Επαλήθευση του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της ΕΕ Οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την κατάρτιση των στοιχείων καλύφθηκαν εν γένει ικανοποιητικά, αλλά υπάρχει περιθώριο για καλύτερη ιεράρχηση των ενεργειών

Σύνοψη

I Ο ίδιος πόρος που βασίζεται στο ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ), συνολικού ύψους 116 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2021, αποτελεί την κύρια πηγή χρηματοδότησης του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η Επιτροπή υπολογίζει αυτόν τον ίδιο πόρο ως ποσοστό του ετήσιου ΑΕΕ των κρατών μελών, το οποίο συνιστά μακροοικονομικό δείκτη για τη μέτρηση του οικονομικού πλούτου μιας χώρας.

II Χρησιμοποιεί τις προβλέψεις για το ΑΕΕ για τον υπολογισμό των συνεισφορών των κρατών μελών και τις αναθεωρεί όταν καθίστανται διαθέσιμα ακριβέστερα στοιχεία. Κάθε προσαρμογή των στοιχείων για ένα συγκεκριμένο κράτος μέλος επηρεάζει τις συνεισφορές των άλλων κρατών μελών. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με την ενωσιακή νομοθεσία, η Επιτροπή πρέπει να προβαίνει στην εξακρίβωση των πηγών και των μεθόδων που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη για τον υπολογισμό του ΑΕΕ. Οι επαληθεύσεις, οι οποίες διενεργούνται από τη Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Eurostat), πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι συνεισφορές των κρατών μελών στον προϋπολογισμό της ΕΕ βάσει του ΑΕΕ είναι δίκαιες και προβλέψιμες. Η διαδικασία επαλήθευσης πρέπει να είναι οικονομικά αποδοτική.

III Η Eurostat οργανώνει τις επαληθεύσεις της σε πολυετείς κύκλους, με συνέπεια οι διαδικασίες να είναι εκ της φύσεώς τους χρονοβόρες. Περιλαμβάνουν λεπτομερή ανάλυση των στοιχείων για το ΑΕΕ που υποβάλλουν τα κράτη μέλη, προκειμένου να διασφαλίζονται η συγκρισιμότητα, η αξιοπιστία, η πληρότητα και, τελικά, η ακρίβεια των ποσών που καταβάλλονται στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Η προβλεψιμότητα των συνεισφορών των κρατών μελών είναι αντιστρόφως ανάλογη της διάρκειας της διαδικασίας και του αριθμού των ζητημάτων που εντοπίζει η Eurostat. Αυτό μπορεί να δυσχεράνει την καταβολή πρόσθετων ποσών από τα κράτη μέλη.

IV Εξετάσαμε τον πλέον πρόσφατο ολοκληρωθέντα κύκλο επαλήθευσης του ΑΕΕ (2016‑2019) για να αξιολογήσουμε κατά πόσον η Επιτροπή διαχειρίστηκε τη διαδικασία κατά τρόπο αποτελεσματικό και αποδοτικό. Αναλύσαμε κατά πόσον είχε εντοπίσει και μετριάσει αποτελεσματικά τους υψηλότερους κινδύνους για τη συγκρισιμότητα, την αξιοπιστία και την πληρότητα των στοιχείων για το ΑΕΕ. Εξετάσαμε επίσης την αποδοτικότητα και τον έγκαιρο χαρακτήρα του κύκλου επαλήθευσης του ΑΕΕ και της σχετικής επικοινωνίας. Διενεργήσαμε τον έλεγχο τη δεδομένη χρονική στιγμή προκειμένου να εξετάσουμε έναν πλήρη κύκλο που διενεργήθηκε βάσει της τροποποιημένης προσέγγισης της Επιτροπής ως προς την επαλήθευση. Προσβλέπουμε στην αξιοποίηση των εργασιών μας από την Επιτροπή προκειμένου να βελτιώσει την προσέγγισή της ως προς την επαλήθευση για τον επόμενο κύκλο που ξεκινά το 2025.

V Τα αποδεικτικά στοιχεία ελέγχου συγκεντρώθηκαν μέσω επισκόπησης της σχετικής τεκμηρίωσης, δύο ερευνών, καθώς και συνεντεύξεων με εκπροσώπους της Επιτροπής και των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών των κρατών μελών. Για να αξιολογήσουμε την αποδοτικότητα της Eurostat, εξετάσαμε τους φακέλους επαλήθευσης της υπηρεσίας για έξι κράτη μέλη (Ιρλανδία, Ισπανία, Γαλλία, Μάλτα, Κάτω Χώρες και Πολωνία).

VI Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι, συνολικά, η Eurostat υπήρξε αποτελεσματική στον εντοπισμό των ζητημάτων υψηλού κινδύνου, αλλά δεν τα αντιμετώπισε όλα εγκαίρως.

VII Διαπιστώσαμε ότι ο σχεδιασμός της εκτίμησης κινδύνου της ήταν σε γενικές γραμμές ικανοποιητικός και ότι εντοπίστηκαν τα ζητήματα υψηλού κινδύνου για όλα τα κράτη μέλη. Ωστόσο, υπάρχει περιθώριο για καλύτερη ιεράρχηση των εργασιών επί των ζητημάτων με τη μεγαλύτερη δυνητική επίπτωση. Συνολικά, στήριξε επαρκώς τις προσπάθειες των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών για την αντιμετώπιση των ζητημάτων υψηλού κινδύνου και δρομολόγησε διάφορες πρωτοβουλίες για την εξέταση του ζητήματος της παγκοσμιοποίησης, αλλά δεν αντέδρασε εγκαίρως.

VIII Σε γενικές γραμμές, ο κύκλος επαλήθευσης ολοκληρώθηκε βάσει του προγραμματισμού του 2019, και η Επιτροπή παρείχε εγκαίρως στα κράτη μέλη πληροφορίες σχετικά με τις προσαρμογές των συνεισφορών τους ως αποτέλεσμα των επαληθεύσεων του ΑΕΕ. Ωστόσο, στο τέλος του κύκλου πολλά ζητήματα ήταν ακόμη ανοικτά, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει τις μελλοντικές συνεισφορές των κρατών μελών. Διαπιστώσαμε ότι η Eurostat εξέτασε πολλά ζητήματα που αποδείχθηκε ότι είχαν μικρή επίπτωση στο ΑΕΕ και ότι τα εργαλεία που χρησιμοποίησε για την τεκμηρίωση των επαληθεύσεών της σε ορισμένες περιπτώσεις οδήγησαν σε ανεπάρκειες.

IX Σε συνέχεια του ελέγχου μας, απευθύνουμε συστάσεις στην Επιτροπή, για να τη βοηθήσουμε, μέσω της Eurostat:

• να δίνει μεγαλύτερη προτεραιότητα στα ζητήματα υψηλού κινδύνου·
• να παρέχει περισσότερο έγκαιρα στήριξη στα κράτη μέλη και να αιτιολογεί καλύτερα τις αποφάσεις της για τον περιορισμό της περιόδου εφαρμογής των επιφυλάξεων· και
• να βελτιώσει την αποδοτικότητα του κύκλου επαλήθευσης.

Εισαγωγή

Ο προϋπολογισμός της ΕΕ και ο ίδιος πόρος που βασίζεται στο ΑΕΕ

01 Ο ίδιος πόρος που βασίζεται στο ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ) αποτελεί την κύρια πηγή χρηματοδότησης του προϋπολογισμού της ΕΕ. Υπολογίζεται με βάση το ΑΕΕ, έναν μακροοικονομικό δείκτη μέτρησης του οικονομικού πλούτου μιας χώρας. Αποτελεί την «υπολειμματική» πηγή χρηματοδότησης της ΕΕ («εξισωτικό μέγεθος»), δηλαδή διασφαλίζει την ύπαρξη επαρκών εσόδων για την κάλυψη των δαπανών του προϋπολογισμού αφού ληφθούν υπόψη όλες οι άλλες πηγές εσόδων. Υπολογίζεται ως ποσοστό του ετήσιου ΑΕΕ των κρατών μελών, γνωστό ως «ενιαίος συντελεστής καταβολής». Λόγου χάριν, ο συντελεστής καταβολής που εφαρμόστηκε για το οικονομικό έτος 2021, ήταν 0,84 %. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η συγκρισιμότητα μεταξύ των κρατών μελών, η κατάρτιση του ΑΕΕ πρέπει να συμμορφώνεται με το ευρωπαϊκό σύστημα εθνικών και περιφερειακών λογαριασμών (ΕΣΛ 2010)¹.

02 Αρχικά, ο ίδιος πόρος που βασίζεται στο ΑΕΕ έπρεπε να εισπραχθεί μόνον εάν οι άλλοι ίδιοι πόροι δεν κάλυπταν πλήρως τις δαπάνες. Ωστόσο, με την πάροδο των ετών έχει καταστεί η μεγαλύτερη πηγή εσόδων του προϋπολογισμού της ΕΕ (βλέπε γράφημα 1). Οι συνεισφορές των κρατών μελών βάσει του ΑΕΕ για το 2021, παρατίθενται στο παράρτημα I.

03 Ο ίδιος πόρος που βασίζεται στο ΑΕΕ έχει τριπλασιαστεί σε απόλυτες τιμές από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, από περίπου 40 δισεκατομμύρια ευρώ σε περίπου 120 δισεκατομμύρια ευρώ. Την ίδια περίοδο, το μερίδιο του εν λόγω πόρου επί των συνολικών εσόδων της ΕΕ σχεδόν διπλασιάστηκε, από 40 % σε 71 % το 2020, και μειώθηκε σε 63 % το 2021, κυρίως λόγω της θέσπισης ενός νέου ιδίου πόρου που βασίζεται στα μη ανακυκλωμένα απορρίμματα πλαστικών συσκευασιών (βλέπε γράφημα 2). Η αύξηση του μεριδίου αυτού με την πάροδο των ετών οφείλεται κυρίως στην προσχώρηση νέων κρατών μελών, στη σταδιακή αύξηση του προϋπολογισμού και στο γεγονός ότι τα έσοδα από τους λοιπούς ιδίους πόρους δεν αυξήθηκαν με τον ίδιο ρυθμό με τις δαπάνες. Μολονότι στο εγγύς μέλλον ενδέχεται να αντιπροσωπεύει μικρότερο μερίδιο των συνολικών εσόδων της ΕΕ, λόγω της θέσπισης νέων ιδίων πόρων, ωστόσο, ο ίδιος πόρος που βασίζεται στο ΑΕΕ θα παραμείνει η κύρια πηγή εσόδων της ΕΕ.

04 Η διαχείριση αυτού του ιδίου πόρου περιλαμβάνει δύο κύριες διαδικασίες, που συνδέονται αμφότερες με τη χρήση στατιστικών για τον υπολογισμό των συνεισφορών των κρατών μελών βάσει του ΑΕΕ: αφενός, την ετήσια διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισμού, με βάση τις προβλέψεις για το ΑΕΕ, και, αφετέρου, την επαλήθευση τωνπραγματικών στοιχείων για το ΑΕΕ, που υποβάλλουν ετησίως τα κράτη μέλη (βλέπε παράρτημα II).

05 Η Γενική Διεύθυνση Προϋπολογισμού (ΓΔ BUDG) της Επιτροπής είναι αρμόδια για την ετήσια διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισμού. Η Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Eurostat) είναι υπεύθυνη για την επαλήθευση των στοιχείων του ΑΕΕ, τόσο σε ετήσια όσο και σε πολυετή βάση. Σύμφωνα με τον κανονισμό ΑΕΕ², η Eurostat επαληθεύει τη συγκρισιμότητα, την αξιοπιστία και την πληρότητα των στοιχείων, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την αρχή της σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας. Η αρχή αυτή (που προηγουμένως αναφερόταν ως «αρχή κόστους-οφέλους») περιλαμβάνει εκτίμηση του ενδεχόμενου μεγέθους και της σημασίας συγκεκριμένων συναλλαγών βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών για το ΑΕΕ. Στόχος είναι να αποφεύγεται η χρησιμοποίηση δυσανάλογων πόρων για τον υπολογισμό μεγεθών άνευ σημασίας³. Ο όρος «συναλλαγές» χρησιμοποιείται ευρέως στους εθνικούς λογαριασμούς (βλέπε πλαίσιο 1).

Υπολογισμός και μεταφορά του ιδίου πόρου που βασίζεται στο ΑΕΕ στον προϋπολογισμό της ΕΕ

06 Κάθε Μάιο, η ΓΔ BUDG υπολογίζει τις συνεισφορές των κρατών μελών χρησιμοποιώντας τις προβλέψεις για το ΑΕΕ που παρέχει η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων (ΓΔ ECFIN) της Επιτροπής και ζητεί την πληρωμή σε 12 μηνιαίες δόσεις. Τον Φεβρουάριο του επόμενου έτους τις υπολογίζει εκ νέου, χρησιμοποιώντας επικαιροποιημένα στοιχεία βάσει των επαληθεύσεων της Eurostat. Τον Μάρτιο του έτους αυτού, η ΓΔ BUDG εισπράττει τα οφειλόμενα ποσά από τα κράτη μέλη που έχουν καταβάλει συνεισφορές μικρότερες των πραγματικών και τα κατανέμει στα κράτη μέλη που κατέβαλαν καθ’ υπέρβαση ποσά, κατ’ αναλογία προς το επικαιροποιημένο μερίδιό τους επί του συνολικού ΑΕΕ της ΕΕ⁴.

07 Τα στοιχεία του ΑΕΕ βασίζονται σε εκτιμήσεις, οι οποίες βελτιώνονται σε διάστημα αρκετών ετών, έως ότου επιτευχθεί το αναμενόμενο επίπεδο ακρίβειας. Ως εκ τούτου, οι κανόνες της ΕΕ για τον υπολογισμό των ιδίων πόρων επιτρέπουν την αναθεώρηση των εκτιμήσεων για ένα δεδομένο οικονομικό έτος «N» έως τις 30 Νοεμβρίου του έτους «N+4». Η περίοδος αναθεώρησης μπορεί να παραταθεί εάν η Επιτροπή ή ένα κράτος μέλος κρίνει ότι η ποιότητα των στοιχείων του ΑΕΕ πρέπει να βελτιωθεί⁵. Αυτό επιτυγχάνεται με τη διατύπωση «επιφυλάξεων» για τα στοιχεία του ΑΕΕ.

08 Δεδομένου ότι ο ίδιος πόρος που βασίζεται στο ΑΕΕ αποτελεί εξισωτικό μέγεθος, η υπερεκτίμηση ή υποεκτίμηση των στοιχείων του ΑΕΕ ενός συγκεκριμένου κράτους μέλους δεν επηρεάζει το συνολικό ποσό που εισπράττεται ως έσοδο της ΕΕ. Ωστόσο, έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση ή την αύξηση των συνεισφορών των άλλων κρατών μελών, έως ότου εντοπιστεί και διορθωθεί το πρόβλημα. Όσο περισσότερο διατηρούνται ανοιχτά προς αναθεώρηση τα στοιχεία του ΑΕΕ και όσο περισσότερες επιφυλάξεις διατυπώνονται, τόσο μικρότερη είναι η προβλεψιμότητα των συνεισφορών των κρατών μελών.

09 Στο παρελθόν, η διάθεση μεγάλων ποσών σε σύντομο χρονικό διάστημα για τον ίδιο πόρο που βασίζεται στο ΑΕΕ αποδείχθηκε ότι δημιουργεί προβλήματα στα κράτη μέλη. Λόγου χάριν, το 2014, οι αναθεωρήσεις των στοιχείων του ΑΕΕ είχαν ως αποτέλεσμα προσαρμογές των συνεισφορών των κρατών μελών που έφτασαν το πρωτοφανές επίπεδο των 10 δισεκατομμυρίων ευρώ σχεδόν. Η επίπτωση των προσαρμογών αυτών ήταν μεγαλύτερη σε ορισμένα κράτη μέλη από ό,τι σε άλλα. Το Ηνωμένο Βασίλειο υπχρεώθηκε να καταβάλει 2,1 δισεκατομμύρια ευρώ στον προϋπολογισμό της ΕΕ επιπλέον της συνήθους συνεισφοράς του (21 % της συνολικής προβλεφθείσας στον προϋπολογισμό εθνικής συνεισφοράς για το εν λόγω έτος).

