Wydatki na rzecz klimatu w budżecie UE na lata 2014–2020: Nie są tak wysokie, jak podaje Komisja

Streszczenie

I Przeciwdziałanie zmianie klimatu jest jednym z kluczowych priorytetów UE, która w zakresie energii i klimatu postawiła sobie ambitne cele. W ramach tych celów określiła wartości docelowe na lata 2020 i 2030 dotyczące redukcji emisji gazów cieplarnianych, zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych oraz wspierania efektywności energetycznej. Wyznaczyła sobie też cel długoterminowy, polegający na osiągnięciu neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla do 2050 r.

II UE zobowiązała się przeznaczyć na działania w dziedzinie klimatu co najmniej 20% budżetu na lata 2014–2020. W 2021 r. Komisja poinformowała, że osiągnęła ten cel – na działania związane z klimatem wydano 216 mld euro (20,1%). W budżecie UE na lata 2021–2027 przewidziano podwyższenie do 30% udziału środków budżetowych przeznaczonego na działania w dziedzinie klimatu.

III Celem kontroli było ustalenie, czy Komisja przedstawiła istotne i rzetelne informacje na temat wydatków na rzecz klimatu za lata 2014–2020. Trybunał zbadał, w jaki sposób Komisja stosowała swoją metodykę przy ocenie tych wydatków, a także to, jak wydatki, o których informowała w swoich sprawozdaniach, przyczyniły się do działań w dziedzinie klimatu. Trybunał dokonał również przeglądu oczekiwanych zmian w monitorowaniu wydatków na cele związane z klimatem po 2020 r. Równocześnie przeprowadził prace mające pomóc Komisji w ulepszeniu sprawozdawczości w tym zakresie w przyszłości.

IV Trybunał stwierdził, że wydatki, o których informowała Komisja, nie zawsze były związane z działaniami w dziedzinie klimatu. Według ogólnej oceny Trybunału Komisja zbyt wysoko oszacowała wkład w działania w dziedzinie klimatu takich kluczowych elementów finansowania rolnictwa jak: zasada wzajemnej zgodności, obszary z ograniczeniami naturalnymi i rolnictwo ekologiczne. Ocenę tę potwierdzają publikacje Komisji, środowiska akademickiego i organizacji pozarządowych.

V Trybunał jest też zdania, że Komisja zbyt wysoko oszacowała wkład w działania w dziedzinie klimatu, jaki stanowi finansowanie takich kluczowych podsektorów infrastruktury i polityki spójności jak: transport kolejowy, energia elektryczna i biomasa. Komisja nie przyjęła ostrożnych założeń, a jej sprawozdawczość dotycząca tych projektów była niespójna.

VI Trybunał jest zdania, że ogólnie rzecz biorąc sprawozdawczość w zakresie wydatków na rzecz klimatu nie była wiarygodna. Zastosowano w niej znaczne przybliżenia, a monitorowano tylko potencjalne pozytywne oddziaływanie na klimat, nie dokonując oceny ostatecznego wkładu wydatków w osiągnięcie celów klimatycznych UE. Istniało również ryzyko, że kwoty, których wydanie zaplanowano, lub na które zaciągnięto zobowiązania, nie zostaną wydane. Mogło to jeszcze bardziej zawyżyć wydatki na rzecz klimatu, o których była mowa w sprawozdaniach. W jednym przypadku Komisja ujęła w sprawozdawczości UE wkład krajowy.

VII Analiza przeprowadzona przez Trybunał wykazała, że Komisja zawyżyła wydatki na rzecz klimatu o co najmniej 72 mld euro, z czego ponad 80% przypadło na finansowanie rolnictwa. Oznacza to, że na działania w dziedzinie klimatu przeznaczono około 13% budżetu UE na lata 2014–2020.

VIII Trybunał wyraził obawy co do wiarygodności sprawozdawczości w zakresie klimatu w latach 2021–2027. Pomimo proponowanych ulepszeń metodyki sprawozdawczości większość problemów stwierdzonych w odniesieniu do lat 2014–2020 pozostaje nierozwiązana. W ustanowionym w 2020 r. instrumencie finansowania NextGenerationEU zastosowano kluczową zasadę „nie czyń poważnych szkód”, która oznacza, że działalność gospodarcza nie powinna zagrażać celom środowiskowym lub klimatycznym. Trybunał stwierdził jednak, że z instrumentem łączą się dodatkowe wyzwania ze względu na niejasne powiązania między płatnościami a celami klimatycznymi.

IX Dążąc do ulepszenia sprawozdawczości dotyczącej wydatków na rzecz klimatu w przyszłości, Trybunał zaleca, aby Komisja uzyskała dowody naukowe na poparcie twierdzenia o znaczeniu wkładu polityki rolnej, której w największym stopniu dotyczy unijna sprawozdawczość w zakresie klimatu. Trybunał zaleca również usprawnienie sprawozdawczości w zakresie klimatu przez wskazanie tych wydatków UE, które mogą niekorzystnie oddziaływać na klimat, wydanie wytycznych w celu zapewnienia spójności oraz przedstawianie informacji na temat niewykorzystanych kwot. Ponadto Komisja powinna ocenić wkład wydatków na rzecz klimatu w osiągnięcie celów UE w zakresie klimatu i energii.

Wstęp

01 Według Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu skala ostatnich zmian w całym systemie klimatycznym i wpływ człowieka na ten system są bezprecedensowe, a odwrócenie wielu zmian będzie niemożliwe przez stulecia¹. Przeciwdziałanie zmianie klimatu w ramach polityki wewnętrznej i współpracy z partnerami międzynarodowymi jest jednym z kluczowych priorytetów UE². Na rys. 1 przedstawiono elementy składowe polityki klimatycznej UE.

Zobowiązania międzynarodowe dotyczące klimatu

02 Zgodnie z protokołem z Kioto, który wszedł w życie w 2005 r., UE zobowiązała się do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w latach 2008–2012 o 8% w porównaniu z poziomami z 1990 r.³. Cel ten służy ograniczeniu globalnego ocieplenia, co ma z kolei wspomagać łagodzenie zmiany klimatu. Ponadto protokół ten dotyczy adaptacji do zmiany klimatu, tj. przystosowania się do zmiany klimatu i jej skutków.

03 W 2015 r. w porozumieniu paryskim ustanowiono ogólnoświatowy cel w zakresie łagodzenia zmiany klimatu polegający na ograniczeniu globalnego ocieplenia do poziomu „znacznie poniżej” 2°C, a najlepiej do 1,5°C. Porozumienie to miało również służyć zwiększeniu zdolności stron do przystosowania się do tej zmiany. UE i jej państwa członkowskie ratyfikowały to porozumienie w 2016 r.

Najważniejsze zmiany w unijnych ramach klimatycznych

04 W 2011 r. Komisja ogłosiła, że zamierza podnieść do co najmniej 20% udział budżetu UE na okres 2014–2020 przeznaczony na działania w dziedzinie klimatu⁴. W 2012 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której opowiedział się za tym, aby przynajmniej „20% ponoszonych wydatków miało związek z klimatem”. W 2013 r. Rada Europejska stwierdziła w konkluzjach, że „[c]ele działań związanych z klimatem będą stanowić co najmniej 20% unijnych wydatków w latach 2014–2020”⁵. W 2014 r. UE włączyła metodykę obliczania wsparcia w odniesieniu do zmiany klimatu do przepisów dotyczących europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych⁶.

05 Metodyka Komisji dotycząca obliczania wydatków na rzecz klimatu opiera się na przypisywaniu współczynników do komponentów programów UE takich jak obszary interwencji lub projekty zgodnie z ich oczekiwanym wkładem w działania w dziedzinie klimatu (zob. tabela 1). Metodyka ta wykorzystuje dostosowaną wersję wskaźników z Rio opracowanych przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i wprowadzonych w 1998 r. w celu identyfikowania działań, które służą włączeniu celów konwencji z Rio w główny nurt współpracy na rzecz rozwoju⁷.

06 Komisja co roku przedstawia sprawozdania dotyczące ogólnych wydatków związanych z klimatem przewidzianych w projektach budżetu oraz sprawozdania z zarządzania i wykonania dotyczące budżetu UE. Zadanie to realizuje we współpracy z Dyrekcjami Generalnymi ds. Budżetu i ds. Działań w dziedzinie Klimatu. W czerwcu 2021 r. Komisja poinformowała, że „UE wydatkowała 20,1% swojego budżetu na lata 2014–2020, czyli 216 mld euro, na przeciwdziałanie zmianie klimatu, przeznaczając na realizację celu polegającego na zainwestowaniu w ten obszar co najmniej 20% budżetu”⁸. Na rys. 2 przedstawiono najważniejsze programy wydatków przyczyniające się do osiągnięcia tego celu.

07 Na lata 2021–2027 Parlament Europejski, Rada i Komisja wyznaczyły ogólny cel, zgodnie z którym wkład w działania w dziedzinie klimatu wyniesie 30%, czyli więcej niż w poprzednim okresie programowania (zob. rys. 3).

