων τρίτων χωρών ή να μεταβάλει την εμβέλεια της σχετικής αναγνώρισης⁵⁹. Η Επιτροπή χρησιμοποίησε αυτή τη δυνατότητα μία φορά (βλέπε πλαίσιο 4).

Η εμπορική συμφωνία με τη Χιλή του 2017 (βλέπε 52) περιλαμβάνει μηχανισμούς για την επικοινωνία, την επαλήθευση, καθώς και την επίλυση των διαφορών⁶⁰, οι οποίοι συμβάλλουν στην τήρηση των κανόνων.

Αδυναμίες στους ελέγχους των κρατών μελών επί των εισαγωγών βιολογικών προϊόντων

Τα κράτη μέλη της ΕΕ διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στο σύστημα ελέγχου των εισαγόμενων προϊόντων, δεδομένου ότι διενεργούν ελέγχους στα εισαγόμενα προϊόντα και στους εισαγωγείς.

Έλεγχοι των κρατών μελών στα εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα

Τα κράτη μέλη πρέπει να επαληθεύουν τα φορτία των προϊόντων που εισάγονται στην ΕΕ, πριν από τη θέση τους σε ελεύθερη κυκλοφορία εντός αυτής⁶¹. Πρέπει να διενεργούν έλεγχο των εγγράφων και μπορούν επίσης, κατά περίπτωση, βάσει της αξιολόγησης κινδύνου τους, να διενεργούν επιπλέον φυσικούς ελέγχους (όπως ελέγχους της συσκευασίας, της επισήμανσης ή να προβαίνουν σε δειγματοληψία για ανάλυση και εργαστηριακή εξέταση). Βάσει των αποτελεσμάτων των ελέγχων, η αρχή του κράτους μέλους μπορεί στη συνέχεια να εγκρίνει το αντίστοιχο πιστοποιητικό επιθεώρησης (βλέπε σημείο 84).

Η Επιτροπή μπορεί να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη ώστε να αναπτύξει μια κοινή προσέγγιση σχετικά με τους ελέγχους που πρέπει να διενεργούνται επί των εισαγόμενων προϊόντων. Παραδείγματος χάριν, τον Δεκέμβριο του 2015, η Επιτροπή δημοσίευσε κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με πρόσθετους επίσημους ελέγχους, ως αντίδραση σε σειρά παρατυπιών που είχαν εντοπιστεί νωρίτερα σε φορτία από την Ουκρανία και ορισμένες γειτονικές χώρες. Οι εν λόγω κατευθυντήριες οδηγίες εγκρίθηκαν από τα κράτη μέλη της ΕΕ και αναθεωρούνταν ετησίως. Επί του παρόντος ισχύουν για την Ουκρανία, το Καζαχστάν και τη Ρωσική Ομοσπονδία.

Εντοπίσαμε αδυναμίες στους ελέγχους που διενήργησαν τρία κράτη μέλη επί των εισαγόμενων βιολογικών προϊόντων (βλέπε πλαίσιο 5).

Επιπροσθέτως, τα κράτη μέλη πρέπει να διενεργούν τακτικούς ελέγχους σε όλα τα εισαγόμενα προϊόντα (βιολογικά και μη) σε διαφορετικά σημεία της αλυσίδας τροφίμων, χρησιμοποιώντας προσέγγιση βάσει κινδύνου⁶². και να υποβάλλουν ετησίως έκθεση στην Επιτροπή σχετικά με τα αποτελέσματα αυτών των ελέγχων. Αναλύσαμε ένα δείγμα ετήσιων εκθέσεων σχετικά με 12 κράτη μέλη. Σε καμία από τις εκθέσεις αυτές δεν υπήρχαν συγκεκριμένες πληροφορίες για τους επίσημους ελέγχους σχετικά με τα εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα. Ελλείψει αυτών των πληροφοριών, η Επιτροπή δεν μπορεί να γνωρίζει ποιοι έλεγχοι διενεργήθηκαν επί των εισαγόμενων βιολογικών προϊόντων και ποια ήταν τα αποτελέσματά τους.

Έλεγχοι των κρατών μελών στους εισαγωγείς

Μέσω της εποπτείας τους επί των φορέων ελέγχου, τα κράτη μέλη μπορούν να εξακριβώνουν αν οι διαδικασίες που εφαρμόζουν και οι έλεγχοι που διενεργούν οι εισαγωγείς είναι επαρκείς. Στην ειδική έκθεσή μας του 2012, διαπιστώσαμε ότι οι έλεγχοι που διενεργούν οι φορείς ελέγχου επί των εισαγωγέων είναι συχνά ελλιπείς. Στο πλαίσιο του εν προκειμένω ελέγχου, παρακολουθήσαμε τη συνέχεια που δόθηκε σε αυτή τη διαπίστωση, και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι τα ανωτέρω εξακολουθούν να ισχύουν σε ορισμένα κράτη μέλη (βλέπε επίσης πλαίσιο 6).

Η ιχνηλασιμότητα βελτιώθηκε, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες αδυναμίες

Σύμφωνα με τη γενική νομοθεσία για τα τρόφιμα, οι επιχειρήσεις τροφίμων και ζωοτροφών πρέπει να διασφαλίζουν την ιχνηλασιμότητα σε κάθε στάδιο της παραγωγής, της μεταποίησης και της διανομής. Πρέπει να μπορούν να εντοπίζονται οι επιχειρήσεις στις οποίες προμηθεύουν τα προϊόντα τους και να ανιχνεύεται κάθε κρίκος στην αλυσίδα τροφίμων μέχρι τον άμεσο προμηθευτή ⁶³. Ο κανόνας αυτός αφορά όλα τα είδη τροφίμων.