Επαλήθευση των στοιχείων για το ΑΕΕ των κρατών μελών

10 Υπεύθυνες για την κατάρτιση των στοιχείων για το ΑΕΕ είναι οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες (ΕΣΥ) των κρατών μελών⁶. Παρέχουν στην Eurostat «κατάλογο ΑΕΕ» όπου περιγράφονται λεπτομερώς οι πηγές και οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για τη συγκέντρωση στοιχείων που αφορούν το ΑΕΕ και τις συνιστώσες του (βλέπε πλαίσιο 2) σύμφωνα με το ΕΣΛ 2010.

11 Η επαλήθευση που διενεργεί η Eurostat περιλαμβάνει την εξέταση των στοιχείων του ΑΕΕ που χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς του υπολογισμού των ιδίων πόρων. Περιλαμβάνει τις ακόλουθες δύο κύριες επιμέρους διαδικασίες:

• την ετήσια επαλήθευση των στοιχείων του ΑΕΕ και των μεταβολών των πηγών και των μεθόδων που αναφέρουν τα κράτη μέλη στα ερωτηματολόγια ΑΕΕ και στις εκθέσεις σχετικά με την ποιότητα·
• την πολυετή επαλήθευση («κύκλος επαλήθευσης») των στατιστικών πηγών και μεθόδων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του ΑΕΕ, οι οποίες περιγράφονται στους καταλόγους ΑΕΕ των κρατών μελών.

12 Κατά τη διενέργεια αυτών των επαληθεύσεων, η Eurostat επικουρείται από την ομάδα εμπειρογνωμόνων ΑΕΕ, η οποία απαρτίζεται από εκπροσώπους όλων των κρατών μελών, και της οποίας προεδρεύει εκπρόσωπος της Επιτροπής. Η εν λόγω ομάδα παρέχει συμβουλές στην Επιτροπή και εκφράζει τις απόψεις της σχετικά με τη συγκρισιμότητα, την αξιοπιστία και την πληρότητα των υπολογισμών του ΑΕΕ. Εξετάζει επίσης ζητήματα εφαρμογής του κανονισμού ΑΕΕ και εκδίδει ετήσιες γνωμοδοτήσεις σχετικά με την καταλληλότητα των στοιχείων για το ΑΕΕ που υποβάλλουν τα κράτη μέλη για τους σκοπούς των ιδίων πόρων. Έως το 2019, τις δραστηριότητες της ομάδας εμπειρογνωμόνων ΑΕΕ ασκούσε η επιτροπή ΑΕΕ.

Ετήσια επαλήθευση

13 Κάθε χρόνο, η Eurostat ελέγχει τα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών που υποβάλλουν τα κράτη μέλη στα ερωτηματολόγια ΑΕΕ, τα οποία είναι πίνακες που περιέχουν στοιχεία για το ΑΕΕ για αρκετά έτη. Οι έλεγχοι καλύπτουν, μεταξύ άλλων, την τυπική και αριθμητική ακρίβεια, τη συνέπεια των στοιχείων σε βάθος χρόνου και τη συνέπεια σε σχέση με τα δημοσιευμένα αριθμητικά στοιχεία. Η Eurostat εξετάζει επίσης τις αλλαγές στις πηγές και τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση του ΑΕΕ, οι οποίες περιγράφονται στις εκθέσεις σχετικά με την ποιότητα. Η ετήσια επαλήθευσή της αποτελεί τη βάση για την επίσημη γνωμοδότηση της ομάδας εμπειρογνωμόνων ΑΕΕ σχετικά με τη χρήση των στοιχείων για τον υπολογισμό των ιδίων πόρων.

Πολυετής επαλήθευση

14 Η πολυετής επαλήθευση της Eurostat επικεντρώνεται στους καταλόγους ΑΕΕ, οι οποίοι είναι αναλυτικά έγγραφα στα οποία περιγράφονται οι στατιστικές πηγές και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση των στοιχείων για το ΑΕΕ επί σειρά ετών. Συνίσταται σε λεπτομερή και τυποποιημένη ανάλυση των διαδικασιών κατάρτισης του ΑΕΕ προκειμένου να διασφαλίζεται η συγκρισιμότητα, η αξιοπιστία και η πληρότητα των στοιχείων. Για τον σκοπό αυτό, η Eurostat διεξάγει πολυετείς κύκλους επαλήθευσης (διάρκειας συνήθως τεσσάρων ή πέντε ετών). Τα αποτελέσματα της πολυετούς επαλήθευσης τροφοδοτούν την ετήσια γνωμοδότηση της ομάδας εμπειρογνωμόνων σχετικά με την ποιότητα των στοιχείων του ΑΕΕ.

15 Η Eurostat ξεκίνησε το 2016 τον τελευταίο ολοκληρωμένο πολυετή κύκλο επαλήθευσης, τον κύκλο 2016‑2019. Ολοκλήρωσε τις εργασίες της πριν από το τέλος του 2019 για όλα τα κράτη μέλη εκτός της Γαλλίας, για την οποία οι επαληθεύσεις ολοκληρώθηκαν το 2021, λόγω της καθυστερημένης υποβολής του καταλόγου ΑΕΕ της⁷. Η ΓΔ BUDG έκλεισε επίσημα τον κύκλο επαλήθευσης τον Απρίλιο του 2020. Οι επαληθεύσεις που διενεργήθηκαν κατά τη διάρκεια του κύκλου 2016‑2019 κάλυψαν τις πηγές και τις μεθόδους που χρησιμοποίησαν τα κράτη μέλη για την κατάρτιση των στοιχείων τους για το ΑΕΕ από το 2010 και έπειτα.

16 Τα στοιχεία για το ΑΕΕ παραμένουν ανοιχτά μετά τη διατύπωση επιφυλάξεων (βλέπε σημείο 07), έως ότου επιλυθούν τα ζητήματα που εντοπίστηκαν κατά τις επαληθεύσεις της Eurostat. Η περίοδος αυτή, η οποία μπορεί να διαρκέσει αρκετά έτη, συχνά υπερβαίνει την επίσημη ημερομηνία κλεισίματος του κύκλου επαλήθευσης και επηρεάζει, συνεπώς, την προβλεψιμότητα των συνεισφορών των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, είναι μεγάλη η σημασία της αποτελεσματικής στόχευσης των επαληθεύσεων στα σημαντικότερα ζητήματα και του κλεισίματος του κύκλου επαλήθευσης το συντομότερο δυνατόν.

17 Το 2013 δημοσιεύσαμε ειδική έκθεση⁸ σχετικά με τον έλεγχο επιδόσεων που διενεργήσαμε για τον προηγούμενο κύκλο επαλήθευσης, τον κύκλο 2007‑2012. Στην εν λόγω έκθεση, το ΕΕΣ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο πολυετής κύκλος επαλήθευσης ήταν εν μέρει μόνον αποτελεσματικός, δεδομένου ότι η Eurostat δεν είχε προγραμματίσει και ιεραρχήσει τις εργασίες της κατά τον ενδεδειγμένο τρόπο, και δεν είχε εφαρμόσει μια συνεκτική προσέγγιση σε όλα τα κράτη μέλη. Σύμφωνα με τις συστάσεις μας, και προκειμένου να εφαρμόσει την αρχή της σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας, η Eurostat προέβη σε δύο βασικές αλλαγές στην προσέγγιση που ακολουθεί για την επαλήθευση, όσον αφορά τον κύκλο 2016‑2019:

• εκτίμηση κινδύνου για την ιεράρχηση των επαληθεύσεών της·
• εφαρμογή ορίου σημαντικότητας, για τη στόχευση των επαληθεύσεων και τη διατύπωση επιφυλάξεων μόνο σε περίπτωση ζητημάτων με σημαντική επίπτωση.

18 Ο κύκλος επαλήθευσης 2016‑2019 ξεκίνησε με την υποβολή των καταλόγων ΑΕΕ στο τέλος Μαρτίου 2016. Χαρακτηρίστηκε από την εισαγωγή ενός νέου λογιστικού πλαισίου (ΕΣΛ 2010), το οποίο περιλάμβανε αρκετές αλλαγές σε σύγκριση με το προηγούμενο (ΕΣΛ 95⁹) και, συνεπώς, απαιτούσε πρόσθετες προσπάθειες από πλευράς της Eurostat για την παρακολούθηση της εφαρμογής στα κράτη μέλη.

19 Τα επόμενα στάδια του κύκλου επαλήθευσης περιλάμβαναν την εκτίμηση κινδύνου και επαληθεύσεις μέσω ελέγχων βάσει εγγράφων, με τη χρήση ερωτηματολογίου αξιολόγησης του καταλόγου ΑΕΕ (GIAQ), καθώς και ενημερωτικές επισκέψεις στα κράτη μέλη. Οι επαληθεύσεις είχαν ως αποτέλεσμα τον καθορισμό σημείων δράσης και τη διατύπωση επιφυλάξεων, που έχουν επίπτωση στα στοιχεία για το ΑΕΕ. Στο γράφημα 3 παρουσιάζεται επισκόπηση των κύριων στοιχείων του κύκλου επαλήθευσης 2016‑2019, ενώ το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμά του παρατίθεται στο παράρτημα III.

20 Η εκτίμηση κινδύνου της Eurostat απέδωσε τρεις κύριες εκροές:

• κατάλογο εγκάρσιων ζητημάτων υψηλού κινδύνου (βλέπε παράρτημα IV) προς επαλήθευση σε όλα τα κράτη μέλη, μέσω «συγκρίσεων μεταξύ χωρών», ο οποίος περιλάμβανε ζητήματα όπως η παγκοσμιοποίηση (βλέπε πλαίσιο 3), οι εξαγωγές και οι εισαγωγές, και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες·
• διαβάθμιση επικινδυνότητας για κάθε κράτος μέλος προκειμένου να καθοριστεί η σειρά διενέργειας των επαληθεύσεων και η εμβέλειά τους·
• ένα σύνολο συγκεκριμένων τομέων κατάρτισης του ΑΕΕ επιρρεπών σε υψηλό κίνδυνο, από τους οποίους θα επιλέγονταν οι τομείς προς άμεση επαλήθευση σε κάθε κράτος μέλος, προκειμένου να ακολουθείται η διαδρομή επαλήθευσης από μια επιλεγμένη συνιστώσα του ΑΕΕ στα πρωτογενή στοιχεία και να επανεξετάζεται ο υπολογισμός των βασικών υποκείμενων αριθμητικών στοιχείων.

21 Ως αποτέλεσμα των εργασιών επαλήθευσης, η Επιτροπή καθορίζει σημεία δράσης (που ορίζονται από την Eurostat) και διατυπώνει επιφυλάξεις (που ορίζονται από τη ΓΔ BUDG βάσει τεχνικής πρότασης της Eurostat). Τα σημεία δράσης που απευθύνονται στις ΕΣΥ αφορούν ζητήματα που απαιτούν είτε μεθοδολογικές αλλαγές ή διόρθωση σφαλμάτων κατάρτισης (σημεία δράσης «Α»), είτε αποσαφήνιση, διόρθωση ή συμπλήρωση των πληροφοριών που περιέχονται στον κατάλογο ΑΕΕ (σημεία δράσης «Β»).

22 Η Eurostat μετατρέπει τα σημεία δράσης «Α» σε επιφυλάξεις, εάν κρίνει ότι ενδέχεται να έχουν ουσιώδη επίπτωση (άνω του 0,1 % του ΑΕΕ) και δεν έχουν αντιμετωπιστεί από τα κράτη μέλη πριν από τη λήξη της προθεσμίας. Αυτό συμβαίνει συνήθως στο τέλος του κύκλου επαλήθευσης.

23 Οι επιφυλάξεις επιτρέπουν στα κράτη μέλη να αναθεωρήσουν τα στοιχεία τους για το ΑΕΕ μετά το πέρας της τετραετούς προθεσμίας (βλέπε σημείο 07). Δύο είναι τα κύρια είδη επιφυλάξεων:

• γενικές επιφυλάξεις, οι οποίες αφορούν την κατάρτιση όλων των συνιστωσών του ΑΕΕ ενός κράτους μέλους·
• ειδικές επιφυλάξεις, οι οποίες αφορούν μια πτυχή του υπολογισμού του ΑΕΕ (επιφυλάξεις για συγκεκριμένες συναλλαγές) ή ζητήματα που απαιτούν συγκριτική ανάλυση των λύσεων που υιοθετήθηκαν από τα κράτη μέλη (εγκάρσιες επιφυλάξεις). Η Επιτροπή χρησιμοποιεί επίσης επιφυλάξεις σχετικές με διαδικασίες, για να διατηρήσει ανοικτά τα στοιχεία για το ΑΕΕ πέραν της τετραετούς προθεσμίας, έως ότου ολοκληρώσει τις πολυετείς επαληθεύσεις της.

24 Τόσο τα σημεία δράσης όσο και οι επιφυλάξεις μπορούν να οδηγήσουν σε αναθεωρήσεις των στοιχείων για το ΑΕΕ των κρατών μελών. Αναθεωρήσεις πραγματοποιούνται είτε για να βελτιωθεί η ακρίβεια των στοιχείων όταν οι πηγές παρέχουν νέες πληροφορίες είτε για την εισαγωγή μεθοδολογικών βελτιώσεων¹⁰. Κάθε λίγα χρόνια, οι χώρες πραγματοποιούν σημαντικές αναθεωρήσεις των εθνικών λογαριασμών τους, γνωστές ως αναθεωρήσεις αναφοράς, για να ενσωματώσουν νέες πηγές δεδομένων και σημαντικές αλλαγές στις στατιστικές μεθόδους¹¹.

25 Οι αναθεωρήσεις αναφοράς έχουν αντίκτυπο στα στοιχεία που υποβάλλονται για το ΑΕΕ, το ΑΕΠ (ακαθάριστο εγχώριο προϊόν) και αρκετούς άλλους μακροοικονομικούς δείκτες, για πολλά χρόνια. Το 2012 καθιερώθηκε μια εναρμονισμένη ευρωπαϊκή πολιτική αναθεώρησης για να εξασφαλιστούν συντονισμένες και συνεπείς αναθεωρήσεις στους διάφορους στατιστικούς τομείς, μεταξύ των χωρών και σε επίπεδο ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται η σύσταση για διενέργεια συντονισμένων αναθεωρήσεων αναφοράς ανά πενταετία, αρχής γενομένης από το 2014. Η επόμενη συντονισμένη αναθεώρηση αναφοράς αναμένεται να πραγματοποιηθεί το 2024.

26 Οι επαληθεύσεις της Eurostat έχουν αντίκτυπο στο χρονοδιάγραμμα των αναθεωρήσεων αναφοράς, που με τη σειρά τους έχουν αντίκτυπο στην έναρξη του επόμενου κύκλου επαλήθευσης, διότι βασίζεται στους καταλόγους ΑΕΕ που επικαιροποιούνται ως αποτέλεσμα αυτών των αναθεωρήσεων. Κατά κανόνα, τα κράτη μέλη χρειάζονται τις πληροφορίες σχετικά με τα σημεία δράσης που καθορίζει η Eurostat τουλάχιστον ένα έτος πριν από τη διενέργεια αναθεωρήσεων αναφοράς, προκειμένου να τις λαμβάνουν υπόψη κατά την κατάρτιση των εθνικών λογαριασμών. Ο έγκαιρος καθορισμός των σημείων δράσης εξαρτάται από την έγκαιρη υποβολή των καταλόγων ΑΕΕ από τα κράτη μέλη, καθώς και από την αποδοτικότητα του κύκλου επαλήθευσης.