08 W 2019 r. Komisja opublikowała komunikat „Europejski Zielony Ład” – strategię, której celem jest „przekształcenie UE w sprawiedliwe i prosperujące społeczeństwo żyjące w nowoczesnej, zasobooszczędnej i konkurencyjnej gospodarce”. W komunikacie dotyczącym Zielonego Ładu określono plan UE w dziedzinie klimatu na lata 2030 i 2050. Rada Europejska zatwierdziła cel polegający na osiągnięciu przez UE neutralności klimatycznej do 2050 r.⁹.

09 W 2021 r. UE przyjęła Europejskie prawo o klimacie, w którym ustanowiono wiążący unijny cel, polegający na osiągnięciu do 2050 r. zerowych emisji gazów cieplarnianych netto. Określono w nim również cel pośredni w postaci redukcji emisji netto o 55% do 2030 r. (w porównaniu z 1990 r.). Pakiet Komisji „Gotowi na 55” przyczynia się do postępów w osiągnięciu celu pośredniego na 2030 r. Zawiera on wykaz wzajemnie powiązanych wniosków ustawodawczych, rewizji i zmian obejmujących takie obszary polityki jak: energia, klimat, budynki, użytkowanie gruntów, zmiana użytkowania gruntów i leśnictwo, w tym utworzenie Społecznego Funduszu Klimatycznego.

10 W 2013 r. Komisja opublikowała strategię UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, a w 2021 r. – nową strategię¹⁰. Europejskie prawo o klimacie zobowiązuje instytucje UE i państwa członkowskie do działań na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu.

11 Unijny system handlu uprawnieniami do emisji (ETS) przyczynia się do redukcji emisji w sektorach energochłonnych, produkcji energii elektrycznej i ciepła oraz lotnictwie¹¹ (zob. ramka 1). Inne sektory gospodarki podlegają przepisom UE dotyczącym „wspólnego wysiłku redukcyjnego”, w których określono krajowe cele redukcji emisji wspomagające osiągnięcie celu unijnego¹².

12 Unijne cele energetyczne i klimatyczne na lata 2020 i 2030 obejmują wartości docelowe w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych, zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych oraz promowania efektywności energetycznej (zob. rys. 4, rys. 5 i rys. 6). W 2021 r. w Europejskim prawie o klimacie ustanowiono wiążący cel polegający na osiągnięciu przez Unię neutralności klimatycznej do 2050 r. (zob. pkt 09), a Komisja zaproponowała nowe cele w zakresie energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej¹³.

13 Europejska Agencja Środowiska (EEA) informuje, że:

• UE osiągnęła cel polegający na redukcji emisji gazów cieplarnianych o 20% do 2020 r. – już w 2019 r. odnotowano emisje gazów cieplarnianych mniejsze o 24% w porównaniu z poziomami z 1990 r. (zob. rys. 4);
• w 2019 r. udział energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii wyniósł 19,7% i szacuje się, że w 2020 r. wyniesie on 21,3% (zob. rys. 5);
• tendencja spadkowa zużycia energii obserwowana od 2006 r. odwróciła się w 2015 r., ale EEA szacuje, że UE osiągnęła swój cel na 2020 r., zmniejszając zużycie energii pierwotnej o 24% (zob. rys. 6).

Na emisje gazów cieplarnianych i zużycie energii w 2020 r. wpłynęła pandemia COVID-19¹⁴.

14 Komisja poinformowała, że większość oszczędności energii na szczeblu krajowym wynikała ze zobowiązań w zakresie efektywności energetycznej lub opodatkowania energii, a nie z inwestycji publicznych¹⁵. W poprzednich sprawozdaniach Trybunał stwierdził, że przy użyciu istniejącego systemu monitorowania nie można oszacować, w jakim stopniu środki z budżetu UE przyczyniają się do osiągnięcia unijnego celu dotyczącego efektywności energetycznej budynków i przedsiębiorstw. Trybunał oszacował, że projekty objęte próbą przyczynią się tylko w umiarkowanym stopniu do osiągnięcia celów w zakresie efektywności energetycznej¹⁶.

Zakres kontroli i podejście kontrolne

15 Główne pytanie kontrolne Trybunału dotyczyło tego, czy Komisja przedstawiła istotne i rzetelne informacje na temat wydatków na rzecz klimatu w latach 2014–2020. Trybunał przeanalizował również postępy w dążeniu do osiągnięcia celu dotyczącego przeznaczenia co najmniej 20% budżetu UE na działania w dziedzinie klimatu. Trybunał zbadał, w jaki sposób Komisja zastosowała swoją metodykę w celu rozliczenia wydatków na rzecz klimatu, a także rzetelność sprawozdawczości w zakresie klimatu. Przeanalizował również unijne ramy monitorowania wydatków na cele związane z klimatem po 2020 r.

16 Trybunał postanowił przeprowadzić te prace teraz, ponieważ temat ten zajmuje ważne miejsce na liście politycznych priorytetów międzynarodowych i unijnych. Ponadto wydatki i sprawozdawczość w zakresie klimatu to kwestia przekrojowa dotycząca znacznej części budżetu UE (zob. rys. 1). Sprawozdanie Trybunału pomoże Komisji zwiększyć przydatność i rzetelność jej sprawozdawczości w zakresie klimatu w okresie programowania 2021–2027. Trybunał spodziewa się, że jego ustalenia i zalecenia będą przydatne w kontekście celu UE polegającego na osiągnięciu przez UE neutralności klimatycznej do 2050 r.

17 W niniejszej kontroli poszerzono zakres wcześniejszych prac Trybunału w tym obszarze. W metodyce tych prac stosowanej do monitorowania działań w dziedzinie klimatu stwierdzono uchybienia prowadzące do zawyżenia szacowanych wydatków na rzecz klimatu¹⁷. Tym razem dogłębniej przeanalizowano wcześniej zbadane obszary i rozszerzono zakres kontroli na inne. W załączniku wymieniono wcześniejsze zalecenia Trybunału, które są nadal istotne w kontekście sprawozdawczości w zakresie klimatu i uzupełniają prace Trybunału.

18 Trybunał ponownie ocenił wkład budżetu UE w działania w dziedzinie klimatu, stosując trzy unijne współczynniki klimatyczne zawarte w metodyce Komisji (zob. tabela 2). Do tego celu wykorzystał dostępne dowody naukowe, swoje wcześniejsze prace i odpowiednie badania kontrolne. Ze względu na charakter kontroli i ograniczenia w dostępnych danych kwantyfikacje Trybunału są orientacyjne. Zakres kontroli Trybunału obejmował wszystkie programy UE, których wkład według sprawozdawczości dotyczącej klimatu wyniósł ponad 2% (zob. rys. 2). Na rys. 7 pokrótce przedstawiono podejście kontrolne Trybunału i główne źródła dowodów.

Uwagi

Wydatki zgłoszone w sprawozdaniach nie zawsze były związane z działaniami w dziedzinie klimatu

19 Jeżeli w sprawozdaniach poinformowano o wydatkach UE jako o wydatkach na rzecz klimatu, powinny one służyć łagodzeniu zmiany klimatu lub przystosowaniu się do niej, przyczyniać się do osiągnięcia unijnych celów energetycznych i klimatycznych lub przeciwdziałać skutkom zmiany klimatu i związanemu z nią ryzyku. Wydatki przyczyniające się do działań w dziedzinie klimatu należy obliczać przy użyciu realistycznych współczynników klimatycznych. W niniejszej części omówiono główne obszary objęte programami wydatków publicznych UE, które uznano za związane z klimatem: rolnictwo, infrastrukturę i spójność.

Połowa wydatków poniesionych przez UE na rzecz klimatu dotyczy rolnictwa, lecz nie doszło do zmniejszenia emisji z gospodarstw rolnych

20 Dwa główne elementy wspólnej polityki rolnej UE to Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG) oraz Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Ich zasadnicze cechy i wkład według sprawozdawczości w zakresie klimatu za lata 2014–2020 przedstawiono w ramce 2 i ramce 3.

21 Połowa zgłoszonych wydatków UE na rzecz klimatu jest związana z rolnictwem (zob. rys. 2). W jednym ze sprawozdań specjalnych z 2021 r. Trybunał stwierdził, że emisje gazów cieplarnianych z rolnictwa w UE nie zmniejszyły się od 2010 r.¹⁸ Z badań modelowych dotyczących łagodzenia zmiany klimatu wynika, że bez płatności bezpośrednich emisje gazów cieplarnianych z rolnictwa w UE byłyby mniejsze o 2,5–4,2%. Nastąpiłoby to w wyniku spadku działalności rolniczej, przy czym w największym stopniu do ograniczenia emisji przyczyniłoby się ograniczenie hodowli bydła¹⁹. Zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych w UE wskutek ograniczenia płatności bezpośrednich/działalności rolniczej na terenie UE zostałoby w pewnym stopniu skompensowane zwiększonymi emisjami poza UE (ucieczką emisji)²⁰.

