Integrazzjoni tas-suq intern tal-elettriku Arkitettura legali kumplessa, dewmien, dgħufijiet fil-governanza u sorveljanza tas-suq inkompleta jfixklu l-ilħuq sħiħ tal-objettiv ambizzjuż

Sommarju eżekuttiv

I Il-ħidma lejn suq intern tal-enerġija integrat bis-sħiħ dejjem kienet kwistjoni importanti, iżda saret saħansitra aktar urġenti minħabba l-kriżi tal-enerġija u tal-għoli tal-ħajja li ċ-ċittadini tal-UE qed jiffaċċjaw attwalment. Suq intern tal-elettriku li jiffunzjona tajjeb jikkontribwixxi għal:

• benefiċċju mill-aħjar prezzijiet tal-elettriku;
• sigurtà tal-provvista tal-enerġija;
• kisba tat-tranżizzjoni ekoloġika.

II Il-bini ta’ suq intern tal-enerġija integrat bis-sħiħ beda fl-1996, meta l-monopolji nazzjonali tal-enerġija nfetħu gradwalment għal aktar kompetizzjoni kif previst fl-ewwel (1996) u fit-tieni (2003) pakketti dwar l-enerġija. It-tielet pakkett dwar l-enerġija segwa fl-2009. Wieħed mill-objettivi ewlenin kien li titħaffef l-integrazzjoni tas-swieq tal-elettriku billi jiġu armonizzati l-prattiki tal-kummerċ fis-swieq bl-ingrossa organizzati, u b’hekk titrawwem il-kompetizzjoni transfruntiera. Il-pakkett kien ikkomplementat aktar minn sett ta’ regolamenti ta’ implimentazzjoni tal-Kummissjoni (kodiċijiet u linji gwida tan-network), li kienu meħtieġa biex jiġu speċifikati regoli tas-suq armonizzati, regoli dwar l-operat tal-grilja u regoli dwar il-konnessjoni tal-grilja. Żieda importanti mat-tielet pakkett dwar l-elettriku kien ir-Regolament dwar l-Integrità u t-Trasparenza tas-Swieq tal-Enerġija bl-Ingrossa (REMIT), li ħoloq qafas għall-monitoraġġ tas-swieq tal-enerġija bl-ingrossa, sabiex tiġi individwata u skoraġġuta l-manipulazzjoni tas-suq.

III Aħna wettaqna dan l-awditu biex nivvalutaw jekk l-azzjoni fil-livell tal-UE kkontribwietx għall-applikazzjoni effettiva, effiċjenti u konsistenti tar-regolament dwar is-suq tal-elettriku, biex b’hekk tgħin lis-suq intern tal-elettriku jiffunzjona sew. L-Aġenzija tal-UE għall-Kooperazzjoni tar-Regolaturi tal-Enerġija (ACER) għandha rwol ċentrali fl-iżgurar tal-operat bla xkiel tas-suq tal-elettriku tal-UE permezz tal-koordinazzjoni tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali (ARN) fil-livell tal-UE. Il-qafas legali ma jipprovdix għodod ta’ infurzar lill-Aġenzija, u jekk ma tkunx appoġġata sew mill-Kummissjoni fl-isforzi tagħha ta’ konverġenza, jaf ma tkunx tista’ tilħaq l-għanijiet intenzjonati tagħha.

IV F’dan l-awditu, aħna vvalutajna jekk mill-2015 ’il quddiem, l-approċċ regolatorju tal-Kummissjoni (użu ta’ linji gwida) u l-monitoraġġ mill-ACER ikkontribwewx biex itejbu l-integrazzjoni u l-funzjonament tas-suq intern tal-elettriku tal-UE. L-awditu ffoka fuq kif il-Kummissjoni nqdiet bil-kodiċijiet tan-network u l-linji gwida biex tiżgura l-integrazzjoni tas-suq tal-elettriku, u fuq il-monitoraġġ mill-Kummissjoni u mill-ACER tal-implimentazzjoni tal-kodiċijiet u tal-linji gwida tan-network għas-swieq tal-elettriku. L-awditu ffoka wkoll fuq is-sorveljanza mill-ACER tal-abbuż tas-suq u tat-trasparenza.

V B’mod ġenerali, aħna sibna li l-kisba tas-suq intern tal-elettriku tfixklet minħabba l-għażla li l-Kummissjoni kienet għamlet tal-għodod regolatorji. Dawn wasslu għall-arkitettura legali kumplessa tar-regoli tal-kummerċ transfruntier u għal dewmien fl-implimentazzjoni. Dgħufijiet fil-qafas ta’ governanza tal-UE wkoll fixklu l-kisba tas-suq intern tal-elettriku. Barra minn hekk, l-approċċ ta’ monitoraġġ adottat mill-Kummissjoni u mill-ACER ma skattax titjib suffiċjenti tal-funzjonament tas-suq tal-elettriku tal-UE. B’żieda ma’ dan, is-sorveljanza tas-suq biex jiġu individwati u skoraġġuti l-abbuż u l-manipulazzjoni tas-suq kienet inkompleta.

VI Minkejja ċerti kisbiet sinifikanti li saru matul l-aħħar 10 snin, il-progress fl-integrazzjoni tas-swieq tal-elettriku kien bil-mod. Id-data ta’ skadenza inizjali tal-2014 ġiet stabbilita fl-2009, iżda sibna li sa tmiem l-2021, jiġifieri seba’ snin wara, l-ebda waħda mil-linji gwida ma kienet ġiet implimentata bis-sħiħ, il-livell ta’ implimentazzjoni tagħhom kien imħallat fost is-swieq u l-pajjiżi, u ħafna dewmien kien akkumula. Il-linji gwida kienu wkoll mistennija jagħtu spinta lill-kapaċitajiet ta’ trażmissjoni transfruntiera disponibbli, u b’hekk irawmu l-effettività tal-akkoppjament tas-swieq. Minkejja li qed jiżdiedu l-isforzi ta’ koordinazzjoni mill-ACER bejn l-operaturi tas-sistemi, ma kien sar l-ebda progress sostanzjali.

VII L-għan li jiġi kkompletat is-suq intern tal-elettriku tfixkel minn valutazzjoni tal-impatt insuffiċjenti, l-għażla ta’ għodod regolatorji u minn dgħufijiet fil-qafas ta’ governanza tal-UE. Filwaqt li huwa meħtieġ li r-regoli jitħaddmu, il-kodiċijiet u l-linji gwida tan-network tal-Kummissjoni ma ċċarawhomx b’mod adegwat. Dawn wasslu għal armonizzazzjoni kumplessa u mdewma tar-regoli tal-kummerċ transfruntier. L-ACER għalhekk kellha rwol kruċjali u uniku biex tasal għal ftehimiet vinkolanti bejn l-ARN u l-operaturi tal-grilja u tas-suq dwar dettalji tekniċi (termini, kundizzjonijiet u metodoloġiji meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-linji gwida). B’mod ġenerali l-ACER ħadet deċiżjonijiet fi żmien xieraq biex issolvi nuqqasijiet ta’ qbil dwar il-kontenut ta’ dawn id-dettalji tekniċi.

VIII Il-Kummissjoni sserraħ fil-biċċa l-kbira fuq l-ACER għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni konsistenti tal-kodiċijiet u tal-linji gwida tan-network. Madankollu, il-monitoraġġ mill-ACER tal-implimentazzjoni konsistenti tagħhom madwar l-Istati Membri u r-rappurtar tagħha kienu insuffiċjenti. Dan kien partikolarment minħabba nuqqas ta’ informazzjoni u data, nuqqas ta’ segwitu, nuqqas ta’ strateġija ta’ monitoraġġ, riżorsi limitati, u koordinazzjoni fqira mal-Kummissjoni f’termini ta’ monitoraġġ. L-approċċ regolatorju tal-Kummissjoni żied b’mod konsiderevoli u bla meħtieġ il-piż amministrattiv, il-ħtiġijiet tar-riżorsi u l-ispejjeż għall-ACER, l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali, u l-operaturi tas-sistemi u tas-swieq.

IX Is-sorveljanza tas-suq, maħsuba biex tidentifika u tiskoraġġixxi l-abbuż u l-manipulazzjoni tas-suq, ukoll ma kinitx kompluta. Is-sorveljanza mill-ACER saret operattiva bis-sħiħ fi tmiem l-2017, iżda l-ġbir ta’ data ma kienx komprensiv u l-valutazzjoni tad-data miġbura kopriet għadd limitat ta’ tipi ta’ mġiba abbużiva. Barra minn hekk, l-ACER allokat riżorsi insuffiċjenti għall-analizzar tad-data miġbura, li wkoll fixkel il-valutazzjoni li wettqet. Barra minn hekk, l-ACER ma setgħetx tappoġġa investigazzjonijiet dwar l-għadd dejjem jikber ta’ każijiet potenzjali ta’ abbuż tas-suq transfruntier. Fl-aħħar nett, l-ACER kellha fil-pussess tagħha għodod limitati biex tiżgura li r-regoli dwar is-sorveljanza tas-suq ġew applikati sew fil-livell nazzjonali. Fl-aħħar mill-aħħar, minħabba r-raġunijiet imsemmija hawn fuq, is-sorveljanza tal-ACER ma wasslitx għal ħafna sanzjonijiet.

X L-ACER ma kellhiex ukoll struttura ta’ governanza xierqa u l-kompetenzi meħtieġa biex tikkoordina b’mod effettiv l-azzjonijiet tal-awtoritajiet nazzjonali fit-tlestija ta’ proġetti ambizzjużi ta’ integrazzjoni. Barra minn hekk, l-għodda ewlenija ta’ trasparenza u akkontabbiltà tal-ACER – is-sit web tagħha – titħaddem b’mod ineffettiv.

XI Aħna nirrakkomandaw li l-Kummissjoni:

• tissimplifika l-qafas regolatorju;
• tqawwi l-qafas ta’ monitoraġġ għal-linji gwida tan-network;
• issaħħaħ il-governanza tal-ACER;
• tivvaluta l-ħtieġa għal qafas għall-applikazzjoni konsistenti tal-penali.

XII Aħna nirrakkomandaw li l-ACER:

• tirrieżamina r-riżorsi allokati għall-monitoraġġ tal-linji gwida;
• issaħħaħ is-sorveljanza tagħha tal-integrità tas-suq tal-elettriku bl-ingrossa;
• ittejjeb it-trasparenza u l-akkontabbiltà ta’ xogħolha.

XIII Il-miżuri li jmiss tal-UE għar-riforma tas-swieq tal-elettriku huma opportunità għall-Kummissjoni, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill biex jindirizzaw id-dgħufijiet identifikati f’dan l-awditu.

Introduzzjoni

Deskrizzjoni tal-qasam tal-awditjar

Sfond tal-politika

01 Fi Frar 2015, il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat il-Pakkett dwar l-Unjoni tal-Enerġija li kien jinkludi “Qafas Strateġiku għal Unjoni tal-Enerġija Reżiljenti b’Politika dwar il-Bidla fil-Klima li Tħares ’il Quddiem” u “Pjan Direzzjonali għall-Unjoni tal-Enerġija”. L-objettiv ta’ Unjoni tal-Enerġija reżiljenti b’politika dwar il-klima fil-qalba tagħha huwa li tagħti lill-konsumaturi tal-UE, jiġifieri lill-unitajiet domestiċi u n-negozji, enerġija li hija sigura, sostenibbli, kompetittiva u affordabbli.

02 Taħt it-tieni dimensjoni, l-iżgurar tal-funzjonament ta’ suq intern tal-elettriku integrat bis-sħiħ għandu l-għan li jippermetti l-fluss ħieles tal-enerġija fl-UE, billi tiġi pprovduta infrastruttura adegwata u mingħajr ostakli tekniċi jew regolatorji. Huwa mistenni li l-kummerċ transfruntier tal-elettriku jippermetti dispaċċ tal-enerġija prodotta l-irħas lin-negozji u liċ-ċittadini, irrispettivament minn fejn tkun tinsab dik l-enerġija fl-UE. Illum, tabilħaqq l-UE għandha regoli tal-enerġija li huma stabbiliti fil-livell Ewropew, iżda r-realtà hija li fil-prattika, għandha 27 qafas regolatorju nazzjonali. Skont l-istrateġija tal-UE dwar l-enerġija tal-2015¹ huwa meħtieġ suq tal-enerġija integrat biex tinħoloq aktar kompetizzjoni u biex twassal għal effiċjenza akbar tas-suq.

03 Hemm sfidi quddiemna. L-ilħuq tal-objettivi klimatiċi tal-UE se jirrikjedi li aktar mill-ħtiġijiet tal-enerġija tal-UE jiġu ssodisfati minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. Il-produzzjoni tal-elettriku mxerrda tagħhom (permezz ta’ diversi komunitajiet tal-enerġija u produtturi żgħar), in-natura intermittenti ta’ enerġiji rinnovabbli, u n-nuqqas attwali ta’ soluzzjonijiet ta’ ħżin ekonomikament vijabbli, joħolqu sfidi ġodda għall-ġestjoni tal-grilji elettriċi u għall-ibbilanċjar tal-provvista u d-domanda.

04 Huwa mistenni li l-kisba tas-suq intern tal-elettriku ġġib diversi benefiċċji.

• Jenħtieġ li din twassal għall-aħjar prezzijiet ġenerali tal-elettriku għall-konsumaturi Ewropej, billi l-orħos riżorsi madwar l-UE jistgħu jintużaw biex jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-elettriku.
• Jenħtieġ li hija żżid is-sigurtà tal-provvista tal-enerġija tal-UE, billi l-Istati Membri jkunu jistgħu jikkondividu r-riżorsi, f’każ li jseħħ tfixkil mhux previst.
• Jenħtieġ li hija tikkontribwixxi b’mod kosteffettiv għall-ilħuq tal-objettivi tat-tranżizzjoni ekoloġika tal-UE, billi ttejjeb il-flessibbiltà tal-provvista tal-enerġija u tiżgura li l-atturi tas-suq jistgħu jaġġustaw il-pożizzjonijiet tagħhom skont it-tbassiriet aġġornati tal-ġenerazzjoni tal-enerġija.

05 Minkejja l-isforzi fl-UE kollha biex jiġu integrati s-swieq nazzjonali, il-prezzijiet tal-elettriku bl-imnut ikomplu jvarjaw bil-kbir bejn il-pajjiżi. Il-prezzijiet bl-imnut għadhom influwenzati ħafna mill-Istati Membri, permezz ta’ taxxi nazzjonali u debiti tan-network regolati², aktar milli permezz tal-kompetizzjoni. Ara l-Figura 2.

06 Barra minn hekk, fit-tieni nofs tal-2021 u fl-ewwel nofs tal-2022, il-prezzijiet tal-elettriku fis-swieq tal-bejgħ bl-ingrossa laħqu qċaċet bla preċedent madwar l-Ewropa (fiż-żmien tal-finalizzazzjoni ta’ dan l-awditu). Dawn il-qċaċet kienu xprunati minn prezzijiet għoljin tal-fjuwils fossili, aggravati kemm mill-gwerra fl-Ukrajna, kif ukoll minn diversi fatturi sekondarji, bħall-kwoti tal-emissjonijiet tas-CO₂ (ara l-Figura 3). Kienu partikolarment esposti l-Istati Membri li kellhom konnessjoni fqira man-network tal-elettriku tal-UE u dawk li serrħu ħafna fuq il-gass għall-ġenerazzjoni tal-enerġija.

Swieq tal-elettriku bl-ingrossa

07 Fis-swieq bl-ingrossa, il-produtturi tal-elettriku jbigħu l-elettriku lil konsumaturi industrijali kbar u lil fornituri tal-elettriku. Il-fornituri mbagħad ibigħu l-elettriku lill-konsumaturi finali fis-swieq bl-imnut. Skont il-jum tal-konsenja fiżika tal-kummerċi li jkunu saru, is-swieq tal-elettriku bl-ingrossa huma organizzati f’erba’ segmenti (skedi ta’ żmien): swieq bil-quddiem, ta’ ġurnata bil-quddiem, tal-istess ġurnata u swieq tal-ibbilanċjar, kif iddettaljat fl-Anness I.

08 F’xi Stati Membri, l-aktar kummerċ fl-elettriku jseħħ f’boroż tal-elettriku organizzati. Fuq dawn il-boroż, il-biċċa l-kbira mill-elettriku jitwettaqlu l-kummerċ bl-użu ta’ prodotti standard fl-iskeda ta’ żmien ta’ ġurnata bil-quddiem. Madankollu, fil-livell tal-UE, il-biċċa l-kbira mill-enerġija jitwettqilha l-kummerċ barra mill-boroż tal-elettriku organizzati, magħruf bħala kummerċ barra l-borża (OTC).

