Europese Rekenkamer 2017 Activiteitenverslag

Europese Rekenkamer

Wie wij zijn

De Europese Rekenkamer (ERK) is de extern controleur van de EU.

De ERK is een van de zeven instellingen van de Unie. Ons college bestaat uit 28 leden, één uit elke lidstaat van de EU. Bij onze instelling werken circa 900 controlerend en administratief medewerkers van alle nationaliteiten van de EU.

Onze instelling werd opgericht in 1977. Wij zijn gevestigd te Luxemburg.

Wat we doen

Wij controleren of de EU haar boekhouding goed op orde heeft, haar financiële regels juist toepast en of het EU-beleid en de EU-programma’s kosteneffectief zijn.

Met ons werk dragen we bij tot de verbetering van het financieel beheer van de EU en bevorderen we verantwoording en transparantie. We waarschuwen voor risico’s, verschaffen zekerheid, wijzen op tekortkomingen en successen en geven EU-beleidsmakers en -wetgevers richtsnoeren.

We presenteren onze opmerkingen en aanbevelingen aan het Europees Parlement, de Raad van de EU, nationale parlementen en het grote publiek.

De ERK-gebouwen op het plateau van Kirchberg in Luxemburg, 2017.

Voorwoord van de president

Beste lezer,

De Europese Rekenkamer begon haar werkzaamheden in 1977; veertig jaar later kunnen we terugkijken op onze vele succesvolle bijdragen tot publieke verantwoording en het financieel beheer van de EU.

In oktober 2017 vond er ter gelegenheid van dit veertigjarig bestaan een officiële ceremonie plaats, waarbij hunne koninklijke hoogheden de groothertog en de groothertogin van Luxemburg, Kersti Kaljulaid, president van Estland, Antonio Tajani, voorzitter van het Europees Parlement, en Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie aanwezig waren. Uit hun aanwezigheid bleek duidelijk hun waardering voor onze rol als „financieel geweten” van de Europese Unie.

Maar het afgelopen jaar keken we ook vooruit. We bespraken onze strategie voor de drie laatste jaren van het huidige meerjarig financieel kader tot eind 2020 en stelde deze vast. Onze burgers hebben duidelijke, betrouwbare en toegankelijke informatie nodig om vertrouwen te houden in de EU en haar instellingen. Mensen moeten kunnen zien dat de EU integer handelt, de principes van de rechtstaat toepast, overheidsmiddelen zorgvuldig ­besteedt, duidelijk is over haar beleidsdoelstellingen en de resultaten verwezenlijkt die zij heeft beloofd. Als extern controleur van de Unie verkeren wij in een goede positie om dit na te gaan en er verslag over uit te brengen.

Door het jaar heen brachten we speciale verslagen uit over een breed scala aan EU-beleidslijnen en -programma’s, alsook publicaties op basis van evaluaties, zoals overzichten („landscape reviews”) en snelle evaluaties van vraagstukken. Daarnaast stelden we een aantal adviezen op over wetgevingsvoorstellen en, zoals ieder jaar, onze jaarverslagen over de EU-begroting en de Europese Ontwikkelingsfondsen, alsmede over de EU-agentschappen en vele andere organen van de Unie.

In dit verslag treft u een uitgebreid overzicht aan van onze activiteiten in 2017 en essentiële informatie over onze organisatie, begroting en personeelsleden.

Ik hoop dat u het met plezier zult lezen.

Klaus-Heiner Lehne
President

2017 in het kort

Onze activiteiten

• 28 speciale verslagen waarin de doeltreffendheid en toegevoegde waarde van EU-beleidslijnen en -programma’s wordt onderzocht op gebieden zoals jeugdwerkloosheid, milieu, migratie en de bankenunie;
• een overzicht van de EU-maatregelen op het gebied van energie en klimaatverandering en een snelle evaluatie van de personeelsinkrimping bij de EU-instellingen;
• 5 adviezen over nieuwe of herziene EU-wetgeving met significante gevolgen voor het financieel beheer, waaronder één over het Financieel Reglement voor de EU-begroting en één over de financiering van Europese politieke partijen;
• jaarverslagen over de uitvoering van de EU-begroting en de Europese Ontwikkelingsfondsen, inclusief het samenvattend verslag „De EU-controle in het kort 2016”;
• 55 specifieke jaarverslagen over de rekeningen van verschillende agentschappen, organen en gemeenschappelijke ondernemingen van de EU die door de hele EU heen zijn gevestigd, inclusief twee samenvattende verslagen; en
• vergaderingen, seminars en conferenties met de institutionele belanghebbenden en tegenhangers, zoals de vergadering van de hoofden van de hoge controle-instanties van de lidstaten van de EU in het kader van het EU-Contactcomité alsmede conferenties over jeugdwerkloosheid en energie, klimaatverandering en effectbeoordeling.

Ons management

• Wij verwelkomden twee nieuwe leden in onze ­instelling: Juhan Parts (Estland) op 1 januari 2017 en Ildikó Gáll-Pelcz (Hongarije) op 1 september 2017.
• Wij brachten een nieuwe meerjarige strategie uit als leidraad voor ons werk en ons management in de periode 2018-2020.
• We herzagen ons werkprogramma om te zorgen voor een strategischer, consistenter en instellingsbrede aanpak van de planning van onze controleprioriteiten.
• We evalueerden ons risicobeheerbeleid en ­versterkten onze financiële procedures.
• We brachten het aantal posten verder terug, conform de afspraak tussen de EU-instellingen, en gaven bij de aanwerving en in het personeelsbeheer tegelijkertijd uitvoering aan ons beleid van gelijke kansen.
• We kregen milieucertificeringen zoals EMAS en ISO 14001:2015 voor ons milieubeheersysteem.

Onze activiteiten

Controlewerkzaamheden

We verrichten verschillende soorten controles op de verschillende terreinen van de EU-begroting:

• doelmatigheidscontroles inzake de doeltreffendheid, doelmatigheid en zuinigheid van EU-beleidslijnen en -programma’s. Deze controles van de kosteneffectiviteit zijn gericht op specifieke beheers- of begrotingsthema’s: we selecteren deze aan de hand van criteria zoals publieke belangstelling, mogelijkheden tot verbetering, het risico van ondermaatse prestaties of van onregelmatigheden; en
• financiële en nalevingsgerichte controles inzake de betrouwbaarheid van de jaarrekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van verrichtingen (met name de betrouwbaarheidsverklaring), alsmede beoordelingen of de systemen of verrichtingen op specifieke begrotingsterreinen voldoen aan de desbetreffende wet- en regelgeving.

Op basis van de controle-informatie die we verzamelen tijdens onze controlewerkzaamheden trekken wij in onze verslagen duidelijke conclusies over de mate waarin aan de EU-beleidsdoelstellingen is voldaan en over de situatie van de boekhouding en het financieel beheer van de EU-begroting. Mede op basis daarvan kunnen wij praktische en kosteneffectieve aanbevelingen doen.

Controlebezoeken in 2017

We verrichten het grootste deel van de controlewerkzaamheden in ons kantoor in Luxemburg. Tegelijkertijd legden onze controleurs in 2017 ook een groot aantal bezoeken af aan de andere EU-instellingen, -agentschappen en -organen, aan EU-delegaties, nationale, regionale en lokale autoriteiten in de lidstaten, alsmede aan internationale organisaties die betrokken zijn bij de behandeling van EU-middelen, zoals de Verenigde Naties. Wij voeren ook controles ter plaatse uit bij ontvangers van EU-middelen binnen de EU en daarbuiten. Door middel van deze controles verkrijgen we rechtstreeks controle-informatie van degenen die betrokken zijn bij het beheer van EU-beleid en -programma’s, en bij de inning en betaling van EU-middelen, alsmede van de eindbegunstigden die deze ontvingen.

De frequentie en intensiteit van onze controlewerkzaamheden in afzonderlijke lidstaten en begunstigde landen zijn afhankelijk van het soort controles dat we verrichten. In 2017 besteedden onze controleurs 3 670 dagen aan controles ter plaatse (4 246 in 2016) — in de lidstaten en buiten de EU.

Onze controleteams bestaan gewoonlijk uit twee of drie controleurs, terwijl onze controlebezoeken enkele dagen tot meerdere weken kunnen duren. Onze controles ter plaatse binnen de EU worden vaak afgelegd in samenwerking met de hoge controle-instanties (HCI’s) van de betrokken lidstaten.

Daarnaast besteedden onze controleurs 2 300 dagen (2 510 in 2016) bij de EU-instellingen in Brussel en Luxemburg, alsmede bij gedecentraliseerde agentschappen en organen in de hele EU, bij internationale organisaties zoals de VN of de OESO en bij particuliere accountantskantoren. Voor het verkrijgen en valideren van controle-informatie maken we steeds vaker gebruik van videoconferenties en andere informatietechnologie (zoals de veilige uitwisseling van gegevens en documenten).

5 970 controledagen in 2017

Opsporen van fraude

We werken nauw samen met het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) in de strijd tegen fraude ten nadele van de EU-begroting. We sturen tijdens onze controlewerkzaamheden vastgestelde vermoedelijke fraudegevallen, corruptie of andere illegale handelingen die de financiële belangen van de EU schaden, door naar OLAF. OLAF geeft hieraan follow-up en neemt een besluit over een eventueel vervolgonderzoek, waarbij het zo nodig samenwerkt met de autoriteiten van de lidstaten.