Όσον αφορά τα βιολογικά προϊόντα, η ιχνηλασιμότητα πρέπει να υπερβαίνει τις απαιτήσεις της γενικής νομοθεσίας για τα τρόφιμα. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει κάποια αναλυτική μέθοδος με την οποία να καθορίζεται κατά πόσον ένα προϊόν είναι βιολογικό ή όχι, η ιχνηλασιμότητα πρέπει να επιτρέπει την επαλήθευση της βιολογικής ιδιότητας ενός προϊόντος κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού. Σκοπός ενός ελέγχου ιχνηλασιμότητας είναι i) να εντοπιστούν όλες οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, ii) να ελεγχθεί η βιολογική πιστοποίησή τους, και iii) στις περιπτώσεις που υπάρχει πρόβλημα συμμόρφωσης με τους κανόνες, να ανιχνευθεί η πηγή του προϊόντος και να απομονωθεί το πρόβλημα, μην επιτρέποντας στα σχετικά προϊόντα να φθάσουν στους καταναλωτές.

Στην ειδική έκθεσή μας αριθ. 9/2012 πραγματοποιήσαμε αναφορά στον έλεγχό μας σχετικά με την ιχνηλασιμότητα δείγματος βιολογικών προϊόντων. Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι οι αρμόδιες αρχές στα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν δυσκολίες κατά τη διασφάλιση της ιχνηλασιμότητας των βιολογικών προϊόντων εντός της δικαιοδοσίας τους και ότι η επίτευξή της ήταν ακόμη δυσκολότερη για προϊόντα που διέρχονται από τα σύνορα. Διατυπώσαμε τη σύσταση να ενισχυθούν οι έλεγχοι προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι επιχειρήσεις πληρούν τις κανονιστικές απαιτήσεις σχετικά με την ιχνηλασιμότητα, και η Επιτροπή να αποσαφηνίσει τους ρόλους και τις αρμοδιότητες των διαφόρων παραγόντων (βλέπε επίσης παράρτημα).

Η ιχνηλασιμότητα βελτιώθηκε στο εσωτερικό της ΕΕ, ωστόσο δεν μπόρεσαν να εντοπιστούν όλοι οι παραγωγοί

Η Επιτροπή έλαβε μέτρα για την υλοποίηση της σύστασής μας. Προσέθεσε μία ενότητα για τις εισαγωγές βιολογικών προϊόντων στο TRACES (TRAde Control and Expert System), το ηλεκτρονικό εργαλείο για την παρακολούθηση των τροφίμων και ζωοτροφών⁶⁴. Από τον Οκτώβριο του 2017, οι φορείς ελέγχου πρέπει να εκδίδουν ηλεκτρονικά πιστοποιητικά επιθεώρησης, τα οποία να συνοδεύουν κάθε φορτίο εισαγόμενων βιολογικών προϊόντων. Η ενότητα TRACES-COI τέθηκε σε εφαρμογή για να βελτιωθεί η ιχνηλασιμότητα των βιολογικών προϊόντων, καθώς και για να παρέχονται περισσότερο ολοκληρωμένα στατιστικά στοιχεία για τις εισαγωγές βιολογικών προϊόντων.

Στο πλαίσιο των ελέγχων της στα κράτη μέλη, η Επιτροπή (ΓΔ Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων) ζητεί από τις αρμόδιες αρχές να προβούν σε διερεύνηση της ιχνηλασιμότητας για δύο βιολογικά προϊόντα (τα οποία επιλέγονται από το κλιμάκιο ελέγχου της Επιτροπής). Στην περίπτωση συστατικών που προέρχονται από τρίτες χώρες, η διερεύνηση αφορά μόνο τις κινήσεις μετά την εισαγωγή στην ΕΕ.

Στο πλαίσιο του ελέγχου μας, επιλέξαμε 105 προϊόντα και ζητήσαμε από τις αρμόδιες αρχές σε 18 κράτη μέλη, καθώς και από την Επιτροπή:

να εντοπίσουν αυτά τα προϊόντα στα προηγούμενα στάδια της αλυσίδας παραγωγής έως το επίπεδο του παραγωγού (υπερβαίνοντας επίσης τα σύνορα της ΕΕ, στην περίπτωση που ήταν απαραίτητο), και

να παράσχουν, για όλες τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, το πιστοποιητικό βιολογικής παραγωγής που ήταν σε ισχύ κατά τον χρόνο της επεξεργασίας/παραγωγής/μεταποίησης του προϊόντος.

Τα αποτελέσματα της διερεύνησης της ιχνηλασιμότητας ήταν καλύτερα από τα αντίστοιχα που αναφέρονταν στην έκθεσή μας του 2012 για τα προϊόντα που προέρχονται από το εσωτερικό της Ένωσης (βλέπε γράφημα 5), και σταθερά για τα εισαγόμενα προϊόντα. Παρ’ όλα αυτά, πολλά προϊόντα δεν μπορούσαν να εντοπιστούν έως το επίπεδο του γεωργικού παραγωγού.

Πηγή: ΕΕΣ.

Οι έλεγχοι ιχνηλασιμότητας είναι ορισμένες φορές δύσκολοι και χρονοβόροι για διάφορους λόγους, όπως οι εξής:

1. η πολυπλοκότητα της αλυσίδας εφοδιασμού,
2. προβλήματα στην αξιολόγηση της ειλικρίνειας των πιστοποιητικών βιολογικής παραγωγής, λόγω της χρήσης διαφορετικών βάσεων δεδομένων στην ΕΕ οι οποίες δεν είναι εναρμονισμένες ως προς το περιεχόμενό τους και δεν είναι πρακτικές στην περίπτωση που δεν είναι γνωστός ο φορέας ελέγχου της επιχείρησης,
3. έλλειψη συντονισμού μεταξύ ορισμένων αρμόδιων αρχών στα κράτη μέλη.