Qafas regolatorju tal-UE

09 Ir-responsabbiltà għall-politika tal-UE dwar l-enerġija hija kondiviża bejn l-UE u l-Istati Membri tagħha³. Jeżistu diversi strumenti differenti tal-politika tal-UE, li huma maħsuba biex jintegraw is-swieq tal-elettriku tal-UE. Dawn jinkludu elementi tal-politika tal-kompetizzjoni, strumenti biex jirregolaw atturi u swieq speċifiċi, u miżuri biex jipprovdu finanzjament mill-UE għal investimenti fin-network. Il-leġiżlazzjoni globali fis-seħħ tikkonsisti fid-Direttiva dwar l-Elettriku (Direttiva-E) u r-Regolament dwar l-Elettriku (Regolament-E), li flimkien jipprovdu sett ta’ prinċipji u regoli komuni għall-integrazzjoni tas-swieq nazzjonali tal-elettriku, bħall-armonizzazzjoni tal-aspetti tas-swieq bl-ingrossa li għandhom implikazzjonijiet transfruntiera.

10 Barra minn hekk, il-leġiżlatur tal-UE ta lill-Kummissjoni d-dritt li timplimenta r-regoli stabbiliti fil-leġiżlazzjoni permezz tal-adozzjoni tar-regolamenti ta’ implimentazzjoni tal-Kummissjoni (kodiċijiet u/jew linji gwida tan-network). Il-linji gwida kienu jeħtieġu wkoll li jiġu adottati ftehimiet vinkolanti msejħa termini, kundizzjonijiet u metodoloġiji (TCMs), jew bejn l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali (ARN), jew inkella li jiġu approvati mill-Aġenzija għall-kooperazzjoni tar-regolaturi tal-enerġija (ACER).

11 Qabel ma bdiet l-integrazzjoni tas-suq intern tal-enerġija fl-1996, is-swieq nazzjonali tal-enerġija kienu ddominati l-aktar minn monopolji. Fl-ewwel stadju tal-integrazzjoni, dawn il-monopolji nfetħu gradwalment għal aktar kompetizzjoni. Dan kien il-fokus tal-ewwel (1996) u t-tieni (2003) pakketti dwar l-enerġija, li bidlu b’mod komprensiv il-qafas li jirregola s-swieq tal-enerġija tal-UE. Fost affarijiet oħra dawn il-pakketti kellhom l-għan li jintroduċu l-libertà għall-konsumaturi li jixtru l-elettriku minn kwalunkwe fornitur tal-għażla tagħhom sal-1 ta’ Lulju 2007.

12 Fl-2009 daħal fis-seħħ it-tielet pakkett dwar l-enerġija. Dan kien fih aktar miżuri biex jippromwovu l-integrazzjoni tas-suq intern tal-enerġija tal-UE, u stabbilixxa l-ACER u n-Network Ewropew għall-Operaturi tas-Sistema ta’ Trażmissjoni tal-Elettriku (ENTSO-E). L-ACER kellha wkoll il-kompitu li tikkoordina l-azzjoni tal-ARN u li timla d-distakk regolatorju fil-livell tal-UE fejn meħtieġ⁴.

13 Ir-Regolament tal-2011 dwar l-Integrità u t-Trasparenza tas-Swieq tal-Enerġija bl-Ingrossa (REMIT)⁵ jikkomplementa t-tielet pakkett dwar l-enerġija. Ikopri kwistjonijiet relatati mal-integrità tas-suq, l-informazzjoni privileġġjata u l-abbuż tas-suq, u jintroduċi bażi legali għall-monitoraġġ tas-swieq tal-enerġija bl-ingrossa biex tiġi individwata u skoraġġuta l-manipulazzjoni tas-suq. Ir-REMIT jagħti lill-ACER rwol importanti f’dan il-kompitu.

14 Ir-raba’ pakkett dwar l-enerġija (2019), bl-isem “Enerġija Nadifa għall-Ewropej kollha” (CEP), ikompli jibni fuq il-qafas eżistenti tal-politika dwar l-enerġija. Dan jintroduċi regoli ġodda biex titrawwem il-kompetizzjoni fis-swieq tal-elettriku bl-imnut, biex jiġu integrati aħjar is-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fis-suq, biex tiġi kkoordinata l-adegwatezza tar-riżorsi tal-elettriku fil-livell tal-UE u biex tiġi mmaniġġjata d-domanda permezz tal-aggregazzjoni u l-ħżin tal-enerġija. Jindirizza wkoll xi wħud mid-dgħufijiet identifikati fit-tielet pakkett dwar l-enerġija, bħal distakki fil-kompetenzi tal-ACER.

Politika tal-UE dwar l-enerġija: min jagħmel xiex

15 Fil-Kummissjoni Ewropea, id-Direttorat Ġenerali għall-Enerġija (DĠ Enerġija) huwa responsabbli għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika Ewropea dwar l-enerġija fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 194 TFUE. Dan jinkludi l-iżgurar tal-operat tas-suq tal-enerġija, l-iżgurar tas-sigurtà tal-provvista tal-enerġija fl-UE, u l-promozzjoni tal-interkonnessjoni tan-networks tal-enerġija. Ir-rwol tal-Kummissjoni huwa li:

1. tipproponi dokumenti/strateġiji ta’ politika u miżuri leġiżlattivi kif meħtieġ;
2. tinforza l-konformità mad-dritt tal-UE, billi tivverifika li l-pakketti dwar l-enerġija jiġu trasposti b’mod korrett fid-dritt nazzjonali u applikati b’mod effettiv mill-Istati Membri;
3. tadotta l-kodiċijiet u linji gwida tan-network.

16 L-ACER hija aġenzija tal-UE, li tippromwovi l-ikkompletar tas-swieq interni tal-elettriku u tal-gass u tikkoordina xogħol l-ARN dwar kwistjonijiet b’rilevanza transfruntiera⁶. Il-kompiti tal-ACER jinkludu: (1) l-għoti ta’ pariri lill-Kummissjoni, lill-ENTSO-E u lill-ARN dwar it-tfassil tas-suq tal-enerġija u s-sigurtà tal-provvista, (2) l-individwar u l-prevenzjoni tal-abbuż fil-kummerċ tal-prodotti tal-enerġija bl-ingrossa, u (3) timmonitorja kif pereżempju l-kodiċijiet/linji gwida tan-network jiġu implimentati fis-swieq tal-elettriku u tal-gass. L-ACER għandha wkoll setgħat eżekuttivi biex toħroġ deċiżjonijiet f’oqsma speċifiċi. Dawn id-deċiżjonijiet jorbtu direttament lill-ARN jew lill-parteċipanti fis-suq li lilhom huma indirizzati. Il-korp deċiżjonali tal-ACER, jiġifieri l-Bord tar-Regolaturi, huwa magħmul minn rappreżentanti mill-ARN ta’ kull Stat Membru.

17 L-ARN huma stabbiliti mil-leġiżlatur nazzjonali u jridu jkunu kompletament indipendenti mill-gvernijiet nazzjonali. Fost kompiti oħra, l-ARN huma responsabbli biex jiżguraw il-konformità domestika mal-kodiċijiet u mal-linji gwida tan-network tal-UE. L-ARN għandhom setgħat ta’ infurzar fil-ġuriżdizzjoni tagħhom, jistgħu jwettqu investigazzjonijiet, u jimponu penali. Huma għandhom ukoll obbligu ġenerali li jippromwovu s-suq intern tal-elettriku fi ħdan l-UE.

18 L-Operaturi tas-Sistemi ta’ Trażmissjoni (TSOs), li huma entitajiet regolati nazzjonali, jimmaniġġjaw is-sigurtà u l-istabbiltà (swieq tal-ibbilanċjar) ta’ sistemi ta’ enerġija ta’ vultaġġ għoli u interkonnetturi fil-livell nazzjonali jew żonali, u jiksbu d-dħul minn tariffi tan-network u introjtu mill-konġestjoni tan-network. Huma jikkooperaw ma’ xulxin fil-qafas tal-ENTSO–E⁷, li għandu jaġixxi bil-ħsieb li jistabbilixxi suq intern tal-elettriku li jiffunzjona tajjeb u li jkun integrat. L-ENTSO-E huwa meħtieġ jiżviluppa u jimmonitorja l-implimentazzjoni ta’ kodiċijiet u linji gwida, pjattaformi u għodod tan-network biex jiżgura l-koordinazzjoni tal-operaturi tas-sistema tal-UE kemm f’kundizzjonijiet normali kif ukoll f’kundizzjonijiet ta’ emerġenza.

19 L-Operaturi Nominati tas-Suq tal-Elettriku (NEMOs) huma entitajiet nazzjonali deżinjati mill-ARN biex jiżguraw li l-boroż tal-elettriku fl-UE jkunu interkonnessi u jaħdmu sew għall-iskedi ta’ żmien ta’ ġurnata bil-quddiem u tal-istess ġurnata.

20 L-Operaturi tas-Sistema tad-Distribuzzjoni (DSOs) huma entitajiet nazzjonali responsabbli għall-ġestjoni u d-distribuzzjoni tal-elettriku lill-konsumaturi finali. Ir-rwol tad-DSOs qed jespandi biex ikopri l-ottimizzazzjoni tal-ġenerazzjoni u l-konsum lokali tal-elettriku.

21 Il-parteċipanti fis-suq għandhom diversi rwoli ekonomiċi u setgħat tas-suq u jikkompetu fis-swieq tal-elettriku bl-ingrossa jew bl-imnut. Dawn jinkludu produtturi tal-elettriku, konsumaturi finali kbar, fornituri tal-elettriku, fornituri ta’ servizzi anċillari lil TSOs/DSOs u sensara. Il-konsumaturi finali żgħar, jiġifieri l-unitajiet domestiċi u konsumaturi oħra b’konsum tal-enerġija ta’ inqas minn 600 MWh/sena, jixtru l-elettriku minn fornituri tal-elettriku (kumpaniji tal-utilità) fis-swieq tal-bejgħ bl-imnut.

L-iżviluppi l-aktar reċenti

22 F’Ottubru 2021, il-Kummissjoni⁸ pproponiet firxa ta’ miżuri biex twieġeb għall-prezzijiet eċċezzjonalment għoljin riċenti tal-gass u tal-elettriku fl-UE. Biex tipproteġi lill-konsumaturi vulnerabbli kontra l-faqar enerġetiku, ipproponiet miżuri li kienu jinkludu limiti massimi tal-prezz u mekkaniżmi ta’ trasferiment. Biex ittaffi l-impatt tal-ispejjeż għoljin tal-enerġija fuq l-industrija, ipproponiet miżuri bħal emendi għar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. F’Marzu 2022, hekk kif is-sitwazzjoni ddeterjorat aktar minħabba l-gwerra fl-Ukrajna, il-Kummissjoni pproponiet pjan ta’ azzjoni⁹, li kien jinkludi diversi miżuri biex titnaqqas id-dipendenza tal-UE għall-gass fuq ir-Russja fuq terminu medju. Dan ġie spjegat aktar mill-Pjan REPowerEU tal-Kummissjoni propost f’Mejju 2022¹⁰. Il-QEA reċentement ippubblikat opinjoni¹¹ dwar l-emendi proposti biex REPowerEU jiġi inkluż fir-Regolament dwar l-RRF.

Ambitu u approċċ tal-awditjar

23 Fir-Rapport Speċjali 16/2015 tagħna aħna kkonkludejna li l-objettiv tal-UE li s-suq intern tal-enerġija jiġi kkompletat sal-2014 ma kienx intlaħaq. Kien għad fadal ħafna xi jsir qabel ma t-tielet pakkett dwar l-enerġija jkun jista’ jitqies li ġie implimentat bis-sħiħ¹². Din kienet waħda mir-raġunijiet prinċipali għalfejn ivvalutajna jekk l-approċċ regolatorju tal-Kummissjoni u s-sorveljanza mill-ACER sa mill-2015 kinux ikkontribwew għat-titjib tal-funzjonament tas-suq intern tal-elettriku tal-UE f’dan l-awditu. Barra minn hekk, il-QEA qatt ma awditjat ir-REMIT, jew il-kodiċijiet u l-linji gwida tan-network.

24 Raġuni oħra għal dan l-awditu hija l-fatt li l-ACER għandha rwol ċentrali fl-iżgurar tal-operat mingħajr xkiel tas-suq tal-elettriku tal-UE permezz tal-koordinazzjoni tal-ARN fil-livell tal-UE. Il-qafas legali ma jipprovdix għodod ta’ infurzar lill-Aġenzija, u jekk ma tkunx appoġġata sew mill-Kummissjoni fl-isforzi tagħha ta’ konverġenza, jaf ma tkunx tista’ tilħaq l-għanijiet intenzjonati tagħha.

25 L-objettiv tar-rapport tagħna huwa li jinforma lill-partijiet ikkonċernati u jipprovdi rakkomandazzjonijiet biex jappoġġa l-iżvilupp tal-politika u aktar integrazzjoni tas-suq tal-elettriku.

26 Il-mistoqsija prinċipali tal-awditjar kienet jekk l-approċċ regolatorju tal-Kummissjoni u s-sorveljanza mill-ACER ikkontribwewx għall-integrazzjoni tas-suq intern tal-elettriku. Il-persuni awditjati prinċipali kienu l-ACER u l-Kummissjoni.

27 L-awditu ffoka fuq:

• il-progress li sar fl-integrazzjoni tas-suq intern tal-elettriku;
• l-użu mill-Kummissjoni ta’ kodiċijiet u linji gwida tan-network biex tiżgura l-integrazzjoni tas-suq tal-elettriku;
• il-monitoraġġ mill-Kummissjoni u mill-ACER tal-implimentazzjoni tal-linji gwida tan-network għas-swieq tal-elettriku;
• is-sorveljanza mill-ACER tal-abbuż u tat-trasparenza tas-swieq (REMIT);
• l-istruttura ta’ tmexxija u l-kompetenzi tal-ACER.

28 Ħarisna lejn l-azzjonijiet tal-UE biex tintegra s-swieq tal-elettriku, li prinċipalment kienu jikkonċernaw is-swieq tal-elettriku bl-ingrossa (billi la l-Kummissjoni u lanqas l-ACER ma għandha xi kompetenzi ewlenin fis-swieq tal-bejgħ bl-imnut, u l-flussi transfruntiera jitwettqilhom il-kummerċ prinċipalment fis-swieq bl-ingrossa). B’mod partikolari, ħarisna lejn l-attività tal-ACER fis-sorveljanza tal-implimentazzjoni tat-tliet linji gwida prinċipali tas-suq tal-elettriku: il-linja gwida dwar l-allokazzjoni tal-kapaċità u l-ġestjoni tal-konġestjoni (CACM)¹³, il-linja gwida dwar l-allokazzjoni bil-quddiem tal-kapaċità (FCA)¹⁴ u l-linja gwida dwar l-ibbilanċjar tal-elettriku (EB)¹⁵, kif ukoll fl-implimentazzjoni tar-Regolament REMIT.

29 Il-kriterji tal-awditjar ġew idderivati​mil-leġiżlazzjoni applikabbli, id-dokumenti tal-ippjanar tal-ACER, l-aħjar prattiki internazzjonali, inklużi dawk ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali, bħall-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) u l-Aġenzija Internazzjonali għall-Enerġija Rinnovabbli (IRENA), kif ukoll minn evalwazzjonijiet u studji disponibbli. Aktar informazzjoni dwar il-kriterji użati hija spjegata fil-bidu ta’ kull taqsima.

30 L-evidenza għall-awditjar inġabret fuq il-bażi ta’:

• rieżamijiet u analiżijiet tad-dokumenti rilevanti kollha tal-Kummissjoni kif ukoll ir-rappurtar operazzjonali, il-linji gwida interni, id-dokumentazzjoni dwar l-akkontabbiltà tal-ġestjoni tal-ACER, u dokumenti rilevanti oħra;
• rieżamijiet ta’ rapporti minn organizzazzjonijiet internazzjonali (l-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija, l-Aġenzija Internazzjonali għall-Enerġija Rinnovabbli, l-OECD), riċerka akkademika u studji disponibbli biex jiġu identifikati eżempji ta’ prattika tajba;
• kwestjonarji, intervisti kif ukoll laqgħat ma’ persunal u ma’ espert estern b’għarfien espert rilevanti fis-settur tal-elettriku, magħżula permezz ta’ proċedura ta’ akkwist.

31 L-awditu li wettaqna kopra l-perjodu minn nofs l-2015 sa tmiem l-2021. Għalhekk, il-miżuri kollha li ttieħdu wara biex jittaffew l-effetti tal-kriżi tal-enerġija kienu barra mill-ambitu tal-awditjar.

32 L-awditu li wettaqna ffoka fuq it-tielet pakkett dwar l-enerġija. Aħna ma koprejniex il-miri tal-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza enerġetika, is-swieq tal-bejgħ bl-imnut u s-sistemi tad-distribuzzjoni tal-enerġija lill-konsumaturi finali, jew l-attivitajiet b’mandat mill-ACER skont ir-Regolament TEN-E.