Hoewel onze controles niet specifiek zijn bedoeld om fraude op te sporen, treffen we een aantal gevallen aan waarbij we vermoeden dat er sprake geweest kan zijn van onregelmatige of frauduleuze activiteiten. In 2017 meldden we 13 van dergelijke vermoedelijke fraudegevallen aan OLAF (in 2016 waren dat er 11) die we tijdens onze werkzaamheden in het kader van de betrouwbaarheidsverklaring voor de begrotingsjaren 2016 en 2017 alsmede bij onze andere controletaken hadden vastgesteld.

Publicaties

Onze controleverslagen en adviezen vormen een essentieel onderdeel van de verantwoordingsketen van de EU, omdat ze worden gebruikt om degenen die verantwoordelijk zijn voor het beheer van de EU-begroting – met name in het kader van de jaarlijkse kwijtingsprocedure – ter verantwoording te roepen. Dit betreft voornamelijk de Europese Commissie, maar ook de andere EU-instellingen en -organen. Nationale, regionale en lokale overheden in de lidstaten spelen ook een belangrijke rol op gebieden onder gedeeld beheer, zoals uitgaven voor landbouw en cohesie, aangezien ze ongeveer 80 % van de EU-begroting gebruiken.

Ons portfolio van publicaties omvat:

• speciale verslagen, waarin de resultaten van geselecteerde controles van specifieke beleids- of uitgaventerreinen, of begrotings- of beheerskwesties worden gepresenteerd;
• jaarverslagen, die voornamelijk de resultaten omvatten van de werkzaamheden in het kader van de financiële en nalevingsgerichte controle van de begroting van de Europese Unie en de Europese Ontwikkelingsfondsen, maar ook aspecten met betrekking tot begrotingsbeheer en prestaties;
• afzonderlijk gepubliceerde specifieke jaarverslagen over de agentschappen, gedecentraliseerde organen en gemeenschappelijke ondernemingen van de EU;
• adviezen over nieuwe of geactualiseerde wetgeving met een significante impact op het financieel beheer – op verzoek van een andere instelling of op ons eigen initiatief; en
• producten op basis van evaluaties, zoals:
  • overzichten („landscape reviews”): beschrijvende en analytische documenten over complexe, brede beleidsterreinen of beheerskwesties, waarin wij onze opgebouwde ervaring met en kennis over het geselecteerde onderwerp uiteenzetten, vaak vanuit horizontaal perspectief;
  • briefingdocumenten: qua aard vergelijkbaar met overzichten („landscape reviews”) (beschrijvende en analytische documenten over beleid of beheer), maar behandelen specifiekere onderwerpen; en
  • snelle evaluaties van vraagstukken: hierin worden feiten vastgesteld en gepresenteerd met betrekking tot zeer scherp afgebakende specifieke kwesties of problemen en deze kunnen, indien noodzakelijk, een analyse bevatten waarmee die feiten beter kunnen worden begrepen.

Al onze publicaties zijn te vinden op onze website ­(eca.europa.eu). Bovendien worden alle speciale verslagen, adviezen en publicaties op basis van evaluaties uit 2017 aan het eind van dit verslag opgesomd.

Aantal publicaties in 2017

Jaarverslagen

Jaarverslag 2016 over de EU-begroting

In ons Jaarverslag 2016 over de EU-begroting hebben we onderzocht hoe de EU-middelen gedurende het jaar waren gebruikt en aangegeven waar het grootste risico bestond dat ze onregelmatig werden besteed. Daarnaast maakten we een specifieke beoordeling voor ieder belangrijk EU-begrotingsterrein op basis van de rubrieken van het meerjarig financieel kader 2014-2020 en verstrekten we informatie over het begrotings- en financieel beheer alsook over prestatiegerelateerde aspecten. Ook analyseerden we waarom fouten waren opgetreden en deden we aanbevelingen voor verbeteringen.

Onze controleurs toetsten ongeveer 1 000 begunstigden op alle uitgaventerreinen van de EU-begroting. Dit betekent dat we ongeveer 1 000 verschillende gevallen hebben beoordeeld waarin EU-geld is gebruikt om steun te verlenen voor belangrijke infrastructuurprojecten, aan het mkb, onderzoeksorganisaties, landbouwers en studenten in de EU-lidstaten of aan begunstigden in niet-EU-landen.

De publicatie van ons jaarverslag luidt de kwijtingsprocedure van het Europees Parlement voor de uitvoering van de EU-begroting in. We presenteerden ons jaarverslag op 28 september aan de Commissie begrotingscontrole van het Parlement (CONT) en vervolgens aan het Parlement in plenaire vergadering, aan de Raad (Economische en Financiële Zaken) en de parlementen van lidstaten.

„Het jaarverslag 2016 is van historisch belang, omdat het zo anders was dan de vorige jaarverslagen. Voor het eerst gaven we een oordeel met beperking en niet langer een afkeurend oordeel af met betrekking tot de naleving aan de uitgavenzijde.”

Vergelijking tussen de geschatte foutenpercentages voor de EU-uitgaventerreinen (2014-2016)

„Het oordeel met beperking van dit jaar geeft aan dat de EU-financiën aanmerkelijk zijn verbeterd. Wij zullen met een frisse blik bekijken hoe we de EU-begroting gaan controleren.

• We zullen meer rekening houden met internebeheersingsmaatregelen bij de Europese Commissie en in de lidstaten, zodat we de verantwoording beter kunnen bevorderen en het beheer van de EU-financiën verder kunnen verbeteren.
• Ook zullen wij ons sterker richten op de doelmatigheid om ervoor te zorgen dat EU-burgers waar voor hun geld krijgen.”

Ook de rapporteur van het Parlement voor de kwijting 2016, EP-lid Joachim Zeller, wees erop dat het belangrijk is om de nadruk te leggen op doelmatigheid van de EU-uitgaven en de behaalde resultaten:

„Foutenpercentages en bijvoorbeeld de vraag of geld van de structuurfondsen wordt gebruikt in overeenstemming met de regels zijn zeker belangrijk, maar we moeten ook kijken naar wat ermee bereikt is.”

Jaarverslag over de Europese Ontwikkelingsfondsen

Uit de Europese Ontwikkelingsfondsen (EOF’s) wordt financiële steun verstrekt aan de staten in Afrika, het ­Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS-staten) en in landen en gebieden overzee. Zij worden gefinancierd door de lidstaten en buiten het kader van de EU-begroting beheerd door de Commissie en, bij sommige vormen van bijstand, door de Europese Investeringsbank (EIB).

Ongeveer een derde van het algehele foutenpercentage bij de EOF’s was te wijten aan niet-naleving van aanbestedingsregels. Andere belangrijke soorten fouten betroffen uitgaven die niet werkelijk zijn gedaan of niet-subsidiabel zijn.

Ons jaarverslag over de EOF’s wordt samen met ons jaarverslag over de EU-begroting gepubliceerd en is beschikbaar op onze website (eca.europa.eu).

Specifieke jaarverslagen

Agentschappen, andere organen en gemeenschappelijke ondernemingen van de EU zijn in de hele Europese Unie gevestigd en verrichten specifieke taken op gebieden die van essentieel belang zijn voor EU-burgers, zoals gezondheid, veiligheid, beveiliging, vrijheid en justitie, en onderzoek.

In 2017 controleerden we of hun rekeningen betrouwbaar waren en of de onderliggende verrichtingen bij deze rekeningen aan de regels voldeden. Bij het vormen van ons oordeel over hun rekeningen hielden we rekening met de controlewerkzaamheden door particuliere accountantskantoren — voor zover beschikbaar. We controleerden ook de communicatie-infrastructuur Sisnet, de Europese Scholen, de gerelateerde verplichtingen van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad en de liquidatie van de Gemeenschappelijke Onderneming Galileo. We werkten ernaar toe de resultaten te consolideren en verwachten in 2018 één enkel verslag over de agentschappen uit te brengen.

Agentschappen (begroting: 3,4 miljard euro; personeelsleden: 10 364)

Uit onze controle bleek dat de rekeningen van alle 41 agentschappen een getrouw beeld gaven. De financiële verrichtingen die ten grondslag liggen aan de rekeningen van alle agentschappen waren wettig en regelmatig, behalve in het geval van het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken, waarvoor we vanwege niet-naleving van de aanbestedingsbeginselen een oordeel met beperking hebben afgegeven.

Gemeenschappelijke ondernemingen (begroting: 1,8 miljard euro; personeelsleden: 633)

De rekeningen van alle acht gemeenschappelijke ondernemingen waren betrouwbaar. Zij gaven in alle materiële opzichten een getrouw beeld van hun financiële positie, de resultaten van hun verrichtingen en hun kasstromen voor 2016.

Bovendien waren de onderliggende verrichtingen bij de rekeningen van zeven ondernemingen in overeenstemming met de relevante regels; alleen voor de Gemeenschappelijke Onderneming Ecsel gaven we een oordeel met beperking af, omdat we met betrekking tot de betrouwbaarheid van haar internebeheersingsmaatregelen voor KP7-subsidiebetalingen geen redelijke zekerheid konden verkrijgen.