Χρειάστηκαν περισσότεροι από τρεις μήνες για να εντοπιστεί η αλυσίδα παραγωγής ορισμένων προϊόντων του δείγματός μας. Η βραδεία ιχνηλασιμότητα έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ικανότητα δράσης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης και στην παρεμπόδιση των σχετικών προϊόντων από το να φθάσουν στους καταναλωτές.

Η διερεύνηση της ιχνηλασιμότητας αποκάλυψε προβλήματα με την επισήμανση και τα πιστοποιητικά

Η διερεύνηση της ιχνηλασιμότητας κατέληξε σε ορισμένες πρόσθετες διαπιστώσεις, οι οποίες είναι επιζήμιες για την αξιοπιστία του συστήματος ελέγχου, και συγκεκριμένα:

• εσφαλμένη προέλευση του προϊόντος στο βιολογικό σήμα (βλέπε πλαίσιο 7);
• ελλιπής έκθεση επιθεώρησης του φορέα ελέγχου, η οποία παρέχει ελάχιστη διασφάλιση για μεγάλο αριθμό μονάδων παραγωγής και μεταποίησης σε διαφορετικές τρίτες χώρες (βλέπε Box 8).

Συμπεράσματα και συστάσεις

Το σύστημα ελέγχου για τα βιολογικά προϊόντα ορίζεται στους κανονισμούς της ΕΕ. Σκοπός του είναι να παρέχει στους καταναλωτές τη διασφάλιση ότι, όταν αγοράζουν βιολογικά προϊόντα, ενωσιακοί –ή ισοδύναμοι– κανόνες έχουν εφαρμοστεί σε κάθε στάδιο της αλυσίδας εφοδιασμού. Αυτό πρέπει να ισχύει ανεξαρτήτως του αν το προϊόν παράγεται στην ΕΕ ή εισάγεται από τρίτες χώρες. Διαπιστώσαμε ότι το σύστημα ελέγχου βελτιώθηκε από τον προηγούμενο έλεγχό μας και ότι οι συστάσεις μας, γενικώς, υλοποιήθηκαν (βλέπε παράρτημα), ωστόσο εξακολουθούσαν να υπάρχουν ορισμένα προβλήματα.

Όσον αφορά τα βιολογικά προϊόντα που παράγονται στην ΕΕ –που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της κατανάλωσης– τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη αποκατέστησαν πολλές από τις αδυναμίες τις οποίες είχαμε διαπιστώσει στην προηγούμενη έκθεσή μας.

Μετά την έκθεσή μας του 2012, η Επιτροπή άρχισε να πραγματοποιεί και πάλι επισκέψεις στα κράτη μέλη και μέχρι στιγμής έχει επισκεφθεί τα περισσότερα εξ αυτών. Διαπιστώσαμε ότι οι εργασίες αυτές εκτελέστηκαν δεόντως και παρακολουθήθηκε η συνέχεια που δόθηκε. Στο πλαίσιο των ελέγχων της Επιτροπής, εντοπίστηκαν ορισμένες αδυναμίες, οι οποίες ώθησαν τα κράτη μέλη να λάβουν διορθωτικά μέτρα. Πέραν των ελέγχων της, η Επιτροπή έλαβε πρωτοβουλίες σχετικά με τον συντονισμό και την επιμόρφωση, και συναντάται συχνά με εκπροσώπους των κρατών μελών προκειμένου να εξετάζει τη συνέχεια που δίδεται στις παρατυπίες και στους ισχυρισμούς περί απάτης (σημεία 31 έως 35).

Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών που αποτέλεσαν αντικείμενο του ελέγχου μας ανέλαβαν δράση για τη βελτίωση των συστημάτων ελέγχου τους. Τα έξι κράτη μέλη που αποτέλεσαν αντικείμενο της παρακολούθησής μας διόρθωσαν τις περισσότερες αδυναμίες που διαπιστώθηκαν την τελευταία φορά, μέσω αλλαγών στο νομικό πλαίσιο, βελτίωσης του συντονισμού με τους οργανισμούς διαπίστευσης και καλύτερες κατευθυντήριες οδηγίες για την εποπτεία των φορέων ελέγχου (σημείο 38). Τα οκτώ κράτη μέλη που εξετάσαμε διαθέτουν πλέον έναν κατάλογο με τα είδη μη συμμόρφωσης και τα αντίστοιχα μέτρα επιβολής (συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων) που πρέπει να επιβάλλουν οι φορείς ελέγχου σημείο 44). Παρ’ όλα αυτά, εντοπίσαμε ορισμένες αδυναμίες που αφορούν τις προηγούμενες διαπιστώσεις μας (σημείο 40 και 41). Επίσης, διαπιστώσαμε ότι η εφαρμογή των μέτρων επιβολής δεν είχε ακόμη εναρμονιστεί σε όλη την ΕΕ και ότι η υποβολή στοιχείων από τα κράτη μέλη παρουσίαζε ορισμένες φορές καθυστερήσεις και ελλείψεις (σημεία 43, 45 και 49).

Σύσταση 1 – Αποκατάσταση των αδυναμιών που παραμένουν στα συστήματα ελέγχου των κρατών μελών και στην υποβολή στοιχείων

Η Επιτροπή πρέπει:

να παρακολουθήσει τη συνέχεια που θα δοθεί στις υπόλοιπες αδυναμίες που εντοπίσαμε στα συστήματα ελέγχου των κρατών μελών·

να καταβάλει προσπάθειες ώστε να εναρμονιστεί καλύτερα ο ορισμός των παρατυπιών και των παραβάσεων, καθώς και τα αντίστοιχα μέτρα επιβολής, μέσω συζητήσεων με τα κράτη μέλη και έγκρισης εκτελεστικών πράξεων·

να παράσχει καθοδήγηση στις αρμόδιες αρχές για τη βελτίωση της υποβολής στοιχείων, παραδείγματος χάριν καλύπτοντας τα σχετικά κενά στις ετήσιες εκθέσεις τους.

Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση της σύστασης: 2020.

Μικρότερο μέρος των βιολογικών τροφίμων που καταναλώνονται στην ΕΕ είναι προϊόν εισαγωγής. Ισοδύναμοι φορείς ελέγχου πιστοποιούν περισσότερο από το 80 % των βιολογικών προϊόντων που εισάγονται στην ΕΕ. Το υπόλοιπο ποσοστό εισάγεται από ισοδύναμες τρίτες χώρες. Οι έλεγχοι της Επιτροπής από το 2012 έχουν καλύψει τις περισσότερες ισοδύναμες τρίτες χώρες (σημείο 62). Επίσης, η Επιτροπή άρχισε να επισκέπτεται ισοδύναμους φορείς ελέγχου και να ελέγχει επιτόπου τις δραστηριότητές τους στις τρίτες χώρες. Μέχρι τώρα έχει καλύψει τα συστήματα που εφαρμόζονται στο ένα τρίτο περίπου των εισαγωγών που πιστοποίησαν οι ισοδύναμοι φορείς ελέγχου  (σημεία 57 και 58). Είναι δύσκολο για την Επιτροπή να διασφαλίζει την εποπτεία των ισοδύναμων φορέων ελέγχου, δεδομένου ότι αποτελεί την αρμόδια αρχή και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να βασίζεται στο έργο κάποιας άλλης αρμόδιας αρχής, όπως στην περίπτωση των κρατών μελών ΕΕ ή των ισοδύναμων τρίτων χωρών. Όταν η Επιτροπή εντοπίσει αδυναμίες, μπορεί να χρειαστεί πολύς χρόνος για την αποκατάστασή τους στο επίπεδο των διαφορετικών φορέων ελέγχου που δραστηριοποιούνται στην ίδια χώρα (σημείο 60).

Εκτός από την παρακολούθηση της συνέχειας που δίδεται στους ελέγχους της, η Επιτροπή αναλύει συστηματικά τις ετήσιες εκθέσεις που της υποβάλλουν οι ισοδύναμοι φορείς ελέγχου και οι ισοδύναμες τρίτες χώρες. Ωστόσο, η Επιτροπή προβαίνει συχνά με καθυστέρηση στην εν λόγω αξιολόγηση (σημείο 69). Διαπιστώσαμε ότι η Επιτροπή βασίζεται στις εκθέσεις των οργανισμών διαπίστευσης, όμως δεν υπάρχουν επίσημες συμφωνίες συνεργασίας, οι οποίες να καθορίζουν τον τρόπο της τακτικής ανταλλαγής πληροφοριών ή να επιτρέπουν στην Επιτροπή να συντονίζει την εποπτεία με τους οργανισμούς διαπίστευσης (σημείο 70). Διαπιστώσαμε ότι η Επιτροπή μόλις είχε αρχίσει να διερευνά τις πιθανές συνεργίες, ώστε η εποπτεία των εισαγωγών βιολογικών προϊόντων να πραγματοποιείται σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές τρίτων χωρών που αποτελούν μεγάλες αγορές εισαγωγής τέτοιου είδους προϊόντων (Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδάς, Χιλή, Ελβετία, Ιαπωνία και Νότια Κορέα) (σημείο 71).

Όσον αφορά το σύστημα ελέγχου των εισαγωγών, η επιβολή από την Επιτροπή μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη και μακρά διαδικασία, εντούτοις εισήχθησαν νέοι κανόνες, προκειμένου να καταστεί ταχύτερη και αποτελεσματικότερη η επιβολή του εν λόγω συστήματος. Η Επιτροπή θα είναι σε θέση να εγκρίνει άμεσα εφαρμόσιμες εκτελεστικές πράξεις, ώστε να μπορεί να ανακαλέσει ταχύτερα την αναγνώριση ισοδύναμου φορέα ελέγχου (72). Όσον αφορά τις ισοδύναμες τρίτες χώρες, κατ’ αναλογία με την εμπορική συμφωνία με τη Χιλή, οι μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες θα μπορούν να περιλαμβάνουν μηχανισμούς για την επικοινωνία, την επαλήθευση και την επίλυση των διαφορών 74).

Τα κράτη μέλη φέρουν επίσης την ευθύνη για τη διενέργεια ελέγχων στα εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα και, μέσω της εποπτείας που ασκούν στους φορείς ελέγχου, εξακριβώνουν αν οι διαδικασίες που εφαρμόζουν και οι έλεγχοι που διενεργούν οι εισαγωγείς είναι επαρκείς. Εντοπίσαμε αδυναμίες στους ελέγχους των εισερχόμενων φορτίων και διαπιστώσαμε ότι, σε ορισμένα κράτη μέλη, οι έλεγχοι που διενεργούν οι φορείς ελέγχου στους εισαγωγείς εξακολουθούσαν να είναι ελλιπείς σημεία 75 έως 80).

Σύσταση 2 – Βελτίωση της εποπτείας επί των εισαγωγών μέσω καλύτερης συνεργασίας

Η Επιτροπή πρέπει:

να βελτιώσει την εποπτεία της επί των ισοδύναμων φορέων ελέγχου, ιδίως ενισχύοντας τη συνεργασία της με τους οργανισμούς διαπίστευσης και με τις αρμόδιες αρχές άλλων σημαντικών αγορών εισαγωγής·

να αξιολογεί ταχέως τις ετήσιες εκθέσεις των ισοδύναμων φορέων ελέγχου και των ισοδύναμων τρίτων χωρών·

να εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες στα κράτη μέλη για τον τρόπο διενέργειας ειδικών ελέγχων σχετικά με την εποπτεία, από τους φορείς ελέγχου, επί των εισαγωγέων και των εισαγόμενων βιολογικών προϊόντων.

Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση της σύστασης: 2020.

Για μια ακόμη φορά, πραγματοποιήσαμε διερεύνηση της ιχνηλασιμότητας, προκειμένου να εξακριβώσουμε αν τα βιολογικά προϊόντα μπορούσαν να εντοπιστούν έως το επίπεδο του γεωργικού παραγωγού και αν η βιολογική ιδιότητα του προϊόντος μπορούσε να καταδειχθεί με πιστοποιητικό σε κάθε στάδιο της αλυσίδας εφοδιασμού. Από τα αποτελέσματα φαίνεται ότι υπάρχει βελτίωση σε σύγκριση με τον προηγούμενο έλεγχο, ιδίως στο εσωτερικό της ΕΕ. Εντούτοις, δεν ήταν δυνατός ο εντοπισμός του γεωργικού παραγωγού σε όλα τα προϊόντα (σημεία 86 και 87). Διαπιστώσαμε ότι οι περισσότεροι φορείς ελέγχου στην ΕΕ διαθέτουν πλέον ηλεκτρονική βάση δεδομένων με τα πιστοποιητικά βιολογικής παραγωγής όλων των σχετικών επιχειρήσεων. Παρ’ όλα αυτά, οι εν λόγω βάσεις δεδομένων δεν είναι εναρμονισμένες ως προς το περιεχόμενό τους και δεν είναι πρακτικές στην περίπτωση που δεν είναι γνωστός ο φορέας ελέγχου της επιχείρησης σημείο 88). Η ιχνηλασιμότητα των εισαγόμενων προϊόντων θα μπορούσε να διευκολυνθεί από τη διαθεσιμότητα ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων για τις εκτός της ΕΕ επιχειρήσεις.

Σύσταση 3 – Διενέργεια περισσότερο ολοκληρωμένων ελέγχων ιχνηλασιμότητας

Η Επιτροπή πρέπει:

να προβαίνει σε διερευνήσεις ιχνηλασιμότητας πέραν των συνόρων της ΕΕ ως προς τις εποπτικές δραστηριότητες επί των εισαγόμενων προϊόντων και να χρησιμοποιεί τα αποτελέσματα για την καλύτερη στόχευση των ελέγχων ή των ad hoc επαληθεύσεων που αφορούν τους φορείς ελέγχου σε τρίτες χώρες·

να αναλύει, μαζί με τις αρμόδιες αρχές, τα αποτελέσματα των δοκιμασιών ιχνηλασιμότητας προκειμένου να εντοπίζει τις αδυναμίες και να καθορίζει τα πιθανά διορθωτικά μέτρα·

να βελτιώσει τη διασυνοριακή πρόσβαση σε δεδομένα σχετικά με τα πιστοποιητικά βιολογικής παραγωγής και να επιβάλει στους φορείς ελέγχου σε τρίτες χώρες την υποχρέωση να τηρούν ηλεκτρονικό κατάλογο των πιστοποιητικών τους.

Ημερομηνίες-στόχος για την υλοποίηση της σύστασης: α) και β) 2020, γ) 2024.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει ο Νικόλαος ΜΗΛΙΩΝΗΣ, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 13ης Φεβρουαρίου 2019.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Klaus-Heiner LEHNE
Πρόεδρος

Γλωσσάριο

Αρμόδια αρχή: Κεντρική αρχή κράτους μέλους (ή τρίτης χώρας) που είναι αρμόδια για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στον τομέα της βιολογικής παραγωγής ή κάθε άλλη αρχή στην οποία έχει ανατεθεί η συγκεκριμένη αρμοδιότητα.

Επιχείρηση: Ιδιώτης ή εταιρεία που παράγει, αποθηκεύει, μεταποιεί, μεταφέρει, εξάγει ή εισάγει βιολογικά προϊόντα.

Ισοδύναμη τρίτη χώρα: Τρίτη χώρα, για την οποία η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι εφαρμόζει, στον τομέα της βιολογικής παραγωγής, κανόνες και μέτρα ελέγχου ισοδύναμα με τα αντίστοιχα της ΕΕ.

Ισοδύναμος φορέας ελέγχου: Φορέας ελέγχου που λειτουργεί σε τρίτη χώρα, για την οποία η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι εφαρμόζει, στον τομέα της βιολογικής παραγωγής, κανόνες και μέτρα ελέγχου ισοδύναμα με τα αντίστοιχα της ΕΕ.

Ισοδύναμος/-η/-ο: Ικανός/-ή/-ό να ανταποκριθεί στους ίδιους στόχους και αρχές με την εφαρμογή κανόνων που εγγυώνται το ίδιο επίπεδο εξασφάλισης της συμμόρφωσης.

Οργανισμός διαπίστευσης: Δημόσιος ή ιδιωτικός οργανισμός που αναγνωρίζει επισήμως τους φορείς ελέγχου που μπορούν να υποβάλλουν σε έλεγχο και να παρέχουν πιστοποίηση σε τρίτους, σύμφωνα με τα πρότυπα που εφαρμόζονται στον τομέα της βιολογικής παραγωγής.

Φορέας ελέγχου: Ανεξάρτητος ιδιωτικός φορέας ή δημόσιος διοικητικός οργανισμός κράτους μέλους (αναφέρεται επίσης και ως «αρχή ελέγχου» στη σχετική νομοθεσία), ο οποίος διενεργεί επιθεωρήσεις και παρέχει πιστοποίηση στον τομέα της βιολογικής παραγωγής.