Osservazzjonijiet

Progress bil-mod fl-integrazzjoni tas-swieq tal-elettriku meta mqabbel mal-pjanijiet inizjali ambizzjużi

33 L-integrazzjoni tas-swieq tal-elettriku għandha l-għan li twassal għażliet għall-konsumaturi kollha tal-UE, tipprovdi opportunitajiet ġodda ta’ negozju, u tneħħi l-ostakli għall-kummerċ transfruntier, biex b’hekk tikseb kisbiet fl-effiċjenza, prezzijiet kompetittivi u standards ogħla ta’ servizz biex jikkontribwixxu għas-sigurtà tal-provvista u s-sostenibbiltà. L-ikkompletar tas-suq intern tal-elettriku suppost kellu jintlaħaq sal-2014¹⁶. L-istrumenti legali li l-UE użat biex tneħħi l-ostakli għall-kummerċ transfruntier huma r-Regolament u d-Direttiva dwar l-Elettriku, kif ukoll leġiżlazzjoni subordinata (ara l-paragrafi 09 sa 14).

34 Għal din it-taqsima użajna l-objettivi leġiżlattivi li ġejjin bħala kriterji tal-awditjar (ara speċifikat hawn fuq):

• It-trawwim tal-integrazzjoni tas-suq permezz tal-akkoppjament tas-swieq fl-UE kollha (jiġifieri l-interkonnessjoni tal-boroż tal-elettriku fl-Istati Membri);
• L-iżgurar tal-kapaċità disponibbli tal-interkonnetturi għall-kummerċ f’kull ħin.

Huwa mistenni li dawn it-tnejn jiffaċilitaw il-konverġenza tal-prezzijiet fis-swieq bl-ingrossa tal-elettriku tal-UE.

35 Il-leġiżlaturi tal-UE taw il-kompitu lill-Kummissjoni biex tadotta kodiċijiet tan-network biex tarmonizza r-regoli tekniċi għall-ġestjoni tal-akkoppjament ta’ swieq organizzati fuq terminu qasir (swieq ta’ ġurnata bil-quddiem, tal-istess ġurnata u tal-ibbilanċjar). L-akkoppjament tas-swieq huwa meqjus li jaċċellera l-integrazzjoni tas-swieq tal-elettriku fuq terminu qasir. Jippermetti li l-prezzijiet tas-suq u l-volumi tal-elettriku nnegozjati jiġu kkalkulati abbażi tal-provvista tal-elettriku fl-UE kollha u tal-kapaċità ta’ trażmissjoni transfruntiera. Barra minn hekk, kellha tiġi stabbilita sistema għall-allokazzjoni tal-kapaċità ta’ trażmissjoni transfruntiera futura sabiex tingħata spinta lis-swieq bil-quddiem tal-elettriku. It-TSOs u n-NEMOs kienu responsabbli għall-implimentazzjoni ta’ din is-sistema permezz ta’ diversi proġetti tekniċi taħt is-superviżjoni tal-ARN u l-koordinazzjoni tal-ACER.

36 L-Istati Membri jridu jiżguraw li t-TSOs jagħmlu disponibbli l-kapaċitajiet ta’ trażmissjoni u jinvestu f’interkonnetturi f’konformità mal-objettivi tal-integrazzjoni tas-swieq tal-elettriku tal-UE.

Għadha ma ġietx ikkompletata l-aċċellerazzjoni tal-integrazzjoni tas-suq permezz ta’ akkoppjament sħiħ tas-swieq

37 Sar progress importanti iżda bil-mod fl-aħħar 20 sena, permezz tad-diversi inizjattivi għall-akkoppjament tal-boroż tal-elettriku Ewropej (ara l-Anness II). Il-mira tal-Kunsill Ewropew li tiġi kkompletata l-integrazzjoni tas-swieq tal-enerġija sal-2014 ma kinitx intlaħqet sa tmiem l-2021. Fl-2015 il-Kummissjoni reġgħet iddikjarat li l-ikkompletar tas-suq intern tal-enerġija kien objettiv ewlieni, u inkludietu fil-Pjan Strateġiku tad-DĠ ENER għall-perjodu 2016-2020. Madankollu, l-akkoppjament tas-swieq kien elenkat bħala objettiv fil-Pjan Strateġiku tad-DĠ ENER għall-perjodu 2020-2024 biss, jiġifieri b’dewmien ta’ ħames snin. Il-Kummissjoni kienet diġà adottat it-tliet linji gwida rilevanti tan-network bejn l-2015 u l-2017 (ara l-Anness III), iżda sa tmiem l-2021, skont l-informazzjoni tal-ACER, l-ebda waħda mil-linji gwida ma kienet ġiet implimentata bis-sħiħ fl-UE.

38 Il-progress ma kienx indaqs fis-swieq kollha kif jidher mid-differenzi f’kemm l-interkonnetturi ntużaw b’mod effiċjenti fit-tliet segmenti tas-suq li kellhom jiġu akkoppjati (ara l-Figura 4). Barra minn hekk, l-akkoppjament tas-swieq fuq terminu qasir wassal benefiċċji soċjali ta’ mill-inqas EUR 1 000 000 000¹⁷ fis-sena sa issa, meta mqabbel mal-kisbiet totali kkawżat mill-integrazzjoni tas-swieq tal-elettriku matul għexieren ta’ snin, li l-valur tagħhom ġie stmat mill-ACER f’ammont ta’ madwar EUR 34 biljun fis-sena (għall-2021). Madankollu, din l-istima kienet ibbażata fuq xenarju mingħajr l-ebda kummerċ transfruntier¹⁸. Għad hemm lok sinifikanti għal aktar integrazzjoni tas-swieq tal-elettriku bejn ir-reġjuni fi ħdan l-Ewropa.

39 Lanqas l-implimentazzjoni ma kienet indaqs fil-pajjiżi kollha. Fis-swieq ta’ ġurnata bil-quddiem, inkisbu l-biċċa l-kbira mill-benefiċċji ekonomiċi (madwar EUR 1 000 000 000 fis-sena) minħabba l-akkoppjament volontarju ta’ 19-il borża tal-elettriku tal-Punent li jkopru l-Majjistral tal-Ewropa (madwar ¾ tal-volum tal-elettriku tal-UE nnegozjat fil-boroż tal-elettriku) qabel l-2015. B’riżultat tal-linja gwida tas-CACM, il-progress fi ħdan is-seba’ pajjiżi l-oħra kien jikkonsisti f’sensiela ta’ akkoppjamenti bilaterali, mifruxa fuq il-perjodu 2015-2022. Fl-2022, l-iskambji kollha tal-enerġija ġew akkoppjati għal dan il-perjodu. Il-linja gwida tas-CACM ikkontribwiet għal aktar akkoppjamenti fis-swieq tal-istess ġurnata. Madankollu, minkejja l-isforzi tal-ACER, sa tmiem l-2021, l-akkoppjamenti ma kinux ġew ikkompletati, għalkemm il-Kummissjoni kienet ipprevediet li jkunu jiġu kkompletati sal-2018. Id-DĠ ENER stabbilixxa l-2024 bħala data ta’ skadenza ġdida fil-Pjan Strateġiku tiegħu għall-perjodu 2020-2024, mingħajr ma pprovda l-ebda spjegazzjoni għad-dewmien.

40 L-integrazzjoni tas-swieq tal-ibbilanċjar hija aktar dgħajfa milli għas-swieq l-oħra fuq terminu qasir. Madwar 10 TCMs li kienu meħtieġa mil-linji gwida tan-network biex titwettaq l-interkonnessjoni tas-swieq tal-ibbilanċjar ma kinux ġew adottati sa tmiem l-2021. Barra minn hekk, sa tmiem l-2021, tnejn biss mill-erba’ pjattaformi ta’ kummerċ transfruntier immirati meħtieġa mill-kodiċijiet tan-network kienu operazzjonali. Dawn is-swieq huma importanti kemm għat-tisħiħ tas-sigurtà tal-provvista, biex b’hekk jiġi evitat il-qtugħ tad-dawl fl-UE kollha, kif ukoll għall-integrazzjoni tas-sorsi varjabbli ta’ enerġija rinnovabbli fis-swieq (ara l-Anness I).

41 Is-swieq bil-quddiem huma importanti għaliex joffru kemm lill-produtturi kif ukoll lill-konsumaturi l-opportunità li jiħħeġġjaw ir-riskju ta’ flutwazzjonijiet estremi fil-prezzijiet u potenzjalment jippermettu lill-produtturi li jkollhom prospett ta’ investiment aktar stabbli. Il-Kummissjoni adottat linji gwida tan-network li ma kinux maħsuba biex issir l-interkonnessjoni ta’ dawn is-swieq, iżda pjuttost biss biex irawmu l-użu effiċjenti tal-kapaċità ta’ interkonnessjoni transfruntiera għal kummerċ futur, permezz ta’ pjattaforma madwar l-UE kollha għall-irkantar tad-drittijiet ta’ trażmissjoni. Il-progress kien parzjali u mhux indaqs fl-UE kollha: It-TSOs ma ħarġux tali drittijiet fil-fruntieri kollha intra-UE¹⁹. Fl-2022, l-ACER irrappurtat ukoll li l-likwidità baxxa tas-swieq bil-quddiem illimitat l-opportunitajiet biex jiħħeġġjaw il-volatilità attwali tal-prezzijiet²⁰ u rrikonoxxiet il-fatt li kien hemm dgħufijiet fit-tfassil ta’ dan is-suq²¹.

42 Minkejja l-progress fl-inizjattivi ta’ akkoppjament tas-swieq ta’ ġurnata bil-quddiem, ma nkisbitx konverġenza sħiħa tal-prezzijiet transfruntiera (ara l-Figura 5). Barra minn hekk, il-livell ta’ diverġenzi fil-prezzijiet tal-elettriku bejn il-pajjiżi żdied b’mod qawwi mit-tieni nofs tal-2021 ’il hawn, minħabba l-kriżi globali tal-prezzijiet tal-enerġija u l-gwerra fl-Ukrajna. Waħda mir-raġunijiet ewlenin għal dan hija l-kapaċità limitata ta’ trażmissjoni transfruntiera. Il-kummerċ transfruntier staġnat fl-elettriku fil-perjodu wara l-2015 jirrifletti wkoll in-nuqqas ta’ konverġenza tal-prezzijiet u l-fatt li l-biċċa l-kbira mill-akkoppjament tas-swieq ta’ ġurnata bil-quddiem kien inkiseb qabel l-adozzjoni tal-linja gwida tas-CACM fl-2015 (ara l-paragrafu 39 u l-Anness II).

Il-kapaċità disponibbli tal-interkonnetturi ma żdiditx minkejja l-implimentazzjoni tal-linji gwida tan-network u minkejja l-isforzi tal-ACER

43 It-TSOs għandhom obbligu legali li jagħmlu l-kapaċità massima tal-interkonnetturi disponibbli għas-suq²², billi din hija prekundizzjoni għal aktar integrazzjoni tas-swieq tal-elettriku tal-UE u konverġenza tal-prezzijiet. Anke jekk is-swieq huma akkoppjati, il-konverġenza tal-prezzijiet tista’ ma tintlaħaqx jekk ikun hemm limitazzjonijiet għall-kummerċ transfruntier minħabba konġestjoni fil-livell tal-grilji elettriċi. Il-kapaċità disponibbli tista’ tissaħħaħ u l-konġestjoni tittaffa permezz ta’:

• koordinazzjoni aħjar tal-kalkolu tal-kapaċità ta’ interkonnessjoni mit-TSOs ġirien, li tirriżulta f’inqas konġestjoni tan-network;
• investimenti f’interkonnetturi, li jirriżultaw f’kapaċità akbar ta’ interkonnessjoni installata.

44 Minkejja l-implimentazzjoni tal-linji gwida tan-network, ma kien hemm l-ebda progress sinifikanti fil-livell tal-kapaċitajiet disponibbli: l-ACER uriet li fl-2020, diversi reġjuni kisbu konformità fqira mal-mira tal-leġiżlatur tal-UE li jagħmlu tal-anqas 70 % tal-kapaċità ta’ interkonnessjoni installata f’kull Stat Membru disponibbli għall-kummerċ transfruntier sa mhux aktar tard mill-2025 (ara t-Tabella 1). Sitwazzjoni simili kienet riflessa fl-2016²³.

Nota: Ir-Regolament-E riformulat introduċa obbligu għat-TSOs kollha biex jagħmlu disponibbli għas-suq mill-inqas 70 % tal-kapaċità ta’ trażmissjoni transżonali tagħhom, b’konformità sa mhux aktar tard minn tmiem l-2025. Reġjuni elenkati: Ewlenin (l-Awstrija, il-Belġju, Franza, in-Netherlands u l-Ġermanja/il-Lussemburgu, jiġifieri CWE, u l-Kroazja, iċ-Ċekja, l-Ungerija, il-Polonja, ir-Rumanija, is-Slovakkja u s-Slovenja, jiġifieri CEE), l-Italja tat-Tramuntana (l-Awstrija, l-Italja tat-Tramuntana, Franza u s-Slovenja), SEE (il-Bulgarija, il-Greċja u r-Rumanija), SWE (Franza, il-Portugall u Spanja).

Sors: ir-Rapport 2020 tal-ACER dwar il-monitoraġġ tas-suq, p. 49.

45 Dan huwa parzjalment dovut għall-fatt li qed jikbru s-sorsi varjabbli ta’ enerġija rinnovabbli, li ma kienx objettiv strateġiku tal-integrazzjoni tas-suq tal-elettriku, u li jista’ jżid il-konġestjoni fil-grilji u l-interkonnetturi domestiċi, iżid l-ispejjeż għall-ġestjoni tal-konġestjoni, u jnaqqas il-kapaċità ta’ trażmissjoni disponibbli għall-kummerċ transfruntier. Id-data tal-Pjattaforma ta’ Trasparenza tal-ENTSO-E turi li bejn l-2015 u l-2017, l-ispejjeż tat-TSOs għal azzjonijiet ta’ rimedju biex titneħħa l-konġestjoni tan-network żdiedu b’madwar 25 %, minn EUR 999 miljun għal EUR 1.27 biljun. Pereżempju, fil-Ġermanja, il-kumpens imħallas mit-TSOs lill-produtturi tal-enerġija rinnovabbli, minħabba t-tnaqqis tal-produzzjoni tagħhom (jiġifieri l-produtturi kienu obbligati jipproduċu inqas) kien jirrappreżenta kważi nofs l-ispejjeż totali²⁴.

46 Fl-2002, il-Kunsill Ewropew stabbilixxa mira ta’ 10 % interkonnessjoni tal-elettriku bħala proporzjon tal-kapaċità ta’ ġenerazzjoni għal kull Stat Membru, li kellha tintlaħaq sal-2005. Id-data ta’ skadenza ġiet estiża għall-2020, u mira ġdida ta’ 15 % ġiet stabbilita għall-2030²⁵. Minkejja l-miżuri fil-livell tal-UE, ir-rapporti annwali tal-attività tal-Kummissjoni ma juru l-ebda progress sinifikanti li sar mill-Istati Membri: 11-il Stat Membru kellhom kapaċità ta’ interkonnessjoni nominali taħt il-livell fil-mira fl-2011; sal-2019 din is-sitwazzjoni ma kinitx tjiebet.

Id-direzzjoni għal regoli tal-kummerċ transfruntiera armonizzati hija stabbilita, iżda l-qafas ta’ politika fih dgħufijiet

47 Suq uniku tal-elettriku u integrazzjoni sħiħa tas-suq huma possibbli biss b’qafas armonizzat ta’ regoli tal-kummerċ transfruntier²⁶. Il-koleġiżlaturi tal-UE stabbilew dan il-qafas permezz ta’ strumenti legali differenti (ara l-paragrafi 09 sa 14). Il-kodiċijiet u l-linji gwida tan-network tal-Kummissjoni huma regolamenti tal-UE li għandhom l-għan li jispeċifikaw regoli tas-suq komuni, operat tal-grilja u regoli dwar il-konnessjoni. Ir-regolamenti tal-UE jridu jorbtu fl-intier tagħhom u jridu jkunu applikabbli direttament fl-Istati Membri kollha²⁷. F’din it-taqsima aħna se nivvalutaw l-għodod regolatorji magħżula biex jippermettu aktar integrazzjoni tas-suq tal-elettriku.

48 Aħna użajna r-rekwiżiti minn bażijiet legali rilevanti tal-UE (it-Trattati, ir-Regolament u d-Direttiva dwar l-Elettriku, tmien kodiċijiet u linji gwida tan-network) u l-“istrumenti għal regolamentazzjoni aħjar” tal-Kummissjoni bħala kriterji tal-awditjar. Aħna użajna wkoll l-aħjar prattiki tal-OECD dwar il-valutazzjonijiet tal-impatt regolatorji biex nivvalutaw il-ħidma tal-Kummissjoni fuq l-evalwazzjoni ex ante tal-għażliet ta’ politika għall-integrazzjoni tas-swieq tal-elettriku permezz ta’ kodiċijiet tan-network u linji gwida. Jenħtieġ li l-awtoritajiet pubbliċi jintegraw il-valutazzjonijiet tal-impatt fl-istadji bikrija tal-proċess tal-politika biex jifformulaw proposti regolatorji ġodda, li jistgħu jgħinu fil-promozzjoni tal-koerenza tal-politika billi jagħmlu trasparenti l-kompromessi inerenti fil-proposti regolatorji²⁸.

49 Matul il-perjodu 2015-2017, il-Kummissjoni adottat erba’ kodiċijiet tan-network u erba’ linji gwida. Tlieta minn dawn il-linji gwida kellhom l-akbar kamp ta’ applikazzjoni billi kienu jikkonċernaw is-swieq tal-elettriku u tat-trażmissjoni fl-UE kollha fl-iskedi ta’ żmien kollha (ara l-Anness III).