22 Praktyki rolnicze, takie jak stosowanie upraw okrywowych lub utrzymywanie określonej zawartości materii organicznej w glebie, jest korzystne zarówno, jeżeli chodzi o łagodzenie zmiany klimatu, jak i przystosowanie się do niej²¹. W kontekście przystosowania się do zmiany klimatu dochody z płatności bezpośrednich zwiększają zdolność gospodarstw rolnych do radzenia sobie z niekorzystnymi wstrząsami spowodowanymi zmianą klimatu²². Płatności bezpośrednie mogą jednak podtrzymywać istnienie nierentownych gospodarstw rolnych, spowalniając przemiany strukturalne, które mogą być niezbędne do przystosowania się do zmiany klimatu²³.

23 Komisja oblicza wkład płatności bezpośrednich wnoszony na rzecz klimatu, biorąc pod uwagę zarówno ich składnik ekologiczny (z tytułu zazieleniania), jak i składnik niezwiązany z ekologią²⁴. Zazielenianie oznacza prowadzenie praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska. Małe gospodarstwa rolne mogą odnosić korzyści z tytułu zazieleniania bez konieczności spełnienia jakichkolwiek wymogów w tym zakresie²⁵. Wymogi dotyczące zazieleniania nie mają również zastosowania do gospodarstw uznawanych za ekologiczne z definicji (np. rolników ekologicznych). Wkład płatności niezwiązanych z zazielenianiem jest uzasadniany głównie zasadą wzajemnej zgodności, z której wynikają przepisy dotyczące środowiska, bezpieczeństwa żywności, zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz gospodarowania gruntami.

24 Ponieważ w kontekście zazieleniania przywoływane są cele klimatyczne²⁶, zgodnie z metodyką Komisji jest ono związane z klimatem, a jego łączny wkład wynosi 28 mld euro. Wkład zazieleniania można zatem ocenić jako zgodny z metodyką. W opublikowanym przez Komisję badaniu oceniającym stwierdzono jednak, że oddziaływanie zazieleniania na łagodzenie zmiany klimatu jest „wysoce niepewne, ale prawdopodobnie małe”²⁷. Inne badania również wskazują jedynie na minimalne oddziaływanie zazieleniania – wynika z nich, że poskutkowało zmianą praktyk rolniczych na 2–5% gruntów rolnych²⁸. Wynika to z faktu, że wymogi dotyczące zazieleniania są w dużej mierze zbieżne z wcześniej istniejącymi praktykami rolniczymi. W poprzednim sprawozdaniu Trybunał stwierdził, że zazielenianie zapewnia ograniczoną ochronę przed dwutlenkiem węgla pochłanianym przez użytki zielone i jedynie w niewielkim stopniu wpływa na emisje gazów cieplarnianych²⁹.

25 Według Komisji 20% płatności bezpośrednich niezwiązanych z zazielenianiem wnosi umiarkowany wkład w działania w dziedzinie klimatu (wkładowi temu przypisuje się współczynnik o wartości 40%) i odpowiada kwocie 17,5 mld euro. Daje to wkład netto składnika niezwiązanego z ekologią wynoszący 8%. Komisja uzasadnia ustanowienie współczynnika ważenia na poziomie 20% tym, że stanowi on wskaźnik zastępczy oparty na systemie kar za naruszenia zasady wzajemnej zgodności. Trybunał ocenił, że wkład płatności niezwiązanych z zazielenianiem w działania w dziedzinie klimatu jest znikomy (tabela 2).

26 Wpływ finansowania rozwoju obszarów wiejskich na łagodzenie zmiany klimatu jest niejasny. Według jednego z badań Komisji bez wydatków na rozwój obszarów wiejskich produkcja rolna zmniejszyłaby się, a emisje gazów cieplarnianych z rolnictwa w UE mogłyby zmaleć o 1,6% do 2030 r.³⁰ Redukcje emisji gazów cieplarnianych w UE zostałyby jednak skompensowane do pewnego stopnia wzrostem emisji w państwach spoza UE (zob. pkt 21). W innej ocenie Komisji oszacowano, że niektóre działania dotyczące rozwoju obszarów wiejskich (głównie Natura 2000) zmniejszają emisje gazów cieplarnianych z rolnictwa o 1,1%. W ocenie tej przyznano jednak, że w szacunkach tych wyolbrzymiono oddziaływanie płatności na rzecz obszarów Natura 2000, a w pewnych przypadkach nastąpiło podwójne liczenie³¹. W poprzednim sprawozdaniu Trybunał stwierdził, że wsparcie na rzecz rozwoju obszarów wiejskich było rzadko wykorzystywane do wspomagania skutecznych praktyk łagodzących zmianę klimatu³². Płatności związane z rozwojem obszarów wiejskich mogą mieć wpływ na przystosowywanie się do zmiany klimatu (zob. pkt 22 i tabela 3).

27 Aby obliczyć odsetek wydatków na rozwój obszarów wiejskich, jaki wpływa na działania w dziedzinie klimatu, Komisja przypisuje współczynniki klimatyczne do różnych priorytetów i celów szczegółowych EFRROW. Na przykład priorytet 4 EFRROW „Odtwarzanie, ochrona i wzbogacanie ekosystemów powiązanych z rolnictwem i leśnictwem” oraz priorytet 5 „Wspieranie efektywnego gospodarowania zasobami i przechodzenia na gospodarkę niskoemisyjną i odporną na zmianę klimatu w sektorach rolnym, spożywczym i leśnym” mają współczynnik klimatyczny wynoszący 100%. Wśród celów związanych z priorytetem 5 znalazł się klimat, lecz w priorytecie 4 zabrakło takiego odniesienia, chociaż Komisja jest zdania, że oczekuje się jego znacznego oddziaływania na łagodzenie zmiany klimatu, jak i przystosowanie się do niej. Jak zwrócono uwagę w jednym z wcześniejszych sprawozdań Trybunału, w studiach przypadków, przeglądzie literatury lub notatkach wewnętrznych Komisji znajduje się niewiele informacji, które uzasadniałyby zastosowanie współczynnika klimatycznego na poziomie 100% w odniesieniu do priorytetu 4³³. W tabeli 3 przedstawiono dokonaną przez Trybunał ocenę najważniejszych działań w ramach priorytetu 4.

28 W sprawozdaniu z 2016 r. Trybunał przeanalizował „Wspieranie lokalnego rozwoju na obszarach wiejskich” (priorytet 6B) i stwierdził, że ogólnie nie przyczynia się ono w istotny sposób do osiągnięcia celów klimatycznych³⁴. Przeprowadzona przez Trybunał analiza projektów (zob. tabela 4) potwierdza, że nie było uzasadnione zastosowanie współczynnika klimatycznego wynoszącego 40%.

Niespójne założenia w ocenie wkładu wnoszonego przez finansowanie infrastruktury i polityki spójności w działania w dziedzinie klimatu

29 Większość wydatków UE na infrastrukturę i politykę spójności jest realizowana za pośrednictwem instrumentu „Łącząc Europę”, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Funduszu Spójności. Ich główne cechy i wkład według sprawozdawczości w zakresie klimatu za lata 2014–2020 przedstawiono w ramce 4 i ramce 5.

30 Ogólne cele instrumentu „Łącząc Europę” odnoszą się do unijnych celów energetycznych i klimatycznych (zob. pkt 12–14), a tym samym obejmują łagodzenie zmiany klimatu³⁶. Komisja przyznaje jednak, że z instrumentu „Łącząc Europę” finansowane są głównie projekty, które „zapewniają prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego UE”³⁷. Cele i kryteria związane z działaniami w dziedzinie klimatu nie są konieczne do zatwierdzenia projektu: według Komisji tylko w 4% projektów transportowych zrealizowanych w ramach instrumentu „Łącząc Europę” – liczonych pod względem wartości (wynoszącej 0,9 mld euro) – podano zrównoważony i wydajny transport jako główny cel finansowania³⁸. Transport odpowiada jednak za około jedną czwartą emisji gazów cieplarnianych w UE, przy czym największa część emisji pochodzi z transportu drogowego³⁹.

31 Jeżeli chodzi o  przystosowanie się do zmiany klimatu, projekty modernizacji kolei mogą obejmować ukierunkowane inwestycje w zakresie zapobiegania powodziom wzdłuż linii kolejowych, wzmocnienie wałów lub działania adaptacyjne w kontekście klęsk żywiołowych obejmujące systemy monitorowania tuneli i mostów⁴⁰. Biorąc pod uwagę dostępne dane, nie jest możliwe ilościowe określenie wkładu tych inwestycji.

32 Aby obliczyć odsetek wydatków w ramach instrumentu „Łącząc Europę” w latach 2014–2020 zakwalifikowanych jako wydatki na rzecz klimatu, Komisja zastosowała wstecznie współczynniki klimatyczne z rozporządzenia ustanawiającego instrument „Łącząc Europę” po 2020 r.⁴¹, chociaż podobne projekty realizowane w ramach polityki spójności są traktowane inaczej (zob. pkt 40). Analiza przeprowadzona przez Trybunał wykazała, że współczynniki zastosowane przez Komisję w odniesieniu do najważniejszych podsektorów objętych instrumentem „Łącząc Europę” były wysokie (zob. tabela 5).