Alle onze specifieke jaarverslagen zijn, samen met de twee samenvattende verslagen, beschikbaar op onze website (eca.europa.eu).

Speciale verslagen

In 2017 hebben wij 28 speciale verslagen gepubliceerd. In deze verslagen gingen we met name na of de doelstellingen van geselecteerde EU-beleidslijnen en -programma’s waren behaald, of resultaten op doeltreffende en doelmatige wijze waren verwezenlijkt en of de EU-financiering waarde had toegevoegd. Wij doen ook aanbevelingen voor verbeteringen in de zin van financiële besparingen, betere werkmethoden, voorkoming van verspilling of een kosteneffectievere wijze van verwezenlijking van de verwachte beleidsdoelstellingen.

Onze speciale verslagen gingen in op onderwerpen die de problemen weerspiegelen waarvoor de EU zich gesteld ziet zoals het duurzame en milieuvriendelijke gebruik van natuurlijke hulpbronnen, het zorgen voor groei en het bevorderen van inclusie, de uitdagingen van migratie en mondiale ontwikkeling, de eengemaakte markt en de bankenunie, en het zorgen voor een efficiënte Europese Unie die verantwoording aflegt.

Hier gaan we nader in op 2 van deze 28 speciale verslagen: één over voedselverspilling, waarin werd onderzocht of het EU-beleid in staat was dit probleem in de hele voedselketen te bestrijden, en als tweede het verslag over de financiële crisis in Griekenland, waarin we de reactie van de EU op de financiële en schuldencrisis in een van haar lidstaten in de vorm van economische aanpassingsprogramma’s onderzochten.

Speciaal verslag: De bestrijding van voedselverspilling: een kans voor de EU om de hulpbronnenefficiëntie van de voedselvoorzieningsketen te verbeteren

Voedselverspilling is een wereldwijd probleem

Voedselverspilling is een mondiaal probleem dat in de afgelopen jaren steeds hoger op de publieke en politieke agenda is komen te staan, met name vanwege de noodzaak om de groeiende wereldbevolking te voeden. Uit actuele ramingen blijkt dat wereldwijd ongeveer een derde van het voor menselijke consumptie geproduceerde voedsel verspild wordt of verloren gaat, wat enorme economische en milieukosten met zich brengt.

De EU-controleurs onderzochten welke rol de EU kan spelen in de strijd tegen voedselverspilling

Wij hebben met name gekeken naar de maatregelen die tot dusver zijn genomen en naar de wijze waarop de verschillende EU-beleidsinstrumenten werken met het oog op het terugdringen van voedselverspilling. We hebben ons gericht op de maatregelen die de voorkeur krijgen in de strijd tegen voedselverspilling, namelijk preventie en schenkingen.

Onze controleurs hebben gesprekken gevoerd met personeelsleden van de afdelingen van de Commissie die verantwoordelijk zijn voor dit beleid, documenten bestudeerd en controlebezoeken afgelegd aan vijf lidstaten: Italië (Lazio), Nederland, Portugal, Roemenië en Finland. Zij bezochten de betrokken ministeries en legden bezoeken ter plaatse af. Daarnaast raadpleegden zij relevante belanghebbenden in de sectoren voedselproductie, kleinhandel, onderzoek en liefdadigheid.

„De EU kan en moet meer doen om voedselverspilling doeltreffend te bestrijden”, aldus EU-controleurs

Onze controleurs concludeerden dat, hoewel een aantal EU-beleidsmaatregelen kan worden ingezet om voedselverspilling te bestrijden, dit potentieel niet wordt benut. De tot dusver genomen maatregelen blijven versnipperd en te weinig constant, en het ontbreekt aan coördinatie op het niveau van de Europese Commissie. In ons verslag werd een aantal gemiste kansen en mogelijke verbeteringen aangewezen waarvoor geen nieuwe wetgeving of meer overheidsgeld nodig is, en werd de aanbeveling gedaan om de bestaande beleidslijnen beter op elkaar af te stemmen, waarbij het een duidelijke beleidsdoelstelling is om voedselverspilling te verminderen.

We presenteerden het verslag aan de Commissie ­milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie begrotingscontrole van het Europees Parlement, aan de Raad van de EU en een aantal nationale parlementen in de EU. Zowel het Europees Parlement als de Raad toonde zich ingenomen met het verslag en bekrachtigde de conclusies daarvan. Het verslag kreeg ook veel aandacht in de media, en met name op sociale media.

Speciaal verslag: Het optreden van de Commissie in de financiële crisis in Griekenland

Griekenland had bijstand nodig om zijn finan­ciële stabiliteit te waarborgen

De financiële crisis van 2008 werd gevolgd door een economische neergang en een schuldencrisis in Europa, waardoor de zwakke punten in de Griekse economie aan het licht werden gebracht. In april 2010 was Griekenland realistisch gezien niet langer in staat om zichzelf op de financiële markten te financieren en verzocht het land de lidstaten in de eurozone en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) om financiële bijstand.

Sindsdien heeft Griekenland deelgenomen aan drie economische aanpassingsprogramma’s, die werden beheerd door de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het IMF, de zogenoemde „trojka”. Bij het derde programma was ook het Europees stabiliteitsmechanisme (ESM) betrokken. De steun met een totale waarde van 368,6 miljard euro was afhankelijk gesteld van beleidsvoorwaarden die werden vastgesteld in een overeenkomst tussen de Griekse autoriteiten en de kredietverstrekkers.

Deze programma’s waren erop gericht de economische situatie in Griekenland te stabiliseren door in de financieringsbehoeften van de economie te voorzien, waardoor moest worden voorkomen dat de rest van de eurozone zou worden „besmet”. In ruil daarvoor zegde Griekenland toe brede structurele hervormingen door te voeren.

De EU-controleurs onderzochten of de Commissie de economische aanpassingsprogramma’s adequaat heeft beheerd

Deze controle was onderdeel van een reeks in de afgelopen jaren door ons verrichte doelmatigheidscontroles van de maatregelen en hervormingen die zijn doorgevoerd in reactie op de financiële crisis van 2008. Onze controleurs beoordeelden hoe de Commissie de eerste twee programma’s voor Griekenland had aangepakt en hoe zij het derde had ontworpen. Zij bestudeerden de documentatie in verband met de finan­ciëlebijstandsprogramma’s van de EU, analyseerden de programmavoorwaarden en voerden vraaggesprekken met medewerkers van de Commissie, de nationale autoriteiten (zoals vakministeries), de Bank van Griekenland, bedrijfsverenigingen en belanghebbenden, en medewerkers van het IMF, het ESM en de OESO.

„Economische aanpassingsprogramma’s voor Griekenland: ondanks tekortkomingen wel enige hervormingen”, aldus de EU-controleurs

Onze controleurs concludeerden dat de economische aanpassingsprogramma’s voor Griekenland op de korte termijn financiële stabiliteit hadden geboden, waardoor op het gebied van hervormingen enige vooruitgang mogelijk was gemaakt. De programma’s hebben echter slechts in beperkte mate bijgedragen tot herstel in Griekenland. Zij constateerden ook dat de Commissie geen ervaring had met het beheer van een dergelijk proces en dat de voorwaarden van de programma’s onvoldoende waren geprioriteerd op basis van het belang ervan en ook niet waren ingepast in een bredere strategie voor Griekenland, en dat de macro-economische aannames in de programma’s onvoldoende gemotiveerd waren.

We presenteerden dit speciaal verslag aan de Commissie begrotingscontrole van het Europees Parlement en aan institutionele belanghebbenden in Griekenland. Het verslag kreeg veel aandacht in de media, meer dan onze andere speciale verslagen in 2017.

Belangrijke evenementen

Het veertigjarig bestaan van de ERK

12 oktober 2017, Hémicycle, Luxemburg

Ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van onze instelling vond er een officiële ceremonie plaats, waarbij hunne koninklijke hoogheden de groothertog en de groothertogin van Luxemburg, alsmede de minister-president van het land, de heer Xavier Bettel, aanwezig waren.

De ceremonie werd geopend door onze president, Klaus-Heiner Lehne, waarna Antonio Tajani, voorzitter van het Europees Parlement, Kersti Kaljulaid, president van Estland, en Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, toespraken hielden.

Naast de ceremonie organiseerden we de jaarlijkse conferentie waarop de hoofden van de hoge controle-instanties (HCI’s) van de EU-lidstaten (het „EU-Contactcomité”) samenkomen, samen met de hoofden van de HCI’s van de kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaatlanden.

ERK-conferentie over jeugdwerkloosheid – uitdagingen aangaan en oplossingen vinden

10 mei 2017, Europees Parlement, Brussel

Deze conferentie werd georganiseerd naar aanleiding van de publicatie van ons speciaal verslag over de jongerengarantie, dat – in combinatie met andere verslagen – inzicht biedt in de doeltreffendheid van het EU-beleid om het probleem van de jeugdwerkloosheid in de EU-lidstaten te helpen aanpakken. Tijdens de conferentie debatteerden rapporterend lid Iliana Ivanova en de controleurs met vertegenwoordigers op hoog niveau van EU-instellingen, organisaties voor arbeidsvoorziening en jongeren over de vraag of het EU-beleid resultaten oplevert en bespraken zij wat de beste manier is om vooruitgang te boeken.