Serħan fuq TCMs wassal għal armonizzazzjoni kumplessa u mdewma tar-regoli tal-kummerċ transfruntier

50 Ir-Regolament-E kien jirrikjedi li l-Kummissjoni tadotta kodiċijiet tan-network biex tarmonizza r-regoli tal-kummerċ transfruntier fl-elettriku. Sabiex jadottaw il-kodiċijiet tan-network, l-ENTSO-E, il-Kummissjoni u l-ACER kienu involuti fi proċessi kumplessi ta’ abbozzar u konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati matul il-perjodu 2009-2017 (ara l-Figura 6), iżda minkejja dan, mhux id-dettalji tekniċi kollha ġew diskussi. Il-Kummissjoni għalhekk iddeċidiet li tadotta linji gwida (minflok kodiċijiet tan-network) li kienu jirrikjedu aktar speċifikazzjonijiet ta’ dettalji tekniċi permezz ta’ TCMs minflok kodiċijiet tan-network għar-regoli kollha tas-suq, u li tiddelega l-adozzjoni sussegwenti ta’ deċiżjonijiet dwar diversi TCMs lill-ARN jew lill-ACER.

51 B’riżultat ta’ dan, il-qafas regolatorju għar-regoli tas-suq sar aktar kumpless, u l-linji gwida tal-Kummissjoni ma setgħux jiġu applikati b’mod sħiħ u immedjatament, filwaqt li ma kien hemm l-ebda limitu ta’ żmien li fih il-linji gwida jkunu jidħlu fis-seħħ bis-sħiħ. Dan fisser li l-linji gwida ċaqalqu proporzjon kbir tal-iżvilupp tar-regoli għal stadju aktar tard, li ppermettew għal flessibbiltà akbar minn naħa, iżda naqqsu r-ritmu jew ikkumplikaw l-implimentazzjoni tal-linji gwida u l-integrazzjoni ġenerali tas-swieq min-naħa l-oħra. Barra minn hekk, filwaqt li t-TCMs iċċaraw il-linji gwida, dawn ma bbenefikawx mill-istess standards ta’ xogħol ta’ tħejjija, billi ma kellhomx valutazzjonijiet tal-impatt ex ante.

52 Il-proċessi ta’ approvazzjoni għat-TCMs kienu kumplessi, twal u jieħdu ħafna ħin, u ħolqu piż amministrattiv eċċessiv. Aħna sibna li l-ACER u l-ARN approvaw 161 TCM għall-4 linji gwida matul il-perjodu 2016-2021; ħafna minn dawn ġew approvati mill-ARN. Għal ċerti TCMs, l-emendi kellhom jiġu adottati permezz tal-istess proċedura bħal dik tal-approvazzjoni inizjali (35 emenda b’kollox). Xi wħud mill-emendi kienu jirrikjedu wkoll l-adozzjoni mill-ARN ta’ standards operattivi fil-livell nazzjonali. Barra minn hekk, ir-reviżjoni li jmiss tal-linja gwida tas-CACM tista’ twassal għal mewġa ġdida ta’ emendi tat-TCMs²⁹.

53 L-adozzjoni tat-TCMs bdiet fl-2016, u fi tmiem l-2021 sibna li kien għad hemm 11-il TCM pendenti għall-approvazzjoni. Minkejja l-monitoraġġ regolari tal-ACER tad-dewmien u r-rappurtar sistematiku tagħha lill-Kummissjoni, it-TSOs u l-ARN ma laħqux id-dati ta’ skadenza preskritti fil-linji gwida għall-adozzjoni ta’ ħafna TCMs.

54 Fost raġunijiet oħra, l-adozzjoni fit-tul tat-TCMs kienet dovuta għal:

• nuqqas ta’ qbil fost l-ARN ta’ Stati Membri differenti li jsegwu l-interessi nazzjonali tagħhom, jew bejn l-ARN u t-TSOs, aggravat mill-proċess deċiżjonali ineffiċjenti stabbilit fil-linji gwida. Il-Kummissjoni rreaġiet għal xi ineffiċjenzi, iżda l-bidliet leġiżlattivi għal-linji gwida tan-network jew seħħew tard (fl-2019 jew fl-2021), jew inkella kienu għadhom ma nbdewx;
• effett kaskata tad-dewmien. Minħabba l-interdipendenzi bejn it-TCMs, xi dewmien f’TCM wieħed wassal għal dewmien fl-adozzjoni ta’ TCMs sussegwenti: eż. id-dewmien fl-adozzjoni tat-TCM dwar ir-reġjuni tal-kalkolu tal-kapaċità ppospona l-adozzjoni tal-proposta għat-TCM dwar il-kalkolu kkoordinat tal-kapaċità.

55 Fejn l-ARN ma setgħux jilħqu ftehim, fuq talba konġunta tagħhom jew fil-każ ta’ TCMs madwar l-UE kollha (mill-2019), l-ACER trid tadotta deċiżjoni rigward il-proposta ta’ TCM sottomessa fi żmien sitt xhur³⁰. L-ACER ġeneralment adottat id-deċiżjonijiet fil-ħin. Minkejja l-fatt li l-ACER kellha tieħu deċiżjonijiet rigward għadd dejjem jikber ta’ TCMs, l-ACER ippubblikat biss 2 deċiżjonijiet b’dewmien ta’ xahrejn, mill-50 deċiżjoni adottati matul il-perjodu 2016-2021 kollu kemm hu.

56 Għadd relattivament għoli ta’ deċiżjonijiet tal-ACER dwar it-TCMs ġew ikkontestati permezz ta’ appelli li saru lill-Bord tal-Appell. Ħafna mill-isfidi legali kienu relatati man-nuqqas ta’ ċarezza f’termini tal-proċeduri, il-kriterji, u l-kompetenzi pprovduti fil-linji gwida.

Distakki fil-valutazzjoni tal-impatt li l-Kummissjoni wettqet tar-regolamenti ta’ implimentazzjoni dgħajfu l-qafas ta’ politika

57 Il-Kummissjoni kkonsultat lill-partijiet ikkonċernati u abbozzat valutazzjonijiet tal-impatt qabel ma ġew adottati l-linji gwida tan-network, kif meħtieġ mir-regoli interni³¹. Madankollu, il-Kummissjoni ppubblikat il-valutazzjonijiet tal-impatt lejn tmiem il-proċess ta’ konsultazzjoni, u b’hekk l-utilità tagħhom iddgħajfet. Barra minn hekk, il-Bord għall-Valutazzjoni tal-Impatt tal-Kummissjoni ma vverifikax il-kwalità tal-valutazzjoni tal-impatt tal-linji gwida tas-CACM u tal-FCA. Barra minn hekk, id-dokumenti ma indirizzawx ċerti aspetti ewlenin tal-implimentazzjoni u tal-governanza. Pereżempju, ma kien hemm l-ebda valutazzjoni tal-piż u l-ispejjeż tal-implimentazzjoni għall-atturi rilevanti u l-ebda diskussjoni dwar l-implikazzjonijiet tal-għażla tal-għodod regolatorji (eż. TCMs) għall-implimentazzjoni tal-linji gwida u l-monitoraġġ sussegwenti tagħhom.

58 Aħna sibna wkoll li l-valutazzjonijiet tal-impatt elenkaw ċerti indikaturi ta’ monitoraġġ għall-eżiti tal-linji gwida iżda dawn ma kinux iddefiniti b’mod ċar u ma kellhomx miri stabbiliti (biex jitkejlu l-impatti ex post tal-leġiżlazzjoni fuq is-swieq u fuq il-benesseri soċjali). Dan potenzjalment dgħajjef il-monitoraġġ tar-regoli, u wassal għal gwida insuffiċjenti mill-ACER dwar dan it-tip ta’ monitoraġġ. L-ACER żviluppat tali indikaturi progressivament (ara l-paragrafu 80). Il-Kummissjoni semmiet ċerti indikaturi li ma ġewx immonitorjati mill-ACER (eż. l-evoluzzjoni tal-prezzijiet tas-servizzi tal-istess ġurnata u tal-ibbilanċjar). Il-Kummissjoni ma semmietx ċerti indikaturi ewlenin għall-monitoraġġ tal-prestazzjoni, pereżempju, indikaturi dwar il-prestazzjoni tal-algoritmi użati minn NEMOs biex isir l-akkoppjament tal-boroż tal-elettriku, li aktar tard ġew inklużi fit-TCMs.

59 Aspett ewlieni ieħor li ma ġiex analizzat bis-sħiħ fil-valutazzjoni tal-impatt fuq il-linji gwida tas-CACM u tal-FCA, kien l-għażla tal-metodi tal-ipprezzar għall-enerġija nnegozjata fuq boroż tal-elettriku akkoppjati u żoni tal-offerti. Il-metodi preskritti ma ġewx analizzati u diskussi (eż. ir-rifjut ta’ block orders³²), billi d-dettalji tekniċi ewlenin ġew deċiżi mill-ACER permezz tat-TCMs fi stadju aktar tard. Madankollu, it-TCMs mhumiex appoġġati minn valutazzjonijiet tal-impatt.

60 Il-kriżi tal-enerġija attwali turi n-nuqqas ta’ tħejjija f’termini tar-regoli għall-metodi tal-ipprezzar f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi fejn il-metodu jista’ jwassal għal profitti eċċessivi (ara l-Kaxxa 1). Waħda mill-miżuri ta’ kriżi li l-Kummissjoni pproponiet biex tikkoreġi tali distorsjonijiet hija li jiġu ntaxxati l-profitti mhux mistennija iżda l-Kummissjoni ma studjatx l-effetti tagħhom fuq il-kompetizzjoni fi ħdan is-swieq interni tal-enerġija tal-UE³³.

61 Komponent wieħed nieqes mhux analizzat fil-valutazzjonijiet tal-impatt tal-Kummissjoni li jippermetti funzjonament aħjar tas-swieq tal-elettriku, huwa l-flessibbiltà tad-domanda għall-elettriku b’reazzjoni għall-prezzijiet tas-suq bl-ingrossa. Dan jista’ jinkiseb bl-użu ta’ diversi għodod bħall-aggregazzjoni tad-domanda, il-ħżin tal-enerġija, it-tnaqqis tad-domanda remunerata, u l-koordinazzjoni bejn id-DSOs u t-TSOs. Studju riċenti tal-Kummissjoni³⁴ enfasizza l-isfidi li jeżistu bl-integrazzjoni tas-suq bl-ingrossa, fir-rigward tal-flessibbiltà tad-domanda tal-konsumaturi żgħar. Eżempji ta’ dawn l-isfidi huma qafas mhux ċar għall-aggregazzjoni tad-data, u t-trasferimenti tad-data bejn l-operaturi tal-grilja u tas-suq. Stimi prudenti tal-benefiċċji soċjali mill-flessibbiltà tad-domanda jvarjaw bejn EUR 3 biljun u EUR 5 biljun fis-sena³⁵.

Il-monitoraġġ u r-rappurtar fil-livell tal-UE dwar l-integrazzjoni tas-suq ma jwasslux biex problemi jiġu individwati b’mod f'waqtu

62 Minħabba l-flessibbiltà permessa, u l-kumplessità tal-implimentazzjoni tal-linji gwida tan-network (spjegati fit-taqsima preċedenti), il-monitoraġġ kontinwu u sistematiku mill-ACER u mill-Kummissjoni huwa metodu ewlieni ta’ kontroll biex tiġi żgurata implimentazzjoni koerenti u omoġena fl-Istati Membri kollha u individwar f’waqtu tal-problemi ta’ implimentazzjoni. Kemm il-Kummissjoni kif ukoll l-ACER għandhom kompetenzi legali f’termini ta’ monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-kodiċijiet tan-network u l-linji gwida u l-effetti ekonomiċi tagħhom. Aħna użajna l-bażi legali u l-istandards tal-OECD biex nivvalutaw il-qafas ta’ monitoraġġ u rappurtar tal-Kummissjoni u tal-ACER (ara l-Kaxxa 2).

63 Taħt is-sistema legali attwali, l-ACER għandha mandat biex timmonitorja l-implimentazzjoni u l-effetti ekonomiċi tal-kodiċijiet u tal-linji gwida tan-network tal-UE, u biex lill-Kummissjoni tirrappurtalha problemi ta’ implimentazzjoni li jkunu ġew individwati. F’din it-taqsima aħna se nanalizzaw il-qafas ta’ monitoraġġ u rappurtar tal-ACER fir-rigward ta’: l-implimentazzjoni tal-qafas legali mill-ARN, it-TSOs u n-NEMOs, u l-effetti tal-implimentazzjoni fuq l-integrazzjoni tas-suq⁴¹.

64 Barra minn hekk, bħala wieħed mill-kriterji tal-awditjar tagħna, użajna ir-rekwiżiti legali li jiddikjaraw li l-ACER trid tiżgura li l-pubbliku u l-partijiet kollha interessati, fejn xieraq, jingħataw informazzjoni oġġettiva, affidabbli u aċċessibbli faċilment, b’mod partikolari fir-rigward tar-riżultati tal-ħidma tagħha⁴².

65 Waħda mill-għodod prinċipali tal-ACER għall-valutazzjoni tal-effetti tal-integrazzjoni tas-suq u l-għoti ta’ pariri lill-Kummissjoni u lil-leġiżlatur tal-UE hija r-rapporti annwali ta’ monitoraġġ tas-suq (MMRs) dwar il-monitoraġġ tas-swieq bl-ingrossa u bl-imnut tal-elettriku u tal-gass naturali, li jenħtieġ li jidentifikaw kwalunkwe ostaklu għat-twettiq tas-suq intern u jqanqlu azzjoni ta’ rimedju⁴³. Għalhekk, isservi wkoll bħala strument biex timmonitorja l-effetti tal-kodiċijiet/linji gwida tan-network fuq l-integrazzjoni tas-suq tal-elettriku (ara wkoll il-paragrafu 63). Fuq din il-bażi, l-ACER tista’ tissottometti l-opinjonijiet tagħha dwar miżuri potenzjali biex jitneħħew dawn l-ostakli.

66 L-attivitajiet ta’ monitoraġġ jistgħu jwasslu biex l-ACER tagħmel rakkomandazzjonijiet lill-ARN dwar kif għandhom jiġu implimentati r-regoli jew lill-Kummissjoni dwar l-emendar tal-kodiċijiet tan-network u l-linji gwida jew biex tieħu miżuri ta’ infurzar kontra l-Istati Membri f’każ ta’ implimentazzjoni insuffiċjenti tar-regoli. L-ACER ma għandha l-ebda setgħa ta’ infurzar iżda għandha rwol ġenerali ta’ koordinazzjoni għall-ARN fl-applikazzjoni u l-infurzar tad-dritt tal-UE.

67 Aħna vverifikajna wkoll kif il-Kummissjoni u l-ACER ikkoordinaw il-monitoraġġ tagħhom tal-leġiżlazzjoni. Il-Kummissjoni għandha obbligu legali li timmonitorja u tinforza l-implimentazzjoni uniformi u preċiża tar-Regolament-E u l-kodiċijiet/linji gwida tan-network mill-Istati Membri. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tiżgura l-applikazzjoni tat-Trattati u tal-miżuri adottati mill-istituzzjonijiet skont dawn it-Trattati⁴⁴. L-implimentazzjoni sħiħa u l-infurzar strett tal-leġiżlazzjoni dwar l-enerġija eżistenti u dik relatata hija l-ewwel prijorità biex tiġi stabbilita l-Unjoni tal-Enerġija⁴⁵. Ir-rwol tal-Kummissjoni jinkludi wkoll l-appoġġ tal-ACER u s-segwitu tar-rakkomandazzjonijiet tal-ACER.

Dgħufijiet sinifikanti fil-qafas ta’ monitoraġġ u rappurtar tal-ACER

68 Il-leġiżlazzjoni tal-UE ma tispeċifikax kif jenħtieġ li l-ACER timmonitorja l-implimentazzjoni ġenerali tal-kodiċijiet/linji gwida tan-network u l-effetti tagħhom (eż. il-frekwenza, l-outputs mistennija), jew kif jenħtieġ li tirrapporta lill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni ma pprevedietx tali qafas ta’ rappurtar (eż. il-frekwenza u l-kontenut tar-rapporti). Barra minn hekk, l-ACER ma adottat l-ebda strateġija speċifika għall-monitoraġġ.

69 Mill-2016, il-programmi ta’ ħidma annwali tal-ACER semmew b’mod konsistenti li l-monitoraġġ huwa kompitu kritiku. Madankollu, il-programmi ta’ ħidma mhumiex espliċiti suffiċjentement sabiex jiġi ċċarat kif il-monitoraġġ u r-rappurtar huma ppjanati, minkejja l-obbligu tal-ACER li tippreżenta l-outputs kollha mistennija⁴⁶. Dan jirriskja li jdgħajjef l-akkontabbiltà tal-ACER u jista’ wkoll ifixkel il-fehim mill-partijiet ikkonċernati rigward il-ħtiġijiet tad-data tal-ACER u l-involviment tagħha fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni.