33 Przepisy UE stanowią ramy rozliczania wydatków na rzecz klimatu dokonywanych z funduszy polityki spójności⁴². Komisja i państwa członkowskie wspólnie zarządzają EFRR i Funduszem Spójności. Państwa członkowskie są odpowiedzialne za wybór projektów i składanie sprawozdań Komisji. Komisja otrzymuje od państw członkowskich skonsolidowane informacje z podziałem na odpowiednie obszary interwencji określone w przepisach. Obszarom tym przypisuje się określone współczynniki klimatyczne.

34 Komisja dysponuje kompleksową, publicznie dostępną platformą, która zawiera zestawienia danych dotyczących monitorowania wydatków na cele związane z klimatem z podziałem na fundusze polityki spójności, państwa członkowskie i programy⁴³. W jednym z badań stwierdzono, że współczynniki klimatyczne EFRR i Funduszu Spójności na lata 2014–2020 zasadniczo odzwierciedlały wkład w  łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej⁴⁴. Trybunał odnotował jednak pewne problemy w przypadku projektów dotyczących biomasy i infrastruktury gazowej (zob. rys. 8).

Ogólna sprawozdawczość w zakresie wydatków na rzecz klimatu jest niewiarygodna

35 Metodyka, według której sporządza się sprawozdania na temat wydatków na rzecz klimatu, powinna uwzględniać całe finansowanie faktycznie związane z działaniami w dziedzinie klimatu. Należy w niej wykorzystywać wiarygodne szacunki oparte na udowodnionym wkładzie w osiągnięcie celów klimatycznych. Nie powinna wywoływać dużego obciążenia administracyjnego. Komisja i państwa członkowskie powinny stosować tę metodykę konsekwentnie w odniesieniu do całego budżetu UE. Komisja natomiast powinna mieć do dyspozycji takie mechanizmy kontrolne, które pozwolą zadbać o rzetelność sprawozdawczości w zakresie klimatu.

Ograniczenia i niespójne stosowanie metodyki

36 Komitet Pomocy Rozwojowej OECD (DAC OECD) opracował wskaźniki z Rio (zob. pkt 05) w celu monitorowania pomocy udzielanej krajom rozwijającym się, uwzględniając przy tym powiązania między celami finansowania a łagodzeniem zmiany klimatu i przystosowaniem się do niej. Wskaźniki te mają charakter jakościowy, ponieważ DAC OECD nie zamierzał przedstawiać dokładnych danych liczbowych, lecz wskazać orientacyjny poziom finansowania działań w związku ze zmianą klimatu.

37 Komisja dostosowała model OECD i zastosowała go do wszystkich swoich wydatków publicznych, określając ilościowo wydatki na rzecz klimatu dokonywane z budżetu UE (zob. rys. 2). Komisja podkreśla, że główną zaletą tej metody jest niewielkie obciążenie administracyjne i łatwość stosowania⁴⁵. Niemniej jednak metodyka oparta na określonych celach lub oczekiwanym wkładzie w działania w dziedzinie klimatu wiąże się ze znacznymi przybliżeniami: wskaźniki z Rio „nie pozwalają na dokładną kwantyfikację” monitorowanych wydatków⁴⁶.

38 Budżet UE obejmuje wiele celów – takich jak wspieranie spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej – które muszą współistnieć z celami klimatycznymi. Z natury trudno jest uniknąć konfliktu między celami i określić wkład programu w każdy z nich. Na przykład cel finansowania polityki spójności polega na ograniczeniu nierówności między państwami członkowskimi i regionami, ale finansowanie infrastruktury wspierającej rozwój gospodarczy może zwiększyć emisje gazów cieplarnianych. Metodyka monitorowania wydatków na rzecz klimatu obejmuje jedynie potencjalne pozytywne, a nie uwzględnia potencjalnego negatywnego oddziaływania na klimat środków służących osiągnięciu innych celów UE (zob. rys. 9).

39 Obecna metoda monitorowania to działanie a priori, w ramach którego nie ocenia się ostatecznego wkładu w osiągnięcie celów klimatycznych UE. Metodyka nie wymaga kwantyfikacji oddziaływania wydatków na emisje gazów cieplarnianych. Nie określono w niej też żadnych konkretnych wskaźników dotyczących przystosowania się do zmiany klimatu. Komisja przyznaje, że śledzenie osiąganych rezultatów ma zagwarantować skuteczność wysiłków w kierunku wprowadzenia działań dotyczących klimatu do głównego nurtu polityki⁴⁷, ale nie dysponuje systemem monitorowania rezultatów w dziedzinie klimatu.

40 Komisja zasygnalizowała potrzebę wprowadzenia wspólnych procedur monitorowania wydatków związanych z klimatem⁴⁸. Prace Trybunału ujawniły różne inne niespójności w stosowaniu metodyki obliczania wydatków na rzecz klimatu:

• Podstawa prawna metodyki: mające zastosowanie współczynniki (oraz uzasadnienie korzystania z nich) określono w przepisach dotyczących europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (zob. pkt 04), lecz nie w przepisach dotyczących innych funduszy (np. EFRG, instrumentu „Łącząc Europę” i programu „Horyzont 2020”). Możliwe było zatem dostosowanie współczynników z mocą wsteczną (zob. pkt 46).
• Wybór współczynników: podobnym projektom przypisano różne współczynniki. Przykładowo projekty dotyczące transportu kolejowego w sieci transeuropejskiej otrzymały wyższy współczynnik w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (100%) niż w ramach EFRR i Funduszu Spójności (40%). Trybunał zidentyfikował dziesięć projektów dotyczących transportu lotniczego realizowanych w ramach programu „Horyzont 2020”, którym przypisano różne współczynniki, mimo że miały podobne opisy i cele. To samo działanie dotyczące rozwoju obszarów wiejskich może otrzymać różne współczynniki w zależności od celów szczegółowych, do których jest przypisane.
• Stopień szczegółowości (poziom szczegółowości w zbiorze danych): współczynniki przypisywane są na różnych poziomach szczegółowości, np. na poziomie projektu (instrument „Łącząc Europę”), obszaru interwencji (EFRR), celu szczegółowego lub priorytetu (EFRROW) oraz linii budżetowej (EFRG).

41 W sprawozdaniach dotyczących wydatków na rzecz klimatu Komisja nie dokonuje rozróżnienia na łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej. Połączenie przystosowania się do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków w ramach jednego współczynnika oznacza, że nie jest możliwe obliczenie części budżetu UE przeznaczonego na każdy z tych elementów. Wyjątek stanowi sprawozdawczość Komisji dotycząca pomocy na rzecz rozwoju i współpracy, ponieważ w jej ramach rozróżnia się te dwa rodzaje pomocy. Zgodnie z metodyką OECD Komisja przypisuje oddzielne współczynniki klimatyczne łagodzeniu zmiany klimatu i przystosowaniu się do niej, jak również przekazuje OECD dane dotyczące obu tych wymiarów. Na rys. 10 scharakteryzowano metodykę stosowaną przez Komisję.

42 Komisja zwraca uwagę, że tylko niektóre państwa członkowskie – Irlandia, Francja, Włochy, Niderlandy, Finlandia, Szwecja i do pewnego stopnia Dania – przekazują dane dotyczące swojej polityki budżetowej pod kątem środowiska lub klimatu⁴⁹. Rząd francuski stosuje kompleksową metodę prowadzenia sprawozdawczości w zakresie wpływu swojego budżetu krajowego na środowisko (tj. stosuje ekologiczne planowanie budżetu), obejmującą zarówno dochody, jak i wydatki. Model francuski pozwala więc śledzić i pozytywny, i negatywny wkład budżetu krajowego w środowisko. W tabeli 6 przedstawiono analizę porównawczą modelu francuskiego i unijnego.

43 Komisja uznaje, że wytyczenie celów klimatycznych we wszystkich odpowiednich obszarach polityki jest ważne⁵⁰, jednak nie wszystkim właściwym programom przypisano taki cel. W tabeli 7 przedstawiono przykłady obszarów polityki związanych z klimatem oraz ich cele w zakresie wydatków określone w przepisach na lata 2014–2020. Cele te mogłyby ukierunkować budżet UE na bardziej ekologiczne wydatki, ale nie określono ich w sposób spójny dla całego budżetu.

Komisja niekoniecznie poniosła wydatki na rzecz klimatu, które zgłosiła w sprawozdaniach

44 Komisja zgłosiła kwotę około 216 mld euro jako „wydatki na rzecz działań w dziedzinie klimatu” w latach 2014–2020⁵¹. Na ogół jednak podane przez nią dane opierają się na kwotach, których wydanie zaplanowano lub na które zaciągnięto zobowiązania (zob. rys. 11). Wyjątkiem jest EFS, ponieważ w jego przypadku Komisja posługuje się faktycznie wydatkowanymi kwotami, chociaż łączy wydatki UE i państw członkowskich (zob. ramka 6).