ERK-conferentie over EU-optreden op het gebied van energie en klimaatverandering

17 oktober 2017, Europees Parlement, Brussel

Deze conferentie maakte integrerend deel uit van onze werkzaamheden voor het overzicht van de EU-maatregelen op het gebied van energie en klimaatverandering, dat we in september 2017 publiceerden en later ook presenteerden op de VN-conferentie over de klimaatverandering (COP23) in Bonn. De conferentie bood de belanghebbenden en degenen die op dit gebied de belangrijkste bijdragen hebben geleverd uit zowel de publieke als de particuliere sector een platform om de uitdagingen die in het verschiet liggen, te bespreken.

Wij organiseerden deze conferentie in samenwerking met de Onderzoeksdienst van het Europees Parlement. De conferentie werd geopend door rapporterend lid Phil Wynn Owen, en Jerzy Buzek, voorzitter van de Commissie industrie, onderzoek en energie van het Europees Parlement. Aanwezig waren vertegenwoordigers van de lidstaten, EU-instellingen, hoge controle-instanties, ngo’s en denktanks, evenals leden van het Europees Parlement (EP), academici en onze controleurs.

ERK-symposium over de effectbeoordeling van regelgeving (Regulatory Impact Analysis, RIA)

23 en 24 november 2017, ERK, Luxemburg

Op dit tweedaags symposium ter bespreking van RIA kwamen ongeveer 100 deelnemers samen uit de academische wereld, denktanks, onderzoekscentra, internationale organisaties en Europese, nationale en lokale instellingen. Zij dienden hun papers in na een open oproep tot het indienen van bijdragen en presenteerden en bespraken deze tijdens het symposium. Het symposium werd voorgezeten door ERK-lid Danièle Lamarque en werd georganiseerd in samenwerking met het wetenschappelijk blad „Politiques et management public”.

Betrekkingen met institutionele belanghebbenden

We werken nauw samen met het Europees Parlement, de Raad van de EU en nationale parlementen. Dit is van essentieel belang, omdat de impact van ons werk grotendeels afhangt van de wijze waarop zij onze controleresultaten en aanbevelingen gebruiken. Daarom is het ook belangrijk dat we bij het plannen van ons jaarlijks werkprogramma rekening houden met hun zorgen en suggesties.

Europees Parlement

In februari 2017 presenteerde president Klaus-Heiner Lehne ons werkprogramma 2017 aan het orgaan van het Parlement dat de werkzaamheden van zijn commissies coördineert – de Conferentie van commissievoorzitters (CCC). Hij nodigde alle vaste parlementaire commissies uit om mogelijke controletaken voor ons werkprogramma 2018 aan te dragen. Driekwart van de parlementaire commissies deed suggesties en ongeveer twee derde daarvan hebben we nu in onze werkzaamheden verwerkt.

In april 2017 nam president Lehne deel aan het plenaire debat in het Parlement over de kwijting voor 2015. In september presenteerde hij onze jaarverslagen 2016 aan de Commissie begrotingscontrole van het Parlement (CONT) en in oktober 2017 tijdens de plenaire vergadering. De Conferentie van voorzitters van de fractievoorzitters van het Parlement nodigde president Lehne uit voor haar vergadering in november 2017 om onze strategie en ons werkprogramma te bespreken.

Het is vaste praktijk dat onze leden onze verslagen en andere werkzaamheden presenteren aan de CONT. Het afgelopen jaar hebben we bijna 60 presentaties gegeven aan deze commissie. Onze leden wisselen ook van gedachten met andere vaste commissies en delegaties. In 2017 presenteerden we onze verslagen tijdens 23 van dat soort vergaderingen, voornamelijk van de Commissies landbouw en plattelandsontwikkeling, en industrie, onderzoek en energie, alsook de Commissies regionale ontwikkeling en werkgelegenheid en sociale zaken.

Daarnaast woonden onze leden coördinatorenvergaderingen van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid bij al naargelang hun specifieke belangstelling voor ons werk. Verder nodigde het Parlement ons uit om ons speciaal verslag over migratiehotspots te presenteren tijdens zijn conferentie over migratiebeheer.

Raad

In juni 2017, tijdens het Maltese voorzitterschap van de Raad, ontmoetten president Lehne en lid Leo Brincat (Malta) de Maltese minister voor Europese Zaken Helena Dalli en de parlementair secretaris voor Europese fondsen en de sociale dialoog Aaron Farrugia in Valletta (Malta). In september 2017, tijdens het voorzitterschap van de Raad van Estland, hadden onze president, het lid Juhan Parts (Estland) en het lid voor institutionele betrekkingen Rimantas Šadžius in Tallinn een ontmoeting met de minister-president van Estland Jüri Ratas en de minister van Financiën Toomas Tõniste.

In de loop van 2017 brachten vertegenwoordigers van beide voorzitterschappen van de Raad ook een bezoek aan onze instelling in Luxemburg.

In november 2017 presenteerde president Lehne ons jaarverslag aan de EU-ministers van Financiën tijdens een Ecofin-vergadering (de Raad Economische en Financiële Zaken) in Brussel.

Op werkniveau is onze belangrijkste gesprekspartner het Begrotingscomité van de Raad, dat alle financiële kwesties afhandelt, met inbegrip van de kwijtingsprocedure. In 2017 woonden onze controleurs meerdere vergaderingen van andere voorbereidende organen van de Raad bij om onze verslagen te presenteren, met name de Groepen structuurmaatregelen, milieu en agrofinanciële vraagstukken van de Raad.

Regeringen en parlementen van de lidstaten

Afgelopen jaar had president Klaus-Heiner Lehne ontmoetingen met een aantal hooggeplaatste regeringsvertegenwoordigers in EU-lidstaten. Dit betrof onder andere de president van Polen Andrzej Duda in Warschau, de Portugese president Marcelo Rebelo de Sousa en minister-president António Costa in Lissabon, de minister-president van Spanje Mariano Rajoy in Madrid en de Franse minister van Europese Zaken Nathalie Loiseau en minister van Overheidsoptreden en Overheidsrekeningen Gérald Darmanin in Parijs, en hij had ook een ontmoeting met Sabine Thillaye, voorzitter van de Commissie Europese zaken van het Franse parlement. Op deze bezoeken werd hij vergezeld door de ERK-leden ­Janusz Wojciechowski (Polen), João Figueiredo (Portugal), Baudilio Tomé Muguruza (Spanje), respectievelijk Danièle Lamarque (Frankrijk).

In 2017 presenteerden onze leden ons Jaarverslag 2016 aan nationale parlementen in 14 lidstaten: Tsjechische Republiek, Griekenland, Spanje, Cyprus, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Polen, Portugal, Slovenië, Finland en Zweden. Zij presenteerden ook een aantal speciale verslagen aan de betrokken commissies van nationale parlementen.

Samenwerking met hoge controle-instanties

EU-Contactcomité van de hoge controle-instanties van de lidstaten

Tijdens 2017 hebben wij de jaarlijkse vergadering van het EU-Contactcomité van de hoofden van de hoge controle-instanties (HCI’s) van de 28 EU-lidstaten georganiseerd en voorgezeten. De besprekingen waren gericht op de rol van HCI’s bij het herstellen van het vertrouwen van EU-burgers in nationale en supranationale overheidsinstellingen.

Daarnaast droegen we bij tot of namen we deel aan de activiteiten van de werkgroepen over de EU-bankenunie, de structuurfondsen, de Europa 2020-strategie, de controle van het begrotingsbeleid, de belasting over de toegevoegde waarde, de normen voor overheidsboekhouding voor de EU-lidstaten (EPSAS), en de voorkoming en bestrijding van onregelmatigheden en fraude.

Netwerk van HCI’s van de landen die kandidaat of potentieel kandidaat zijn voor het EU-lidmaatschap

Wij ondersteunen ook de HCI’s van de kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten (Albanië, Bosnië en Herzegovina, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Kosovo*, Montenegro, Servië en Turkije), voornamelijk via een met het Contactcomité vergelijkbaar netwerk. In 2017 namen negen controleurs van HCI’s van het netwerk deel aan ons stageprogramma. We leverden ook actief bijdragen aan verscheidene vergaderingen en activiteiten van dit netwerk door onderwerpen zoals de bestrijding van fraude en corruptie te behandelen en workshops te organiseren over financiële en nalevingsgerichte controle.

Bovendien namen we deel aan een parallelle doelmatigheidscontrole over openbare aanbesteding, die werd geleid door de Zweedse HCI.

In oktober 2017 namen we deel aan een vergadering van de hoofden van de HCI’s van het netwerk, waarvoor we ook als gastheer optraden, om een werkplan voor 2018 en daarna vast te stellen.

INTOSAI/EUROSAI

In 2017 bleven we actief betrokken bij en bleven we bijdragen aan de activiteiten van INTOSAI, met name als vicevoorzitter van de beroepsnormencommissie (PSC) en als lid van de subcommissies daarvan inzake financiële controle en boekhouding, nalevingsgerichte controle en doelmatigheidscontrole. Wij namen ook actief deel aan de activiteiten van andere werkorganen van INTOSAI en EUROSAI. Ons mandaat als lid van de raad van bestuur van EUROSAI liep tijdens het tiende EUROSAI-congres in mei 2017 af.