70 Aħna sibna li l-ACER użat diversi sorsi biex tikseb l-informazzjoni meħtieġa biex twettaq attivitajiet ta’ monitoraġġ, bħal:

• skambji regolari ma’ esperti mill-ARN fil-Grupp ta’ Ħidma dwar l-Elettriku (EWG) tal-ACER u task forces relatati;
• konsultazzjonijiet fi ħdan il-Kumitati Ewropej tal-Partijiet Ikkonċernati⁴⁷, il-Forum ta’ Firenze⁴⁸, u l-Grupp ta’ Implimentazzjoni u Monitoraġġ (IMG) tal-Kodiċi tan-Network⁴⁹;
• rapporti ta’ monitoraġġ tal-ENTSO-E⁵⁰ u informazzjoni oħra ppubblikata fuq is-sit web tiegħu;
• attendenza fil-laqgħat tal-progress tal-partijiet ikkonċernati għall-implimentazzjoni tad-diversi proġetti tal-kodiċijiet/linji gwida tan-network (b’kopertura reġjonali jew tal-UE);
• kwestjonarji/stħarriġiet mibgħuta lill-ARN;
• għodda bbażata fuq l-internet li permezz tagħha l-ARN setgħu jirrappurtaw u jiżvelaw l-adozzjoni tat-TCMs (mill-2019 ’il quddiem)⁵¹; din l-għodda ma kinitx ipprovduta għall-adozzjoni min-NEMOs, jew mit-TSOs, tat-TCMs.

71 Xi wħud minn dawn is-sorsi ta’ komunikazzjoni ma kinux kompletament effettivi, u fixklu l-kapaċità tal-ACER li tikseb informazzjoni komprensiva f’waqtha, u b’hekk laqtu l-kapaċità tal-ACER li taqbad problemi. Pereżempju, l-involviment jew il-preżenza ta’ esperti nazzjonali fl-EWG huma volontarji u bbażati fuq ftehim mal-ARN; l-ARN iżgħar għandhom tendenza li jkunu inqas attivi (ara l-Anness VI). L-attendenza tal-persunal tal-ACER fil-laqgħat tal-progress tal-partijiet ikkonċernati kienet sporadika minħabba riżorsi insuffiċjenti⁵².

72 L-informazzjoni disponibbli fuq is-sit web tal-ACER ma tipprovdix inventarju regolari u faċli għall-utent tal-proġetti u t-TCMs għall-adozzjoni jew l-implimentazzjoni, lanqas ma tqabbel il-miri u d-dati ta’ skadenza tal-implimentazzjoni mar-riżultati attwali.

73 Ir-rapporti pubbliċi tal-ACER dwar l-implimentazzjoni tal-kodiċijiet/linji gwida tan-network mhuma mmexxija minn l-ebda valutazzjoni tar-riskju espliċita, u lanqas mhuma sistematiċi, la f’termini tal-preparazzjoni tagħhom u lanqas fl-għadd ta’ rapporti. Fir-rigward tat-tliet linji gwida tas-suq, li għandhom impatti fuq l-akbar firxa ta’ partijiet ikkonċernati, rapport wieħed biss ta’ implimentazzjoni u monitoraġġ (RIM) ġie ppubblikat fl-2019, li ma kienx ikopri l-linja gwida dwar l-ibbilanċjar tal-elettriku. Madankollu, dan ir-rapport la fih ħarsa ġenerali komprensiva lejn it-TCMs kollha, u lanqas deskrizzjoni tal-istadju tal-implimentazzjoni tal-proġett għal kull Stat Membru. Ir-rapport huwa wkoll inqas ċar fir-rigward tar-rakkomandazzjonijiet imressqa. B’mod partikolari, mhuwiex ċar liema mir-rakkomandazzjonijiet ġew indirizzati lill-Kummissjoni. L-ACER u l-Kummissjoni taw segwitu parzjali għal dan ir-rapport fl-2021.

74 Fil-każ li d-deċiżjonijiet ta’ deroga tal-ARN kienu debitament iġġustifikati, il-linji gwida ppermettew derogi mir-rekwiżiti ġenerali. L-ACER ma mmonitorjatx jew ma ħarġitx rakkomandazzjonijiet lill-ARN f’termini ta’ kif japplikaw id-derogi b’mod uniformi, li jista’ jirriżulta f’derogi li jsiru mezz biex jiġu evitati r-rekwiżiti legali.

75 Minħabba li l-ACER ma għandhiex setgħat ta’ infurzar, ir-rappurtar sistematiku mill-ACER seta’ żied l-għarfien kemm tal-pubbliku kif ukoll tal-Kummissjoni f’waqtu dwar in-nuqqasijiet fl-implimentazzjoni tal-kodiċijiet/linji gwida tan-network, rawwem pressjoni mill-pari mill-ARN, u ggwidahom b’mod koordinat f’termini tal-monitoraġġ u l-infurzar tagħhom stess.

Tfixklu l-monitoraġġ u r-rappurtar tal-ACER minħabba riżorsi limitati

76 Id-Dipartiment tal-Elettriku tal-ACER huwa d-dipartiment ewlieni li jimmonitorja l-integrazzjoni tas-suq tal-enerġija (ara l-Anness IV). Iż-żidiet prinċipali tal-persunal għad-Dipartiment tal-Elettriku ġew approvati mill-Kummissjoni fl-2019 u l-2020 biex ilaħħqu mal-kompiti l-ġodda stabbiliti fis-CEP. Matul il-perjodu 2016-2020, l-ACER ma għamlet l-ebda talba sostanzjali għal persunal addizzjonali għad-dipartiment.

77 Proporzjon sinifikanti ħafna tal-persunal assenjat għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni ġie riallokat b’mod rikorrenti biex japprova t-TCMs, l-emendi, u l-appelli tat-TCM. Dan kien parzjalment minħabba l-għadd għoli mhux mistenni ta’ tali proċeduri.

78 Attivitajiet oħra tad-Dipartiment tal-Elettriku ffaċċjaw ukoll limitazzjonijiet f’termini ta’ ambitu minħabba nuqqas ta’ riżorsi, pereżempju:

• limitazzjonijiet fl-ambitu tal-MMRs (ara l-paragrafu 80);
• dewmien u limitazzjonijiet tal-ambitu f’termini tar-rappurtar tal-ACER dwar il-benchmarking tat-tariffi tan-network tal-UE.

79 Aħna nosservaw li l-ACER ma emendatx il-programmi ta’ ħidma annwali tagħhom biex jirriflettu l-bidliet mhux mistennija fl-ammont ta’ xogħol u l-allokazzjoni tar-riżorsi (kif meħtieġ mir-Regolament Finanzjarju tal-ACER).

Ir-rapporti ta’ monitoraġġ tas-suq tal-ACER huma utli, iżda mdgħajfa minn diffikultajiet fil-ġbir tad-data u nuqqas ta’ segwitu

80 Aħna sibna li maż-żmien l-ACER għamlet l-MMRs aktar rilevanti billi inkludiet aktar indikaturi dwar l-integrazzjoni tas-suq, spjegat il-metodoloġiji u billi pprovdiet analiżi akbar tal-ostakli għall-ikkompletar tas-suq intern. Sibna wkoll li ċerti oqsma għadhom jeħtieġu li jiġu analizzati (eż. investimenti f’interkonnessjonijiet, volumi negozjati transfruntiera, konverġenza tal-prezzijiet għall-iskedi ta’ żmien kollha). Barra minn hekk, seba’ ostakli tas-suq identifikati mill-ACER ma ġewx immonitorjati (eż. skemi ta’ appoġġ għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli). L-ACER ħabbret li mhux se tipproduċi rapport sħiħ fl-2022, u dan huwa fattur li jirriskja nuqqas ta’ ssodisfar tar-rekwiżiti legali.

81 L-ACER iffaċċjat restrizzjonijiet fl-iżvilupp ta’ indikaturi rilevanti, billi kellha diffikultajiet biex tiġbor id-data meħtieġa (eż. għall-MMR tal-2020⁵³). Barra minn hekk, ma hemm l-ebda strateġija koerenti tad-data tal-enerġija tal-UE li tista’ tagħti bidu għal ġbir sistematiku u komprensiv ta’ data dwar is-swieq tal-enerġija, jew mill-Kummissjoni jew mill-ACER. Fl-Istati Uniti, hemm aġenzija federali inkarigata mill-ġbir u t-tixrid tad-data dwar is-swieq tal-enerġija tal-Istati Uniti⁵⁴. L-Eurostat, id-DĠ ENER u l-ACER jippubblikaw flussi ta’ data differenti b’tulijiet varji ta’ serje ta’ żmien, aċċessibbiltà, u proċeduri ta’ verifikazzjoni differenti, u dan jipprevieni d-data milli tintuża b’mod sistematiku.

82 Pjattaforma ewlenija għall-ġbir u l-iżvelar tad-data dwar is-swieq tal-elettriku bl-ingrossa tal-UE hija l-Pjattaforma ta’ Trasparenza, li ilha mmaniġġjata mill-ENTSO-E mill-2015⁵⁵. L-ACER hija utent ewlieni ta’ din il-pjattaforma. Studju tal-Kummissjoni tal-2017 juri li l-Pjattaforma ta’ Trasparenza għandha l-potenzjal li tkun sors qawwi ta’ data komprensiva dwar l-enerġija fl-UE, iżda hemm diversi nuqqasijiet fl-implimentazzjoni attwali tagħha, li huma relatati mal-kwalità u l-aċċessibbiltà tad-data⁵⁶. Il-Kummissjoni ma wettqitx segwitu ta’ dan l-istudju. Kien biss fl-2018 li l-ACER iffirmat ftehim ta’ kooperazzjoni mal-ENTSO-E dwar il-forniment ta’ data għall-monitoraġġ tal-Linji Gwida tan-Network. Fl-2021, l-ACER xorta ltaqgħet ma’ diffikultajiet fl-aċċess għad-data⁵⁷.

83 Informazzjoni insuffiċjenti rigward l-effetti tal-linji gwida tan-network fuq l-integrazzjoni u l-funzjonament tas-swieq bl-ingrossa tista’ tolqot l-akkuratezza tar-rappurtar tal-ACER lill-ARN, lill-Kummissjoni u lill-pubbliku, u l-individwar f’waqtu ta’ problemi dwar l-implimentazzjoni tal-linji gwida u t-TCMs.

84 Wieħed mill-punti qawwijin ewlenin tal-MMRs huwa l-formulazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet. Mill-2016, l-MMRs inkludew regolarment rakkomandazzjonijiet jew prijoritajiet għal azzjoni akbar sabiex jintegraw is-swieq tal-elettriku bl-ingrossa. Skont ir-Regolament-E, ir-rakkomandazzjonijiet tal-MMR jistgħu jiġu segwiti b’opinjonijiet. Madankollu, matul il-perjodu 2015-2021, l-ACER ma ppreżentat l-ebda opinjoni uffiċjali la lill-Kummissjoni u lanqas lill-Parlament Ewropew⁵⁸.

85 L-inklużjoni tar-rakkomandazzjonijiet fl-MMRs tvarja fost l-edizzjonijiet u l-volumi – ma kien hemm l-ebda approċċ sistematiku. Ir-rakkomandazzjonijiet ħafna drabi sempliċement itennu l-objettivi tal-politika; kultant huma żejda peress li jirrepetu l-obbligi legali diġà inkorporati fil-leġiżlazzjoni tal-UE. L-impatt tagħhom huwa mdgħajjef aktar minn nuqqas ta’ ċarezza f’termini ta’ lil min huma indirizzati r-rakkomandazzjonijiet, minn nuqqas ta’ ideat ċari dwar kif jissolvew l-ostakli tas-suq identifikati permezz tal-politika tal-UE, u minn nuqqas ta’ skadenzi. L-impatt tagħhom huwa mdgħajjef ukoll min-nuqqas ta’ segwitu fl-MMRs sussegwenti. Osservajna dgħufijiet bħal dawn fl-edizzjonijiet tal-2019 u tal-2020 tal-MMR.

Il-monitoraġġ tat-TSOs mill-ACER ma rriżultax fi progress sostanzjali fl-interkonnessjoni tal-infrastruttura tal-elettriku

86 Il-monitoraġġ huwa l-għodda prinċipali tal-ACER għat-trawwim ta’ aktar integrazzjoni tal-grilji tal-enerġija, anke jekk il-monitoraġġ waħdu ma jwassalx għall-implimentazzjoni konsistenti tal-kodiċijiet u l-linji gwida tan-network mill-Istati Membri. Aħna eżaminajna tliet aspetti ta’ monitoraġġ ta’ importanza ewlenija għat-trawwim tal-kapaċità tan-network (kif spjegat fil-paragrafi 43 sa 46):

• rieżaminar regolari tal-konfigurazzjoni taż-żoni tal-offerti;
• monitoraġġ ta’ investimenti f’interkonnetturi;
• rappurtar regolari dwar id-disponibbiltà ta’ kapaċitajiet ta’ trażmissjoni transfruntiera.

87 Iż-żewġ investimenti li jespandu l-kapaċità ta’ trażmissjoni transfruntiera kif ukoll il-konfigurazzjoni xierqa taż-żoni tal-offerti jwasslu għall-massimizzazzjoni sostenibbli tad-disponibbiltà tal-kapaċità għall-kummerċ fl-iskedi ta’ żmien kollha. Dan huwa essenzjali għat-tkabbir tal-kummerċ transfruntier u l-integrazzjoni tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fis-suq intern. Id-differenzi fil-kapaċitajiet transżonali disponibbli madwar l-UE għandhom ir-riskju li l-parteċipanti fis-suq jistgħu ma jkunux fuq l-istess livell fir-rigward tal-aċċess għal opportunitajiet ta’ negozjar. B’mod partikolari, it-TSOs jistgħu jnaqqsu strutturalment il-kapaċitajiet transżonali disponibbli sabiex isolvu l-konġestjoni tan-netwerk intrażonali ġġenerata minn żoni tal-offerti mhux xierqa.

88 L-ACER immonitorjat il-konfigurazzjoni taż-żona tal-offerti tal-UE u pprovdiet evidenza li l-konfigurazzjoni attwali ma kinitx xierqa. Madankollu, minħabba setgħat deċiżjonali insuffiċjenti (id-deċiżjoni finali trid tittieħed mill-Istati Membri abbażi tal-analiżi tal-ENTSO-E), difetti metodoloġiċi, dispożizzjonijiet mhux ċari fil-Linja Gwida tas-CACM u evidenza insuffiċjenti (minħabba nuqqas ta’ data), tali monitoraġġ ma wassal għall-ebda konfigurazzjoni mill-ġdid taż-żona tal-offerti jew xi talba mill-ACER biex issir rieżaminar⁵⁹ (ara l-Anness V).

89 Permezz ta’ opinjonijiet biennali, l-ACER ilha timmonitorja l-investimenti tal-kapaċità ta’ trażmissjoni transfruntiera fil-pjanijiet ta’ 10 snin għall-iżvilupp tan-network imfassla mill-ENTSO-E. Madankollu, sibna li fl-2019, l-implimentazzjoni ta’ madwar nofs il-proġetti ta’ investiment b’rilevanza transfruntiera kienu suġġetti għal dewmien, minkejja l-monitoraġġ tal-ACER⁶⁰.

90 Mill-ewwel MMR fl-2012, l-ACER immonitorjat ukoll regolarment id-disponibbiltà tat-TSOs ta’ kapaċitajiet ta’ trażmissjoni transżonali. It-TSOs għandhom l-obbligu legali li jagħmlu disponibbli għas-suq il-kapaċità massima tal-interkonnetturi u n-networks ta’ trażmissjoni li jolqtu l-flussi transfruntiera. Il-monitoraġġ mill-ACER identifika l-kalkolu żbaljat tat-TSOs tal-kapaċità ta’ trażmissjoni transżonali, iżda ma setax jipprevieni li l-kapaċitajiet jitnaqqsu bla meħtieġ (ara l-paragrafu 44).

91 Bi tweġiba għad-dgħufijiet identifikati mill-ACER fi ħdan il-qafas, u permezz tar-Regolament-E l-ġdid (2019), il-leġiżlatur tal-UE adotta mira vinkolanti għall-marġni minimu ta’ kapaċità ta’ interkonnessjoni disponibbli għall-kummerċ (jiġifieri 70 % tal-kapaċità installata f’kull Stat Membru sa mhux aktar tard mill-2025⁶¹).

92 Billi l-applikazzjoni tar-rekwiżit ta’ 70 % ma kinitx ċara, l-ACER ħadet għadd ta’ miżuri limitati biex tikkoordina l-kalkolu armonizzat tal-marġini tat-TSOs u tal-ARN⁶². Minkejja l-fatt li l-ACER mhijiex legalment obbligata li timmonitorjah⁶³, u li l-ENTSO-E ma qabilx dwar il-kalkoli:

• L-ACER ħarġet rakkomandazzjoni lill-ARN u lit-TSOs, biex tiċċara l-mira⁶⁴;
• billi r-rakkomandazzjoni ma kinitx vinkolanti, xi TSOs u għadd limitat ta’ ARN ma qablux mar-rakkomandazzjoni u ddeċidew li jieħdu approċċ differenti. L-ACER ippubblikat ukoll żewġ rapporti ta’ monitoraġġ dwar il-mira ta’ 70 % fl-2021. L-ACER ma nnutatx titjib viżibbli fil-kapaċitajiet transżonali disponibbli.