45 Jeżeli zgłoszone dane liczbowe opierają się na kwotach, których wydanie zaplanowano lub na które zaciągnięto zobowiązania, są one zawyżone z powodu uwzględnienia w nich środków niewykorzystanych lub niewypłaconych (np. opóźnienia w realizacji projektów, opóźnienia w płatnościach lub niski stopień zaawansowania projektów)⁵², zob. rys. 12. W sprawozdaniu z 2018 r. Trybunał odnotował, jaki skutek takie zawyżenie odegrało w odniesieniu do okresu programowania 2007–2013⁵³.

46 W niektórych przypadkach Komisja ponownie oceniła wydatki w ujęciu wstecznym i odpowiednio skorygowała dane dotyczące wydatków na rzecz klimatu. Na przykład w ramach instrumentu „Łącząc Europę” Komisja dokonała ponownej wstecznej oceny projektów w dziedzinie transportu i energii przy użyciu metodyki na lata 2021–2027. Następnie zwiększyła wkład instrumentu „Łącząc Europę” na rzecz klimatu na lata 2014–2020 o 91% – z 11 mld euro do 21 mld euro (zob. pkt 32). Podobnie w 2018 r. dodatkowe oceny tematów i projektów w programie „Horyzont 2020” doprowadziły do zwiększenia o 41% wkładu tego programu w wydatki na rzecz klimatu z 2017 r. Trybunał stwierdził, że zastosowanie współczynników klimatycznych w przypadku dziewięciu z 24 zbadanych projektów w ramach programu „Horyzont 2020” nie było uzasadnione, ponieważ projekty te były w mniejszym stopniu związane z działaniami w dziedzinie klimatu, niż deklarowano. W odniesieniu do tych projektów Trybunał stwierdził przeszacowanie o około 0,3 mld euro (1% kwoty związanej z klimatem w ramach programu „Horyzont 2020”).

Spodziewana jest ograniczona poprawa w sprawozdawczości w zakresie klimatu w okres programowania 2021–2027

47 Wsparcie finansowe UE na okres programowania 2021–2027 pochodzi z dwóch głównych źródeł: budżetu WRF i NGEU (zob.rys. 3). Monitorowanie wydatków na cele związane z klimatem i sprawozdawczość w tym zakresie powinny opierać się na wnioskach wyciągniętych z okresu programowania 2014–2020 i dostarczać wiarygodnych danych liczbowych dotyczących wydatków na rzecz klimatu.

Sprawozdawczość w zakresie klimatu w nowych WRF

48 Na potrzeby wyższego, tj. wynoszącego 30%, celu dotyczącego wkładu budżetu UE w osiągnięcie celów klimatycznych w latach 2021–2027 w przepisach UE określono wartości docelowe dotyczące wkładu poszczególnych programów w działania w dziedzinie klimatu (np. instrument „Łącząc Europę” – 60%, EFRR – 30%, Fundusz Spójności – 37%, program „Horyzont Europa” – 35%, Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – 30%)⁵⁴. Ogólnie rzecz biorąc, osiągnięcie tych celów te wymaga położenia większego nacisku na działania na rzecz klimatu w różnych obszarach polityki.

49 W wielu obszarach polityki (np. instrument „Łącząc Europę”, EFS, instrument finansowania współpracy na rzecz rozwoju) monitorowanie wydatków na cele związane z klimatem we WRF na okres 2021–2027 pozostaje zasadniczo takie samo jak w okresie 2014–2020. W innych obszarach (np. EFRG, EFRROW, EFRR, Fundusz Spójności) Komisja dostosowała lub doprecyzowała współczynniki klimatyczne w przypadku niektórych programów finansowania, aby lepiej odzwierciedlały one rzeczywisty wkład w działania w dziedzinie klimatu (zob. rys. 13). Komisja zwraca uwagę, że opracowuje swoją sprawozdawczość w zakresie klimatu z uwzględnieniem oczekiwanych skutków wydatków i w sposób zapewniający spójność w stosowaniu współczynników do podobnych projektów⁵⁵.

50 Proponowane zmiany pociągają za sobą dodatkowe ryzyko i wyzwania, jeżeli chodzi o rzetelną sprawozdawczość dotyczącą wydatków na rzecz klimatu (zob. rys. 14).

Wyzwania związane z NGEU

51 Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) Unii Europejskiej jest podstawowym elementem NGEU. Wydatki na rzecz klimatu mają stanowić 37% wydatków w jego ramach (zob. rys. 3). Do jego celów należy przyczynianie się do osiągnięcia celów klimatycznych UE na lata 2030 i 2050. Wdrożono w nim także zasadę „nie czyń poważnych szkód” (zob. rys. 13)⁵⁶. W wyjątkowych przypadkach państwa członkowskie mogą nadal wspierać inwestycje w paliwa kopalne⁵⁷.

52 Zasada „nie czyń poważnych szkód” jest częścią unijnego systemu definiowania zrównoważonych produktów finansowych (unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju)⁵⁸. W sprawozdaniu Trybunału z 2021 r. zwrócono uwagę na ryzyko, że wydatki na rzecz klimatu w ramach RRF nie będą spełniały standardów unijnej systematyki. Ponieważ standardy te mają zastosowanie do europejskich zielonych obligacji, mogłoby to niekorzystnie wpłynąć na gotowość podmiotów na rynku finansowym do zakupu tych obligacji i finansowania RRF⁵⁹.

53 Zgodnie z rozporządzeniem ustanawiającym RRF Komisja i państwa członkowskie są zobowiązane zapewniać koordynację i wspierać synergię z innymi funduszami unijnymi⁶⁰. Może to stwarzać możliwości podejmowania skutecznych działań uzupełniających, ale również stwarzać zagrożenia, jeżeli koordynacja jest nieefektywna.

54 Finansowanie w ramach RRF będzie oparte na krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności. Państwa członkowskie opracowują te plany, Komisja je ocenia, a Rada zatwierdza na podstawie wniosku Komisji. Komisja obliczy z góry wkład RRF w wydatki na rzecz klimatu na podstawie szacowanych kosztów określonych w planach⁶¹.

55 Kształt planów i związanych z nimi płatności wiąże się z pewnymi zagrożeniami i wyzwaniami, jak pokazano na rys. 15 poniżej. Kontrola zgodności z warunkami płatności jest głównym obowiązkiem Komisji.

Wnioski i zalecenia

56 W celu wspierania działań w dziedzinie klimatu UE przyjęła przepisy w wielu obszarach polityki. Zobowiązała się do przeznaczenia co najmniej 20% budżetu na lata 2014–2020 na działania w dziedzinie klimatu, redukcję emisji gazów cieplarnianych, podniesienie poziomu wykorzystania odnawialnych źródeł energii i poprawę efektywności energetycznej. W 2021 r. Komisja poinformowała, że osiągnęła ten cel (pkt 01–14).

57 Trybunał stwierdził, że w niektórych przypadkach brak było dowodów uzasadniających wkład wydatków UE w działania w dziedzinie klimatu, a w innych przypadkach wkład ten był zawyżony. Analiza przeprowadzona przez Trybunał wykazała, że w wydatkach związanych z klimatem Komisja bezpodstawnie ujęła około 72 mld euro (zob. rys. 16) . Trybunał zastosował w swojej analizie bardziej racjonalne współczynniki, wskutek czego stwierdził, że UE przeznaczona na działania na rzecz klimatu prawdopodobnie nie 20%, a jedynie 13% swojego budżetu (około 144 mld euro).

58 Komisja podała, że 26% środków finansowych przeznaczonych na rolnictwo było związane z klimatem – czyli około połowy wydatków UE na rzecz klimatu. Emisje gazów cieplarnianych z gospodarstw rolnych w UE nie zmniejszyły się jednak od 2010 r. Z analizy Trybunału, przeglądu odpowiedniej literatury i badań oceniających wynika, że Komisja prawdopodobnie przeszacowała wkład polityki rolnej na rzecz klimatu o prawie 60 mld euro (co stanowi ponad 80% łącznej kwoty prawdopodobnych przeszacowań, określonej przez Trybunał na 72,5 mld euro) (pkt 19–34). Środki finansowe nie powinny być wliczane w wydatki związane z klimatem, jeśli nie ma na ten związek dowodów.

Zalecenie 1 – Uzasadnienie związku finansowania rolnictwa z klimatem

W swojej kwantyfikacji wkładu polityki rolnej na lata 2021–2027 w działania w dziedzinie klimatu Komisja powinna oprzeć się na dowodach naukowych. Zgodnie z art. 100 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2021/2115 ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych w ramach wspólnej polityki rolnej Komisja powinna odpowiednio dostosować wkład w te działania, jeśli takie dostosowanie jest uzasadnione.

Docelowy termin realizacji: czerwiec 2026 r.

59 Sprawozdawczość Komisji w zakresie wydatków na rzecz klimatu była niespójna. Przykładowo projekty dotyczące kolei i energii elektrycznej traktowano inaczej w ramach instrumentu „Łącząc Europę” i w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Trybunał odnotował między innymi, że Komisja nie monitorowała potencjalnego negatywnego wpływu wydatków na klimat i nie dokonywała rozróżnienia na łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej (zob. pkt 35–43).