OFIS (Organic Farming Information System): Σύστημα πληροφοριών για τη βιολογική γεωργία – το σύστημα ΤΠ της Επιτροπής για την επεξεργασία των πληροφοριών που αφορούν τη βιολογική γεωργία. Επιτρέπει, πρώτον, την ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, της Νορβηγίας, της Ισλανδίας και της Επιτροπής και, δεύτερον, τη διάδοση των δεδομένων δημόσιου χαρακτήρα στους ευρωπαίους πολίτες και στις επιχειρήσεις.

TRACES (Trade Control and Expert System): Σύστημα ελέγχου και πραγματογνωμοσύνης στις συναλλαγές — το ηλεκτρονικό εργαλείο διαχείρισης της Επιτροπής που συγκεντρώνει όλες τις υγειονομικές απαιτήσεις για το ενδοενωσιακό εμπόριο και τις εισαγωγές ζώων, σπέρματος, εμβρύων και τροφίμων. Το σύστημα TRACES συστάθηκε με την απόφαση 2004/292/EΚ της Επιτροπής δυνάμει της οδηγίας 90/425/ΕΟΚ του Συμβουλίου.

Παραπομπές

¹ Αιτιολογική σκέψη 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/848 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2018, για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου (ΕΕ L 150 της 14.6.2018, σ. 1), η οποία τροποποιεί ελαφρώς την αιτιολογική σκέψη 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου, για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 (ΕΕ L 189 της 20.7.2007, σ. 1).

² Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 1991, περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής (ΕΕ L 198 της 22.7.1991, σ. 1).

³ Αιτιολογική σκέψη 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου, για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 (ΕΕ L 189 της 20.7.2007, σ. 1).

⁴ ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης: Κατάλογος των φορέων ελέγχου και των αρχών ελέγχου στον τομέα της βιολογικής παραγωγής στις 14.8.2018. βλέπε: http://ec.europa.eu/agriculture/ofis_public/r8/ctrl_r8.cfm?targetUrl=home&lang=en

⁵ Η Νορβηγία και η Ισλανδία είναι οι μοναδικές δύο χώρες ΕΖΕΣ που εφαρμόζουν την ενωσιακή νομοθεσία για τη βιολογική παραγωγή. Οι σχέσεις τους με την ΕΕ διέπονται από τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) και η βιολογική παραγωγή εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της συγκεκριμένης συμφωνίας. Επομένως, τα βιολογικά προϊόντα από τη Νορβηγία και την Ισλανδία μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα στην ΕΕ.

⁶ https://statistics.fibl.org/europe/key-indicators-europe.html

⁷ http://www.agencebio.org/le-marche-de-la-bio-en-france

⁸ Αιτιολογική σκέψη 17 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/848.

⁹ Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου.

¹⁰ ΕΕ L 189 της 20.7.2007, σ. 1.

¹¹ Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 889/2008 της Επιτροπής, της 5ης Σεπτεμβρίου 2008, σχετικά με τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων όσον αφορά τον βιολογικό τρόπο παραγωγής, την επισήμανση και τον έλεγχο των προϊόντων (ΕΕ L 250 της 18.9.2008, σ. 1) και Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1235/2008 της Επιτροπής, της 8ης Δεκεμβρίου 2008, για τον καθορισμό των λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου όσον αφορά τους όρους εισαγωγής βιολογικών προϊόντων από τρίτες χώρες (ΕΕ L 334 της 12.12.2008, σ. 25).

¹² Κανονισμός (ΕΕ) 2018/848.

¹³ Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (ΕΕ L 31 της 1.2.2002, σ. 1).

¹⁴ Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 882/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τη διενέργεια επισήμων ελέγχων της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και προς τους κανόνες για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων (ΕΕ 165 της 30.4.2004, σ. 1).

¹⁵ Κανονισμός (ΕΕ) 2017/625 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2017, για τους επίσημους ελέγχους και τις άλλες επίσημες δραστηριότητες που διενεργούνται με σκοπό την εξασφάλιση της εφαρμογής της νομοθεσίας για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές και των κανόνων για την υγεία και την καλή μεταχείριση των ζώων, την υγεία των φυτών και τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 999/2001, (ΕΚ) αριθ. 396/2005, (ΕΚ) αριθ. 1069/2009, (ΕΚ) αριθ. 1107/2009, (ΕΕ) αριθ. 1151/2012, (EE) αριθ. 652/2014, (ΕΕ) 2016/429 και (ΕΕ) 2016/2031 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1/2005 και (ΕΚ) αριθ. 1099/2009 του Συμβουλίου και των οδηγιών 98/58/ΕΚ, 1999/74/ΕΚ, 2007/43/ΕΚ, 2008/119/ΕΚ και 2008/120/ΕΚ του Συμβουλίου, και για την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 854/2004 και (ΕΚ) αριθ. 882/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών 89/608/ΕΟΚ, 89/662/ΕΟΚ, 90/425/ΕΟΚ, 91/496/ΕΟΚ, 96/23/ΕΚ, 96/93/ΕΚ και 97/78/ΕΚ του Συμβουλίου και της απόφασης 92/438/ΕΟΚ του Συμβουλίου (κανονισμός για τους επίσημους ελέγχους) (ΕΕ L 95 της 7.4.2017, σ. 1).

¹⁶ «Monitoring data on pesticide residues in food: results on organic versus conventionally produced food» – EFSA (http://www.efsa.europa.eu/publications). (http://www.efsa.europa.eu/publications).

¹⁷ Ειδική έκθεση αριθ. 2/2019, με τίτλο «Χημικοί παράγοντες κινδύνου στις τροφές μας: Η πολιτική της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων μας προστατεύει μεν, αλλά δεν έχουν λυθεί όλα τα προβλήματα».

¹⁸ Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ): διακυβερνητικός οργανισμός στον οποίο συμμετέχουν η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, η Νορβηγία και η Ελβετία.