• INTOSAI – International Organisation of Supreme Audit Institutions (internationale organisatie van hoge controle-instanties)
• EUROSAI – European Organisation of Supreme Audit Institutions (Europese organisatie van hoge controle-instanties)

Ons management

Het college van de leden

Onze leden hebben een ambtstermijn van zes jaar die kan worden verlengd. Zij oefenen hun ambt volkomen onafhankelijk en in het algemeen belang van de Europese Unie uit. Bij hun ambtsaanvaarding leggen zij ten overstaan van het Europees Hof van Justitie een eed af dat zij dat zullen doen.

Het college bestaat uit 28 leden, één uit elke lidstaat. De leden worden benoemd door de Raad van de EU, na raadpleging van het Europees Parlement, op voordracht van hun respectieve nationale regeringen.

In 2017 benoemde de Raad twee nieuwe leden:

• Juhan Parts (Estland) met ingang van 1 januari 2017, en
• Ildikó Gáll-Pelcz (Hongarije) met ingang van 1 september 2017.

President

De leden kiezen de president uit hun midden voor een termijn van drie jaar, die kan worden verlengd. Hij of zij neemt dan de rol van primus inter pares (de eerste onder zijns gelijken) op zich. Naast zijn andere verantwoordelijkheden houdt de president toezicht op de uitvoering van ons werk en vertegenwoordigt hij onze instelling naar buiten toe. Klaus-Heiner Lehne (Duitsland) werd in september 2016 tot president verkozen.

Controlekamers en comités

De leden worden toegewezen aan een van onze vijf controlekamers, waarbinnen verslagen, adviezen en andere publicaties op basis van evaluaties worden vastgesteld. Voor elke kamer is een op EU-beleid gebaseerd thema leidend voor haar werk. Aan het hoofd van elke kamer staat een deken, die wordt verkozen uit en door de leden van die kamer. Ieder lid is verantwoordelijk voor zijn of haar eigen controletaken. De leden worden bijgestaan door een kabinet.

In december 2017 waren de dekens voor onze vijf controlekamers: Phil Wynn Owen (Verenigd Koninkrijk), Iliana Ivanova (Bulgarije), Karel Pinxten (België), Baudilio Tomé Muguruza (Spanje) en Lazaros S. Lazarou (Cyprus). Danièle Lamarque (Frankrijk) was voorzitter van ons Comité belast met de kwaliteitsbewaking van de controle. Rimantas Šadžius (Litouwen) was verantwoordelijk voor het coördineren van onze interinstitutionele betrekkingen.

Besluiten over bredere strategische en administratieve aangelegenheden worden genomen door het Administratief Comité en, in voorkomend geval, door het college van de leden. Beide worden voorgezeten door de president.

Europese Rekenkamer: organigram van 31 december 2017

President

Kamer I

Duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen

Kamer II

Investeringen ten behoeve van cohesie, groei en inclusie

Kamer III

Externe maatregelen, veiligheid en justitie

Kamer IV

Marktregulering en concurrerende economie

Kamer V

Financiering en administratie van de Unie

Lid voor het Comité belast met de kwaliteits- bewaking van de controle

Strategie

De komende drie jaren vormen een cruciale periode voor de Europese Unie waarin essentiële beslissingen moeten worden genomen. Wij beseffen dat de EU-burgers toegang moeten hebben tot duidelijke en betrouwbare informatie, willen de uitdagingen waar de Europese Unie voor staat met succes worden aangepakt. Zij moeten kunnen zien dat de EU integer handelt, de principes van de rechtstaat toepast, belastinggeld zorgvuldig besteedt, duidelijk is over haar doelstellingen en de resultaten verwezenlijkt die zij heeft beloofd. Juist daar kunnen wij, als extern controleur van de EU, onze bijdrage leveren.

In juli 2017 publiceerden we onze strategie voor de periode 2018-2020; daarin identificeerden we vier strategische doelen:

• de boodschap duidelijk overbrengen aan ons publiek;
• sterker de nadruk leggen op prestatieaspecten van EU-optreden;
• de toegevoegde waarde verbeteren van de betrouwbaarheidsverklaring; en
• onze organisatie afstemmen op onze producten.

Door middel van onze onafhankelijke controles kunnen we inzicht bieden in wat wel en niet werkt bij EU-uitgaven en EU-optreden, EU-burgers helpen beslissen of de EU-instellingen voor hen resultaten bereiken en zo bijdragen tot de bevordering van vertrouwen in de EU. Om dat te kunnen doen, moeten onze controles ook verband houden met dat wat onze uiteindelijke belanghebbende, de Europese burger, bezighoudt.

In de strategie voor de periode 2018-2020 worden vijf prioritaire terreinen vastgesteld voor de werkzaamheden van de ERK in de komende jaren.

In het ontwikkelingsproces van onze strategie speelde de raadpleging van zowel interne als externe betrokkenen een grote rol. Wij hebben de strategie met ons personeel besproken en contact opgenomen met leden van het Europees Parlement, vertegenwoordigers van de EU-lidstaten, de Europese Commissie, andere hoge controle-instanties en niet-institutionele belanghebbenden, zoals academici, denktanks, non-gouvernementele organisaties (ngo’s) en controleurs uit de particuliere sector.

De ERK-strategie voor 2018-2020 is te vinden op onze website (eca.europa.eu).

Programmering van ons werk

In januari 2017 stelden we nieuwe programmeringsprocedures vast en die pasten we voor het eerst toe voor het jaarlijks werkprogramma 2018, dat afgelopen oktober werd uitgebracht.

De belangrijkste veranderingen in de programmering van ons werk betreffen:

• de ontwikkeling van een portefeuille controletaken voor de gehele Rekenkamer;
• een gecentraliseerd selectieproces van controle-ideeën tot mogelijke controletaken en definitieve controlevoorstellen;
• een flexibeler toewijzing van middelen aan en ­tussen controlekamers overeenkomstig de werklast;
• de verbreding van ons productportfolio door middel van controletaken met publicaties op basis van evaluaties als resultaat; en
• de vaststelling van controletaken met een hoge prioriteit en kortere termijnen.

Wij hebben ook met de Conferentie van commissievoorzitters van het Europees Parlement een afspraak gemaakt over een procedure aan de hand waarvan alle vaste parlementaire commissies mogelijke controle-onderwerpen kunnen voorstellen aan de ERK.

Ons werkprogramma 2018 is te vinden op onze website (eca.europa.eu).

Prestatiemeting

In de periode 2013-2017 pasten we zeven essentiële prestatie-indicatoren (key performance indicators, KPI’s) toe om het management te informeren over de geboekte voortgang bij het verwezenlijken van onze doelstellingen, om de besluitvorming te ondersteunen en onze belanghebbenden informatie te verschaffen over onze prestaties.

De indicatoren waren bedoeld om essentiële elementen van de kwaliteit en impact van ons werk te meten, met bijzondere aandacht voor het oordeel van de voornaamste belanghebbenden, alsmede voor de efficiëntie en doeltreffendheid van de wijze waarop we onze middelen inzetten.

Voor de periode 2018-2020 geldt vanaf 2018 een geactualiseerde reeks prestatie-indicatoren.

Kwaliteit en impact van ons werk

Wij beoordeelden de kwaliteit en impact van onze verslagen op basis van de beoordeling door belanghebbenden, evaluaties door deskundigen en de follow-up van de aanbevelingen ter verbetering van het financieel beheer van de EU. Daarnaast meten we de aandacht die we in de media krijgen.

Beoordeling door belanghebbenden

We verzochten onze belangrijkste institutionele belanghebbenden en tegenhangers (de Commissie begrotingscontrole en de Begrotingscommissie van het Europees Parlement, het Begrotingscomité van de Raad, de voornaamste gecontroleerden bij de Commissie en de Europese agentschappen, en de hoofden van de HCI’s van de EU) om de verslagen die we publiceren te beoordelen.

Evenals in voorgaande jaren beoordeelde een grote meerderheid van de respondenten de bruikbaarheid en impact van onze verslagen in 2017 als „groot” of „zeer groot”.

Beoordeling door belanghebbenden

Evaluaties door deskundigen

Ieder jaar evalueerden onafhankelijke externe deskundigen de inhoud en presentatie van een steekproef van onze verslagen om de kwaliteit daarvan te beoordelen. In 2017 beoordeelden deze evaluatoren zes speciale verslagen* en de jaarverslagen over 2016. De deskundigen gaven punten voor de kwaliteit van verschillende aspecten van de verslagen op een schaal van vier, van „duidelijk ontoereikend” (1) tot „hoge kwaliteit” (4). De resultaten waren de afgelopen jaren zeer constant en wijzen erop dat de kwaliteit van onze verslagen bevredigend is.

Evaluaties van ERK-verslagen door deskundigen

Follow-up van aanbevelingen

In de loop van het jaar monitorden wij systematisch in hoeverre de gecontroleerden onze aanbevelingen hadden uitgevoerd.