60 Przy obliczaniu ogólnej kwoty wydatków na rzecz klimatu Komisja podawała zebrane razem nieporównywalne dane (kwoty, których wydanie zaplanowano, na które zaciągnięto zobowiązania i które wydatkowano w różnych obszarach wydatków). Komisja zawyżyła również w sprawozdawczości wkład Europejskiego Funduszu Społecznego, włączając wydatki państw członkowskich do wydatków UE. Ponadto Komisja dokonała z mocą wsteczną ponownej oceny zgłoszonych wydatków na rzecz klimatu w ramach instrumentu „Łącząc Europę”. Doprowadziło to do znacznego podwyższenia wcześniej zgłoszonych wartości (pkt 44–46).

Zalecenie 2 – Usprawnienie sprawozdawczości w zakresie klimatu

1. Komisja powinna identyfikować wydatki UE, które mogą niekorzystnie wpływać na klimat, i prowadzić sprawozdawczość w tym zakresie. Powinna przy tym opierać się na zasadzie „nie czyń poważnych szkód” zdefiniowaną w unijnej systematyce dotyczącej zrównoważonego rozwoju.
2. Komisja powinna wydać wytyczne mające zastosowanie do wszystkich obszarów polityki związanych z wydatkami na rzecz klimatu. Powinna przy tym ustanowić i jasno przedstawić spójne podstawy sprawozdawczości oraz konsekwentnie traktować podobne projekty (np. przypisywanie tego samego współczynnika klimatycznego) w ramach budżetu UE i NextGenerationEU.
3. W odniesieniu do każdego okresu programowania Komisja powinna tak ulepszyć sprawozdawczość w zakresie klimatu, aby uwzględniała ona kwoty niewykorzystane (niewydane i umorzone).

Docelowy termin realizacji: czerwiec 2025 r.

61 W latach 2021–2027 UE zamierza przeznaczyć 30% swojego budżetu na działania w dziedzinie klimatu. Komisja stosuje w tym okresie tę samą metodykę, lecz wprowadziła w niej pewne zmiany. Niektóre z tych zmian są korzystne, na przykład dopracowanie współczynników i zwiększenie docelowych wkładów w cele klimatyczne. Inne – takie jak brak uzasadnienia współczynników klimatycznych, niespójna sprawozdawczość w odniesieniu do projektów dotyczących kolei, możliwości korzystania z paliw kopalnych – są źródłem dodatkowych zagrożeń i problemów. Rodzi to wątpliwości co do rzetelności przyszłej sprawozdawczości w zakresie klimatu (pkt 47–50).

62 W ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, udoskonalonego w stosunku do wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020, stosuje się zasadę „nie czyń poważnych szkód”, a fakultatywnie też kryteria unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju. Trybunał zidentyfikował jednak potencjalne problemy pod względem jego kształtu i finansowania, w szczególności w przypadku gdy cele pośrednie i wartości docelowe będące warunkiem płatności nie mają wyraźnego związku z celami klimatycznymi (pkt 51–55).

63 Budżet UE na lata 2021–2027 wymaga większej koncentracji na działaniach w dziedzinie klimatu. Nie jest jednak jasne, w jakim stopniu cele dotyczące wydatków na rzecz klimatu mogą przyczynić się do redukcji emisji gazów cieplarnianych, podniesienia poziomu wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych oraz wspierania efektywności energetycznej. Ostatecznie liczy się to, czy wydatki UE mogą skutecznie przyczynić się do osiągnięcia celów klimatycznych i energetycznych. Konieczne jest silne powiązanie budżetu związanego z klimatem z niższymi emisjami gazów cieplarnianych.

Zalecenie 3 – Powiązanie budżetu UE z celami klimatycznymi i energetycznymi

Komisja powinna sporządzać sprawozdania w zakresie wkładu wydatków na rzecz klimatu w osiągnięcie unijnych celów klimatycznych i energetycznych. Powinna skoncentrować się w szczególności na tym, jak zmierzyć oddziaływanie budżetu na łagodzenie zmiany klimatu.

Docelowy termin realizacji: grudzień 2025 r.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę I, której przewodniczy członkini Trybunału Obrachunkowego Joëlle Elvinger, w Luksemburgu w dniu 27 kwietnia 2022 r.

Załącznik – Wcześniejsze zalecenia Trybunału istotne dla sprawozdawczości w zakresie klimatu

Te wcześniejsze zalecenia są nadal istotne dla sprawozdawczości w zakresie klimatu i uzupełniają zalecenia przedstawione w niniejszym sprawozdaniu.

Wykaz akronimów

CEF – instrument „Łącząc Europę”

DCI – Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju

DG – dyrekcja generalna

EEA – Europejska Agencja Środowiska

EFRG – Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji

EFRR – Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

EFRROW – Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

EFS – Europejski Fundusz Społeczny

ETS – system handlu uprawnieniami do emisji

FS – Fundusz Spójności

NGEU – NextGenerationEU

OECD – Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju

RRF – Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

WPR – wspólna polityka rolna

WRF – wieloletnie ramy finansowe

Glosariusz

Biomasa – paliwo pochodzące z produktów organicznych i pozostałości odpadowych, wykorzystywane do wytwarzania energii.

Cel szczegółowy – jeden z elementów, na które podzielone są główne priorytety UE w zakresie rozwoju obszarów wiejskich.

Dochód narodowy brutto – podstawowa miara bogactwa kraju oparta na dochodzie uzyskanym w kraju i za granicą.

Działania w dziedzinie klimatu – działania mające na celu przeciwdziałanie zmianie klimatu i jej skutkom.

Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne – dowolna praktyka z zestawu nieobowiązkowych praktyk wykraczających poza zwyczajowe wymogi środowiskowe i uprawniających rolników do otrzymania płatności z budżetu UE.

Efekt deadweight – sytuacja, w której dana działalność finansowana ze środków UE zostałaby podjęta nawet bez otrzymania pomocy publicznej.

Europejski Zielony Ład – przyjęta w 2019 r. unijna strategia wzrostu, której celem jest osiągnięcie neutralności klimatycznej UE do 2050 r.

Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne – pięć głównych funduszy unijnych, których wspólnym zadaniem jest wspieranie rozwoju gospodarczego w całej Unii w okresie 2014–2020. Są to: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Społeczny, Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i Europejski Fundusz Morski i Rybacki.

Gazy cieplarniane – gazy atmosferyczne – takie jak dwutlenek węgla lub metan – pochłaniające i emitujące promieniowanie, które zatrzymują ciepło, prowadząc do wzrostu temperatury powierzchni Ziemi. Jest to tak zwany efekt cieplarniany.

Konwencje z Rio – trzy umowy będące efektem Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie ochrony środowiska, która odbyła się w Rio de Janeiro w 1992 r. Są to: Konwencja o różnorodności biologicznej, ramowa konwencja w sprawie zmian klimatu oraz konwencja w sprawie zwalczania pustynnienia.

Łagodzenie zmiany klimatu – zmniejszanie lub ograniczanie emisji gazów cieplarnianych ze względu na ich wpływ na klimat.

Monitorowanie wydatków na cele związane z klimatem – monitorowanie postępów w osiąganiu celów wyznaczonych w zakresie wydatków na działania w dziedzinie klimatu.

Natura 2000 – sieć obszarów ochrony, na których występują gatunki rzadkie i zagrożone oraz niektóre rzadkie typy siedlisk przyrodniczych objęte ochroną na podstawie prawa UE.

Neutralność klimatyczna – sytuacja, w której działalność człowieka nie wywiera żadnego wpływu netto na klimat.

NextGenerationEU – pakiet finansowy, który ma pomóc państwom członkowskim UE w odbudowie po gospodarczych i społecznych skutkach pandemii COVID-19.

Obszar interwencji – kategoria działań finansowanych z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Funduszu Spójności lub Europejskiego Funduszu Społecznego.

Płatności bezpośrednie – płatności stanowiące wsparcie w obszarze rolnictwa, dokonywane bezpośrednio na rzecz rolników, np. pomoc obszarowa, nazywane również wsparciem dochodu.

Program „Horyzont 2020” – program UE w zakresie badań naukowych i innowacji na okres programowania 2014–2020.

Przystosowanie się do zmiany klimatu – zmniejszenie wrażliwości państw i społeczności na zmianę klimatu przez zwiększenie ich zdolności do sprostania skutkom tej zmiany.

Ucieczka emisji – wzrost emisji gazów cieplarnianych w wyniku przeniesienia produkcji z państwa o surowych ograniczeniach emisji do państwa, w którym przepisy nie są tak surowe.

Unijny współczynnik klimatyczny – waga przypisana wydatkom UE na projekty, środki lub działania, aby odzwierciedlić zakres, w jakim uwzględnia się w nich kwestie związane z klimatem.

Uwzględnianie kwestii klimatu – uwzględnianie kwestii związanych z klimatem we wszystkich strategiach, instrumentach, programach i funduszach.

Wieloletnie ramy finansowe – unijny plan wydatków, przyjmowany zazwyczaj na okres siedmiu lat, w którym określane są priorytety (w oparciu o cele polityki) i pułapy wydatków. Plan ten stanowi ramy, w obrębie których ustala się roczne budżety UE i wyznacza limity dla każdej kategorii wydatków.