Dgħufijiet fil-monitoraġġ imwettaq mill-Kummissjoni jirriskjaw li ma jkunx hemm konformità mar-regoli tal-kummerċ transfruntier tal-UE

93 Ir-rappurtar tal-ACER kien element ewlieni għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni mill-Kummissjoni. L-ACER ma għandha l-ebda obbligu legali li tindividwa u tirrapporta każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli transfruntiera tal-UE. F’Diċembru 2021, l-ACER adottat qafas ta’ monitoraġġ tal-konformità biex tikkoordina l-azzjonijiet ta’ infurzar tal-ARN fir-rigward ta’ entitajiet fil-livell tal-UE (bħal ENTSO-E) u l-obbligi tat-TSOs b’effetti transfruntiera. Għalhekk, il-Kummissjoni ffaċċjat distakk fil-monitoraġġ, peress li s-serħan fuq l-ACER ma kinitx suffiċjenti biex timmonitorja l-konformità tal-Istati Membri mal-kodiċi/linji gwida tan-network u r-Regolament-E. Ma kien hemm l-ebda ftehim ta’ kooperazzjoni jew pjan direzzjonali biex ir-rwoli ta’ monitoraġġ jiġu ċċarati u biex sensji bejn l-ACER u l-Kummissjoni jiġu evitati. Filwaqt li ssemmew biss l-ACER u l-ENTSO-E, il-valutazzjonijiet tal-impatt tal-Kummissjoni dwar il-linji gwida tan-network ma indikawx ir-rwol tal-Kummissjoni fil-qafas ta’ monitoraġġ.

94 Bħala osservatur, il-Kummissjoni attendiet regolarment laqgħat tal-korpi governattivi u l-gruppi ta’ ħidma tal-ACER, kif ukoll laqgħat tal-partijiet ikkonċernati rilevanti, iżda sa tmiem l-2021, hija ma kinitx ipproduċiet ir-rapporti tagħha stess dwar il-konformità jew il-kontrolli tal-konformità.

95 Fir-rapporti ta’ attività annwali matul il-perjodu 2016-2020, id-DĠ ENER immonitorja ftit li xejn indikaturi tal-integrazzjoni tas-suq (konverġenza tal-prezzijiet u mira ta’ interkonnessjoni), u ma ġiet stabbilita l-ebda mira għall-konverġenza tal-prezzijiet. L-ACER immonitorjat indikatur differenti tal-konverġenza tal-prezzijiet. Barra minn hekk, taħt il-pjan strateġiku ġdid tad-DĠ ENER għall-perjodu 2020-2024, tali indikaturi mhux se jibqgħu jiġu mmonitorjati.

96 Il-Kummissjoni u l-ACER ma mmonitorjawx kif l-Istati Membri ttrasponew sanzjonijiet xierqa u komparabbli fil-liġi domestika, jew kif l-ARN inforzaw kodiċijiet/linji gwida tan-network u drittijiet oħra tal-UE. Ir-Regolament-E preċedenti (2009) ma speċifika l-ebda obbligu għall-Istati Membri biex jissanzjonaw in-nuqqas ta’ konformità mal-kodiċijiet/linji gwida tan-network. Id-Direttiva 2009/72/KE dwar l-Elettriku tipprevedi penali għan-nuqqas ta’ konformità mad-dispożizzjonijiet tagħha jew ma’ “kwalunkwe deċiżjoni legalment obbligatorja rilevanti tal-awtoritajiet regolatorji jew tal-Aġenzija, jew li jipproponu li qorti kompetenti għandha timponi dawn il-penali”⁶⁵. Ir-Regolament-E riformulat (2019) jistabbilixxi regoli preċiżi dwar l-obbligu tal-Istati Membri li jistabbilixxu regoli dwar il-penali applikabbli għall-ksur tal-kodiċijiet tan-network adottati skont l-Artikolu 59, u l-linji gwida adottati skont l-Artikolu 61.

97 In-nuqqas ta’ separazzjoni ċara tar-rwoli ta’ monitoraġġ bejn il-Kummissjoni u l-ACER jirriskja li joħloq ineffiċjenzi f’termini ta’ monitoraġġ tal-konformità mar-regoli tal-enerġija tal-UE. Dan jista’ jdgħajjef il-konverġenza tal-prattiki tal-ARN għall-monitoraġġ u l-infurzar tar-regoli tas-suq tal-elettriku tal-UE u b’hekk ifixkel il-progress fir-rigward tal-integrazzjoni tas-swieq reġjonali.

Għaxar snin wara, l-implimentazzjoni tas-sorveljanza tas-suq għadha inkompleta

98 Biex il-kompetizzjoni fis-swieq tal-enerġija bl-ingrossa Ewropej tkun miftuħa u ġusta, huwa importanti ħafna li l-prezzijiet jirriflettu d-domanda u l-provvista, u ma jiġux distorti minn abbuż minn informazzjoni privileġġjata jew forom oħra ta’ manipulazzjoni tas-suq. Distorsjonijiet bħal dawn ixekklu l-fiduċja tal-parteċipanti fis-suq fl-integrità tas-suq u jwasslu lil xi wħud minnhom biex jabbandunaw is-suq għal kollox, u b’hekk idgħajfu l-kompetizzjoni fis-suq. Dan jirriżulta fi prezzijiet ogħla u fl-aħħar mill-aħħar jissarraf f’kontijiet tal-elettriku ogħla għall-unitajiet domestiċi u l-intrapriżi. Għalhekk jenħtieġ li s-swieq jitfasslu b’regoli li jiskoraġġixxu u jindividwaw imġiba abbużiva⁶⁶.

99 Ir-Regolament tar-REMIT ħoloq qafas għall-monitoraġġ tas-swieq tal-enerġija bl-ingrossa, biex tiġi individwata u skoraġġuta l-manipulazzjoni tas-suq. Ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 1348/2014 dwar ir-rappurtar tad-data tar-REMIT speċifika aktar obbligi ta’ rappurtar dwar tranżazzjonijiet u data fundamentali. Aħna użajna r-rekwiżiti tar-Regolament bħala kriterji tal-awditjar għal din it-taqsima, biex nivvalutaw kif ġiet implimentata s-sorveljanza tas-swieq tal-elettriku bl-ingrossa.

100 Il-parteċipanti fis-suq iridu jirrappurtaw it-tranżazzjonijiet kollha tas-suq tal-enerġija bl-ingrossa fil-livell tal-UE lill-ACER. L-ACER imbagħad teżamina din l-informazzjoni biex tidentifika abbużi possibbli tas-suq u, fejn meħtieġ, twissi u tikkoordina mal-ARN, li huma responsabbli għall-infurzar tal-konformità u l-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet. Biex jiġi żgurat li l-ARN iwettqu l-attivitajiet tagħhom taħt ir-REMIT b’mod koordinat u konsistenti, l-ACER tippubblika gwida dwar l-applikazzjoni tar-REMIT, għalkemm mhijiex vinkolanti.

101 L-Istati Membri huma responsabbli biex jiżguraw li l-ARN jingħataw is-setgħat li jippermettu li jiġu imposti penali effettivi, dissważivi u proporzjonati fuq il-parteċipanti fis-suq li wettqu ksur tar-REMIT⁶⁷. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tiżgura li l-penali jkunu leġiżlati b’mod konsistenti fl-Istati Membri kollha, sabiex jiġi evitat arbitraġġ regolatorju mill-parteċipanti fis-suq.

Is-sorveljanza tas-suq saret operazzjonali biss sitt snin wara l-approvazzjoni tar-REMIT, u tfixklet minn kollass tas-sistema tal-IT

102 Sibna li l-2017 kienet l-ewwel sena sħiħa tar-rappurtar tat-tranżazzjonijiet. Fit-tieni nofs tal-2017, l-ACER bdiet tuża b’mod regolari s-software ta’ sorveljanza tagħha biex teżamina awtomatikament id-data rrappurtata. Il-Figura 7 turi l-iskeda ta’ żmien tar-REMIT.

103 Wara sentejn u nofs biss ta’ attività ta’ sorveljanza tas-suq, ikkollassa l-komponent tas-sistema ta’ informazzjoni tar-REMIT (ARIS) li jdaħħal it-tranżazzjonijiet irrappurtati għal ġewwa l-bażi ta’ data tal-ARIS, peress li kien ingħeleb mill-għadd dejjem jikber ta’ tranżazzjonijiet irrappurtati u mill-fatt li kien qed ibati minn nuqqas ta’ investiment kroniku. Il-perjodi ta’ waqfien ripetuti wasslu biex id-data meħtieġa għas-sorveljanza tas-suq ma tkunx disponibbli minn Lulju 2020 sa Marzu 2021. Matul dan il-perjodu, prattikament ma kien hemm l-ebda sorveljanza effettiva tas-suq, u każijiet potenzjali ta’ abbuż tas-suq setgħu baqgħu ma ġewx individwati. Is-sorveljanza tas-suq reġgħet bdiet gradwalment f’nofs l-2021, iżda x-xogħol b’lura għall-perjodu minn Lulju sa Diċembru 2020 ġie vvalutat bl-użu ta’ metodi statistiċi, jiġifieri forma eħfef ta’ valutazzjoni użata għal twissijiet bi prijorità baxxa. Madankollu, l-eżitu tal-analiżi statistika mhuwiex suffiċjenti biex l-ARN jintalbu jiftħu investigazzjoni.

Il-ġbir tad-data mhuwiex komprensiv, ma jindirizzax l-oqsma prinċipali ta’ riskju, u ftit iżid valur għat-trasparenza tas-suq

104 Ir-REMIT jirrikjedi li l-parteċipanti fis-suq jirrappurtaw it-tranżazzjonijiet kollha tas-suq tal-enerġija bl-ingrossa lill-ACER, u li jiżvelaw informazzjoni privileġġjata u data fundamentali għall-fini tat-trasparenza. Ir-REMIT jirrikjedi wkoll li l-ACER tikkondividi d-data li tiġbor, taħt ċerti kundizzjonijiet. Aħna vvalutajna jekk il-ġbir ta’ data u informazzjoni relatata mat-tranżazzjonijiet imwettqa fis-suq kienx komprensiv, u jekk kienx hemm konformità mar-rekwiżiti ta’ trasparenza. Ivverifikajna wkoll jekk l-ACER ikkondivietx id-data li ġabret kif meħtieġ u kkondivietx id-data miġbura mhux sensittiva kummerċjalment għal skopijiet ta’ riċerka, li jikkontribwixxi għat-trawwim tat-trasparenza.

105 Skont iċ-ċifri pprovduti mid-DĠ ENER⁶⁸ u miksuba minn fornituri prominenti tad-data, is-swieq barra l-borża (OTC) kienu jirrappreżentaw 68 % tal-volumi tal-elettriku nnegozjati fl-2019 u 74 % ta’ dawk innegozjati fl-2020 (in-negozjar bilaterali OTC kien jirrappreżenta 44 % fl-2019 u 46 % fl-2020). Il-maġġoranza tal-elettriku bl-ingrossa għalhekk jiġi nnegozjat fis-swieq l-inqas trasparenti u għalhekk huwa aktar suxxettibbli għal manipulazzjoni. Aħna sibna li l-ACER ma tirrikonċiljax b’mod sistematiku d-data tar-REMIT rigward il-volumi annwali tal-elettriku nnegozjat fuq boroż tal-elettriku jew barra l-Borża mad-data divulgata mid-DĠ ENER, li jfisser li l-ACER ma tistax tindividwa jekk is-sistema tal-IT tar-REMIT taqbadx in-negozjar OTC kollu, u lanqas ma tista’ tieħu azzjoni dwar kwalunkwe diskrepanza.

106 Id-data rrappurtata lill-ACER rigward negozjar barra l-boroż tal-elettriku hija milquta minn bosta problemi ta’ kwalità⁶⁹. Il-parteċipanti fis-suq għandhom l-obbligu li jirrappurtaw id-data, madankollu, mhumiex obbligati josservaw il-gwida mhux vinkolanti tal-ACER dwar ir-rappurtar. Għalhekk, l-ACER ma tistax tiggarantixxi li d-data sottomessa tkun kompleta, jew ta’ kwalità suffiċjenti. Dan jipprevieni lill-ACER milli tipproċessa bis-sħiħ id-data miġbura. Il-fatt li l-akbar parti mis-suq tal-elettriku bl-ingrossa mhijiex immonitorjata bis-sħiħ idgħajjef l-effettività tar-REMIT.

107 Tranżazzjonijiet relatati ma’ kuntratti għal servizzi ta’ bbilanċjar jeħtieġ li jiġu rrappurtati biss fuq talba tal-ACER⁷⁰. Sal-lum, l-ACER qatt ma talbet kwalunkwe tali informazzjoni⁷¹. Madankollu, il-manipulazzjoni tas-suq isseħħ ukoll fis-suq tal-ibbilanċjar. Fi tliet każijiet, l-ARN tar-Renju Unit applikat total ta’ GBP 50 miljun f’sanzjonijiet, li jirrappreżentaw 99.3 % tas-sanzjonijiet finali kollha applikati għal ksur regolatorju fis-suq tal-elettriku bl-ingrossa sal-lum (ara l-Anness VII). Dan in-nuqqas ta’ ġbir ta’ data jissarraf f’nuqqas ta’ valutazzjoni, li jnaqqas mill-komprensività tas-sorveljanza tas-suq mill-ACER.

108 L-ACER ma tistax timmonitorja modi ġodda ta’ kummerċ li żviluppaw fi snin reċenti. Il-qafas legali tar-REMIT ma ġiex aġġornat minn meta ġie adottat. B’konsegwenza ta’ dan, ir-rekwiżiti legali assoċjati mad-data li għandha tiġi rrappurtata ma għadhomx xierqa, u dan ifixkel l-eżawrjenza tas-sorveljanza.

109 Ir-REMIT jirrikjedi⁷² li l-parteċipanti fis-suq jiżvelaw l-informazzjoni privileġġjata⁷³ u data fundamentali⁷⁴ għall-fini tat-trasparenza. Ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni jispeċifika⁷⁵ li l-iżvelar ta’ informazzjoni privileġġjata jista’ jsir jew fuq is-sit web tal-parteċipant fis-suq, li għandu jipprovdi web feeds biex jippermetti lill-ACER tiġbor din l-informazzjoni b’mod effiċjenti, jew bl-użu ta’ pjattaformi ta’ informazzjoni privileġġjata (IIPs) immexxija minn partijiet terzi.

110 L-ACER jeħtiġilha tivvaluta kontinwament l-operat u t-trasparenza ta’ kategoriji differenti ta’ suq u modi differenti ta’ kummerċ, u tirrapporta dwarhom fir-rapport annwali tagħha ta’ attivitajiet taħt ir-REMIT⁷⁶. Madankollu, il-pubblikazzjoni tar-rapport ma tkomplietx fl-2017 (ix-xogħol ta’ rappurtar li sar fl-2016), hekk kif bdiet topera s-sorveljanza taħt ir-REMIT.

111 Minflok ir-rapport annwali tagħha, l-ACER ippubblikat informazzjoni dwar l-operat u t-trasparenza ta’ kategoriji differenti ta’ suq u modi differenti ta’ kummerċ fir-rapporti tagħha ta’ kull tliet xhur tar-REMIT. Madankollu, l-informazzjoni żvelata hija inqas dettaljata. Pereżempju, ma jinkludux informazzjoni dwar volumi tal-kummerċ jew dwar il-konformità tal-produtturi u t-TSOs mar-rekwiżiti ta’ żvelar. Ir-rapporti ta’ kull tliet xhur tar-REMIT lanqas ma jinkludu rakkomandazzjonijiet, għall-kuntrarju tal-prattika applikata fir-rapporti annwali tal-attivitajiet taħt ir-REMIT li ġew ippubblikati fi snin preċedenti. Minnbarra dan, l-ACER ippubblikat ittra waħda miftuħa⁷⁷ fl-2018 li tirrapporta l-eżitu tal-analiżi tagħha tal-attivitajiet ta’ pubblikazzjoni tal-parteċipanti fis-suq. L-ACER ikkonkludiet li deher li kien hemm ħtieġa għal aktar trasparenza fir-rigward tal-iżvelar ta’ informazzjoni privileġġjata.

112 Fil-gwida tagħha dwar l-applikazzjoni tar-REMIT fl-2019, u biex tissaħħaħ it-trasparenza, l-ACER irrakkomandat b’mod proattiv l-użu tal-IIPs bħala l-aktar soluzzjoni effiċjenti⁷⁸. Mill-2020, l-ACER żammet reġistru ta’ IIPs li jissodisfaw ir-rekwiżiti minimi ta’ kwalità għall-iżvelar effettiv ta’ informazzjoni privileġġjata⁷⁹. Il-lista tal-IIPs irreġistrati hija ppubblikata fuq is-sit web tal-ACER. Madankollu, il-gwida tal-ACER dwar ir-REMIT mhijiex legalment vinkolanti⁸⁰. Il-parteċipanti fis-suq għalhekk xorta jistgħu jieħdu l-pass inqas effettiv li jippubblikaw informazzjoni privileġġjata fuq is-sit web tal-kumpanija tagħhom stess.