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

27 Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων καλύπτει τον κύκλο επαλήθευσης 2016‑2019 των στοιχείων για το ΑΕΕ για τους σκοπούς των ιδίων πόρων. Επιλέξαμε αυτό το θέμα επειδή ο ίδιος πόρος που βασίζεται στο ΑΕΕ αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή εσόδων της ΕΕ και είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι συνεισφορές των κρατών μελών είναι δίκαιες και προβλέψιμες, σύμφωνα με την αρχή της σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας.

28 Διενεργήσαμε τον έλεγχο την παρούσα χρονική στιγμή προκειμένου να εξετάσουμε έναν ολοκληρωμένο κύκλο που περιλαμβάνει τις δύο μείζονες αλλαγές στην προσέγγιση της Επιτροπής ως προς την επαλήθευση (εκτίμηση κινδύνου και όριο σημαντικότητας). Προσβλέπουμε στην αξιοποίηση των εργασιών μας από την Επιτροπή προκειμένου να βελτιώσει την προσέγγισή της ως προς την επαλήθευση για τον επόμενο κύκλο που ξεκινά το 2025.

29 Το κύριο ερώτημα του ελέγχου μας ήταν κατά πόσον η Επιτροπή διαχειρίστηκε αποτελεσματικά και αποδοτικά τον κύκλο επαλήθευσης 2016‑2019. Στο πρώτο μέρος της έκθεσης, εξετάζουμε την αποτελεσματικότητα της εκτίμησης κινδύνου που διενήργησε η Επιτροπή και των ενεργειών της για τον μετριασμό των υψηλότερων κινδύνων για τη συγκρισιμότητα, την αξιοπιστία και την πληρότητα των στοιχείων για το ΑΕΕ. Στο δεύτερο μέρος, εξετάζουμε κατά πόσον ο κύκλος επαλήθευσης και η κοινοποίηση των αποτελεσμάτων του πραγματοποιήθηκαν έγκαιρα και αποτελεσματικά.

30 Ο έλεγχος κάλυψε τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου της Επιτροπής για την επαλήθευση και την αξιολόγηση των στοιχείων για το ΑΕΕ που παρείχαν τα κράτη μέλη για τους σκοπούς των ιδίων πόρων. Ειδικότερα, εξετάσαμε την καταλληλότητα του μοντέλου επαλήθευσης που εφάρμοσε η Eurostat για τον κύκλο επαλήθευσης 2016‑2019. Διενεργήσαμε τον έλεγχο σε επίπεδο Επιτροπής, εστιάζοντας στις δραστηριότητες της Eurostat έως τον Ιανουάριο του 2022 στο πλαίσιο του κύκλου επαλήθευσης 2016‑2019.

31 Συγκεντρώσαμε τα αποδεικτικά στοιχεία του ελέγχου μέσω επισκοπήσεων των σχετικών εγγράφων (διαδικασίες, καθοδήγηση, φάκελοι επαλήθευσης, κ.λπ.). Εξετάσαμε τους φακέλους επαλήθευσης της Eurostat για δείγμα έξι κρατών μελών (Ιρλανδία, Ισπανία, Γαλλία, Μάλτα, Κάτω Χώρες και Πολωνία). Επιλέξαμε αυτές τις χώρες για λόγους πολυμορφίας όσον αφορά: το μέγεθος των συνεισφορών που βασίζονται στο ΑΕΕ· τον αριθμό των επιφυλάξεων και των σημείων δράσης· τις κατηγορίες κινδύνου που προσδιόρισε η Eurostat (χαμηλός, μεσαίος και υψηλός κίνδυνος)· τους υπαλλήλους της Eurostat που είναι αρμόδιοι για τις επαληθεύσεις· και τη γεωγραφική κατανομή.

32 Πραγματοποιήσαμε επίσης συνεντεύξεις με εκπροσώπους της ΓΔ BUDG και της μονάδας της Eurostat που είναι αρμόδια για τις επαληθεύσεις, άλλων μονάδων που συμμετέχουν σε συναφείς δραστηριότητες όσον αφορά τους εθνικούς λογαριασμούς, και με στατιστικούς εμπειρογνώμονες από τις ΕΣΥ των έξι επιλεγμένων κρατών μελών.

33 Συμπληρώσαμε τις ανωτέρω πηγές αποδεικτικών στοιχείων με μια έρευνα που απευθύνθηκε στις 28 ΕΣΥ (απάντησαν οι 26, ποσοστό απόκρισης 93 %) και στις 28 εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για την απόδοση των ιδίων πόρων στον προϋπολογισμό της ΕΕ σε όλα τα κράτη μέλη (απάντησαν οι 10, ποσοστό απόκρισης 36 %). Σκοπός της έρευνας ήταν να συγκεντρωθούν οι απόψεις των εν λόγω φορέων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή διαχειρίζεται τον κύκλο επαλήθευσης και τη διαδικασία κοινοποίησης των δημοσιονομικών προσαρμογών που προκύπτουν από τις αναθεωρήσεις των στοιχείων για το ΑΕΕ.

34 Δεν αξιολογήσαμε άμεσα την ποιότητα των πηγών και των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν για την κατάρτιση του ΑΕΕ. Ωστόσο, ζητήσαμε τη γνώμη δύο ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για συγκεκριμένα ζητήματα, όπως η δυνητική επίπτωση των σημείων δράσης στο ΑΕΕ, και εξετάσαμε διάφορες δημοσιεύσεις σχετικά με θέματα που αφορούν τους εθνικούς λογαριασμούς (ιδίως την παγκοσμιοποίηση και τη χρήση ορίου σημαντικότητας για τον έλεγχο της ποιότητας των στατιστικών στοιχείων).

35 Όπου δεν δηλώνουμε ρητώς ότι αναφερόμαστε στα έξι επιλεγέντα κράτη μέλη, οι διαπιστώσεις αφορούν όλα τα κράτη μέλη που κάλυψε ο κύκλος επαλήθευσης 2016‑2019.

Παρατηρήσεις

Η Επιτροπή υπήρξε αποτελεσματική στον εντοπισμό των ζητημάτων υψηλού κινδύνου όσον αφορά την κατάρτιση των στοιχείων για το ΑΕΕ, αλλά υπάρχει περιθώριο για καλύτερη ιεράρχηση των επαληθεύσεών της

Στο πλαίσιο της διαδικασίας εκτίμησης κινδύνου, η Eurostat εντόπισε αποτελεσματικά τα ζητήματα υψηλού κινδύνου

36 Προκειμένου να είναι αποτελεσματικές, οι επαληθεύσεις της Eurostat (και, κατά συνέπεια, οι προσπάθειες των ΕΣΥ για τη βελτίωση των στοιχείων του ΑΕΕ) πρέπει να στοχεύουν στα ζητήματα που είναι πιθανότερο να έχουν σημαντική επίπτωση («ζητήματα υψηλού κινδύνου»), ώστε να τα αντιμετωπίζουν κατά προτεραιότητα. Για τον σκοπό αυτό, στην έκθεση του 2013 συστήσαμε στην Eurostat να αναπτύξει ένα μοντέλο εκτίμησης κινδύνου για την ιεράρχηση των ζητημάτων που πρέπει να ελεγχθούν¹².

37 Εξετάσαμε το μοντέλο εκτίμησης κινδύνου της Eurostat και τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόστηκε στον κύκλο επαλήθευσης 2016‑2019, προκειμένου να εντοπιστούν τα εγκάρσια ζητήματα, τα κράτη μέλη και οι συνιστώσες του ΑΕΕ υψηλού κινδύνου.

38 Διαπιστώσαμε ότι η Eurostat είχε σχεδιάσει και εφαρμόσει μια δομημένη και τυποποιημένη διαδικασία εκτίμησης κινδύνου για τον κύκλο επαλήθευσης 2016‑2019, βάσει κατάλληλων κριτηρίων. Σύμφωνα με τη σύστασή μας, αυτά περιλάμβαναν τους ειδικούς κινδύνους που συνδέονται με την κατάρτιση των εθνικών λογαριασμών από τα κράτη μέλη και το σχετικό μέγεθος των αντίστοιχων συνιστωσών του ΑΕΕ. Τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για τον εντοπισμό εγκάρσιων ζητημάτων και την επιλογή τομέων που χρήζουν άμεσης επαλήθευσης έλαβαν υπόψη τόσο την πιθανότητα εμφάνισης όσο και τον αντίκτυπο των κινδύνων.

39 Βάσει του προγραμματισμού της, στην αρχή του κύκλου επαλήθευσης, το 2016, η Eurostat εντόπισε 18 εγκάρσια ζητήματα υψηλού κινδύνου (βλέπε παράρτημα IV). Κατέταξε επίσης τα κράτη μέλη σε τρεις κατηγορίες κινδύνου (επτά υψηλού, εννέα μεσαίου και 12 χαμηλού κινδύνου), σύμφωνα με τις οποίες καθορίστηκε ο ελάχιστος αριθμός άμεσων επαληθεύσεων σε κάθε κράτος μέλος. Επίσης, η Eurostat διενήργησε και επικαιροποίησε την εκτίμηση κινδύνου που είχε ως αποτέλεσμα την επιλογή των τομέων προς άμεση επαλήθευση.

40 Προκειμένου να ελέγξουμε την πληρότητα του καταλόγου εγκάρσιων ζητημάτων υψηλού κινδύνου που εντόπισε η Eurostat, συγκρίναμε τα στοιχεία για το ΑΕΕ που δημοσιεύθηκαν σε εθνικό επίπεδο για τα έτη 2010‑2019 με τα στοιχεία για το ΑΕΕ που υποβλήθηκαν για τους σκοπούς των ιδίων πόρων. Επιλέξαμε αυτά τα έτη καθώς πρόκειται για την περίοδο που κάλυψε ο κύκλος επαλήθευσης 2016‑2019. Η σύγκριση αυτή μάς επέτρεψε να εξακριβώσουμε αν τα κράτη μέλη είχαν διαπιστώσει σημαντικά προβλήματα (που απαιτούσαν αναθεώρηση των στοιχείων τους για το ΑΕΕ), τα οποία δεν είχαν εντοπιστεί κατά την εκτίμηση κινδύνου της Eurostat. Δεν εντοπίσαμε τέτοιες περιπτώσεις.

41 Η Eurostat παρουσίασε το μοντέλο εκτίμησης κινδύνου στην επιτροπή ΑΕΕ, μαζί με τον κατάλογο των εγκάρσιων ζητημάτων που εντοπίστηκαν και τις διαβαθμίσεις κινδύνου των κρατών μελών. Η επιτροπή ΑΕΕ συμφώνησε με την εφαρμογή του εν λόγω μοντέλου και με τα αποτελέσματά του. Μετά την ολοκλήρωση του κύκλου επαλήθευσης, σχεδόν όλες (96 %) οι ΕΣΥ που απάντησαν στην έρευνά μας έκριναν ότι η Eurostat είχε εντοπίσει ορθώς τα περισσότερα ή όλα τα εγκάρσια ζητήματα υψηλού κινδύνου.

42 Από τα ανωτέρω περιγραφόμενα πραγματικά περιστατικά (σημεία 40 και 41) προκύπτει ότι η εκτίμηση της Eurostat κάλυψε όλα τα κρίσιμα ζητήματα υψηλού κινδύνου. Ο κατάλληλος εντοπισμός των τομέων κινδύνου αποτέλεσε καλή βάση για τον προγραμματισμό και την ιεράρχηση των επαληθεύσεών της, και για τον αποτελεσματικό μετριασμό των κινδύνων.

Η Eurostat δεν αξιοποίησε πλήρως τα αποτελέσματα της εκτίμησης κινδύνου ώστε να δώσει προτεραιότητα στις επαληθεύσεις που αφορούσαν τα ζητήματα υψηλότερου κινδύνου

43 Εξετάσαμε αν η Eurostat είχε διενεργήσει τις επαληθεύσεις της σύμφωνα με τα αποτελέσματα της εκτίμησης κινδύνου, και αν είχε δώσει προτεραιότητα στα ζητήματα υψηλότερου κινδύνου, σύμφωνα με τον προγραμματισμό. Αναμέναμε ότι η Eurostat θα είχε ξεκινήσει τις επαληθεύσεις της από τα ζητήματα (ή τα κράτη μέλη) υψηλότερου κινδύνου πριν προχωρήσει στις επαληθεύσεις για ζητήματα (ή κράτη μέλη) χαμηλότερου κινδύνου. Αναμέναμε επίσης να έχουν εκτελεστεί, κατά τη διάρκεια του κύκλου, περισσότερες εργασίες για ζητήματα υψηλού κινδύνου από ό,τι για ζητήματα μεσαίου ή χαμηλού κινδύνου. Μια τέτοια προσέγγιση θα έδινε στα κράτη μέλη περισσότερο χρόνο για να αντιμετωπίσουν ζητήματα υψηλότερου κινδύνου, πριν από το κλείσιμο του κύκλου επαλήθευσης. Αυτό θα μπορούσε ενδεχομένως να μειώσει τον αριθμό των επιφυλάξεων για τα ζητήματα αυτά, καθιστώντας περισσότερο προβλέψιμες τις συνεισφορές των κρατών μελών στον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Ιεράρχηση των εγκάρσιων ζητημάτων

44 Το 2017 η Eurostat χρησιμοποίησε πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν μέσω των αρχικών επαληθεύσεών της, προκειμένου να επαναξιολογήσει το επίπεδο κινδύνου και να εκτιμήσει τη δυνητική επίπτωση των 18 εγκάρσιων ζητημάτων που εντοπίστηκαν το 2016 (βλέπε σημείο 39). Μετά την ανάλυση αυτή, αφαίρεσε δύο ζητήματα από τον κατάλογο και μείωσε τις προγραμματισμένες εργασίες για τρία ζητήματα που θεωρήθηκε ότι έχουν μειωμένο επίπεδο κινδύνου. Η Eurostat επιβεβαίωσε την υψηλή προτεραιότητα των υπόλοιπων 13 ζητημάτων, χαρακτηρίζοντας τέσσερα ως «πολύ υψηλού κινδύνου» και εννέα ως «υψηλού κινδύνου» όσον αφορά τη δυνητική επίπτωση.

45 Διενήργησε τις συγκρίσεις μεταξύ χωρών για τα εγκάρσια ζητήματα υψηλού κινδύνου όπως είχε προγραμματιστεί, αναλύοντας τους καταλόγους ΑΕΕ και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αποστέλλοντας ερωτηματολόγια στις ΕΣΥ. Όσον αφορά τα τρία ζητήματα χαμηλότερης προτεραιότητας, περιόρισε τις επαληθεύσεις της στην ανάλυση πληροφοριών από τους καταλόγους ΑΕΕ και κατήρτισε λιγότερες εκθέσεις προόδου από ό,τι για τα άλλα ζητήματα. Τα υπόλοιπα 13 ζητήματα δεν ιεραρχήθηκαν συγκεκριμένα κατά προτεραιότητα, παρόλο που η Eurostat θεώρησε ότι τέσσερα ήταν υψηλότερου κινδύνου από τα υπόλοιπα.

46 Αναλύσαμε την επίπτωση των σημείων δράσης «Α» που καθόρισε η Eurostat για εγκάρσια ζητήματα που αφορούσαν τα έξι κράτη μέλη τα οποία κάλυψε ο εν προκειμένω έλεγχος, προκειμένου να εξετάσουμε αν η εκτίμηση της Eurostat σχετικά με τη δυνητική επίπτωση είχε επιβεβαιωθεί. Λάβαμε επίσης υπόψη τα σημεία δράσης που μετατράπηκαν σε επιφυλάξεις όταν κατέστησαν διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την επίπτωσή τους. Τα σημεία δράσης που αναλύσαμε αντιπροσώπευαν το ένα τέταρτο του συνόλου των σημείων δράσης «Α» για εγκάρσια ζητήματα, γεγονός που αποτελεί ένδειξη της σημασίας αυτών των ζητημάτων.