¹⁹ Επιπλέον, η Επιτροπή διενήργησε πέντε ελέγχους με αντικείμενο τους ελέγχους σχετικά με την ύπαρξη υπολειμμάτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων στη βιολογική παραγωγή (στη Γερμανία, την Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο το 2015 και στη Φινλανδία και την Ισπανία το 2016).

²⁰ Έκθεση επισκόπησης με τίτλο «Organic Production – Member States». ΓΔ (SANTE) 2015 8950 – MR.

²¹ http://ec.europa.eu/food/audits-analysis/audit_reports/index.cfm

²² 21 επιστολές αφορούσαν το ίδιο θέμα (καθυστερημένες κοινοποιήσεις στο σύστημα OFIS) και αντιμετωπίστηκαν ως ομαδική περίπτωση.

²³ Ο εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 392/2013 της Επιτροπής προσέθεσε το κεφάλαιο 9, «Εποπτεία από τις αρμόδιες αρχές», στον κανονισμό αριθ. 889/2009.

²⁴ Άρθρο 92γ και 92ε.

²⁵ Άρθρο 92, στοιχείο β), του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 889/2008.

²⁶ Σημεία 35 έως 37 της ειδικής έκθεσης αριθ. 9/2012.

²⁷ Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 392/2013 προσέθεσε το άρθρο 92 δ, στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 889/2008.

²⁸ Σύμφωνα με τον κανονισμό, ο κατάλογος πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης που θίγουν τη βιολογική ιδιότητα των προϊόντων, καθώς και τις αντίστοιχες κυρώσεις. Σε ορισμένα κράτη μέλη (Βουλγαρία, Ιρλανδία, Γαλλία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο), ο κατάλογος περιλαμβάνει επίσης ήσσονος σημασίας περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, οι οποίες δεν θίγουν τη βιολογική ιδιότητα του προϊόντος.

²⁹ Όπως ορισμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, ΓΤΟ, λιπάσματα, πρόσθετες ύλες ζωοτροφών, βοηθητικά μέσα επεξεργασίας ή προϊόντα καθαρισμού και απολύμανσης.

³⁰ Το άρθρο 65, παράγραφος 2, του κανονισμού (EΚ) αριθ. 889/2008 ορίζει ότι ο ελάχιστος αριθμός πρέπει να αντιστοιχεί στο 5 % του αριθμού των επιχειρήσεων που υπόκεινται στον έλεγχο.

³¹ Άρθρο 29 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/848.

³² Άρθρο 92, παράγραφος 6, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό αριθ. 392/2013.

³³ Άρθρο 92, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό αριθ. 392/2013.

³⁴ Παρατυπίες που σχετίζονται με προϊόντα προερχόμενα από άλλα κράτη μέλη (άρθρο 92α, παράγραφος 1, του κανονισμού (EΚ) αριθ. 889/2008, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό αριθ. 392/2013), καθώς και με προϊόντα από το ίδιο κράτος μέλος, στην περίπτωση που η παρατυπία έχει επιπτώσεις για άλλο κράτος μέλος (άρθρο 92, στοιχείο α), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 2018/1584).

³⁵ Άρθρο 92α, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό αριθ. 392/2013.

³⁶ Άρθρο 92στ και παραρτήματα ΧΙΙΙβ και ΧΙΙΙγ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 392/2013.

³⁷ Σημείο 43 της ειδικής έκθεσης αριθ. 9/2012.

³⁸ Άρθρα 7 έως 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1235/2008.

³⁹ Άρθρα 10 έως 12 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1235/2008.

⁴⁰ Παράρτημα III του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1235/2008, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2018/949 της Επιτροπής, ο οποίος προσέθεσε τη Χιλή στο παράρτημα III.

⁴¹ Άρθρο 47 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 2018/848.

⁴² Συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Δημοκρατίας της Χιλής σχετικά με το εμπόριο βιολογικών προϊόντων (ΕΕ L 331 της 14.12.2017, σ. 4).

⁴³ Άρθρο 33, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007.

⁴⁴ Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ίδιος φορέας ελέγχου εφαρμόζει διαφορετικά πρότυπα σε διαφορετικές χώρες.

⁴⁵ Οι εν λόγω έλεγχοι αφορούν 17 από τους 57 φορείς ελέγχου που είχαν εγκριθεί στα τέλη Ιουνίου 2018.

⁴⁶ DG(SANTE) 2018 6392 (http://ec.europa.eu/food/audits-analysis/audit_reports/details.cfm?rep_id=3998).

⁴⁷ Ινδία (2012): http://ec.europa.eu/food/audits-analysis/audit_reports/details.cfm?rep_id=3059;
Ινδία (2015): http://ec.europa.eu/food/audits-analysis/audit_reports/details.cfm?rep_id=3641.

⁴⁸ Ελβετία (2013): http://ec.europa.eu/food/audits-analysis/audit_reports/details.cfm?rep_id=3215.

⁴⁹ Βάσει των στοιχείων της Eurostat, η Νορβηγία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας τροφίμων προς την ΕΕ. Δεν υπάρχουν διαθέσιμα συγκεκριμένα στοιχεία για το μερίδιο των βιολογικών τροφίμων.

⁵⁰ Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 834/2007 και οι σχετικοί εκτελεστικοί κανονισμοί.

⁵¹ Η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο συνενώνει, από τον Ιανουάριο του 1994, τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα τρία κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ, ήτοι την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία, σε μια ενιαία αγορά, η οποία ονομάζεται «εσωτερική αγορά».

⁵² http://www.eftasurv.int/press--publications/press-releases/internal-market/norway-needs-to-adjust-control-system-of-organic-production

⁵³ Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 125/2013 εισήγαγε τροποποιήσεις στο άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1235/2008.

⁵⁴ Άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο β), του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1235/2008.

⁵⁵ Άρθρο 33, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007.