Eind 2017 was 92 % van de aanbevelingen die we in 2014 deden, uitgevoerd.

Uitvoering van de ERK-aanbevelingen per jaar waarin ze zijn gedaan

Media-aandacht

We monitorden ook de aandacht in de media voor ons werk en onze instelling. In 2017 waren speciale verslagen goed voor 65 % van de verwijzingen naar ons werk en onze instelling in online media.

In het algemeen steeg de media-aandacht voor speciale verslagen met 11 % ten opzichte van 2016. De verslagen die in 2017 het meeste aandacht kregen in de media waren de speciale verslagen over de financiële crisis in Griekenland, migratiehotspots, visserijcontroles, vergroening en het Natura 2000-netwerk.

Onderwerpen waaraan in de media aandacht wordt besteed

De stijging van de media-aandacht voor onze speciale verslagen in 2017 past binnen de trend die we al een aantal jaar waarnemen. Deze gaf een toename van minder dan 1 500 online artikelen in 2013 tot bijna 7 000 in 2017 te zien, waarbij het gemiddelde aantal per speciaal verslag toenam van minder dan 30 artikelen in 2013 tot bijna 130 in 2017.

Speciale verslagen van de ERK – gemiddeld aantal online artikelen per speciaal verslag

Gebruik van middelen

Als onderdeel van onze prestatiemeting beoordelen wij ook ons gebruik van middelen, met name ons vermogen om controles tijdig te verrichten, ons werkprogramma uit te voeren en de vakbekwaamheid van ons personeel te waarborgen.

Tijd die een controle in beslag neemt

In 2017 lagen er gemiddeld 14,6 maanden tussen het begin van een controletaak en de vaststelling van het speciaal verslag. Dit is het laagste aantal sinds het begin van de periode 2013-2017. Voor acht verslagen die afgelopen jaar zijn gepubliceerd (29 %) hadden we minder dan 13 maanden nodig. De tijd die nodig was tot en met de publicatie was gemiddeld 16 maanden, ongeveer twee maanden minder dan in 2016. Uit deze positieve trend blijkt dat de maatregelen die zijn genomen om het in het Financieel Reglement vastgelegde streefdoel van 13 maanden te behalen, hun vruchten beginnen af te werpen.

Van de start van de controletaak tot de vaststelling van het verslag

Publicatie van verslagen

In 2017 konden wij bij de publicatie van 65 % van onze speciale verslagen onze oorspronkelijke planning aanhouden. De resterende speciale verslagen hebben vertraging opgelopen en zullen worden gepubliceerd in 2018. Daarnaast is de publicatie van onze jaarverslagen en alle specifieke jaarverslagen volgens planning verlopen.

Beroepsopleiding

In overeenstemming met de aanbevelingen van de Internationale Federatie van Accountants proberen we ervoor te zorgen dat onze controleurs gemiddeld veertig uur (vijf dagen) beroepsopleiding per jaar volgen.

In 2017 overtroffen we dit streefcijfer opnieuw met 6,7 dagen beroepsopleiding per controleur.

Wanneer taalcursussen — die onze controleurs nodig hebben om hun werk in alle EU-lidstaten doelmatig uit te voeren — worden meegerekend, volgden onze contro­leurs gemiddeld 8,3 dagen cursus in 2017.

Voor al het andere personeel streven we naar een gemiddelde van 16 uur (2 dagen) beroepsopleiding per personeelslid per jaar (taalcursussen niet meegerekend). In 2017 behaalden we dit streefcijfer en verzorgden we gemiddeld 2,3 dagen aan opleiding.

Gemiddeld aantal dagen beroepsopleiding per ­controleur per jaar

Ons personeel

Toewijzing van personeel

In 2017 voltooiden we de inkrimping van ons personeelsbestand met 5 % over de vijfjarige periode van 2013 tot en met 2017, zoals voorgeschreven in het Interinstitutioneel Akkoord betreffende de begrotingsdiscipline en een goed financieel beheer van december 2013.

Eind 2017 werkten er 853 ambtenaren en tijdelijke functionarissen bij onze instelling, van wie 548 in controlekamers (inclusief 118 in de kabinetten van de leden).

Toewijzing van ERK-personeel

Werving

Onze medewerkers hebben de meest uiteenlopende academische en professionele achtergronden. In ons wervingsbeleid volgen we de algemene beginselen en arbeidsvoorwaarden van de EU-instellingen en bevorderen we gelijke kansen op alle niveaus.

Ons personeelsbestand bestaat uit ambtenaren in vaste dienst en personeelsleden met een tijdelijk contract. Algemene vergelijkende onderzoeken worden in het algemeen georganiseerd door het Europees Bureau voor personeelsselectie (EPSO). In 2017 wierven we 72 werknemers aan: 29 ambtenaren, 13 tijdelijke functionarissen, 24 arbeidscontractanten (waarvan er 7 voor het einde van het jaar weggingen bij de ERK) en 6 gedetacheerde nationale deskundigen.

Tevens boden we afgestudeerden 71 stageplaatsen van drie tot vijf maanden.

Managers per nationaliteit en geslacht per 31 december 2017

Leeftijdsprofiel

Uit het leeftijdsprofiel van de personeelsleden die op 31 december 2017 in actieve dienst waren, blijkt dat bijna de helft van ons personeel 44 jaar of jonger is.

31 van onze 68 directeuren en hoofdmanagers (46 %) zijn 55 jaar of ouder. Dit houdt in dat het hogere kader de komende vijf tot tien jaar wordt vernieuwd naarmate kaderleden met pensioen gaan.

Leeftijdsprofiel

Genderevenwicht

Onze instelling streeft ernaar gelijke kansen te bieden gedurende de hele loopbaan van haar personeel. Over het algemeen is de verhouding tussen mannen en vrouwen in ons personeelsbestand gelijk: van de controleurs en administrateurs is 43 % vrouw.

De afgelopen jaren hebben we het aandeel vrouwen in managementfuncties in onze controlekamers laten toenemen, van 7 % in 2015 tot bijna 20 % in 2017. Wij willen het genderevenwicht op alle managementniveaus blijven verbeteren. Daarnaast heeft ons beleid van gelijke kansen voor de periode 2018-2020 betrekking op leeftijd en handicaps.

Gedetailleerdere informatie over de nationaliteit en het geslacht van het leidinggevend personeel is in onderstaande tabel opgenomen.

Genderevenwicht per verantwoordelijkheidsniveau

Controleondersteuning

Beroepsopleiding

Permanente opleiding van ons personeel is van essentieel belang om onze instelling toekomstbestendig te maken. In 2017 breidden we ons opleidingsaanbod verder uit, onder andere met een steeds groter aantal e-learningcursussen en cursussen waarbij afstands- en contactonderwijs wordt gecombineerd. Ook vervolgden we onze succesvolle reeks presentaties door interne of externe deskundigen over ontwikkelingen op controlegebied of over onderwerpen die verband houden met het werk van onze controleurs. We hebben ook verschillende opleidingsactiviteiten en -evenementen georganiseerd waarbij deskundigen uit andere hoge controle-instanties kennis en goede praktijken deelden over doelmatigheids- en financiële controles. Een goed voorbeeld is de jaarlijkse opleidingsdag, die we in samenwerking met de Universiteit van Luxemburg hebben georganiseerd in november 2017 en waaraan meer dan 300 personeelsleden hebben deelgenomen.

We werken nauw samen met de Europese Commissie, het Europees Instituut voor Bestuurskunde (EIPA) en de Europese Bestuursschool (ESA) om ons personeel een breed opleidingsaanbod te kunnen aanbieden: hierbij gaat het om cursussen over controlekennis en de ontwikkeling van zachte vaardigheden, maar ook om werkgerelateerde taalcursussen.

Daarnaast ondersteunden we personeelsleden bij het verkrijgen of behouden van beroepskwalificaties en diploma’s op gebieden die relevant zijn voor onze rol en ons werk. Met name hebben we onze samenwerking met de Universiteit van Lorraine (Nancy, Frankrijk) voortgezet met betrekking tot het postuniversitaire diploma in „Audit of public organisations and policies” (controle van overheidsorganisaties en -beleid) en het masterprogramma „Management of public organisations” (beheer van overheidsorganisaties). Tevens sloten we een samenwerkingsovereenkomst met het Europees Universitair Instituut (EUI) in Florence (Italië). In 2017 gingen we een partnerschap aan met de Universiteit van Pisa (Italië) en de Association of Certified Chartered Accountants (ACCA) om een zomercursus over openbare controle en verantwoording te organiseren.

In de loop van het jaar reikten we onze prijs van 2016 voor onderzoek op het gebied van de controle van de openbare financiën uit voor het winnende academische werk, en we stellen in 2018 opnieuw een prijs beschikbaar.

We zetten onze regeling inzake prijzen voor de erkenning van prestaties van niet-leidinggevend personeel voort, op basis waarvan zij specifieke externe opleidingen kunnen volgen.

Vertaling

Ons directoraat Vertaling, taalkundige diensten en publicatie vertaalde en reviseerde meer dan 211 000 pagina’s. We bleven ons inspannen om het vertaalproces te stroomlijnen en daaraan verbonden kosten te verminderen. Om doelmatigheid te verhogen gebruiken alle vertaalteams nu bijvoorbeeld een samenwerkingsplatform.