47 Διαπιστώσαμε ότι η Eurostat είχε ορίσει σημεία δράσης «Α» για 14 από τα 18 εγκάρσια ζητήματα. Από την ανάλυσή μας προέκυψε ότι η υψηλή ή πολύ υψηλή δυνητική επίπτωση που ανέμενε η Eurostat υλοποιήθηκε για ένα μόνο εγκάρσιο ζήτημα (υπηρεσίες στέγασης), το οποίο είχε μέση επίπτωση 0,39 % του ΑΕΕ στα έξι κράτη μέλη. Τα σημεία δράσης που καθορίστηκαν για τα υπόλοιπα 13 ζητήματα που χαρακτηρίστηκαν ως «υψηλού κινδύνου» είχαν σχετικά μικρή επίπτωση (κατά μέσο όρο 0,08 % του ΑΕΕ). Επιπλέον, το 27 % των ΕΣΥ που απάντησαν στην έρευνά μας επισήμανε ότι ορισμένα εγκάρσια ζητήματα δεν αφορούσαν όλα τα κράτη μέλη ή είχαν μικρή επίπτωση στα στοιχεία τους για το ΑΕΕ. Ορισμένα από τα ζητήματα αυτά αποτέλεσαν αντικείμενο ειδικών ή εγκάρσιων επιφυλάξεων, οπότε ενδέχεται να έχουν σημαντική επίπτωση στην ολοκλήρωση των εν εξελίξει εργασιών.

48 Μολονότι η δυνητική επίπτωση ενός συγκεκριμένου ζητήματος είναι δύσκολο να εκτιμηθεί πριν από την έναρξη των εργασιών επαλήθευσης, η Eurostat είναι σε καλύτερη θέση για να την αξιολογήσει κατά τη διάρκεια του κύκλου, καθώς από την ανάλυση των καταλόγων ΑΕΕ καθίστανται διαθέσιμες περισσότερες πληροφορίες. Ωστόσο, οι πληροφορίες αυτές δεν οδήγησαν σε περαιτέρω κατά προτεραιότητα ιεράρχηση των εργασιών.

Ιεράρχηση προτεραιοτήτων με βάση το επίπεδο κινδύνου των κρατών μελών

49 Όπως επισημαίνεται στο σημείο 20, η Eurostat σχεδίαζε να ιεραρχήσει κατά προτεραιότητα τις επαληθεύσεις της με βάση το επίπεδο κινδύνου των κρατών μελών. Πρόθεσή της ήταν να το επιτύχει στο πλαίσιο του χαρτοφυλακίου των κρατών μελών που είχε ανατεθεί σε κάθε αρμόδιο υπάλληλο. Ως εκ τούτου, αναμέναμε ότι, κατά το πρώτο μέρος του κύκλου επαλήθευσης, θα εστίαζε τις επαληθεύσεις της στα κράτη μέλη υψηλού κινδύνου και μεσαίου κινδύνου, αφήνοντας τις επαληθεύσεις για τα κράτη μέλη χαμηλού κινδύνου για το δεύτερο μέρος (βλέπε παράρτημα III).

50 Αναλύσαμε τη σειρά με την οποία οι αρμόδιοι υπάλληλοι καθόρισαν σημεία δράσης που προέκυψαν από τις επαληθεύσεις τους, προκειμένου να διαπιστώσουμε αν έδωσαν προτεραιότητα στα κράτη μέλη υψηλότερου κινδύνου. Ο καθορισμός σημείων δράσης αποτελεί κομβικό στάδιο του κύκλου επαλήθευσης, διότι είναι το στάδιο κατά το οποίο η Eurostat γνωστοποιεί στα κράτη μέλη τα ζητήματα που εντόπισε και τα κράτη μέλη μπορούν να αρχίσουν να τα αντιμετωπίζουν. Αποκλείσαμε τα σημεία δράσης που καθορίστηκαν για εγκάρσια ζητήματα, καθώς ορισμένα θα μπορούσαν να έχουν αντιμετωπιστεί σε μεταγενέστερο στάδιο του κύκλου επαλήθευσης, λόγω της ανάγκης σύγκρισης των διαφορετικών μεθοδολογιών που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη.

51 Διαπιστώσαμε ότι οι αρμόδιοι υπάλληλοι είχαν διενεργήσει τις επαληθεύσεις για τρία από τα επτά κράτη μέλη υψηλού κινδύνου στις αρχές του κύκλου επαλήθευσης, πριν ασχοληθούν με άλλα κράτη μέλη χαμηλότερου κινδύνου στο χαρτοφυλάκιό τους. Όσον αφορά τα άλλα τέσσερα, διαπιστώσαμε τα εξής:

• στην περίπτωση δύο κρατών μελών υψηλού κινδύνου, οι αρμόδιοι υπάλληλοι είχαν αρχίσει να καθορίζουν σημεία δράσης αφού είχαν πρώτα κάνει το ίδιο για άλλα κράτη μέλη (ένα χαμηλού και ένα υψηλού κινδύνου)·
• στην περίπτωση ενός κράτους μέλους υψηλού κινδύνου, ο αρμόδιος υπάλληλος είχε διενεργήσει ταυτόχρονα επαληθεύσεις για ένα κράτος μέλος χαμηλού κινδύνου, με αποτέλεσμα τον περιορισμού του χρόνου που διατέθηκε στη χώρα υψηλού κινδύνου·
• για το εναπομένον κράτος μέλος υψηλού κινδύνου, ο αρμόδιος υπάλληλος είχε αρχίσει να καθορίζει σημεία δράσης σε σχετικά προχωρημένο στάδιο του κύκλου επαλήθευσης (Ιούνιος 2017), παρά το γεγονός ότι το χαρτοφυλάκιό του δεν περιλάμβανε άλλα κράτη μέλη.

52 Συνολικά, οι αρμόδιοι υπάλληλοι είχαν δώσει προτεραιότητα στις επαληθεύσεις για τα κράτη μέλη μεσαίου κινδύνου έναντι των επαληθεύσεων για τις χώρες χαμηλού κινδύνου. Ωστόσο, εντοπίσαμε μία περίπτωση στην οποία ο αρμόδιος υπάλληλος έπρεπε να ελέγξει τρία κράτη μέλη (ένα χαμηλού και δύο μεσαίου κινδύνου) και έδωσε προτεραιότητα στις επαληθεύσεις για το κράτος μέλος χαμηλού κινδύνου.

53 Διαπιστώσαμε ότι το ένα τέταρτο περίπου των επιφυλάξεων για συγκεκριμένες συναλλαγές που διατύπωσε η Eurostat στο τέλος του κύκλου επαλήθευσης αφορούσαν τα τέσσερα κράτη μέλη υψηλού κινδύνου στα οποία δεν είχε δοθεί η δέουσα προτεραιότητα (βλέπε σημείο 51). Αν και ορισμένα μεθοδολογικά ζητήματα μπορεί να είναι εγγενώς περίπλοκα και να απαιτούν τη διατύπωση επιφυλάξεων ακόμη και αν τους δοθεί προτεραιότητα, ο εντοπισμός τους σε νωρίτερο στάδιο θα είχε δώσει στα κράτη μέλη υψηλού κινδύνου περισσότερες πιθανότητες να τα αντιμετωπίσουν πριν από το κλείσιμο του κύκλου.

Κατά προτεραιότητα ιεράρχηση μέσω άμεσων επαληθεύσεων

54 Όπως επισημαίνεται στο σημείο 20, η Eurostat είχε προγραμματίσει να επιλέξει τους τομείς προς άμεση επαλήθευση από ένα σύνολο συγκεκριμένων τομέων κατάρτισης του ΑΕΕ που ήταν επιρρεπείς σε υψηλό κίνδυνο, όπως προσδιορίστηκαν με βάση το μοντέλο εκτίμησης κινδύνου που εφαρμόζει. Η Eurostat επιφυλάχθηκε του δικαιώματος να τροποποιήσει τη σύνθεση του συνόλου που θα προέκυπτε από το μοντέλο εκτίμησης κινδύνου βάσει ποιοτικής εκτίμησης. Σύμφωνα με τη διαδικασία εκτίμησης κινδύνου, ο ελάχιστος αριθμός άμεσων επαληθεύσεων καθορίστηκε ως εξής:

• κράτη μέλη χαμηλού κινδύνου: μία
• κράτη μέλη μεσαίου κινδύνου: τρεις
• κράτη μέλη υψηλού κινδύνου: τέσσερις

55 Εξετάσαμε αν η Eurostat είχε εφαρμόσει το μοντέλο εκτίμησης κινδύνου για τον προσδιορισμό του συνόλου τομέων προς άμεση επαλήθευση, αν είχε επιλέξει τομείς από το σύνολο (ή, σε αντίθετη περίπτωση, αν είχε αιτιολογήσει την απόφαση αυτή) και αν είχε διενεργήσει τουλάχιστον τον ελάχιστο αριθμό άμεσων επαληθεύσεων που απαιτούνταν για κάθε κατηγορία κινδύνου.

56 Διαπιστώσαμε ότι είχε εφαρμόσει το μοντέλο εκτίμησης κινδύνου για τον προσδιορισμό του συνόλου τομέων προς άμεση επαλήθευση, όπως είχε προγραμματιστεί. Ωστόσο, στις περιπτώσεις οκτώ από τα 28 κράτη μέλη, οι αρμόδιοι υπάλληλοι της Eurostat είχαν αποφασίσει να διενεργήσουν άμεσες επαληθεύσεις για τομείς που δεν είχαν επιλεγεί στους φακέλους εκτίμησης κινδύνου, ώστε να επιτευχθεί ο ελάχιστος αριθμός επαληθεύσεων. Αν και η διαδικασία επιτρέπει την ποιοτική εκτίμηση, η απόφαση αυτή δεν αιτιολογήθηκε γραπτώς. Αυτό εμποδίζει την Eurostat να σχηματίσει εικόνα των λόγων για τους οποίους οι αρμόδιοι υπάλληλοι τροποποίησαν τα αποτελέσματα της εκτίμησης κινδύνου, και να αναλύσει τις δυνατότητες βελτίωσης του μοντέλου, καθιστώντας ορισμένους από τους λόγους αυτούς κριτήρια κινδύνου.

57 Η Eurostat διενήργησε τουλάχιστον τον ελάχιστο αριθμό άμεσων επαληθεύσεων που απαιτεί το επίπεδο κινδύνου κάθε κράτους μέλους. Επομένως, κάλυψε ικανοποιητικά τους τομείς κινδύνους και διέθεσε περισσότερο χρόνο και πόρους για άμεσες επαληθεύσεις σε κράτη μέλη υψηλότερου κινδύνου, όπως είχε προγραμματιστεί. Στις περιπτώσεις 11 από τα 28 κράτη μέλη, η Eurostat διενήργησε περισσότερες άμεσες επαληθεύσεις από τις ελάχιστες απαιτούμενες, επιλέγοντας από έναν έως τέσσερις επιπλέον τομείς προς επαλήθευση.

Κατά προτεραιότητα ιεράρχηση των σημείων δράσης

58 Η Eurostat δεν καθόρισε ούτε υπέδειξε το επίπεδο προτεραιότητας που έπρεπε να δοθεί από τις ΕΣΥ στα σημεία δράσης υψηλότερου κινδύνου που θα μπορούσαν να έχουν μεγαλύτερη επίπτωση, ζητώντας τους λόγου χάριν να αρχίσουν τις εργασίες νωρίτερα ή ορίζοντας συντομότερες προθεσμίες. Εναπόκειτο σε κάθε ΕΣΥ να αποφασίσει τη σειρά με την οποία θα αντιμετώπιζε τα σημεία δράσης, με βάση τις προθεσμίες που είχε συμφωνήσει με την Eurostat.

59 Χωρίς υποδείξεις από την Eurostat όσον αφορά την προτεραιότητα, οι ΕΣΥ μπορούν να αποφασίσουν να διαθέσουν τους πόρους τους σε σημεία δράσης που είναι ευκολότερο να αντιμετωπιστούν, αναβάλλοντας όσα είναι περιπλοκότερα και απαιτούν σημαντικότερες μεθοδολογικές αλλαγές. Σύμφωνα με την Eurostat, μπορεί εύλογα να υποτεθεί ότι τα σημεία δράσης που μετατρέπονται σε επιφυλάξεις αφορούν περισσότερο σύνθετα ή/και ευρύτερα ζητήματα από εκείνα που θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν και να κλείσουν ταχύτερα και, ως εκ τούτου, θα οδηγήσουν σε σημαντικότερες αναθεωρήσεις.

Η Eurostat παρείχε επαρκή στήριξη στα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση των ζητημάτων υψηλού κινδύνου, αλλά δεν αντέδρασε εγκαίρως σε σχέση με το ζήτημα της παγκοσμιοποίησης

Υποστήριξη και καθοδήγηση των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών

60 Για να μπορέσουν τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν εγκαίρως τα ζητήματα υψηλού κινδύνου, η Eurostat πρέπει να παρέχει κατάλληλη στήριξη και καθοδήγηση στις ΕΣΥ.

61 Διαπιστώσαμε ότι, συνολικά, τις στήριξε αποτελεσματικά στις προσπάθειές τους να αντιμετωπίσουν τα εγκάρσια ζητήματα. Η στήριξη αυτή συνίστατο κυρίως στη συγκρότηση υποομάδων για την αποσαφήνιση μεθοδολογικών πτυχών στο πλαίσιο της ομάδας εμπειρογνωμόνων ΑΕΕ, στον συντονισμό των εργασιών για την ανάπτυξη κατευθυντηρίων γραμμών με άλλες μονάδες στους κόλπους της υπηρεσίας και με διεθνείς οργανισμούς, στη διοργάνωση εργαστηρίων και στη δρομολόγηση πιλοτικής διαδικασίας ανάλυσης των δραστηριοτήτων των πολυεθνικών επιχειρήσεων (ΠΕΕ). Η Eurostat κατήρτισε εκθέσεις προόδου και τελικές εκθέσεις με πληροφορίες σχετικά με τις εργασίες της για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων και τις λύσεις που υιοθέτησαν οι διάφορες ΕΣΥ.

62 Οι ΕΣΥ που απάντησαν στην έρευνά μας εκφράστηκαν θετικά για την υποστήριξη, την καθοδήγηση και τις πληροφορίες που παρείχε η Eurostat κατά τη διάρκεια του κύκλου επαλήθευσης. Όλες ανέφεραν καλή ή και άριστη συνεργασία με την Eurostat, και το 88 % συμφώνησε ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η Υπηρεσία είχε παράσχει επαρκή και έγκαιρη καθοδήγηση. Επιπλέον, όλες συμφώνησαν ότι είχε παράσχει επαρκείς πληροφορίες σχετικά με την εμβέλεια και την πρόοδο των επαληθεύσεών της.

63 Δύο ΕΣΥ τόνισαν ότι η Eurostat είχε παράσχει καθοδήγηση σχετικά με τις ημερήσιες αποζημιώσεις μετά τη διατύπωση της επιφύλαξης και όχι πριν. Το ίδιο συνέβη και όσον αφορά τα περιθώρια στις συναλλαγές χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Οι ΕΣΥ ανέφεραν επίσης ότι πρέπει να παρέχει σαφέστερη ή/και πρακτικότερη καθοδήγηση, να διοργανώνει περισσότερες διμερείς συναντήσεις μεταξύ των αρμόδιων υπαλλήλων και των ΕΣΥ, και να παρέχει περισσότερη τεχνική υποστήριξη.