⁵⁶ Σε τρεις περιπτώσεις (από τις έξι που αναλύσαμε), η εξέταση ολοκληρώθηκε σε περισσότερους από εννέα μήνες μετά την παραλαβή των εγγράφων.

⁵⁷ Άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο γ), και άρθρο 12, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1235/2008.

⁵⁸ Άρθρο 46, παράγραφος 9, του νέου κανονισμού (ΕΕ) 2018/848 για τη βιολογική παραγωγή.

⁵⁹ Παραδείγματος χάριν, ανάκληση της αναγνώρισης μιας κατηγορίας προϊόντων.

⁶⁰ Αμοιβαία ανταλλαγή των σχετικών πληροφοριών (άρθρο 6), δυνατότητα πραγματοποίησης αξιολόγησης από ομοτίμους (άρθρο 7), καθιέρωση κοινής επιτροπής για τα βιολογικά προϊόντα (άρθρο 8) και διατάξεις που αφορούν την επίλυση των διαφορών (άρθρο 9).

⁶¹ Άρθρο 13, παράγραφος 2, και άρθρο 13, παράγραφος 4, καθώς και παράρτημα V του κανονισμού αριθ. 1235/2008 – πλαίσιο 20.

⁶² Άρθρο 15, παράγραφος 1, και άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004.

⁶³ Αναφέρεται επίσης και ως η προσέγγιση «ένα βήμα μετά, ένα βήμα πριν».

⁶⁴ Το σύστημα TRACES συστάθηκε με την απόφαση 2004/292/EΚ της Επιτροπής δυνάμει της οδηγίας 90/425/ΕΟΚ του Συμβουλίου.

Κλιμάκιο του ΕΕΣ

Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων που αυτό διενεργεί επί των πολιτικών και προγραμμάτων της ΕΕ ή επί διαχειριστικών θεμάτων που αφορούν συγκεκριμένους τομείς του προϋπολογισμού. Το ΕΕΣ επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά έργα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων ή δαπανών, των επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα Ελέγχου I, του οποίου προεδρεύει ο Νικόλαος Μηλιώνης, Μέλος του ΕΕΣ, και το οποίο ειδικεύεται στη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν o Νικόλαος Μηλιώνης, Μέλος του ΕΕΣ, συνεπικουρούμενος από τους Ιουλία Παπαθεοδώρου, πρώην προϊσταμένη του ιδιαίτερου γραφείου του, Kristian Sniter, προϊστάμενο του ιδιαίτερου γραφείου του, Matteo Tartaggia, σύμβουλο στο ιδιαίτερο γραφείο του, Michael Bain, ανώτερο διοικητικό στέλεχος, Els Brems, υπεύθυνη έργου, Blanka Happach, Greta Kapustaite και Radostina Simeonova, ελέγκτριες. Γλωσσική υποστήριξη παρασχέθηκε από τους Miroslava Chakalova-Siddy, Marek Riha και Fiona Urquhart.

Από αριστερά: Michael Bain, Blanka Happach, Nikolaos Milionis, Matteo Tartaggia, Greta Kapustaite, Kristian Sniter.

Επικοινωνία

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ

Τηλ:. +352 4398-1
Πληροφορίες: eca.europa.eu/el/Pages/ContactForm.aspx
Ιστότοπος: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (https://europa.eu/european-union/index_el).

Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2019

© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2019

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής. Για οποιαδήποτε χρήση ή αναπαραγωγή φωτογραφιών ή άλλου υλικού που δεν αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να ζητηθεί άδεια απευθείας από τους δικαιούχους των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΕ

Αυτοπροσώπως
Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν εκατοντάδες κέντρα πληροφόρησης Europe Direct. Μπορείτε να βρείτε τη διεύθυνση του πλησιέστερου σε σας κέντρου στον δικτυακό τόπο https://europa.eu/european-union/index_el

Τηλεφωνικά ή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου
Η Europe Direct είναι μια υπηρεσία που απαντά στις ερωτήσεις σας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με αυτήν την υπηρεσία:

• καλώντας ατελώς τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (ορισμένα δίκτυα τηλεφωνίας ενδέχεται να χρεώνουν τις κλήσεις αυτές),
• καλώντας ατελώς τον αριθμό +32 22999696 ή
• μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από τον δικτυακό τόπο https://europa.eu/european-union/contact_el

ΒΡΕΙΤΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΕ

Στο διαδίκτυο
Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ είναι διαθέσιμες στον δικτυακό τόπο Europa: https://europa.eu/european-union/contact_el

Στις εκδόσεις της ΕΕ
Μπορείτε να τηλεφορτώσετε ή να παραγγείλετε δωρεάν και επί πληρωμή εκδόσεις της ΕΕ στην ακόλουθη διεύθυνση: https://op.europa.eu/el/publications. Μπορείτε να ζητήσετε πολλαπλά αντίγραφα δωρεάν εκδόσεων επικοινωνώντας με την υπηρεσία Europe Direct ή με το τοπικό σας κέντρο πληροφόρησης (βλ. https://europa.eu/european-union/contact_el).

Στη νομοθεσία της ΕΕ και σε σχετικά έγγραφα
Για πρόσβαση σε νομικές πληροφορίες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του συνόλου της ενωσιακής νομοθεσίας από το 1951 σε όλες τις επίσημες γλώσσες, μεταβείτε στον δικτυακό τόπο EUR-Lex, στην ακόλουθη διεύθυνση: http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=el

Στα δημόσια δεδομένα από την ΕΕ
Η Πύλη Δημόσιων Δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (http://data.europa.eu/euodp/el/data) παρέχει πρόσβαση σε σύνολα δεδομένων από την ΕΕ. Τα δεδομένα μπορούν να τηλεφορτωθούν και να επαναχρησιμοποιηθούν δωρεάν, τόσο για εμπορικούς όσο και για μη εμπορικούς σκοπούς.