Wskaźnik z Rio – opracowany przez OECD wskaźnik służący określaniu stopnia, w jakim dane działanie przyczynia się do osiągnięcia celów zapisanych w konwencjach z Rio.

Wspólna polityka rolna – jednolita unijna polityka rolna obejmująca dopłaty i szereg innych środków mających zagwarantować bezpieczeństwo żywnościowe, zapewnić odpowiedni poziom życia rolnikom w UE, wspierać rozwój obszarów wiejskich i przyczyniać się do ochrony środowiska.

Wydatki na rzecz klimatu – wszelkie wydatki przyczyniające się (bezpośrednio lub pośrednio) do osiągnięcia celów klimatycznych.

Zmiana klimatu – zmiany w klimacie Ziemi skutkujące nowymi długoterminowymi typami pogody.

Odpowiedzi Komisji

https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/DocItem.aspx?did=61103

Kalendarium

https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/DocItem.aspx?did=61103

Zespół kontrolny

Sprawozdania specjalne Trybunału przedstawiają wyniki kontroli dotyczących polityk i programów UE bądź kwestii związanych z zarządzaniem w wybranych obszarach budżetowych. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne tak, aby osiągnąć jak największe oddziaływanie, biorąc przy tym pod uwagę takie kryteria, jak zagrożenia dla wykonania zadań lub zgodności, poziom dochodów lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes polityczny i społeczny.

Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę I, której przewodniczy członkini Trybunału Joëlle Elvinger i która zajmuje się wydatkami związanymi ze zrównoważonym użytkowaniem zasobów naturalnych. Kontrolą kierowała członkini Trybunału Joëlle Elvinger, a w działania kontrolne zaangażowani byli: Ildikó Preiss, szefowa gabinetu; Paolo Pesce i Charlotta Törneling, attaché; Ramona Bortnowschi i Emmanuel Rauch, kierownicy; Antonella Stasia, koordynatorka zadania, a także kontrolerzy: Ernesto Roessing, Jonas Kathage i Marika Meisenzahl, która opracowała też materiały graficzne. Judita Frangež zapewniła wsparcie administracyjne.

Przypisy

¹ IPCC, „Summary for Policymakers”, „Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change”, 2021, s. 21.

² Zob. strona internetowa Komisji Europejskiej, DG ds. Działań w dziedzinie Klimatu, EU Action.

³ Decyzja 2002/358/WE dotycząca zatwierdzenia Protokołu z Kioto.

⁴ Komisja, „Budżet z perspektywy »Europy 2020«”, COM(2011) 500, 2011, część II, s. 13.

⁵ Rada Europejska, konkluzje – wieloletnie ramy finansowe, EUCO 37/13, 2013, ust. 10.

⁶ Rozporządzenie (UE) nr 215/2014 w zakresie metod wsparcia w odniesieniu do zmian klimatu.

⁷ OECD, „OECD DAC Rio Markers for Climate Handbook”, s. 2.

⁸ Komisja Europejska, Sprawozdanie roczne z zarządzania i wykonania dotyczące budżetu UE za rok budżetowy 2020, tom I.

⁹ Rada Europejska, konkluzje, EUCO 29/19, 2019.

¹⁰ Komisja, „Budując Europę odporną na zmianę klimatu – nowa Strategia w zakresie przystosowania do zmiany klimatu”, COM(2021) 82.

¹¹ Załącznik I do dyrektywy 2003/87/WE w sprawie EU ETS.

¹² Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/406/WE w sprawie zobowiązań dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych do roku 2020 oraz rozporządzenie (UE) 2018/842 w sprawie celów redukcji emisji gazów cieplarnianych przez państwa członkowskie od 2021 r. do 2030 r.

¹³ Komisja Europejska, wniosek dotyczący zmiany różnych dyrektyw w sprawie energii ze źródeł odnawialnych, COM(2021) 557; Komisja, wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej (wersja przekształcona), COM(2021) 558.

¹⁴ Sprawozdanie EEA nr 13/2021 pt. „Trends and projections in Europe 2021” – prognoza na 2020 r.

¹⁵ Komisja Europejska, ocena za 2019 r. postępów poczynionych przez państwa członkowskie w osiąganiu krajowych wartości docelowych na 2020 r. w zakresie efektywności energetycznej, COM(2020) 326.

¹⁶ Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 11/2020 pt. „Efektywność energetyczna budynków – należy położyć większy nacisk na opłacalność inwestycji”; Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 02/2022 pt. „Efektywność energetyczna w przedsiębiorstwach – udało się wypracować pewne oszczędności energii, ale nadal występują uchybienia w zakresie planowania i wyboru projektów”.

¹⁷ Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 17/2013 pt. „Finansowanie przez UE działań związanych ze zmianami klimatu w kontekście pomocy zewnętrznej”; sprawozdanie specjalne 31/2016 pt. „Przeznaczenie co najmniej jednego na pięć euro w budżecie UE na działania w dziedzinie klimatu – mimo ambitnych prac istnieje poważne ryzyko, że cel nie zostanie osiągnięty”, 2016; przegląd 01/2020 pt. „Monitorowanie wydatków na rzecz klimatu z budżetu UE”.

¹⁸ Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 16/2021 pt. „Wspólna polityka rolna i klimat – przeznaczenie na WPR połowy wydatków UE na rzecz klimatu nie zmniejszyło emisji z gospodarstw rolnych”.

¹⁹ Brady, M. i in., „Impacts of Direct Payments”, 2017, s. 70, 88–89; M’barek, R. i in., „Scenar 2030 – Pathways for the European agriculture and food sector beyond”, 2020, s. 144.

²⁰ Tamże.

²¹ Chahal, I. i in., „Cumulative impact of cover crops on soil carbon sequestration and profitability in a temperate humid climate”, 2020.

²² Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 23/2019 pt. „Stabilizacja dochodów rolników – zapewniono kompleksowy zestaw narzędzi, ale należy upowszechnić ich stosowanie i zapobiec nadmiernym rekompensatom”.

²³ Komisja, „Evaluation study of the impact of the CAP on climate change and greenhouse gas emissions”, Alliance Environnement, 2019, s. 113.

²⁴ Europejski Trybunał Obrachunkowy, przegląd 01/2020 pt. „Monitorowanie wydatków na rzecz klimatu z budżetu UE”, rys. 7.

²⁵ Rozporządzenie (UE) nr 1307/2013 ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników.

²⁶ Motywy 42 i 44 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników.

²⁷ Komisja, „Evaluation study of the payment for agricultural practices beneficial for the climate and the environment”, Alliance Environnement i Instytut Thünen, 2017.

²⁸ Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 21/2017 pt. „Zazielenianie – bardziej złożony system wsparcia dochodów, który nie jest jeszcze skuteczny pod względem środowiskowym”, pkt 28 i rys. 5; Gocht, A. i in., „Economic and Environmental Impacts of CAP Greening: CAPRI Simulation Results”, 2017; Louhichi, K. i in., „Economic impacts of CAP greening: application of an EU-wide individual farm model for CAP analysis (IFM-CAP)”, 2017.

²⁹ Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 21/2017 pt. „Zazielenianie – bardziej złożony system wsparcia dochodów, który nie jest jeszcze skuteczny pod względem środowiskowym”, pkt 43–46.

³⁰ M’barek, R. i in.; „Scenar 2030 – Pathways for the European agriculture and food sector beyond”, 2020, s. 115, 144.

³¹ Dokument roboczy służb Komisji „Evaluation of the impact of the Common Agricultural Policy on climate change and greenhouse gas emissions”, s. 23–24.

³² Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 16/2021 pt. „Wspólna polityka rolna i klimat – przeznaczenie na WPR połowy wydatków UE na rzecz klimatu nie zmniejszyło emisji z gospodarstw rolnych”, pkt VII.

³³ Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 31/2016 pt. „Przeznaczenie co najmniej jednego na pięć euro w budżecie UE na działania w dziedzinie klimatu – mimo ambitnych prac istnieje poważne ryzyko, że cel nie zostanie osiągnięty”, załącznik.

³⁴ Tamże.

³⁵ Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 10/2022 na temat inicjatywy LEADER i podejścia opartego na rozwoju lokalnym kierowanym przez społeczność.

³⁶ Art. 3 lit. a) rozporządzenia (UE) 1316/2013 ustanawiającego instrument „Łącząc Europę”.

³⁷ Komisja Europejska, „Ocena śródokresowa wdrażania instrumentu »Łącząc Europę«”, SWD(2018) 44.

³⁸ Komisja Europejska, „Investing in European networks – The Connecting Europe Facility. Five years supporting European infrastructure”, s. 21.

³⁹ Komisja Europejska, „EU transport in figures — statistical pocketbook 2020”.

⁴⁰ Quinn, A. i in., „Rail Adapt: Adapting the railway for the future”. UIC (Międzynarodowy Związek Kolei), listopad 2017.

⁴¹ Motyw 5 rozporządzenia (UE) 2021/1153 ustanawiającego instrument „Łącząc Europę”.

⁴² Rozporządzenie (UE) nr 215/2014 w zakresie metod wsparcia w odniesieniu do zmian klimatu.