Η απάντηση της Eurostat στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης

64 Παγκοσμιοποίηση σημαίνει ότι επιχειρήσεις οργανώνουν τις δραστηριότητές τους σε διεθνή βάση και μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους ή τα περιουσιακά τους στοιχεία προκειμένου να επωφεληθούν από ευνοϊκά φορολογικά καθεστώτα. Για την Eurostat και τις ΕΣΥ, η ορθή συνεκτίμηση των εν λόγω δραστηριοτήτων στους υπολογισμούς του ΑΕΕ δεν είναι εύκολη υπόθεση, καθώς κάθε ΕΣΥ έχει πρόσβαση σε στοιχεία μόνο για τις οικονομικές δραστηριότητες των οντοτήτων που δραστηριοποιούνται στην επικράτεια της δικαιοδοσίας της.

65 Ελέγξαμε αν η Eurostat αντέδρασε εγκαίρως σε σχέση με το ζήτημα αυτό, και αν η προσέγγισή της (παροχή καθοδήγησης και υποστήριξης στις ΕΣΥ και, τελικά, διατύπωση επιφύλαξης) ήταν αποτελεσματική όσον αφορά την αποκόμιση εύλογης βεβαιότητας για την επάρκεια των συστημάτων που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των εθνικών λογαριασμών για τη μέτρηση της επίπτωσης της παγκοσμιοποίησης στο ΑΕΕ.

66 Διαπιστώσαμε ότι τα ζητήματα που αφορούν τη μέτρηση των δραστηριοτήτων των ΠΕΕ στους εθνικούς λογαριασμούς προϋπήρχαν της έναρξης του κύκλου επαλήθευσης του ΑΕΕ 2016‑2019 και η Eurostat θα μπορούσε να τα είχε αντιμετωπίσει νωρίτερα. Υπήρχαν αρκετές ενδείξεις ήδη από το 2011 ότι η παγκοσμιοποίηση και οι αλλαγές στα λογιστικά πλαίσια που συνδέονται με αυτή θα είχαν σημαντικό αντίκτυπο στους εθνικούς λογαριασμούς, και ότι ήταν απαραίτητη διεξοδικότερη ανάλυση για την εξεύρεση πρακτικών λύσεων, όπως η συντονισμένη σε επίπεδο ΕΕ κατάρτιση προφίλ των πολυεθνικών επιχειρήσεων (βλέπε πλαίσιο 4).

67 Μολονότι η Eurostat είχε εντοπίσει τον κίνδυνο που συνδέεται με την παγκοσμιοποίηση και είχε ήδη παράσχει στήριξη στα κράτη μέλη όσον αφορά ορισμένες πτυχές του φαινομένου, έως το 2016 δεν διέθετε σύστημα που να βοηθά τα κράτη μέλη να ανιχνεύουν περιπτώσεις μετεγκατάστασης δραστηριοτήτων ΠΕΕ και να διασφαλίζει την αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών για τη διευκόλυνση της κατάρτισης προφίλ.

68 Τον Ιούλιο του 2016, η Ιρλανδία ανέφερε αύξηση 24 % (ποσοστό που αντιστοιχεί σε 39 δισεκατομμύρια ευρώ) στα στοιχεία του ΑΕΕ για το 2015 σε σύγκριση με το 2014, λόγω της μετεγκατάστασης περιουσιακών στοιχείων μικρού αριθμού μεγάλων ΠΕΕ. Η Eurostat εξέτασε τη μεθοδολογία στην οποία βασίζονταν τα στοιχεία για το ΑΕΕ που υπέβαλε η Ιρλανδία, και η επιτροπή ΑΕΕ τα επικύρωσε.

69 Μετά τον εντοπισμό του ζητήματος στην Ιρλανδία, η Eurostat άρχισε να αντιμετωπίζει περισσότερο πρακτικά το ζήτημα των δραστηριοτήτων των ΠΕΕ. Συγκρότησε νέες ομάδες εργασίας για το θέμα αυτό και δρομολόγησε διαδικασίες συγκέντρωσης πληροφοριών και μια πιλοτική διαδικασία (βλέπε σημείο 60) για τον προσδιορισμό της αξιοπιστίας της κάλυψης των πτυχών της παγκοσμιοποίησης στα στοιχεία για το ΑΕΕ και των συναφών προβλημάτων. Πρότεινε επίσης να θεσπιστεί σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τον εντοπισμό περιπτώσεων αναδιάρθρωσης ΠΕΕ. Εάν είχε δρομολογήσει αυτές τις πρωτοβουλίες νωρίτερα, οι ΕΣΥ θα μπορούσαν να συγκεντρώσουν σχετικές πληροφορίες από τις ΠΕΕ σε πρωιμότερο στάδιο.

70 Στο τέλος του κύκλου επαλήθευσης, η Eurostat κατέληξε στο συμπέρασμα ότι όλα τα κράτη μέλη έπρεπε να πραγματοποιήσουν περαιτέρω εργασίες επί των θεμάτων που σχετίζονται με την παγκοσμιοποίηση. Η Επιτροπή διατύπωσε εγκάρσια επιφύλαξη για τον σκοπό αυτό, με προθεσμία τον Σεπτέμβριο του 2022. Πρόκειται για τη σημαντικότερη από τις πέντε επιφυλάξεις που διατυπώθηκαν στο τέλος του κύκλου επαλήθευσης 2016‑2019 (βλέπε παράρτημα V), λόγω της πολυπλοκότητας και της εμβέλειάς της. Ενώ οι άλλες τέσσερις ισχύουν για τα στοιχεία του ΑΕΕ από το 2010 και έπειτα, η Επιτροπή αποφάσισε να περιορίσει την εφαρμογή της εγκάρσιας επιφύλαξης για την παγκοσμιοποίηση στα έτη από το 2018 και έπειτα.

71 Ο περιορισμός της περιόδου εφαρμογής της συγκεκριμένης επιφύλαξης μειώνει τη συγκρισιμότητα, την αξιοπιστία και την πληρότητα των στοιχείων για το ΑΕΕ που υπέβαλαν τα κράτη μέλη για τα έτη 2010 έως 2017¹³. Ορισμένα κράτη μέλη ενδέχεται να μην έχουν αναφέρει σωστά το φαινόμενο αυτό στους εθνικούς λογαριασμούς τους πριν από το 2018, ενώ άλλα (όπως η Ιρλανδία) έχουν παρουσιάσει αξιόπιστα στοιχεία για την εν λόγω περίοδο.

72 Η Επιτροπή (Eurostat και ΓΔ BUDG) αιτιολόγησε τον περιορισμό της περιόδου εφαρμογής επικαλούμενη την πρακτική δυσκολία συγκέντρωσης των απαιτούμενων πληροφοριών από τις πολυεθνικές εταιρείες για τα προηγούμενα έτη. Έκρινε ότι η δημοσιονομική αβεβαιότητα, που θα δημιουργούσε μια επί μακρόν εκκρεμούσα επιφύλαξη σχετικά με το ΑΕΕ, δεν ήταν ανάλογη προς τη δυνητική επίπτωση στο ΑΕΕ¹⁴. Μολονότι η εφαρμογή της αρχής της σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας δικαιολογείται κατά τη λήψη απόφασης σχετικά με το εύρος μιας επιφύλαξης, αυτή θα πρέπει να βασίζεται σε επαρκείς πληροφορίες σχετικά με τη δυνητική επίπτωση του επίμαχου ζητήματος. Η Επιτροπή δήλωσε ότι για τη λήψη της απόφασής της έλαβε υπόψη το συμπέρασμα της πιλοτικής διαδικασίας της Eurostat για τις ΠΕΕ, στο πλαίσιο της οποίας δεν εντοπίστηκαν σημαντικές στρεβλώσεις του ΑΕΕ. Ωστόσο, η εν λόγω διαδικασία αφορούσε μικρό δείγμα ΠΕΕ και μόνο ένα έτος (2016). Επομένως, δεν παρέχει επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για τα έτη πριν από το 2018.

73 Υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ότι η παγκοσμιοποίηση είχε σημαντική επίπτωση στους εθνικούς λογαριασμούς πριν από το 2018, γεγονός που ενδέχεται να προκαλέσει αλλαγές στο ΑΕΕ. Για παράδειγμα, τρία κράτη μέλη ανέφεραν στην Eurostat το 2017 ότι από το 2010 είχαν παρατηρήσει συγκεκριμένες περιπτώσεις μετεγκατάστασης εταιρειών με σημαντικά περιουσιακά στοιχεία (άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ) προς ή από την επικράτειά τους. Ένα κράτος μέλος υπέβαλε πληροφορίες τον Σεπτέμβριο του 2021 σχετικά με τις σημαντικές αναθεωρήσεις των στοιχείων του για το ΑΕΕ στο πλαίσιο τριών επιφυλάξεων, συμπεριλαμβανομένης εκείνης που αφορά την παγκοσμιοποίηση (η οποία ίσχυε εν μέρει τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή). Η συνδυασμένη επίπτωση των τριών αυτών επιφυλάξεων κυμαινόταν από -2,0 % (2010) έως 16,3 % του ΑΕΕ (2012) για την περίοδο μεταξύ του 2010 και του 2019.

74 Στην ετήσια έκθεσή μας για το 2020, συστήσαμε στην Επιτροπή, εάν η επίπτωση της άρσης της ανωτέρω επιφύλαξης στους εθνικούς λογαριασμούς διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών, να επαναξιολογήσει την ποιότητα των στοιχείων για το ΑΕΕ των προηγούμενων ετών και να ενημερώσει την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σχετικά με τις πιθανές συνέπειες των σχετικών αναθεωρημένων στατιστικών στον προϋπολογισμό εσόδων από το 2010. Η Επιτροπή δεν αποδέχθηκε τη σύσταση διότι έκρινε κατάλληλο το χρονοδιάγραμμα της επιφύλαξης σχετικά με την παγκοσμιοποίηση, δηλαδή τα έτη 2018 και έπειτα.

75 Σχεδόν οι μισές από τις ΕΣΥ που απάντησαν στην έρευνά μας θεώρησαν ότι η περίοδος εφαρμογής της εγκάρσιας επιφύλαξης σχετικά με την παγκοσμιοποίηση δεν εξασφάλιζε τη συγκρισιμότητα, την αξιοπιστία και την πληρότητα των στοιχείων των κρατών μελών για το ΑΕΕ. Ορισμένοι από τους λόγους που αναφέρθηκαν αφορούσαν την πολυπλοκότητα και τον ειδικό χαρακτήρα του εν λόγω ζητήματος (αφορά περισσότερο τις χώρες με ανταγωνιστικά φορολογικά συστήματα), τον μικρό αριθμό ΠΕΕ που αφορούσε και το γεγονός ότι η επιφύλαξη δεν κάλυπτε τα έτη πριν από το 2018, πράγμα που θα μπορούσε να επηρεάσει τη συγκρισιμότητα των εκτιμήσεων των κρατών μελών για το ΑΕΕ.

Ο κύκλος επαλήθευσης του ΑΕΕ ολοκληρώθηκε βάσει του προγραμματισμού, αλλά ορισμένες αδυναμίες υπονόμευσαν την αποδοτικότητά του

Συνολικά, η Επιτροπή ολοκλήρωσε τις επαληθεύσεις όπως είχε προγραμματιστεί και κοινοποίησε τα αποτελέσματά τους εγκαίρως

76 Η προβλεψιμότητα των συνεισφορών που βασίζονται στο ΑΕΕ εξαρτάται από την έγκαιρη διενέργεια του κύκλου επαλήθευσης και από την ταχύτητα ενημέρωσης των κρατών μελών από την Επιτροπή για τα αποτελέσματά του (προσαρμογές στις καταβληθείσες συνεισφορές) σε σύγκριση με την προθεσμία καταβολής των συνεισφορών. Ελέγξαμε αν η Eurostat ολοκλήρωσε τον κύκλο επαλήθευσης του ΑΕΕ όπως είχε προγραμματιστεί (το 2019) και αν η ΓΔ BUDG είχε ενημερώσει εγκαίρως τα κράτη μέλη σχετικά με τις προσαρμογές των συνεισφορών τους βάσει του ΑΕΕ, ώστε να καταστεί δυνατός ο αποτελεσματικός δημοσιονομικός σχεδιασμός.

77 Παρά τον μεγάλο αριθμό μεθοδολογικών ζητημάτων που ανέκυψαν από την εισαγωγή ενός νέου λογιστικού πλαισίου (ΕΣΛ 2010), η Eurostat ολοκλήρωσε εγκαίρως τις προγραμματισμένες επαληθεύσεις για τον κύκλο της περιόδου 2016‑2019, με εξαίρεση τη Γαλλία. Αυτό οφειλόταν στην καθυστερημένη υποβολή του καταλόγου ΑΕΕ της χώρας (βλέπε σημείο 15). Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμή ζητήματα με τη μορφή επιφυλάξεων, που παρατείνουν τις επαληθεύσεις πέραν της επίσημης ολοκλήρωσης του κύκλου επαλήθευσης (βλέπε σημεία 07 και 08).

78 Ως αποτέλεσμα των επαληθεύσεών της, η Επιτροπή καθόρισε περίπου 1 200 σημεία δράσης και διατύπωσε 300 επιφυλάξεις, αριθμοί που συνιστούν αύξηση σε σχέση με τον προηγούμενο κύκλο επαλήθευσης (βλέπε γράφημα 4). Οι επιφυλάξεις καλύπτουν περισσότερα από δέκα έτη στοιχείων για το ΑΕΕ και ενδέχεται να έχουν σημαντική επίπτωση στις μελλοντικές συνεισφορές των κρατών μελών. Τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν αντιμετωπίσει όλες αυτές τις επιφυλάξεις το αργότερο έως τον Σεπτέμβριο του 2022. Το 2017, η Eurostat είχε άρει τις περισσότερες από τις επιφυλάξεις που αφορούσαν τον προηγούμενο κύκλο επαλήθευσης (κατά κανόνα με επίπτωση στα στοιχεία από το 2002 έως το 2010).

79 Όσον αφορά την επικοινωνία, διαπιστώσαμε ότι η ΓΔ BUDG είχε ενημερώσει εγκαίρως τα κράτη μέλη σχετικά με τις προσαρμογές των συνεισφορών που βασίζονται στο ΑΕΕ, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι οι τροποποιήσεις στη σχετική νομοθεσία της ΕΕ παρείχαν μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο για την καταβολή.

80 Το 2016, η τροποποίηση του κανονισμού της ΕΕ σχετικά με τη διαδικασία απόδοσης των ποσών των ιδίων πόρων¹⁵ («MAR») είχε ως αποτέλεσμα την παράταση της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία η ΓΔ BUDG ενημέρωνε τα κράτη μέλη για τα ποσά που πρέπει να καταβληθούν (δηλαδή την 1η Φεβρουαρίου κάθε έτους) και της ημερομηνίας κατά την οποία τα εν λόγω ποσά έπρεπε να αποδοθούν (δηλαδή την 1η Ιουνίου του ίδιου έτους). Τον Απρίλιο του 2022, εγκρίθηκε νέα τροποποίηση του MAR¹⁶, με την οποία παρατάθηκε εκ νέου η προθεσμία για την απόδοση των προσαρμοσμένων ποσών των ιδίων πόρων που βασίζονται στο ΑΕΕ, από τον Ιούνιο κάθε έτους στον Μάρτιο του επόμενου. Υποστηρίξαμε αυτήν την αλλαγή διότι μείωσε περαιτέρω τη δημοσιονομική αβεβαιότητα για τα κράτη μέλη, ενώ ήταν ουδέτερη για τον προϋπολογισμό της ΕΕ¹⁷.

81 Οι απαντήσεις στην έρευνα που αποστείλαμε στις εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για την απόδοση των ιδίων πόρων στον προϋπολογισμό της ΕΕ επιβεβαίωσαν ότι, λαμβανομένης υπόψη της τροποποίησης του MAR το 2022, οι πληροφορίες που παρείχε η Επιτροπή σχετικά με τις προσαρμογές ήταν έγκαιρες και επαρκείς ώστε να καταστεί δυνατός ο αποτελεσματικός δημοσιονομικός προγραμματισμός σε εθνικό επίπεδο (σύμφωνα με εννέα από τις δέκα εθνικές αρχές που απάντησαν).