113 L-ACER jeħtiġilha tikkondividi l-informazzjoni li tiġbor mal-ARN u awtoritajiet rilevanti oħra, bħall-awtoritajiet finanzjarji nazzjonali, l-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni, u l-ESMA⁸¹, dment li dawn l-awtoritajiet jissodisfaw ċerti rekwiżiti ta’ sigurtà għat-trasferiment tad-data⁸². L-ACER attwalment tikkondividi d-data miġbura mal-10 ARN⁸³ li jissodisfaw ir-rekwiżiti ta’ konnessjoni sigura tagħha. Jinsab għaddej ix-xogħol biex tiġi stabbilita konnessjoni sigura ma’ ħamsa oħra⁸⁴. Il-kondiviżjoni tal-informazzjoni ma’ istituzzjonijiet oħra hija limitata u ssir biss fuq bażi ad hoc. B’mod partikolari, ma hemm l-ebda kondiviżjoni sistematika mad-DĠ COMP⁸⁵, anke jekk ksur tar-REMIT jista’ wkoll jikser il-liġi tal-kompetizzjoni, pereżempju fil-każ ta’ żamma tal-kapaċità. Żewġ awtoritajiet regolatorji finanzjarji biss esprimew interess fid-data tar-REMIT. In-nuqqas ta’ interess fl-użu tad-data jipprevieni l-awtoritajiet rilevanti milli jieħdu vantaġġ mill-informazzjoni disponibbli.

114 L-ACER trid tagħmel il-bażi ta’ data tal-kummerċ tagħha li mhix kummerċjalment sensittiva disponibbli għal skopijiet ta’ riċerka, u tista’ tiddeċiedi li tippubblikaha fl-interess li ttejjeb it-trasparenza tas-suq⁸⁶. Madankollu, minħabba nuqqas ta’ riżorsi, l-ACER⁸⁷ għadha ma ppubblikat l-ebda data u kkondividiet biss sa livell limitat ħafna. Il-pubblikazzjoni u l-kondiviżjoni tad-data jkunu jżidu t-trasparenza tas-suq bl-ingrossa tal-elettriku, peress li jkunu jippermettu lil partijiet terzi ikkonċernati li jwettqu analiżijiet tas-suq, element li jista’ jikkomplementa x-xogħol ta’ sorveljanza mwettaq mill-ACER stess.

115 Aħna osservajna wkoll li l-ACER b’mod ġenerali ma setgħetx tislet l-informazzjoni li hija utli għall-produzzjoni tal-MMRs tal-elettriku tagħha mill-bażi ta’ data tal-kummerċi tagħha, minħabba problemi ta’ kwalità tad-data; pereżempju, il-volumi tal-elettriku nnegozjati fi swieq organizzati (OMP) u OTC, u skont l-iskeda ta’ żmien. L-ACER ma tużax l-informazzjoni li diġà għandha fil-pussess tagħha; minflok, terġa’ tikseb l-informazzjoni minn fornituri esterni tad-data bi ħlas. Dan ifisser li attwalment id-data miġbura hija ta’ ftit li xejn użu għall-ACER stess, għad-DĠ ENER jew għal partijiet terzi, għal kompiti li jmorru lil hinn mill-individwar tal-manipulazzjoni tas-suq. Skont l-ACER, it-tariffi tar-REMIT (ara l-paragrafu 139) huma mistennija li jipprovdu lill-ACER bir-riżorsi meħtieġa biex jippromwovu l-użu tad-data tar-REMIT, u b’hekk iżidu l-valur tagħha⁸⁸.

Is-sorveljanza tas-suq imwettqa mill-ACER mhijiex komprensiva

116 Aħna vvalutajna jekk il-monitoraġġ tat-tranżazzjonijiet irrappurtati biex jiġu identifikati każijiet ta’ manipulazzjoni tas-suq kienx komprensiv, li huwa prerekwiżit għal sorveljanza effettiva. L-ACER tuża proċess f’żewġ stadji biex timmonitorja l-attività ta’ negozjar fi prodotti tal-enerġija bl-ingrossa (l-ewwel pass huwa skrinjar awtomatiku u t-tieni pass jinkludi valutazzjoni u analiżi inizjali manwali - ara l-Figura 8) biex jiġu individwati u pprevenuti l-manipulazzjoni tas-suq u l-abbuż minn informazzjoni privileġġjata⁸⁹ bl-involviment ta’ software ta’ sorveljanza speċjalizzat (SMARTS) u timijiet speċjalizzati.

117 Skont stħarriġiet dwar l-attivitajiet ta’ monitoraġġ tal-ARN, li ilhom imwettqa fuq bażi annwali mill-2016, ir-rwol tal-ACER huwa importanti peress li l-ARN jistgħu jkopru proporzjon żgħir biss tas-suq tal-elettriku, u b’hekk iserrħu fuq l-ACER biex timmonitorja l-bqija.

118 L-ACER żviluppat allerti bbażati fuq prattiki identifikati bħala riskjużi li jistgħu jindikaw għemil ħażin. Fl-2017, l-ACER ippubblikat lista inizjali li tidentifika 20 minn dawk il-prattiki li qieset meħtieġa għal monitoraġġ effettiv⁹⁰. Il-lista ġiet aġġornata għall-ewwel darba fl-2021, abbażi ta’ konsultazzjonijiet mal-esperti. Il-verżjoni attwali tal-lista tal-ACER fiha dettalji ta’ 29 prattika suspettuża bħal dawn għal swieq kontinwi. Il-lista tal-ACER tinkludi wkoll dettalji ta’ 15-il prattika bħal din għas-swieq tal-irkant.

119 Abbażi tal-valutazzjoni tar-riskju mwettqa mill-ACER, il-prattiki individwati suppost huma dawk bl-akbar impatt, u dawk li jseħħu l-aktar ta’ spiss. Sibna li l-allerti implimentati biex tiġi individwata l-manipulazzjoni jkopru inqas minn nofs il-prattiki suspettużi ta’ riskju għoli u dak medju fuq il-lista tal-ACER. Dan ifisser li għad jeħtieġ li jsir aktar qabel il-monitoraġġ tal-ACER ikun jista’ jitqies effettiv b’mod adegwat.

120 5.5 % biss tal-persunal totali tal-ACER (108 fl-2021, ara t-Tabella 4) huma involuti fit-twettiq ta’ dan il-kompitu, li huwa kritiku biex l-ACER tkun tista’ twettaq il-mandat tagħha. Tim stabbli iżda b’għadd insuffiċjenti ta’ persunal (sitt analisti mill-2017 ’il hawn, u ħamsa fl-2019, inklużi żewġ mexxejja ta’ timijiet) kien responsabbli għall-ipproċessar tal-għadd dejjem jikber ta’ tranżazzjonijiet. Dan iżid konsiderevolment l-għadd medju ta’ allerti ta’ riskju għoli li jiġu pproċessati manwalment mill-analisti (ara t-Tabella 2), bir-riskju li jitbaxxew il-kwalità u l-kompletezza tas-sorveljanza.

121 Minħabba r-restrizzjonijiet tar-riżorsi umani, l-ACER kellha tirrikorri għall-prijoritizzazzjoni: frazzjoni biss tal-allerti attivati ġew ivvalutati manwalment⁹¹. It-tisħiħ ta’ allerti eżistenti u l-iżvilupp ta’ twissijiet addizzjonali (ara l-paragrafu 118) naqsu b’mod sinifikanti, u b’hekk dgħajfu l-kopertura tas-sorveljanza tas-suq⁹² u fl-aħħar mill-aħħar l-effettività tar-REMIT. L-għadd ta’ każijiet ta’ ksur potenzjali tar-REMIT identifikati b’riżultat tas-sorveljanza mill-ACER attwalment huwa baxx (20 biss minn 431 każijiet identifikati ġew individwati mill-ACER matul il-perjodu 2017-2021, ara wkoll l-Anness VIII), u b’hekk il-kontribut tal-ACER kien limitat⁹³.

L-ACER ma għandhiex is-setgħa li tiżgura infurzar nazzjonali konsistenti tar-regoli fil-livell nazzjonali għal prevenzjoni tal-abbuż tas-suq

122 Aħna vvalutajna jekk l-ACER għandhiex l-għodda xierqa biex tiżgura li r-REMIT jiġi applikat sew fil-livell nazzjonali, jekk hijiex kapaċi tiżgura l-koordinazzjoni ta’ u tipprovdi appoġġ lill-ARN fl-investigazzjonijiet tagħhom, u l-impatt tas-sorveljanza tal-ACER f’termini tal-penali applikati għall-abbuż tas-suq.

123 Taħt il-qafas legali attwali, l-ACER ma għandhiex is-setgħa li twettaq investigazzjonijiet, jew li tinforza regoli kontra l-abbuż tas-suq. Dawn id-dmirijiet huma tal-ARN, fi ħdan l-oqfsa legali nazzjonali tagħhom⁹⁴. L-ACER tinnotifika lill-ARN dwar imġiba suspettuża li tidentifika. Abbażi tal-valutazzjoni tagħhom stess, l-ARN imbagħad jiddeċiedu jekk jiftħux investigazzjoni jew le. L-ARN jipprovdu feedback lill-ACER dwar każijiet li ddeċidew li jwarrbu.

124 Jekk meħtieġ, l-ACER tista’ wkoll titlob formalment lill-ARN biex jiftħu investigazzjonijiet⁹⁵; madankollu, ma għandha l-ebda mezz biex tinforza tali talbiet, u dan ma jħallihiex tkun għodda kompletament effettiva. Fil-perjodu awditjat, l-ACER qatt ma kienet użat din is-setgħa.

125 Ir-rwol tal-ACER huwa li tiżgura li l-ARN iwettqu l-kompiti tagħhom skont ir-REMIT b’mod ikkoordinat u konsistenti⁹⁶. Għal dan il-għan, l-ACER għandha l-kompitu li tipproduċi gwida, għalkemm ma tkunx vinkolanti⁹⁷. Sibna li l-ACER tippubblika u taġġorna regolarment il-gwida tagħha dwar l-applikazzjoni tar-REMIT, li attwalment tinsab fis-sitt edizzjoni tagħha. L-ACER tippubblika wkoll noti ta’ gwida li jipprovdu informazzjoni fil-fond dwar tipi speċifiċi ta’ prattiki abbużivi⁹⁸. Id-dokumenti ta’ gwida teknika huma ppreżentati u diskussi ma’ rappreżentanti mill-ARN waqt laqgħat regolari tal-kumitat permanenti għall-monitoraġġ tas-suq.

126 Il-penali huma stabbiliti mil-leġiżlaturi nazzjonali. Ir-REMIT jipprovdi biss ċerti prinċipji ġenerali; jirrikjedi wkoll li l-Istati Membri jinnotifikaw lill-Kummissjoni dwar dispożizzjonijiet dwar penali u kwalunkwe emenda⁹⁹. Aħna sibna li d-DĠ ENER ma ħax miżuri biex jiżgura li l-penali jkunu konsistenti fl-Istati Membri kollha. B’riżultat ta’ dan, il-multi jistgħu jvarjaw minn eluf sa għexieren ta’ miljuni ta’ euro (ara l-Anness VII).

127 Minħabba l-kundizzjonijiet ta’ infurzar laxki murija hawn fuq u d-differenzi sinifikanti fil-penali applikati madwar l-Istati Membri, aħna nqisu li hemm riskju li l-parteċipanti fis-suq jistgħu jisfruttaw il-lakuni jew, agħar minn hekk, li l-Istati Membri jistgħu jikkompetu biex jipprovdu l-aktar ambjent permissiv għall-parteċipanti fis-suq, f’termini ta’ penali u infurzar. Dan ikun ta’ detriment għall-integrità tas-suq.

128 It-tranżazzjonijiet transfruntiera żdiedu minn 51.5 % tat-tranżazzjonijiet totali rrappurtati mill-parteċipanti fis-suq fl-2017, għal 69 % fl-2021. Il-każijiet suspettati ta’ abbuż tas-suq transfruntier qed jiżdiedu wkoll, minn 20 każ fl-2017 (24 % tat-total tal-każijiet ġodda), għal 51 każ fl-2021 (47 % tat-total tal-każijiet ġodda). L-ammont ta’ każijiet transfruntiera b’lura kiber ukoll (ara t-Tabella 3).

129 Ħafna ARN mhumiex mgħammra b’mod xieraq biex janalizzaw swieq kumplessi, jew biex jieħdu inkunsiderazzjoni d-dimensjonijiet multinazzjonali¹⁰⁰. Minħabba prijoritajiet nazzjonali differenti, każijiet transfruntiera b’implikazzjonijiet fuq l-iżvilupp tas-suq intern tal-UE xi drabi jiġu deprijoritizzati.

130 L-ACER ma tistax tipprovdi appoġġ, minkejja li għandha ħarsa ġenerali lejn il-kummerċ transfruntier, xi ħaġa li fit-teorija tikkostitwixxi vantaġġ ta’ valur. Skont l-ACER¹⁰¹, dan huwa minħabba nuqqas ta’ riżorsi. L-appoġġ għall-koordinazzjoni huwa tabilħaqq limitat għall-organizzazzjoni ta’ laqgħat tal-każijiet (l-aktar darbtejn fis-sena) u diskussjonijiet waqt il-laqgħat tal-kumitat permanenti għall-monitoraġġ tas-suq (sitta fis-sena). L-ACER tista’ tistabbilixxi u tikkoordina gruppi investigattivi biex twieġeb għal ksur li jinkludi impatt transfruntier. Madankollu, il-parteċipazzjoni tal-ACER f’timijiet ta’ investigazzjoni transfruntiera twaqqfet minħabba nuqqas ta’ riżorsi¹⁰².

131 L-impatt tal-attività tal-ACER fuq l-individwar tal-abbuż tas-suq fis-suq tal-elettriku bl-ingrossa, u fuq l-infurzar tal-penali, kien baxx. Sa issa, ħlief tnejn, il-multi kollha¹⁰³ imposti għall-manipulazzjoni tas-suq jew għandhom x’jaqsmu ma’ abbużi f’setturi tas-suq mhux immonitorjati mill-ACER (ara l-paragrafu 107), jew inkella ma’ ksur ta’ qabel l-aħħar kwart tal-2017, meta l-ACER bdiet l-attività tagħha ta’ sorveljanza tas-suq (ara l-paragrafu 102 u ara l-Anness VII).

L-ACER b’mod regolari indikat nuqqasijiet ta’ baġit sabiex twettaq sorveljanza tas-suq, iżda ma allokatx ir-riżorsi tajjeb

132 Taħt il-qafas legali, jenħtieġ li l-ACER tingħata r-riżorsi xierqa biex twettaq il-kompiti tagħha¹⁰⁴. Aħna vvalutajna jekk il-Kummissjoni kinitx ipprovdiet lill-ACER riżorsi xierqa, u jekk l-ACER min-naħa tagħha kinitx allokathom kif suppost sabiex twettaq il-mandat tagħha.

133 Fid-dokumenti ta’ programmazzjoni tagħha għall-perjodu 2016-2021, l-ACER regolarment qajmet tħassib li ma kellhiex biżżejjed persunal jew riżorsi, li potenzjalment jipperikola l-kapaċità tagħha li twettaq il-mandat tagħha. Għalkemm in-nuqqas ta’ riżorsi umani u finanzjarji ġie identifikat bħala riskju għall-biċċa l-kbira tal-attivitajiet, dan tqies biss bħala riskju kritiku għall-attivitajiet tar-REMIT mill-Kummissjoni u mill-ACER. Skont l-ACER, in-nuqqas ta’ riżorsi umani u finanzjarji kien ir-raġuni għad-deprijoritizzazzjoni ta’ ħafna attivitajiet tar-REMIT u l-kawża tal-kollass tal-ARIS fl-2020 (ara l-paragrafu 103).

134 Studju indipendenti¹⁰⁵ kkummissjonat mill-Parlament Ewropew sab li kien hemm diskrepanza persistenti bejn it-talbiet baġitarji tal-ACER u l-ammont mogħti mill-Kummissjoni. L-istudju jissuġġerixxi li d-diskrepanza hija riżultat ta’ ħtiġijiet ta’ riżorsi li ġew sottovalutati meta ġew assenjati responsabbiltajiet ġodda lill-ACER (pereżempju r-REMIT), u l-interpretazzjonijiet differenti tal-ACER u tal-awtoritajiet baġitarji dwar il-mandat tal-ACER.

135 Fl-opinjonijiet tagħha dwar l-abbozzi tad-dokumenti ta’ programmazzjoni tal-ACER għall-perjodu 2017-2021, il-Kummissjoni rrakkomandat li l-ACER għandha tittratta r-restrizzjonijiet baġitarji billi tiffoka fuq il-kompiti tagħha b’mandat legali, billi tnaqqas l-għadd ta’ membri tal-persunal li jaħdmu fuq attivitajiet ta’ appoġġ, u billi żżid l-għadd ta’ membri tal-persunal assenjati għal attivitajiet prominenti.