Wij streven ernaar onze vertalers steeds meer te betrekken bij onze kernactiviteiten en verdere synergieën met onze controleurs te creëren. In 2017 boden onze vertalers onze controleurs met name steeds vaker hulp bij het tekstschrijven van speciale verslagen en het jaarverslag. Zij boden onze controleurs ook taalkundige ondersteuning tijdens 38 controlebezoeken.

Informatietechnologie

Ons directoraat dat verantwoordelijk is voor IT levert een essentiële bijdrage aan onze controleprocessen door de informatiestromen te stroomlijnen op basis van moderne en veilige technologie.

Wij hebben verdere vooruitgang geboekt bij ons documentenbeheer, waardoor wij de productie-, goedkeurings- en publicatieprocessen volledig digitaal kunnen laten verlopen. Wij hebben een vereenvoudigd instrument ingevoerd om toegang op afstand via mobiele apparaten te faciliteren. Wij hebben onze systemen geüpgraded naar Windows 10 en SharePoint 2013.

Om interinstitutionele synergieën verder te benutten, zijn we overgeschakeld op nieuwe systemen voor het beheer van onze controlebezoeken en officiële reizen en opleiding, die momenteel ook worden gebruikt door andere EU-instellingen.

Bij de ontwikkeling en levering van producten zijn de risico’s altijd naar behoren beheerd en bleven de operationele beveiliging en de bedrijfscontinuïteit gewaarborgd.

Gebouwen

We zijn momenteel eigenaar van drie gebouwen („K1”, „K2” en „K3”) en huren kantoorruimte voor ons noodcentrum in Luxemburg.

K1

In het K1-gebouw, dat in 1988 zijn deuren opende, zijn er kantoren voor maximaal 310 personeelsleden en vergaderruimten. Op de kelderverdiepingen bevinden zich parkeerplaatsen, technische voorzieningen, opslagruimten, de bibliotheek en de belangrijkste archiefruimte, terwijl de bovenste verdieping geheel in gebruik is voor technische voorzieningen.

K1 werd in 2008 gemoderniseerd om het in overeenstemming te brengen met de nationale normen inzake gezondheid, veiligheid en milieu. Waar mogelijk is de technologie in K1 aangepast om deze compatibel te maken met de technologie in K2 en K3. Daardoor functioneren de drie gebouwen als één enkele geïntegreerde technische eenheid.

K2

Het K2-gebouw opende zijn deuren in 2003. Op de kelderverdiepingen bevinden zich parkeerplaatsen, technische voorzieningen en opslagruimten, alsook het fitnesscentrum. De bovenste verdieping is geheel in gebruik voor technische voorzieningen. Op de overige verdiepingen zijn kantoren voor maximaal 241 personeelsleden, vergaderruimten, een conferentiezaal met tolkencabines, videoconferentieruimten, een cafetaria en eenvoudige keukens.

We lieten een studie uitvoeren naar de mogelijkheden om activiteitgerichte werkplekken te creëren en de technische installaties in K2 te moderniseren. Uit de studie bleek dat de werkomgeving geoptimaliseerd kon worden en dat bepaalde technische installaties gemoderniseerd moesten worden. In 2018 zal een gedetailleerde studie voor dit project worden uitgevoerd en de werkzaamheden zullen naar verwachting in 2019 van start gaan.

Zoals in maart 2014 afgesproken met de Raad en het Europees Parlement, zullen we de kosten van deze modernisering dekken met het resterende budget van het K3-bouwproject dat enkele jaren geleden werd afgerond.

K3

Het K3-gebouw opende zijn deuren in 2012. Op de kelderverdiepingen bevinden zich parkeerplaatsen, technische voorzieningen en opslagruimten, losplaatsen, voorzieningen voor afvalopslag, de printshop, keukens en archieven. Op de begane grond bevinden zich de kantine, een cafetaria en cursuslokalen. In K3 zijn ook kantoren voor 503 personeelsleden, vergaderruimten en een IT-ruimte. Op de zesde verdieping bevinden zich ontvangstruimten, een keuken en technische voorzieningen. De BREEAM-beoordeling van het K3-gebouw is „zeer goed” (BREEAM is de belangrijkste methode ter wereld voor het evalueren en certificeren van de duurzaamheid van gebouwen).

Het project „veilige werkplek”

In 2017 verliep het project ter vergroting van de veiligheid van onze instelling en ons personeel volgens plan. Het nieuwe beveiligingscentrum, het externe centrum voor accreditatie en het centrum voor toegangscontrole voor personeelsleden en bezoekers zullen in 2018 operationeel worden.

Milieubeheer

Wij geloven dat we als EU-instelling de plicht hebben om het beginsel van goed milieubeheer toe te passen bij al onze activiteiten en wij willen onze impact op het milieu blijven verkleinen.

In 2017 verkregen wij de certificering voor het milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS). Wij passen nu met succes een systeem voor milieubeheer toe dat voldoet aan EMAS en we voldoen volledig aan de certificeringsvereisten van ISO-norm 14001:2015.

Wij streven ernaar onze CO₂-uitstoot systematisch terug te dringen. In 2017 analyseerden wij – voor het derde jaar op rij – de broeikasgasemissies als gevolg van onze activiteiten (d.w.z. onze CO₂-voetafdruk). De resultaten van deze studie zijn beschikbaar op onze website (eca.europa.eu).

Onze verantwoording

Financiële informatie

Onze instelling wordt gefinancierd uit de algemene begroting van de Europese Unie als administratieve uitgaven.

In 2017 bedroeg onze begroting ongeveer 141 miljoen euro. Dit is minder dan 0,1 % uit van de totale EU-uitgaven en maakt ongeveer 1,5 % uit van de totale administratieve uitgaven van de EU. Het deel van de begroting 2017 dat werd besteed, was 98 %.

Begroting voor 2018

De begroting 2018 is 3,4 % hoger dan die voor 2017.

Risicobeheer

Tijdens het jaar evalueerden wij, zoals voorgeschreven in het Financieel Reglement, de risicobeoordelingen voor elk directoraat. De resultaten van deze controles vormen input voor de jaarlijkse verklaring van de gedelegeerd ordonnateur in het jaarlijks activiteitenverslag alsmede voor de risicobeoordelingen voor het volgende jaar. Waar nodig stelden wij actieplannen op in verband met zowel controles vooraf als controles achteraf.

In september 2017 hebben we naar aanleiding van deze evaluaties de internebeheersingsmaatregelen en financiële procedures met betrekking tot reiskosten en het beheer van dienstvoertuigen versterkt.

Interne en externe controle

Interne controle

Onze Interne Auditdienst (IAD) adviseert onze instelling over risicobeheer. Hij brengt adviezen uit over de kwaliteit van systemen voor beheer en interne beheersing. De IAD rapporteert aan een controlecommissie die bestaat uit drie van onze leden en een externe deskundige. De commissie monitort regelmatig de voortgang van de diverse taken die in het jaarlijks werkprogramma van de IAD uiteengezet zijn, en waarborgt de onafhankelijkheid van de dienst.

In 2017 onderzocht de DIA de uitvoering van onze strategie 2013-2017, de operationele structuur van het directoraat van het Presidentschap, en het beheer van onze softwarelicenties en -producten. Hij evalueerde ook de uitvoering van ons risicobeheerbeleid en monitorde de uitvoering van zijn aanbevelingen, waarbij hij ervoor zorgde dat de actieplannen werden uitgevoerd.

De intern controleur is van oordeel dat de in 2017 bestaande procedures op het gebied van bestuur, risicobeheer en interne beheersing als geheel redelijke zekerheid bieden met betrekking tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Rekenkamer.

Wij brengen ieder jaar verslag uit over de resultaten van onze internecontroleactiviteiten aan het Europees Parlement en de Raad.

Externe controle

Onze jaarrekening wordt gecontroleerd door een onafhankelijke extern accountant. Dit vormt een belangrijk aspect van de inspanningen van onze instelling om dezelfde beginselen van transparantie en verantwoording op onszelf toe te passen als wij ook op onze gecontroleerden toepassen. Onze extern accountant – PricewaterhouseCoopers Sàrl – heeft zijn verslag betreffende onze rekeningen over het begrotingsjaar 2016 op 31 oktober 2017 uitgebracht.

Kwijting

Net zoals alle andere EU-instellingen zijn wij onderworpen aan de kwijtingsprocedure.

In april 2017 verleende het Europees Parlement onze ­secretaris-generaal kwijting met betrekking tot de uitvoering van onze begroting voor het begrotingsjaar 2015. Dat betekent dat onze rekeningen voor 2015 werden afgesloten en goedgekeurd.

Zoals ieder jaar hebben wij alle kwesties die tijdens de kwijtingsprocedure naar voren zijn gebracht betreffende onze controle- en beheerverantwoordelijkheden zorgvuldig geanalyseerd en passende actie ondernomen; onze follow-upmaatregelen hebben we gerapporteerd aan het Europees Parlement.