Η Eurostat εξέτασε πολλά ζητήματα που αποδείχθηκε ότι είχαν μικρή επίπτωση στο ΑΕΕ

82 Για τη βελτίωση της αποδοτικότητας, είναι δυνατή η χρήση ενός ορίου σημαντικότητας, προκειμένου οι επαληθεύσεις να εστιάζουν σε ζητήματα που είναι πιθανό να έχουν μεγάλη επίπτωση στο ΑΕΕ. Η Eurostat εισήγαγε όριο σημαντικότητας που αντιστοιχεί στο 0,1 % του ΑΕΕ για τον κύκλο επαλήθευσης 2016‑2019. Έκρινε ότι δεν απαιτείται περαιτέρω δράση σε σχέση με ζητήματα με επίπτωση κάτω από αυτό το όριο. Εξετάσαμε τη βάση για τον καθορισμό του ορίου σημαντικότητας στο 0,1 % του ΑΕΕ και τον βαθμό στον οποίο αυτό ελήφθη υπόψη στις επαληθεύσεις της Eurostat.

Επίπεδο ορίου σημαντικότητας

83 Η Eurostat δεν βάσισε το όριο σημαντικότητας του 0,1 % σε κάποιο συγκεκριμένο μοντέλο ή διεθνή στατιστική πρακτική. Η επισκόπηση της βιβλιογραφίας και η έρευνα μεταξύ των ΕΣΥ που διενεργήσαμε, έδειξαν ότι η έννοια της σημαντικότητας δεν χρησιμοποιείται ευρέως στη στατιστική. Η εφαρμογή κατώτατου ορίου δικαιολογείται από τον μοναδικό χαρακτήρα του κύκλου επαλήθευσης του ΑΕΕ. Αυτός πρέπει να παρέχει διασφάλιση σχετικά με την ποιότητα των στατιστικών στοιχείων λόγω της επίπτωσης στις συνεισφορές των κρατών μελών στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Το προτεινόμενο επίπεδο σημαντικότητας παρουσιάστηκε στην επιτροπή ΑΕΕ, η οποία ενέκρινε την εφαρμογή του, ως μέσου για τη διασφάλιση της εφαρμογής της αρχής της σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας (βλέπε σημεία 05 και 17).

84 Η επιλογή από την Eurostat του 0,1 % του ΑΕΕ ως ορίου σημαντικότητας δείχνει υψηλό επίπεδο ελέγχου των στοιχείων για το ΑΕΕ και χαμηλό επίπεδο ανοχής ανακριβειών ή μεθοδολογικών αδυναμιών που μπορεί να εντοπιστούν κατά τη διάρκεια του κύκλου επαλήθευσης. Από την εξέταση της σχετικής βιβλιογραφίας¹⁸ προκύπτει σαφώς ότι οι εθνικοί λογαριασμοί αποτελούν ένα εξαιρετικά πολύπλοκο σύνολο οικονομικών στατιστικών. Δεδομένου ότι συνδυάζουν μεγάλο αριθμό εσωτερικών και εξωτερικών πηγών δεδομένων που καλύπτουν διάφορες πτυχές της οικονομίας για τον υπολογισμό του ΑΕΕ και άλλων βασικών δεικτών, είναι δύσκολο να εξασφαλιστεί πολύ υψηλό επίπεδο ακρίβειας. Στο εγχειρίδιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης για τους εθνικούς λογαριασμούς¹⁹ αναφέρεται ότι θα ήταν ψευδαίσθηση να θεωρηθεί ότι ο βαθμός ακρίβειας όσον αφορά τα επίπεδα του ΑΕΠ είναι μικρότερος από μερικές ποσοστιαίες μονάδες. Στην περίπτωση ορισμένων συνιστωσών του ΑΕΕ, το τεκμαρτό περιθώριο απόκλισης (σφάλμα μέτρησης) στα εκτιμώμενα αριθμητικά στοιχεία μπορεί να υπερβαίνει κατά πολύ το 0,1 %.

85 Στις οικονομίες με σχετικά χαμηλό ΑΕΕ σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ, οι οποίες όμως είναι εκτεθειμένες στην παγκόσμια οικονομία, το κατώτατο όριο του 0,1 % ουσιαστικά σημαίνει ότι σχεδόν κάθε χρηματοοικονομική συναλλαγή ή δραστηριότητα μεγάλης διεθνούς εταιρεία υπερβαίνει το όριο σημαντικότητας. Για παράδειγμα, στη Μάλτα το όριο σημαντικότητας ήταν 13 εκατομμύρια ευρώ το 2019, ενώ για τη Γερμανία ήταν σχεδόν 300 φορές υψηλότερο (3,6 δισεκατομμύρια ευρώ). Ως εκ τούτου, η προσπάθεια που απαιτείται για τη διερεύνηση ζητημάτων που υπερβαίνουν το όριο σημαντικότητας μπορεί να είναι δυσανάλογη σε σχέση με τους διαθέσιμους πόρους σε ορισμένα κράτη μέλη.

86 Στις απαντήσεις στην έρευνά μας, το 85 % των ΕΣΥ θεώρησε ότι το 0,1 % ήταν κατάλληλο όριο σημαντικότητας, ενώ το 11 % το έκρινε πολύ χαμηλό. Ωστόσο, το 39 % όσων απάντησαν δήλωσε ότι ο κύκλος επαλήθευσης ήταν εν μέρει αποδοτικός (35 %) ή μη αποδοτικός (4 %). Η συχνότερη αιτιολόγηση που δόθηκε για την απάντηση «εν μέρει αποδοτικός» (90 % των περιπτώσεων) ήταν ότι οι επαληθεύσεις της Eurostat κάλυπταν υπερβολικά πολλά ζητήματα με μικρή επίπτωση στο ΑΕΕ.

Εφαρμογή του ορίου σημαντικότητας

87 Αναμέναμε από την Eurostat να εφαρμόσει το όριο σημαντικότητας όποτε υπήρχαν επαρκείς πληροφορίες για τη διενέργεια εύλογης εκτίμησης της δυνητικής επίπτωσης στο ΑΕΕ. Με τον τρόπο αυτό θα αποφεύγονταν οι λεπτομερείς έλεγχοι για ζητήματα που πιθανόν θα αποδεικνύονταν άνευ σημασίας.

88 Σύμφωνα με τις διαδικασίες της Eurostat, το όριο σημαντικότητας πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε διάφορα στάδια του κύκλου επαλήθευσης. Τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να αναλάβουν δράση εάν αποδείξουν ότι η επίπτωση ενός ζητήματος δεν είναι σημαντική (βλέπε πίνακα 1):

89 Διαπιστώσαμε ότι, κατά την κατάρτιση των καταλόγων ΑΕΕ τους, οι ΕΣΥ επέλεγαν κατά κανόνα να παρουσιάσουν μια πλήρη περιγραφή των συνιστωσών του ΑΕΕ ανεξάρτητα από τη σημαντικότητά τους. Δεδομένου ότι οι κατάλογοι ΑΕΕ χρησιμοποιούνται από ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων (συμπεριλαμβανομένης της Eurostat) με διαφορετικούς στόχους όσον αφορά τις πληροφορίες που παρουσιάζονται, αυτή είναι μια εύλογη προσέγγιση για την κάλυψη των αναγκών τους.

90 Όταν ανέλυαν τους καταλόγους ΑΕΕ για τον εντοπισμό ανεπαρκειών, και ζητούσαν διευκρινίσεις από τις ΕΣΥ, οι αρμόδιοι υπάλληλοι της Eurostat δεν λάμβαναν υπόψη τη σημαντικότητα, εκτός εάν οι ΕΣΥ παρείχαν ρητώς τις πληροφορίες αυτές. Στις περιπτώσεις των έξι κρατών μελών που επιλέξαμε, οι αρμόδιοι υπάλληλοι έθεσαν στις ΕΣΥ περισσότερα από 1 100 ερωτήματα για να διευκρινίσουν ορισμένες πτυχές, μετά την ανάλυση των καταλόγων ΑΕΕ. Τα περισσότερα από αυτά τα ερωτήματα αποσαφηνίστηκαν πριν οδηγήσουν στον καθορισμό σημείων δράσης, είτε επειδή οι ΕΣΥ παρείχαν τις απαιτούμενες πληροφορίες είτε επειδή απέδειξαν ότι το ζήτημα ήταν άνευ σημασίας. Τα υπόλοιπα (περίπου το ένα τέταρτο) είχαν ως αποτέλεσμα τον καθορισμό σημείων δράσης, ορισμένα από τα οποία μετατράπηκαν σε επιφυλάξεις (βλέπε γράφημα 5).

91 Όσον αφορά τα σημεία δράσης που εξετάσαμε, οι αρμόδιοι υπάλληλοι δεν αξιολόγησαν τη δυνητική επίπτωση στο ΑΕΕ χρησιμοποιώντας τις πληροφορίες που περιέχονταν στους καταλόγους ΑΕΕ (όπως σχετικά με τη σημαντικότητα της σχετικής συνιστώσας ΑΕΕ), τις δημόσιες πληροφορίες ή άλλα έγγραφα και εκθέσεις που είχε στη διάθεσή της η Eurostat. Βάσει των διαδικασιών επαλήθευσης της Eurostat, οι αρμόδιοι υπάλληλοι δεν ήταν υποχρεωμένοι να συλλέγουν συστηματικά προκαταρκτικές πληροφορίες από τις ΕΣΥ σχετικά με την αναμενόμενη επίπτωση των σημείων δράσης. Από τα έξι κράτη μέλη που επιλέξαμε, μόνον οι Κάτω Χώρες παρείχαν αυτό το είδος προκαταρκτικών πληροφοριών για όλα τα σημεία δράσης, ενώ άλλες ΕΣΥ το έπρατταν σε πολύ μικρό αριθμό περιπτώσεων. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι είναι δύσκολο να αποδειχθεί αδιαμφισβήτητα η επίπτωση ενός σημείου δράσης πριν επιλυθεί το υποκείμενο μεθοδολογικό ζήτημα.

92 Προκειμένου να διαπιστώσουμε τον βαθμό αξιοπιστίας αυτών των προκαταρκτικών εκτιμήσεων της δυνητικής επίπτωσης, συγκεντρώσαμε τις πλέον πρόσφατες διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τις τελικές εκτιμήσεις για τα έξι κράτη μέλη. Μεταξύ των σημείων δράσης για τα οποία οι ΕΣΥ είχαν προβλέψει ασήμαντη επίπτωση, το 75 % είχε όντως τελική επίπτωση κάτω από το όριο σημαντικότητας, γεγονός ενδεικτικό του υψηλού βαθμού αξιοπιστίας των προκαταρκτικών εκτιμήσεων. Όταν η Eurostat λάμβανε τέτοιες εκτιμήσεις, οι αρμόδιοι υπάλληλοι συνέχιζαν τις επαληθεύσεις τους και ζητούσαν πρόσθετες πληροφορίες, έως ότου κρίνουν ότι το μεθοδολογικό ζήτημα είχε αντιμετωπιστεί επαρκώς και οι ΕΣΥ είχαν παράσχει όλες τις πληροφορίες σχετικά με την τελική επίπτωση στο ΑΕΕ.

93 Στις περιπτώσεις των έξι κρατών μελών που αναλύσαμε, η Eurostat εφάρμοσε ως επί το πλείστον το όριο σημαντικότητας στο τελικό στάδιο των επαληθεύσεών της σχετικά με τα σημεία δράσης, προκειμένου να αποφασίσει αν οι ΕΣΥ θα έπρεπε να αναθεωρήσουν τα στοιχεία τους για το ΑΕΕ ώστε να αντιμετωπίσουν τις αδυναμίες που εντοπίστηκαν. Η προσέγγιση αυτή υπονόμευσε την αποδοτικότητα του κύκλου επαλήθευσης, δεδομένου ότι τόσο η Eurostat όσο και οι ΕΣΥ διέθεσαν πόρους για την επίλυση ζητημάτων, τα οποία, σύμφωνα με τις προκαταρκτικές πληροφορίες, δεν αναμενόταν να είναι ουσιώδη.

94 Αναλύσαμε διεξοδικότερα 15 σημεία δράσης, με την υποστήριξη ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων. Επισημάναμε ότι οι πληροφορίες που είχε στη διάθεσή της η Eurostat κατά τον καθορισμό των σημείων δράσης (ή λίγο αργότερα) θα επέτρεπαν στους αρμόδιους υπαλλήλους να αποφασίσουν αν έπρεπε να δώσουν συνέχεια στο ζήτημα. Οι πληροφορίες αυτές είτε ήταν δημοσίως διαθέσιμες είτε παρουσιάστηκαν στους καταλόγους ΑΕΕ είτε παρασχέθηκαν από τις ΕΣΥ λίγο μετά τον καθορισμό των σημείων δράσης. Στο πλαίσιο 5 παρουσιάζονται παραδείγματα σημείων δράσης για τα οποία οι εν λόγω πληροφορίες ήταν διαθέσιμες και των οποίων η επίπτωση δεν αναμενόταν να είναι σημαντική.

95 Στην έρευνά μας, οι περισσότερες ΕΣΥ χαρακτήρισαν τον φόρτο εργασίας που σχετίζεται με τα αιτήματα της Eurostat για διευκρινίσεις, καθώς και με τα σημεία δράσης και τις επιφυλάξεις, ως υψηλό ή πολύ υψηλό (βλέπε γράφημα 6).

Τελική επίπτωση των σημείων δράσης και των επιφυλάξεων

96 Οι πληροφορίες σχετικά με την τελική επίπτωση των σημείων δράσης και των επιφυλάξεων θα επέτρεπαν στη Eurostat να αξιολογήσει την αποδοτικότητα της προσέγγισης επαλήθευσης και να λάβει διαχειριστικές αποφάσεις στον τομέα αυτό, μεταξύ άλλων για τη βελτίωση της εκτίμησης κινδύνου ή του τρόπου εφαρμογής του ορίου σημαντικότητας. Διαπιστώσαμε ότι η Eurostat δεν είχε καταρτίσει επισκόπηση της επίπτωσης των σημείων δράσης στο ΑΕΕ. Πληροφορίες σχετικά με την επίπτωση των επιφυλάξεων παρασχέθηκαν για περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων, σε φάκελο επισκόπησης που περιείχε λεπτομερή στοιχεία για όλες τις επιφυλάξεις.

97 Αναλύσαμε τις διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την επίπτωση των 130 σημείων δράσης «Α» που καθορίστηκαν για τα έξι επιλεγέντα κράτη μέλη, καθώς και τον χρόνο που απαιτήθηκε για την επεξεργασία τους. Από την ανάλυσή μας προέκυψε ότι τα 106 σημεία δράσης, για τα οποία ήταν γνωστή η τελική επίπτωση, είχαν διάμεση επίπτωση 0,02 % του ΑΕΕ, και σε ποσοστό 75 % ήταν άνευ σημασίας. Για περισσότερα από τα μισά από τα 130 σημεία δράσης απαιτήθηκαν τουλάχιστον δύο έτη έως το κλείσιμο, ενώ 24 εξακολουθούσαν να είναι ανοικτά κατά τον χρόνο του ελέγχου, με τη μορφή επιφυλάξεων. Αυτό δείχνει ότι οι ΕΣΥ χρειάστηκε να καταβάλουν σημαντικές προσπάθειες. Στο γράφημα 7 παρουσιάζεται η επίπτωση των 106 σημείων δράσης για τα οποία οι πληροφορίες αυτές ήταν διαθέσιμες κατά τον χρόνο του ελέγχου, καθώς και ο χρόνος που απαιτήθηκε για την επεξεργασία τους.