⁴³ Publicznie dostępne wskaźniki dotyczące europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.

⁴⁴ Nesbit, M. i in., „Documenting climate mainstreaming in the EU budget: making the system more transparent, stringent and comprehensive”. Parlament Europejski, 2020, s. 18–20.

⁴⁵ Europejski Trybunał Obrachunkowy, przegląd 01/2020 pt. „Monitorowanie wydatków na rzecz klimatu z budżetu UE”, pkt 5.

⁴⁶ Cremins, A. i Kevany, L., „An Introduction to the Implementation of Green Budgeting in Ireland”, dokument roboczy, 2018, s. 12.

⁴⁷ Komisja, „Budżet z perspektywy »Europy 2020«”, COM(2011) 500, część II, s. 15.

⁴⁸ Tamże.

⁴⁹ Komisja, „Green Budgeting Practices in the EU: A First Review”, dokument otwierający debatę, 2021, s. 22.

⁵⁰ Komisja, „Budżet z perspektywy »Europy 2020«”, COM(2011) 500, część II, s. 15.

⁵¹ Komisja, „Sprawozdanie roczne z zarządzania i wykonania dotyczące budżetu UE – rok budżetowy 2020”, tom I, 2021, s. 8–9.

⁵² Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 19/2019 pt. „INEA – osiągnięto korzyści, lecz należy zaradzić niedociągnięciom w zakresie instrumentu »Łącząc Europę«”, pkt IV.

⁵³ Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 17/2018 pt. „Działania Komisji i państw członkowskich podjęte w ostatnich latach programów z okresu programowania 2007–2013 przyspieszyły powolną absorpcję środków, lecz były niewystarczająco skoncentrowane na rezultatach”.

⁵⁴ Motyw 5 rozporządzenia (UE) 2021/1153 ustanawiającego instrument „Łącząc Europę”; art. 6 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1060 ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące m.in. EFRR i Funduszu Spójności; art. 7 ust. 10 rozporządzenia (UE) 2021/695 ustanawiającego „Horyzont Europa”; motyw 49 rozporządzenia (UE) 2021/947 ustanawiającego Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej.

⁵⁵ Komisja, komunikat w sprawie ram wykonania na potrzeby budżetu UE w obrębie WRF na lata 2021–2027, COM(2021) 366, s. 7.

⁵⁶ Art. 4 i 5 rozporządzenia (UE) 2021/241 ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności.

⁵⁷ Zawiadomienie Komisji w sprawie wytycznych technicznych dotyczących stosowania zasady „nie czyń poważnych szkód” na podstawie rozporządzenia ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, C(2021) 1054, s. 7–8.

⁵⁸ Rozporządzenie (UE) 2020/852 w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje.

⁵⁹ Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 22/2021 pt. „Zrównoważone finansowanie – potrzeba bardziej spójnych działań UE, aby przekierować finansowanie na zrównoważone inwestycje”, pkt 90.

⁶⁰ Art. 28 rozporządzenia (UE) 2021/241 ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności.

⁶¹ Art. 18 ust. 4 lit. e) rozporządzenia (UE) 2021/241 ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i załącznik VI do niego.

Kontakt

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUKSEMBURG

Tel. +352 4398-1
Formularz kontaktowy: eca.europa.eu/pl/Pages/ContactForm.aspx
Strona internetowa: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (https://europa.eu).

Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2022

PDF	ISBN 978-92-847-7831-7	ISSN 1977-5768	doi:10.2865/80369	QJ-AB-22-007-PL-N
HTML	ISBN 978-92-847-7820-1	ISSN 1977-5768	doi:10.2865/898760	QJ-AB-22-007-PL-Q

PRAWA AUTORSKIE

© Unia Europejska, 2022.

Polityka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w zakresie ponownego wykorzystywania dokumentów została określona w decyzji Trybunału nr 6/2019 w sprawie polityki otwartych danych oraz ponownego wykorzystywania dokumentów.

O ile nie wskazano inaczej (np. nie zamieszczono szczegółowych adnotacji o prawach autorskich), treści Europejskiego Trybunału Obrachunkowego będące własnością UE objęte są licencją Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0). Oznacza to, że co do zasady ponowne wykorzystanie jest dozwolone, pod warunkiem że treści zostaną odpowiednio oznaczone i zostaną wskazane wszelkie dokonane w nich zmiany. W przypadku ponownego wykorzystania treści Trybunału niedozwolone jest zmienianie ich oryginalnego znaczenia albo przesłania. Trybunał nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek konsekwencje ponownego wykorzystywania.

Jeżeli konkretna treść wskazuje na możliwą do zidentyfikowania osobę fizyczną – tak jak w przypadku zdjęć, na których widoczni są pracownicy Trybunału – lub zawiera prace stron trzecich, wymagane jest uzyskanie dodatkowego zezwolenia.

W takim przypadku uzyskane dodatkowe zezwolenie na ponowne wykorzystanie określonej treści unieważnia i zastępuje wspomniane wcześniej zezwolenie ogólne. Powinny być w nim wyraźnie wskazane wszelkie ograniczenia dotyczące wykorzystania treści.

W celu wykorzystania lub powielenia treści niebędącej własnością UE konieczne może być wystąpienie o zgodę bezpośrednio do właścicieli praw autorskich.

Rys. 2 u góry z prawej strony, rys. 11 u góry z lewej strony: ikona wykonana przez Pixel perfect, pochodząca z https://flaticon.com.

Rys. 4 z lewej strony: ikona wykonana przez Pixel perfect, pochodząca z https://flaticon.com.

Rys. 5 z lewej strony: ikona wykonana przez Pixel perfect, pochodząca z https://flaticon.com.

Rys. 6 z lewej strony: ikona wykonana przez Pixel perfect, pochodząca z https://flaticon.com.

Rys. 12 u góry z lewej strony, rys. 13 u góry z lewej strony, rys. 16 u góry z lewej strony, ramka 3 z lewej strony, tabela 7: ikona wykonana przez Pixel perfect, pochodząca z https://flaticon.com.

Tabela 2: ikony wykonane przez Pixel perfect, pochodzące z https://flaticon.com.

Tabela 3: ikony wykonane przez Pixel perfect, pochodzące z https://flaticon.com.

Tabela 4 u góry: ikony wykonane przez Pixel perfect, pochodzące z https://flaticon.com.

Tabela 5 u góry z lewej strony: ikona wykonana przez Pixel perfect, pochodząca z https://flaticon.com.

Tabela 6 u góry z lewej strony: ikony wykonane przez Pixel perfect, pochodzące z https://flaticon.com.

Oprogramowanie lub dokumenty objęte prawem własności przemysłowej, takie jak patenty, znaki towarowe, wzory użytkowe, znaki graficzne i nazwy, nie są objęte polityką Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w zakresie ponownego wykorzystywania.

Na stronach internetowych instytucji Unii Europejskiej dostępnych w domenie europa.eu zamieszczane są odsyłacze do stron zewnętrznych. Trybunał nie ma kontroli nad ich zawartością i w związku z tym zachęca użytkowników, aby we własnym zakresie zapoznali się z polityką ochrony prywatności i polityką w zakresie praw autorskich obowiązującymi na tych stronach.

Wykorzystywanie znaku graficznego Europejskiego Trybunału Obrachunkowego

Znak graficzny Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nie może być wykorzystywany bez uprzedniej zgody Trybunału.

JAK SKONTAKTOWAĆ SIĘ Z UE

Osobiście
W całej Unii Europejskiej istnieje kilkaset centrów informacyjnych Europe Direct. Adres najbliższego centrum można znaleźć na stronie: https://europa.eu/european-union/contact_pl.

Telefonicznie lub drogą mailową
Europe Direct to serwis informacyjny, który udziela odpowiedzi na pytania na temat Unii Europejskiej. Można się z nim skontaktować:

• dzwoniąc pod bezpłatny numer telefonu: 00 800 6 7 8 9 10 11 (niektórzy operatorzy mogą naliczać opłaty za te połączenia),
• dzwoniąc pod standardowy numer telefonu: +32 22999696,
• drogą mailową: https://europa.eu/european-union/contact_pl.

WYSZUKIWANIE INFORMACJI O UE

Online
Informacje o Unii Europejskiej są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu Europa: https://europa.eu/european-union/index_pl.

Publikacje UE
Bezpłatne i odpłatne publikacje UE można pobrać lub zamówić na stronie: https://op.europa.eu/pl/publications. Większą liczbę egzemplarzy bezpłatnych publikacji można otrzymać, kontaktując się z serwisem Europe Direct lub z lokalnym centrum informacyjnym (zob. https://europa.eu/european-union/contact_pl).

Prawo UE i powiązane dokumenty
Informacje prawne dotyczące UE, w tym wszystkie unijne akty prawne od 1951 r., są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu.

Portal Otwartych Danych UE
Unijny portal otwartych danych (https://data.europa.eu/pl) umożliwia dostęp do zbiorów danych pochodzących z instytucji i innych organów UE. Dane można pobierać i wykorzystywać bezpłatnie, zarówno do celów komercyjnych, jak i niekomercyjnych.