Oordelen van onze extern accountant – begrotingsjaar 2016

Verklaring van de gedelegeerd ordonnateur

De ondergetekende, secretaris-generaal van de Europese Rekenkamer, in zijn hoedanigheid van gedelegeerd ordonnateur, verklaart hierbij:

• dat de in dit verslag opgenomen informatie waarheidsgetrouw en juist is;
• redelijke zekerheid te hebben dat:
  • de middelen die zijn uitgetrokken voor de in dit verslag beschreven activiteiten zijn gebruikt voor het gestelde doel overeenkomstig de beginselen van goed financieel beheer;
  • de bestaande controleprocedures de noodzakelijke waarborgen bieden betreffende de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen en een passende behandeling van beschuldigingen of vermoedens van fraude waarborgen; en
  • de kosten en baten van de controles proportioneel zijn.

Deze zekerheid is gebaseerd op zijn eigen oordeel en op de hem ter beschikking staande informatie, zoals de verslagen en verklaringen van de gesubdelegeerde ordonnateurs, de verslagen van de interne controleur en van de externe controleur over de voorgaande begrotingsjaren.

Hij bevestigt niet bekend te zijn met enig onvermeld gebleven feit dat de belangen van de instelling zou kunnen schaden.

Luxemburg, 8 maart 2018

Eduardo Ruiz García
Secretaris-generaal

Bijlage – Publicaties in 2017: speciale verslagen, adviezen en publicaties op basis van evaluaties

Speciale verslagen

• Speciaal verslag nr. 30/2016: De doeltreffendheid van de EU-steun voor prioritaire sectoren in Honduras
• Speciaal verslag nr. 33/2016: Uniemechanisme voor civiele bescherming: de coördinatie van de respons op rampen buiten de EU is in het algemeen doeltreffend geweest
• Speciaal verslag nr. 34/2016: De bestrijding van voedselverspilling: een kans voor de EU om de hulpbronneneffi­ciëntie van de voedselvoorzieningsketen te verbeteren
• Speciaal verslag nr. 35/2016: Gebruikmaking van begrotingssteun ter verbetering van de mobilisering van binnenlandse inkomsten in Afrika ten zuiden van de Sahara
• Speciaal verslag nr. 36/2016: Een beoordeling van de regelingen voor de afsluiting van de programma’s 2007-2013 voor cohesie en plattelandsontwikkeling
• Speciaal verslag nr. 1/2017: Meer inspanningen nodig om het Natura 2000-netwerk zo te ontwikkelen dat het volledige potentieel ervan wordt gerealiseerd
• Speciaal verslag nr. 2/2017: De onderhandelingen van de Commissie over de partnerschapsovereenkomsten en programma’s op cohesiegebied voor de periode 2014-2020: doelgerichtere uitgaven voor prioriteiten van Europa 2020, maar steeds complexere regelingen voor prestatiemeting
• Speciaal verslag nr. 3/2017: EU-bijstand aan Tunesië
• Speciaal verslag nr. 4/2017: Het beschermen van de EU-begroting tegen onregelmatige uitgaven: in de periode 2007-2013 maakte de Commissie op cohesiegebied in toenemende mate gebruik van preventieve maatregelen en financiële correcties
• Speciaal verslag nr. 5/2017: Jeugdwerkloosheid – heeft het EU-beleid een verschil gemaakt?
• Speciaal verslag nr. 6/2017: De EU-reactie op de vluchtelingencrisis: de „hotspotbenadering”
• Speciaal verslag nr. 7/2017: De nieuwe rol van de certificerende instanties bij GLB-uitgaven: een goede stap naar een single audit-model maar nog aanzienlijke tekortkomingen op te lossen
• Speciaal verslag nr. 8/2017: EU-visserijcontroles: meer inspanningen nodig
• Speciaal verslag nr. 9/2017: EU-steun voor de strijd tegen mensenhandel in Zuid- en Zuidoost-Azië
• Speciaal verslag nr. 10/2017: EU-steun voor jonge landbouwers moet doelgerichter worden toegewezen om doeltreffende generatievernieuwing te bevorderen
• Speciaal verslag nr. 11/2017: Het EU-Trustfonds Bêkou voor de Centraal-Afrikaanse Republiek: ondanks enkele tekortkomingen een hoopvolle start
• Speciaal verslag nr. 12/2017: Uitvoering van de drinkwaterrichtlijn: betere kwaliteit van en toegang tot water in Bulgarije, Hongarije en Roemenië, maar nog steeds aanzienlijke investeringen nodig
• Speciaal verslag nr. 13/2017: Eén Europees beheersysteem voor het spoorverkeer: zal de politieke keuze ooit werkelijkheid worden?
• Speciaal verslag nr. 14/2017: Doelmatigheidsonderzoek van het beheer van rechtszaken bij het Hof van Justitie van de Europese Unie
• Speciaal verslag nr. 15/2017: Ex-antevoorwaarden en prestatiereserve bij cohesie: innovatieve, maar vooralsnog geen doeltreffende instrumenten
• Speciaal verslag nr. 16/2017: Programmering van plattelandsontwikkeling: minder complexiteit nodig en meer aandacht voor resultaten
• Speciaal verslag nr. 17/2017: Het optreden van de Commissie in de financiële crisis in Griekenland
• Speciaal verslag nr. 18/2017: Single European Sky: een andere cultuur, maar geen gemeenschappelijk luchtruim
• Speciaal verslag nr. 19/2017: Invoerprocedures: tekortkomingen in het rechtskader en een ondoeltreffende uitvoering zijn van invloed op de financiële belangen van de EU
• Speciaal verslag nr. 20/2017: Door de EU gefinancierde leninggarantie-instrumenten: positieve resultaten, maar betere gerichtheid op begunstigden en coördinatie met nationale regelingen zijn nodig
• Speciaal verslag nr. 21/2017: Vergroening: een complexere inkomenssteunregeling, die vanuit milieuoogpunt nog niet doeltreffend is
• Speciaal verslag nr. 22/2017: Verkiezingswaarnemingsmissies – er zijn inspanningen geleverd om follow-up te geven aan de aanbevelingen, maar de monitoring moet beter
• Speciaal verslag nr. 23/2017: De Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad: de werkzaamheden aan een uitdagende opdracht voor de bankenunie zijn gestart, maar er is nog een lange weg te gaan

Adviezen

• Advies nr. 1/2017 over een voorstel tot herziening van het „Financieel Reglement” van toepassing op de algemene begroting van de EU
• Advies nr. 2/2017 betreffende het voorstel tot wijziging van het financieel reglement van toepassing op de begroting van de Europese Scholen
• Adviezen nrs. 3/2017 en 4/2017 over voorstellen tot wijziging van reglementen van het begrotingscomité van het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie
• Advies nr. 5/2017 betreffende het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het statuut en de financiering van Europese politieke partijen en Europese politieke stichtingen

Publicaties op basis van evaluaties

• Overzicht: EU-maatregelen op het gebied van energie en klimaatverandering
• Snelle evaluatie van de tenuitvoerlegging van de personeelsinkrimping van 5 %

* Deze benaming laat de standpunten over de status van Kosovo onverlet en is in overeenstemming met UNSCR 1244 en het advies van het IGH over de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo.

* In 2017 beoordeelden de evaluatoren onze speciale verslagen nrs. 3/2017, 4/2017, 5/2017, 10/2017, 14/2017 en 17/2017.

Contact

EUROPESE REKENKAMER
12, rue Alcide De Gasperi
L-1615 Luxemburg
LUXEMBURG

Tel. +352 4398-1
Inlichtingen: eca.europa.eu/nl/Pages/ContactForm.aspx
Website: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver (http://europa.eu).

Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2018

© Europese Unie, 2018

Reproductie met bronvermelding is toegestaan.

Voor iedere vorm van gebruik of reproductie van de volgende foto’s dient rechtstreeks toestemming aan de auteursrechthebbenden te worden gevraagd:

* © Grzegorz Jakubowski / KPRP

* © marianorajoy

Voor de volgende foto’s is reproductie toegestaan mits de auteursrechthebbende, de bron en de naam van de fotografen worden vermeld:

* © Europese Unie; bron: ERK – Simon SCHMITT

* © Europese Unie, 2017; bron: EP – Dominique Hommel

* © Europese Unie, 2017; bron: EP – Dominique Hommel

* © Europese Unie, 2017; bron: EP – Christian Creutz

* © Europese Unie, 2012; bron: EP – Martin Lahousse

* © Europese Unie, 2013; bron: EP – Genevieve Engel

* © Europese Unie, 2012; bron: EP – Milos BICANSKI

* © Europese Unie, 2018; bron: EP – Christian Creutz

* © Europese Unie, 2017; bron: EP – Mathieu Cugnot

* © Europese Unie; bron: ERK – Edouard DIRRIG

* © Europese Unie; bron: ERK – Simon SCHMITT

De publicatie is beschikbaar in 23 talen en in het volgende formaat:

WAAR ZIJN EU-PUBLICATIES VERKRIJGBAAR?

Gratis publicaties:

• één exemplaar:
  • via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
• meerdere exemplaren of posters/kaarten:
  • bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie (http://ec.europa.eu/represent_nl.htm);
  • bij de delegaties in niet-EU-landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm);
  • door contact op te nemen met Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm) or
  • door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).

Betaalde publicaties:

• via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).