98 Η Eurostat τηρεί κατάλογο των ζητημάτων τα οποία, κατά τη διάρκεια των κύκλων επαλήθευσης, διαπιστώνεται ότι δεν υπερβαίνουν το όριο σημαντικότητας (ζητήματα που προκύπτουν από ερωτήματα, σημεία δράσης ή επιφυλάξεις). Απαιτεί από τα κράτη μέλη να επανεξετάζουν τον κατάλογο αυτό σε κάθε κύκλο επαλήθευσης ελέγχοντας, για κάθε ζήτημα, αν η δυνητική επίπτωση παραμένει χαμηλότερη του ορίου σημαντικότητας. Αυτό μπορεί να αποτελεί πρόσθετη επιβάρυνση για τις ΕΣΥ, δεδομένου ότι πρέπει να επικαιροποιούν πληροφορίες σχετικά με ζητήματα που προηγουμένως θεωρούνταν άνευ σημασίας. Τον Απρίλιο του 2022, μετά τον έλεγχό μας, η Eurostat έλαβε μέτρα για τη μείωση του αριθμού των ζητημάτων που περιλαμβάνονται στον εν λόγω κατάλογο και για την απλούστευση της διαδικασίας διαγραφής ζητημάτων σε μελλοντικούς κύκλους επαλήθευσης.

99 Από την ανάλυσή μας σχετικά με την επίπτωση των 39 επιφυλάξεων που άρθηκαν έως το τέλος του 2021 (από το σύνολο των 300 επιφυλάξεων) προκύπτει ότι το 41 % δεν είχε ουσιώδη επίπτωση και ότι η διάμεση επίπτωσή τους ήταν 0,15 %. Αυτό δείχνει ότι οι επιφυλάξεις συνήθως αφορούν ζητήματα με ελαφρώς μεγαλύτερη επίπτωση από τα σημεία δράσης που έκλεισαν κατά τη διάρκεια του κύκλου επαλήθευσης.

Ανεπάρκειες στον κύκλο επαλήθευσης σε σχέση με τα χρησιμοποιούμενα εργαλεία τεκμηρίωσης

100 Αναλύσαμε τα εργαλεία που χρησιμοποιεί η Eurostat για την τεκμηρίωση των επαληθεύσεών της, προκειμένου να αξιολογήσουμε κατά πόσον διευκόλυναν τον κύκλο επαλήθευσης και την επανεξέταση των αποτελεσμάτων του, ώστε να βελτιωθεί η αποδοτικότητα και να περιοριστεί η διοικητική επιβάρυνση.

101 Διαπιστώσαμε ότι οι ΕΣΥ είχαν παρουσιάσει τις βασικές πληροφορίες για την ανάλυση της Eurostat σε διάφορα είδη εγγράφων, χρησιμοποιώντας υποδείγματα Microsoft Word και Excel. Οι αρμόδιοι υπάλληλοι της Eurostat τεκμηρίωσαν τις επαληθεύσεις σε αρχεία Word και Excel και απέστειλαν μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στις ΕΣΥ σχετικά με ερωτήματα, σημεία δράσης και επιφυλάξεις, καθώς και σε συνέχεια των εργασιών των ΕΣΥ.

102 Ο μεγάλος αριθμός εγγράφων και εργαλείων δημιούργησε ένα πολύπλοκο σύστημα που απαιτούσε από τους αρμόδιους υπαλλήλους να παρακολουθούν και να επικαιροποιούν όλες τις σχετικές πληροφορίες για τις χώρες ή τα ζητήματα για τα οποία ήταν υπεύθυνοι. Το σύστημα αυτό καθιστούσε δυσχερή για τους αξιολογητές, τους εσωτερικούς/εξωτερικούς ελεγκτές και το λοιπό προσωπικό της Eurostat την ανεύρεση και ανάλυση των σχετικών πληροφοριών χωρίς τη βοήθεια των αρμόδιων υπαλλήλων. Παρά τη χρήση υποδειγμάτων για τη διασφάλιση συνοχής, διαπιστώσαμε αρκετές διαφορές στον τρόπο υποβολής των σχετικών πληροφοριών από τις ΕΣΥ και τεκμηρίωσης των εργασιών των αρμόδιων υπαλλήλων της Eurostat (βλέπε πλαίσιο 6). Οι διαφορές αυτές υπονομεύουν την αποδοτικότητα και τη συνοχή της εσωτερικής επανεξέτασης που διενεργεί η Eurostat.

103 Οι αρμόδιοι υπάλληλοι της Eurostat χρειάστηκε να αποσαφηνίσουν διάφορα ζητήματα με τις ΕΣΥ, πράγμα που θα ήταν περιττό αν υπήρχε ένα περισσότερο τυποποιημένο εργαλείο το οποίο θα υποστηριζόταν από ένα ολοκληρωμένο σύστημα ΤΠ, ειδικά προσαρμοσμένο για τις επαληθεύσεις του ΑΕΕ. Ένα άλλο μειονέκτημα των εργαλείων που χρησιμοποίησε η Eurostat είναι ότι προσέφεραν περιορισμένες δυνατότητες για αυτόματους ελέγχους και υπενθυμίσεις για την παρακολούθηση των σημείων δράσης. Επισημάναμε ότι οι αρμόδιοι υπάλληλοι της Eurostat δεν εφάρμοζαν κοινή προσέγγιση όσον αφορά την αποστολή υπενθυμίσεων στις ΕΣΥ, η οποία θα είχε θετικό αντίκτυπο στην τήρηση των προθεσμιών.

104 Ανεπάρκειες που σχετίζονται με τα εργαλεία τεκμηρίωσης επηρεάζουν την έγκαιρη εκτέλεση των εργασιών επαλήθευσης, καθώς απαιτείται χρόνος για τη διενέργεια μη αυτόματων ελέγχων, την αποστολή υπενθυμίσεων, την εξεύρεση σχετικών πληροφοριών κατά την επανεξέταση των σημείων δράσης, κ.λπ. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις στον χειρισμό των σημείων δράσης και στην πραγματοποίηση των αναγκαίων αναθεωρήσεων των στοιχείων για το ΑΕΕ.

Συμπεράσματα και συστάσεις

105 Ο κύκλος επαλήθευσης του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) 2016‑2019 χαρακτηρίστηκε από τη θέσπιση νέου λογιστικού πλαισίου για τους εθνικούς λογαριασμούς (ΕΣΛ 2010) και από μια σημαντική αλλαγή στην προσέγγιση της Eurostat ως προς την επαλήθευση. Για πρώτη φορά, η προσέγγιση αυτή βασίστηκε σε μια τυποποιημένη διαδικασία εκτίμησης κινδύνου και στην εφαρμογή ορίου σημαντικότητας. Οι αλλαγές αυτές βοήθησαν την Eurostat να εντοπίσει και να μετριάσει τους κινδύνους για την κατάρτιση των στοιχείων του ΑΕΕ, εστιάζοντας τις επαληθεύσεις της στα σημαντικότερα ζητήματα. Ωστόσο, δεν αξιοποίησε πλήρως αυτά τα νέα στοιχεία του κύκλου επαλήθευσης προκειμένου να στοχεύσει καλύτερα τόσο τις δικές της προσπάθειες όσο και εκείνες των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών (ΕΣΥ) στην έγκαιρη αντιμετώπιση των ζητημάτων υψηλότερου κινδύνου.

106 Διαπιστώσαμε ότι η εκτίμηση κινδύνου της είχε σχεδιαστεί ορθά και είχε ως αποτέλεσμα τον εντοπισμό των ζητημάτων υψηλού κινδύνου σε σχέση με την κατάρτιση των στοιχείων του ΑΕΕ. Ωστόσο, δεν αξιοποίησε πλήρως τα αποτελέσματα ώστε να δώσει προτεραιότητα στις επαληθεύσεις για εγκάρσια ζητήματα και για τα κράτη μέλη υψηλού κινδύνου. Η Eurostat διενήργησε άμεσες επαληθεύσεις ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου κάθε κράτους μέλους, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις οι αρμόδιοι υπάλληλοι δεν τεκμηρίωσαν τους λόγους για την επαλήθευση τομέων που δεν προέκυψαν από την εκτίμηση κινδύνου. Δεν καθόρισε το επίπεδο προτεραιότητας των σημείων δράσης βάσει του επιπέδου κινδύνου, ούτε το υπέδειξε στις ΕΣΥ. Το γεγονός αυτό αυξάνει τον κίνδυνο μεθοδολογικά ζητήματα με μεγαλύτερη επίπτωση να αντιμετωπιστούν μετά από ζητήματα με μικρότερη επίπτωση, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί η προβλεψιμότητα των συνεισφορών των κρατών μελών στον προϋπολογισμό της ΕΕ (βλέπε σημεία 36-59).

Σύσταση 1 – Προτεραιοποίηση των ζητημάτων υψηλού κινδύνου

Η Επιτροπή, μέσω της Eurostat, πρέπει:

1. όταν τα εγκάρσια ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν είναι πολλά, να δίνει προτεραιότητα στις εργασίες για την αντιμετώπιση εκείνων που είναι πιθανότερο να έχουν τη μεγαλύτερη επίπτωση στα περισσότερα κράτη μέλη, μεταθέτοντας την αντιμετώπιση των ζητημάτων με μικρότερη δυνητική επίπτωση σε μεταγενέστερο στάδιο του κύκλου επαλήθευσης ή σε μελλοντικούς κύκλους·
2. να δίνει συστηματικά προτεραιότητα στις επαληθεύσεις για τα κράτη μέλη υψηλού κινδύνου, μεριμνώντας ώστε να διενεργούνται σε όσο το δυνατόν πρωιμότερο στάδιο του κύκλου επαλήθευσης·
3. να τεκμηριώνει καλύτερα τους λόγους για την επιλογή των τομέων προς άμεση επαλήθευση στις περιπτώσεις που απαιτείται ποιοτική εκτίμηση, και να τους αναλύει προκειμένου να προσδιορίζει κατά πόσον στην υπάρχουσα εκτίμηση κινδύνου πρέπει να περιληφθούν πρόσθετα συναφή κριτήρια·
4. σε συνεργασία με τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες, να αναλύσει μεθόδους βελτίωσης της κατά προτεραιότητα ιεράρχησης των εργασιών επί των σημείων δράσης, λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο κινδύνου.

Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση της σύστασης: 2025 (έναρξη του κύκλου επαλήθευσης που θα ακολουθήσει τον κύκλο 2020‑2024)

107 Συνολικά, η Eurostat υποστήριξε επαρκώς τις ΕΣΥ στις προσπάθειές τους να αντιμετωπίσουν τα εγκάρσια ζητήματα υψηλού κινδύνου, αν και σε δύο περιπτώσεις η αναγκαία καθοδήγηση καθυστέρησε. Το υψηλού κινδύνου ζήτημα της παγκοσμιοποίησης ήταν το σημαντικότερο εγκάρσιο ζήτημα για τον κύκλο επαλήθευσης 2016‑2019. Η Eurostat έχει δρομολογήσει διάφορες πρωτοβουλίες στον τομέα αυτό. Ωστόσο, δεν αντέδρασε εγκαίρως σε αυτό το αναδυόμενο ζήτημα και περιόρισε την περίοδο εφαρμογής της αντίστοιχης εγκάρσιας επιφύλαξης χωρίς επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για την πιθανή επίπτωσή της. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει εύλογη βεβαιότητα όσον αφορά την επίπτωση της παγκοσμιοποίησης στα στοιχεία του ΑΕΕ πριν από το 2018. Σε σχέση με αυτό το ζήτημα, στην ετήσια έκθεσή μας για το 2020 συστήσαμε στην Επιτροπή, εάν η επίπτωση της άρσης της επιφύλαξης για την παγκοσμιοποίηση διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών, να επαναξιολογήσει την ποιότητα των στοιχείων για το ΑΕΕ των προηγούμενων ετών (βλέπε σημεία 60-75).

Σύσταση 2 – Ταχύτερη παροχή στήριξης στα κράτη μέλη και καλύτερη αιτιολόγηση των αποφάσεων για περιορισμό της περιόδου εφαρμογής των επιφυλάξεων

Η Επιτροπή, μέσω της Eurostat, πρέπει:

1. να αντιδρά γρήγορα όταν εντοπίζεται νέο ζήτημα υψηλού κινδύνου, παρέχοντας εγκαίρως καθοδήγηση και στήριξη στις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες·
2. όταν πρέπει να ληφθεί απόφαση για τον περιορισμό της περιόδου εφαρμογής μελλοντικών επιφυλάξεων, να διενεργεί ορθή ανάλυση της σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας, βάσει επαρκών ποσοτικών ή/και ποιοτικών πληροφοριών και του ειδικού κινδύνου για κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.

Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση της σύστασης: 2025 (έναρξη του κύκλου επαλήθευσης που θα ακολουθήσει τον κύκλο 2020‑2024)

108 Συνολικά, ο κύκλος επαλήθευσης ολοκληρώθηκε το 2019, όπως είχε προγραμματιστεί. Η Επιτροπή ενημέρωσε εγκαίρως τα κράτη μέλη σχετικά με τις προσαρμογές που προέκυψαν από τις επαληθεύσεις του ΑΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές που παρέτειναν την προθεσμία για την απόδοση των συνεισφορών στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Αυτό καθιστά δυνατό τον αποτελεσματικότερο δημοσιονομικό προγραμματισμό σε εθνικό επίπεδο (βλέπε σημεία 76-81).

109 Ωστόσο, στο τέλος του κύκλου, πολλά ζητήματα παρέμεναν ακόμη ανοιχτά με τη μορφή επιφυλάξεων, γεγονός που θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο στις μελλοντικές συνεισφορές των κρατών μελών. Μολονότι η Eurostat επιδίωκε να χρησιμοποιεί ένα όριο σημαντικότητας για τη στόχευση των επαληθεύσεών της, εξέτασε πολλά ζητήματα που αποδείχθηκε ότι είχαν μικρή επίπτωση στο ΑΕΕ. Υπάρχει περιθώριο καλύτερης αξιοποίησης των διαθέσιμων πληροφοριών σχετικά με τη δυνητική επίπτωση, ώστε τα ζητήματα αυτά να κλείνουν σε προγενέστερο στάδιο. Επιπλέον, ορισμένες ανεπάρκειες του κύκλου επαλήθευσης οφείλονταν στα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για την τεκμηρίωση των επαληθεύσεων (βλέπε σημεία 82-104).

Σύσταση 3 – Περαιτέρω βελτίωση της αποδοτικότητας του κύκλου επαλήθευσης

Η Επιτροπή, μέσω της Eurostat, πρέπει:

1. να αναλύσει την καταλληλότητα του τρέχοντος επιπέδου του ορίου σημαντικότητας με βάση την πείρα που αποκτήθηκε από τον καθορισμό και το κλείσιμο σημείων δράσης και τη διατύπωση και την άρση επιφυλάξεων κατά τη διάρκεια του κύκλου επαλήθευσης 2016‑2019·
2. σε συνεργασία με τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες, να αναλύσει τρόπους καλύτερης ενσωμάτωσης της έννοιας της σημαντικότητας (συμπεριλαμβανομένης, κατά περίπτωση, της δυνητικής επίπτωσης στο ΑΕΕ) στις εργασίες για τα σημεία δράσης· αυτό θα πρέπει να γίνεται σε όσο το δυνατόν πρωιμότερο στάδιο της διαδικασίας επαλήθευσης για το κλείσιμο των σημείων δράσης·
3. να αναλύσει τη δυνατότητα βελτίωσης των υπαρχόντων εργαλείων ή εισαγωγής νέων εργαλείων ΤΠ ώστε να καταστεί δυνατή η ολοκληρωμένη παρακολούθηση, σε πραγματικό χρόνο, όλων των σχετικών πληροφοριών που αφορούν τους καταλόγους ΑΕΕ, τις προγραμματισμένες και πραγματοποιηθείσες επαληθεύσεις, τα σημεία δράσης και τις επιφυλάξεις (προς χρήση, κατά περίπτωση, από τους αρμόδιους υπαλλήλους και τη διοίκηση της Eurostat, καθώς και από τους υπαλλήλους των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών).

Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση της σύστασης: 2025 (έναρξη του κύκλου επαλήθευσης που θα ακολουθήσει τον κύκλο 2020‑2024)

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα V, του οποίου προεδρεύει ο Jan Gregor, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 26ης Οκτωβρίου 2022.

Παραρτήματα

Παράρτημα I–Συνεισφορές των κρατών μελών βάσει του ΑΕΕ στον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2021 (σε δισεκατομμύρια ευρώ)

Παράρτημα II–Βασικές διαδικασίες κατά τον υπολογισμό του ιδίου πόρου που βασίζεται στο ΑΕΕ

Παράρτημα III–Ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα του κύκλου επαλήθευσης 2016‑2019 της Eurostat

Παράρτημα IV–Κατάλογος εγκάρσιων ζητημάτων υψηλού κινδύνου

Παράρτημα V—Εγκάρσιες επιφυλάξεις

Συντομογραφίες

ΑΕΕ: Ακαθάριστo εθνικό εισόδημα

ΑΕΠ: Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν

ΓΔ BUDG: Γενική Διεύθυνση Προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

ΕΣΛ: Ευρωπαϊκό Σύστημα Λογαριασμών

ΕΣΥ: Εθνική στατιστική υπηρεσία

ΠΕE: Πολυεθνική επιχείρηση

ΦΠΑ: Φόρος προστιθέμενης αξίας

Eurostat: Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

GIAQ: Ερωτηματολόγιο αξιολόγησης του καταλόγου ΑΕΕ

Γλωσσάριο

Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν: Καθιερωμένος τρόπος μέτρησης του πλούτου μιας χώρας με βάση τη συνολική αξία των παραγόμενων αγαθών και των παρεχόμενων υπηρεσιών στο έδαφός της (συνήθως κατά τη διάρκεια ενός έτους).

Ακαθάριστο εθνικό εισόδημα: Καθιερωμένος τρόπος μέτρησης του πλούτου μιας χώρας, βάσει των εσόδων της από εγχώριες πηγές και από το εξωτερικό.

Αναθεώρηση αναφοράς: Αλλαγές στους εθνικούς λογαριασμούς προκειμένου να ενσωματωθούν νέες πηγές δεδομένων και σημαντικές αλλαγές στη στατιστική μεθοδολογία.

Εγκάρσια επιφύλαξη: Επιφύλαξη σχετικά με το ΑΕΕ η οποία αφορά οριζόντιο ζήτημα και απαιτεί συγκριτική ανάλυση των λύσεων που έχουν υιοθετήσει τα κράτη μέλη.

Εγκάρσιο ζήτημα: Πτυχή των εθνικών λογαριασμών την οποία η Eurostat θεωρεί προβληματική σε όλα τα κράτη μέλη.

Εθνικοί λογαριασμοί: Σύνολο στατιστικών που παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την οικονομική δραστηριότητα μιας χώρας.

Επιτροπή ΑΕΕ: Όργανο απαρτιζόμενο από εκπροσώπους των κρατών μελών και προεδρευόμενο από εκπρόσωπο της Επιτροπής, το οποίο λειτουργούσε έως το 2019 και επικουρούσε την Επιτροπή στις εργασίες επαλήθευσης του ΑΕΕ και στην άσκηση των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων της.

Επιφύλαξη σχετικά με το ΑΕΕ: Σημείο για το οποίο η Επιτροπή έχει ειδοποιήσει ένα κράτος μέλος ότι απαιτούνται αλλαγές στη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί για την κατάρτιση των αριθμητικών στοιχείων του ΑΕΕ. Η διαφορά μεταξύ επιφυλάξεων και σημείων δράσης είναι ότι τα στοιχεία του ΑΕΕ για τις επιφυλάξεις μπορούν να αναθεωρηθούν και μετά την παρέλευση της τετραετούς προθεσμίας που προβλέπει η νομοθεσία.

Ερωτηματολόγιο ΑΕΕ: Ετήσιο ερωτηματολόγιο που υποβάλλεται στην Eurostat με τα στοιχεία ΑΕΕ των κρατών μελών για το προηγούμενο έτος και τυχόν αλλαγές στα στοιχεία για τα έτη πριν από αυτό.

Ερωτηματολόγιο αξιολόγησης καταλόγου ΑΕΕ: Κατάλογος σημείων ελέγχου που χρησιμοποιεί η Eurostat για να διασφαλίσει τη συνέπεια των πληροφοριών που χρησιμοποιεί για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας, της συγκρισιμότητας και της πληρότητας των εκτιμήσεων των κρατών μελών για το ΑΕΠ και το ΑΕΕ.

Κατάλογος ΑΕΕ: Κατάσταση διαδικασιών, στατιστικών και άλλων στοιχείων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του ΑΕΕ.

Κύκλος επαλήθευσης του ΑΕΕ: Επαλήθευση των στατιστικών πηγών και μεθόδων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του ΑΕΕ σε μια δεδομένη περίοδο.

Ομάδα εμπειρογνωμόνων ΑΕΕ: Όργανο απαρτιζόμενο από εκπροσώπους των κρατών μελών και προεδρευόμενο από εκπρόσωπο της Επιτροπής, το οποίο ανέλαβε ορισμένα καθήκοντα από την επιτροπή ΑΕΕ το 2019.

Όριο σημαντικότητας: Όριο που χρησιμοποιεί η Eurostat για να αποφανθεί επί της σημασίας των ζητημάτων συμμόρφωσης ή ποιότητας που εντοπίζει κατά τις επαληθεύσεις του ΑΕΕ.

Πίνακας διαδικασίας ΑΕΕ: Μέσα παρουσίασης αριθμητικών πληροφοριών για κάθε στάδιο της διαδικασίας κατάρτισης του ΑΕΕ, από στατιστικές πηγές έως τους τελικούς εθνικούς λογαριασμούς.

Σύγκριση μεταξύ χωρών: Λεπτομερής συγκριτική ανάλυση των λύσεων που έχουν υιοθετήσει τα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση ζητήματος κοινού σε όλα τα κράτη μέλη.

Απαντήσεις της Επιτροπής

https://www.eca.europa.eu/el/Pages/DocItem.aspx?did=62634

Χρονογραμμή

https://www.eca.europa.eu/el/Pages/DocItem.aspx?did=62634

Κλιμάκιο ελέγχου

Στις ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των ελέγχων που αυτό διενεργεί επί πολιτικών και προγραμμάτων της ΕΕ, ή επί διαχειριστικών θεμάτων που αφορούν συγκεκριμένους τομείς του προϋπολογισμού. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά καθήκοντα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων ή δαπανών, των επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.

Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα Ελέγχου V (Χρηματοδότηση και διοίκηση της EE), του οποίου προεδρεύει ο Jan Gregor, Μέλος του ΕΕΣ. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν o Marek Opioła, Μέλος του ΕΕΣ, συνεπικουρούμενος από τους Kinga Wisniewska-Danek, προϊσταμένη του ιδιαίτερου γραφείου του, Bernard Witkos, σύμβουλο στο ιδιαίτερο γραφείο του, Alberto Gasperoni, διοικητικό στέλεχος, Diana Voinea, υπεύθυνη έργου, και Mircea-Cristian Martinescu και Anthony Balbi, ελεγκτές. Η Alexandra Mazilu και ο Jesús Nieto Muñoz παρείχαν υποστήριξη για τη δημιουργία των γραφικών.

Από αριστερά: Alberto Gasperoni, Kinga Wisniewska-Danek, Marek Opioła, Diana Voinea, Bernard Witkos, Anthony Balbi.

Παραπομπές

¹ Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 549/2013.

² Άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/516.

³ Άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο β), του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1287/2003.

⁴ Άρθρο 10β, παράγραφος 5, του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 609/2014.

⁵ Άρθρο 10β, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 609/2014.

⁶ Άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 2019/516.

⁷ Βλέπε ετήσιες εκθέσεις για τα οικονομικά έτη 2018, 2019 και 2020, σημεία 4.18, 3.21 και 3.9 αντίστοιχα.

⁸ Ειδική έκθεση 11/2013, με τίτλο «Εξασφαλίζοντας σωστά στοιχεία για το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ): μια περισσότερο συστηματοποιημένη και ορθότερα εστιασμένη προσέγγιση θα καθιστούσε αποτελεσματικότερη την επαλήθευση της Επιτροπής».

⁹ Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2223/96.

¹⁰ Εφαρμογή του ΕΣΛ 2010.

¹¹ «A Harmonised European Revision Policy for Macroeconomic Statistics», επιτροπή στατιστικών για θέματα νομισματικά, χρηματοπιστωτικά και ισοζυγίου πληρωμών.

¹² Ειδική έκθεση 11/2013, σύσταση 4.

¹³ Ετήσια έκθεση για το 2020, σημείο 3.11.

¹⁴ Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Note for the file, GNI reservation on Globalisation, 24.9.2020.

¹⁵ Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2016/804.

¹⁶ Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2022/615.

¹⁷ Γνώμη 2/2021, σημείο 13.

¹⁸ Μεταξύ των βασικών μελετών και εγγράφων που εξετάστηκαν περιλαμβάνονται τα εξής: Understanding National Accounts, ΟΟΣΑ, 2006 και 2014· Independent review of UK economic statistics, C. Bean, 2015· Documentation of statistics for National Accounts 2020, Στατιστική Υπηρεσία της Δανίας· Quality Dimensions of the Australian National Accounts, Αυστραλιανή Στατιστική Υπηρεσία, 2007· Assessing Accuracy and Reliability: A Note Based on Approaches Used in National Accounts and Balance of Payments Statistics, έγγραφο εργασίας του ΔΝΤ, 2002· Statistical quality by design: certification, rules and culture, Στατιστική Υπηρεσία των Κάτω Χωρών, 2018.

¹⁹ Understanding National Accounts, Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, 2014.

Επικοινωνία

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ

Τηλ:. +352 4398-1
Πληροφορίες: eca.europa.eu/el/Pages/ContactForm.aspx
Ιστότοπος: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (https://europa.eu/european-union/index_el).

Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2022

PDF	ISBN 978-92-847-9020-3	ISSN 1977-5660	doi:10.2865/20351	QJ-AB-22-024-EL-N
HTML	ISBN 978-92-847-9090-6	ISSN 1977-5660	doi:10.2865/405003	QJ-AB-22-024-EL-Q

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ

© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2022

Η πολιτική για την περαιτέρω χρήση εγγράφων του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ) ορίζεται στην απόφαση αριθ. 6‑2019 του ΕΕΣ για την πολιτική ανοικτών δεδομένων και την περαιτέρω χρήση εγγράφων.

Με εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου ορίζεται διαφορετικά (π.χ. σε χωριστές ανακοινώσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας), το περιεχόμενο του ΕΕΣ που ανήκει στην ΕΕ παραχωρείται βάσει της άδειας Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Ισχύει, επομένως, ως γενικός κανόνας ότι η περαιτέρω χρήση επιτρέπεται υπό τον όρο ότι αναφέρεται η πηγή και επισημαίνονται οι αλλαγές. Κατά την περαιτέρω χρήση απαγορεύεται η διαστρέβλωση του αρχικού νοήματος ή μηνύματος των εγγράφων. Το ΕΕΣ δεν φέρει ευθύνη για οποιαδήποτε συνέπεια προερχόμενη από την περαιτέρω χρήση εγγράφων.

Εάν συγκεκριμένο περιεχόμενο αναφέρεται σε ταυτοποιήσιμα φυσικά πρόσωπα, π.χ. φωτογραφίες υπαλλήλων του ΕΕΣ, ή περιλαμβάνει έργα τρίτων, απαιτείται πρόσθετη έγκριση.

Όταν παραχωρείται η έγκριση, αυτή ακυρώνει και αντικαθιστά την ανωτέρω γενική έγκριση και αναφέρει σαφώς τυχόν περιορισμούς στη χρήση.

Για τη χρήση ή την αναπαραγωγή περιεχομένου που δεν ανήκει στην ΕΕ, μπορεί να χρειάζεται να ζητήσετε άδεια απευθείας από τους κατόχους των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Εικονίδια στο πλαίσιο 5: Στο πλαίσιο αυτό χρησιμοποιήθηκαν πόροι της Flaticon.com. © Freepik Company S.L. Με την επιφύλαξη παντός δικαιώματος.

Το λογισμικό ή τα έγγραφα που καλύπτονται από δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας, όπως τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα εμπορικά σήματα, τα καταχωρισμένα σχέδια, οι λογότυποι και οι επωνυμίες/ονομασίες, εξαιρούνται από την πολιτική του ΕΕΣ για την περαιτέρω χρήση.

Το σύνολο των ιστοτόπων των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντός του ονόματος χώρου «europa.eu» παρέχει συνδέσμους προς ιστότοπους τρίτων. Δεδομένου ότι το ΕΕΣ δεν έχει έλεγχο επ’ αυτών, σας συνιστούμε να εξετάζετε τις πολιτικές τους για την προστασία του ιδιωτικού απορρήτου και της πνευματικής ιδιοκτησίας.

Χρήση του λογότυπου του ΕΕΣ

Δεν επιτρέπεται η χρήση του λογότυπου του ΕΕΣ χωρίς την προηγούμενη σύμφωνη γνώμη του οργάνου.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΕ

Αυτοπροσώπως
Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν εκατοντάδες κέντρα Europe Direct. Μπορείτε να βρείτε τη διεύθυνση του πλησιέστερου σ’ εσάς κέντρου στο διαδίκτυο
european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_el).

Τηλεφωνικώς ή γραπτώς
Η Europe Direct είναι μια υπηρεσία που απαντά στις ερωτήσεις σας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με αυτή την υπηρεσία:

• καλώντας ατελώς τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (ορισμένα δίκτυα τηλεφωνίας ενδέχεται να χρεώνουν τις κλήσεις αυτές),
• καλώντας τον αριθμό +32 22999696,
• συμπληρώνοντας το ακόλουθο ηλεκτρονικό έντυπο: european-union.europa.eu/contact-eu/write-us_el.

ΒΡΕΙΤΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΕ

Στο διαδίκτυο
Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ είναι διαθέσιμες στον ιστότοπο Europa (european-union.europa.eu).

Στις εκδόσεις της ΕΕ
Μπορείτε να δείτε ή να παραγγείλετε εκδόσεις της ΕΕ στη διεύθυνση op.europa.eu/el/publications. Μπορείτε να ζητήσετε πολλαπλά αντίγραφα δωρεάν εκδόσεων επικοινωνώντας με την υπηρεσία Europe Direct ή με το τοπικό σας κέντρο τεκμηρίωσης (european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_el).

Στη νομοθεσία της ΕΕ και σε σχετικά έγγραφα
Για πρόσβαση σε νομικές πληροφορίες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του συνόλου της ενωσιακής νομοθεσίας από το 1951 σε όλες τις επίσημες γλώσσες, μεταβείτε στον ιστότοπο EUR-Lex (eur-lex.europa.eu).

Στα ανοιχτά δεδομένα από την ΕΕ
Η πύλη data.europa.eu παρέχει πρόσβαση σε σύνολα ανοιχτών δεδομένων από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ. Τα εν λόγω δεδομένα μπορούν να καταφορτωθούν και να επαναχρησιμοποιηθούν δωρεάν, τόσο για εμπορικούς όσο και για μη εμπορικούς σκοπούς. Η πύλη παρέχει επίσης πρόσβαση σε πληθώρα συνόλων δεδομένων από τις ευρωπαϊκές χώρες.