136 Madankollu, sibna li matul il-perjodu 2016-2021, id-daqs tad-dipartiment tas-servizzi korporattivi żdied bi 47 %, minkejja li l-ACER kienet esternalizzat ħafna attivitajiet orizzontali¹⁰⁶, u dan id-dipartiment kien iserraħ fuq ħafna mill-persunal interim impjegat mill-ACER. Matul l-istess perjodu, il-persunal tal-ACER fl-intier tiegħu żdied bi 17 %. Id-daqs taż-żewġ dipartimenti tar-REMIT, li huma l-aktar dipartimenti li jeħtieġu riżorsi, żdied b’14 % biss matul dan il-perjodu (ara t-Tabella 4).

137 Barra minn hekk, f’Diċembru 2021, l-għadd ta’ pożizzjonijiet ekwivalenti full-time (FTE) allokati lit-tim tat-twettiq tal-istrateġija u l-komunikazzjonijiet tal-ACER fi ħdan l-uffiċċju tad-direttur (sitt pożizzjonijiet FTE u tnejn interim) qabeż l-għadd allokat lit-tim tagħha ta’ sorveljanza tas-suq (sitt pożizzjonijiet FTE u żewġ trainees). L-ACER tirrikonoxxi li t-tim responsabbli għas-sorveljanza tas-suq ma għandux biżżejjed persunal (ara l-paragrafu 120). L-allokazzjoni tal-karigi tal-ACER tikser l-Artikolu 41(5) tar-Regolament (UE) 2019/942, li jistipula li l-allokazzjoni tar-riżorsi għall-attivitajiet ta’ komunikazzjoni m’għandhiex tipperikola l-attivitajiet ewlenin tal-ACER.

138 F’diversi okkażjonijiet, l-ACER qajmet twissijiet dwar is-sistema tal-IT tar-REMIT li ma għandhiex riżorsi biżżejjed. Aħna sibna li matul is-snin, il-finanzjament insuffiċjenti wassal għal problemi f’diversi oqsma (pereżempju, infrastruttura u software skaduti u insuffiċjenti, appoġġ inadegwat għall-utenti, u nuqqas ta’ servizzi ta’ ħżin tad-data fit-tul).

139 Fl-2021, l-ACER irnexxielha timplimenta d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni¹⁰⁷ dwar il-ġbir ta’ tariffi għall-finanzjament ta’ attivitajiet tar-REMIT (“tariffi REMIT”). Dan ta lill-ACER fluss ta’ dħul addizzjonali ta’ EUR 8.8 miljun. Dan id-dħul addizzjonali, parzjalment ikkumpensat minn tnaqqis ta’ EUR 2.5 miljun fil-kontribuzzjoni tal-baġit tal-UE għall-baġit tal-ACER, ippermetta lill-ACER iżżid l-ammont tal-baġit tal-2021 għan-nefqa operattiva fuq is-sistema tal-IT tar-REMIT għal EUR 6.2 miljun, jiġifieri 88 % ogħla mill-baġit finali tal-2020. Madankollu, l-approprjazzjonijiet riportati relatati man-nefqa operattiva għas-sistema tal-IT tar-REMIT fl-2021 kienu erba’ darbiet ogħla milli fl-2020 (EUR 4.0 miljun fl-2021, u EUR 1.1 miljun fl-2020). Fil-qosor, għalkemm ir-rata ta’ implimentazzjoni tal-impenji għall-proġett taħt ir-REMIT laħqet is-97.58 %, il-biċċa l-kbira mill-fluss tal-flus iġġenerat mit-tariffi tar-REMIT fl-ewwel sena ma ntefaqx matul is-sena.

140 Fl-2020 l-ACER enfasizzat in-nuqqas ta’ finanzjament bħala raġuni biex jiġu posposti investimenti fis-sistema tal-IT tar-REMIT¹⁰⁸. Barra minn hekk, l-ACER ittardjat l-implimentazzjoni tal-baġit tagħha għall-2021, u ġġustifikat dan bl-inċertezza dwar il-ġbir effettiv tat-tariffi tar-REMIT. Dan imbagħad ittardja l-bidu ta’ bosta proġetti operattivi sa wara t-30 ta’ April 2021, li kienet id-data tas-saldu stabbilita għall-ewwel pagament parzjali tat-tariffi tar-REMIT tal-2021¹⁰⁹. Madankollu, żewġ terzi tat-tariffi tar-REMIT kienu nġabru sa tmiem April 2021, u l-oqsma fejn is-sistema tal-IT tar-REMIT kienet teħtieġ titjib kienu ilhom magħrufa għal snin sħaħ. Dan kien jitlob ippjanar aħjar u azzjoni aktar mgħaġġla.

L-għodod ta’ konverġenza u l-istruttura ta’ governanza tal-ACER ma jikkontribwux għall-effettività u l-akkontabbiltà tagħha

141 Skont ir-Regolament tal-ACER, il-missjoni ewlenija tal-ACER hija li tikkoordina l-ħidma tal-ARN biex tinkiseb implimentazzjoni konverġenti tar-regoli tal-kummerċ transfruntier għas-swieq tal-elettriku. F’din it-taqsima aħna vvalutajna l-kompetenzi tal-ACER kontra l-qafas legali tal-UE u l-benchmarks tal-UE bħall-kompetenzi ta’ aġenziji simili tal-UE u tal-Kummissjoni. L-ACER jenħtieġ li jkollha s-setgħat meħtieġa biex twettaq il-funzjonijiet regolatorji tagħha b’mod effiċjenti, trasparenti, raġunat u fuq kollox indipendenti¹¹⁰. Aħna vvalutajna wkoll l-istruttura ta’ governanza tal-ACER ibbażata fuq ir-rakkomandazzjonijiet tal-OECD biex niżguraw li d-deċiżjonijiet tal-aġenziji regolatorji jittieħdu fuq bażi oġġettiva, imparzjali u konsistenti, mingħajr l-ebda kunflitt ta’ interess, preġudizzju jew influwenza mhux xierqa¹¹¹. L-OECD tirrakkomanda wkoll li l-organizzazzjonijiet u l-uffiċjali pubbliċi għandhom jiżguraw aċċess miftuħ fil-proċess ta’ soluzzjoni jew ġestjoni ta’ sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interess¹¹².

142 L-istituzzjonijiet, il-korpi, l-uffiċċji u l-aġenziji tal-UE jridu wkoll iwettqu xogħolhom bl-aktar mod miftuħ possibbli sabiex jiżguraw il-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili u b’hekk jippromwovu governanza tajba¹¹³. L-ACER hija legalment meħtieġa li tikkomunika b’mod trasparenti dwar ix-xogħol tagħha lill-pubbliku u lil kwalunkwe parti kkonċernata¹¹⁴. Aħna vvalutajna wkoll it-trasparenza online tal-ACER kontra l-benchmarks tal-UE bħall-għodod ta’ aġenziji simili tal-UE u tal-Kummissjoni.

L-għodod ta’ konverġenza tal-ACER ma jippermettux koordinazzjoni sħiħa tal-ARN

143 Is-setgħa tal-ACER li jkollha aċċess għal data kunfidenzjali kienet waħda mill-problemi rikorrenti li ltaqgħet magħha l-ACER waqt l-attivitajiet ta’ monitoraġġ (eż. ara l-paragrafu 81, 82). Ir-Regolament tal-ACER riformulat ta lill-ACER is-setgħa li toħroġ deċiżjonijiet vinkolanti biex titlob informazzjoni mingħand l-ARN, it-TSOs, l-ENTSO-E, u n-NEMOs (l-Artikolu 3). Madankollu, l-ACER ma għandha l-ebda setgħa li timponi penali fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità ma’ tali deċiżjonijiet. Il-Kummissjoni tabilħaqq għandha tali setgħat fejn l-Istati Membri ma jipprovdux informazzjoni suffiċjenti lill-Kummissjoni¹¹⁵.

144 L-ACER tista’, u hekk għamlet, tadotta opinjonijiet u rakkomandazzjonijiet indirizzati lil atturi ewlenin, bħall-ENTSO-E u l-ARN. Ir-Regolament tal-ACER ġeneralment ma jipprovdi l-ebda obbligu għall-ACER biex issegwi dawn. Id-destinatarji (eż. l-ARN, il-Kummissjoni, l-ENTSO-E) mhumiex meħtieġa jirrappurtaw lill-ACER dwar il-konformità tagħhom mal-opinjonijiet/mar-rakkomandazzjonijiet jew li jispjegaw ir-raġunijiet għan-nuqqas ta’ konformità. Tali approċċ (jiġifieri “ikkonforma jew spjega”) huwa stabbilit fir-Regolament tal-ESMA għar-rakkomandazzjonijiet tal-ESMA¹¹⁶.

145 Bl-istess mod, ir-Regolament tal-ACER ma jobbligax lill-ACER timmonitorja l-konformità mad-deċiżjonijiet vinkolanti tagħha (eż. deċiżjonijiet dwar l-adozzjoni ta’ TCMs). L-ACER ma għandhiex is-setgħa tinfurzahom, dawn. Barra minn hekk, il-Kummissjoni qatt ma użat is-setgħat ta’ infurzar tagħha għat-TCMs.

146 B’żieda ma’ dan, ir-Regolament tal-ACER ma jagħtix lill-ACER ċerti għodod ta’ konverġenza superviżorja li huma disponibbli għal aġenziji oħra tal-UE (eż. l-EBA, l-ESMA), pereżempju, rieżamijiet bejn il-pari tal-ARN, jew investigazzjonijiet ta’ ksur tad-dritt tal-UE fuq inizjattiva tagħha stess. Prerogattivi bħal dawn jistgħu jrawmu l-implimentazzjoni tal-output konsultattiv u regolatorju tal-ACER u l-effettività tal-koordinazzjoni tal-prattiki superviżorji tal-ARN jew jiżguraw allinjament aħjar tal-ħidma tal-ENTSO-E mal-interessi tal-UE.

147 It-TSOs jaqilgħu dħul sostanzjali mill-konġestjoni mill-kummerċ transfruntier fis-swieq ta’ ġurnata bil-quddiem (ara l-paragrafu 18). L-ARN iridu jivverifikaw jekk it-TSOs jinvestux tali dħul f’kapaċità ta’ interkonnessjoni f’konformità mar-Regolament-E. L-ACER ma għandha l-ebda mandat speċifiku biex tivvaluta l-użu tad-dħul mill-konġestjoni mit-TSOs, u lanqas biex tikkoordina l-prattiki superviżorji tal-ARN f’dan il-qasam.

L-istruttura ta’ governanza tal-ACER tfixkel l-effettività u l-indipendenza tagħha

148 Id-Direttur tal-ACER huwa meħtieġ jikseb opinjoni favorevoli għall-outputs regolatorji ewlenin (eż. id-deċiżjonijiet tal-ACER dwar l-adozzjoni tat-TCMs, il-biċċa l-kbira mill-aħjar prattiki tagħha, ir-rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet tagħha) mill-Bord tar-Regolaturi (BoR), li jikkonsisti f’rappreżentant wieħed tal-ARN għal kull Stat Membru. Il-BoR japprova wkoll il-ħatra tad-Direttur tal-ACER, li jissottometti tali abbozzi regolatorji lill-BoR għall-approvazzjoni. Filwaqt li l-BoR huwa meħtieġ li jaġixxi fl-interess uniku tal-UE kollha kemm hi, ir-Regolament tal-ACER ma għandu l-ebda salvagwardji leġiżlattivi biex jevita l-involviment tar-rappreżentanti f’deċiżjonijiet tal-BoR li jkunu f’kunflitt ma’ deċiżjonijiet speċifiċi tal-ARN jew mal-interessi nazzjonali (fejn difiżi mill-ARN f’konformità mal-istatus legali tagħhom). Dan għaliex il-valutazzjoni tal-benefiċċji netti tal-benessri nazzjonali u fil-livell tal-UE li joħorġu mill-interventi tal-ACER tista’ tvarja. Bħala tqabbil, xi salvagwardji huma inkorporati fir-reviżjoni tal-2019 tar-Regolament tal-ESMA¹¹⁷.

149 Matul l-awditu, osservajna wkoll nuqqasijiet fl-implimentazzjoni tar-regoli interni tal-ACER¹¹⁸ dwar il-ġestjoni u l-pubblikazzjoni tad-dikjarazzjonijiet tal-interessi għall-membri tal-BoR u tal-Bord Amministrattiv. Aktar trasparenza fil-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-bordijiet u l-gruppi ta’ ħidma tal-ACER tista’ tikkontribwixxi għall-iskrutinju pubbliku tal-interessi konfliġġenti (eż. pubblikazzjoni tal-minuti u r-riżultati tal-votazzjoni, ara l-Anness IX).

150 Billi l-BoR jipprovdi l-opinjonijiet tiegħu abbażi ta’ maġġoranza ta’ żewġ terzi, il-Kummissjoni esprimiet tħassib li minoranza żgħira tista’ tagħmel veto fuq il-proposti tad-direttur tal-ACER, li jwassal għal inizjattivi regolatorji falluti jew imdewma, u li kien hemm kwistjonijiet rikorrenti bl-indipendenza tal-ARN mill-gvernijiet u l-adegwatezza tar-riżorsi tagħhom (rekwiżit tad-Direttiva-E)¹¹⁹. Madankollu, l-ebda riforma ta’ mitigazzjoni ma ġiet inkluża fir-Regolament tal-ACER riformulat. Fl-2021, diskussjoni tal-BoR qajmet tħassib dwar l-indipendenza tal-ARN u d-delimitazzjoni tar-responsabbiltajiet bejn l-ARN u l-gvernijiet nazzjonali¹²⁰. Barra minn hekk, l-għarfien espert estern fl-ACER jiddependi ħafna fuq l-involviment tal-esperti tal-ARN fil-gruppi ta’ ħidma u t-task forces. L-esperti tal-ARN jistgħu wkoll ikunu suġġetti għall-kunflitti ta’ interess imsemmija hawn fuq. Madankollu, mhumiex meħtieġa jiffirmaw xi dikjarazzjoni li tikkonċerna kunflitti ta’ interess.

151 Minkejja li jiġu allokati riżorsi sinifikanti biex jitwettqu l-istrateġija u l-komunikazzjonijiet, l-għodda ewlenija ta’ komunikazzjoni tal-ACER – is-sit web tagħha – titħaddem b’mod ineffettiv. Pereżempju, dokumenti essenzjali mhumiex aċċessibbli faċilment, jew assolutament mhumiex ippubblikati. Is-sit web huwa nieqes mit-trasparenza meħtieġa għal għodda ta’ governanza tajba. F’ċerti każijiet, lanqas biss jikkonforma mar-rekwiżiti regolatorji (ara l-Anness IX).

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

152 Il-proġett ambizzjuż u kumpless tal-kisba tas-suq intern tal-elettriku tfixkel minħabba l-għażla li l-Kummissjoni kienet għamlet tal-għodod regolatorji, li wassal għall-arkitettura legali kumplessa tar-regoli tal-kummerċ transfruntier u għal dewmien. Dan tfixkel ukoll minn dgħufijiet fil-qafas ta’ governanza tal-UE. L-approċċ regolatorju tal-Kummissjoni, kif ukoll l-approċċ ta’ monitoraġġ tal-Kummissjoni u tal-Aġenzija tal-UE għall-Kooperazzjoni tar-Regolaturi tal-Enerġija (ACER) ma kkontribwewx suffiċjentement għat-titjib tal-funzjonament tas-suq tal-elettriku tal-UE. B’żieda ma’ dan, is-sorveljanza tas-suq biex jiġu individwati u skoraġġuti l-abbuż u l-manipulazzjoni tas-suq kienet inkompleta.

153 Il-progress fl-integrazzjoni tas-suq tal-elettriku permezz tal-akkoppjament tas-swieq nazzjonali kollha tal-elettriku meħtieġa mil-linji gwida tan-network tal-UE kien għaddej bil-mod matul il-perjodu 2015-2021. Il-progress fl-integrazzjoni kien imħallat fost l-iskedi ta’ żmien tas-suq (segmenti), u ma kienx ġie ffinalizzat sa tmiem l-2021. Dan kien seba’ snin wara d-data ta’ skadenza inizjali, minkejja li proġetti ewlenin ta’ akkoppjament inbdew volontarjament qabel ma l-linji gwida ġew adottati. L-ebda waħda mil-linji gwida ma kienet attwalment implimentata bis-sħiħ. Għad hemm benefiċċji ekonomiċi mhux sfruttati, li jirriżultaw minn konverġenza akbar fil-prezzijiet, li hija skattata mit-tkabbir tal-kummerċ transfruntier. L-effettività tal-integrazzjoni tas-suq tal-elettriku tfixklet ukoll min-nuqqas ta’ progress fil-kapaċità disponibbli tal-interkonnetturi transżonali (ara l-paragrafu 37 sal-paragrafu 46).

154 Il-kodiċijiet tan-network u l-linji gwida adottati mill-Kummissjoni matul il-perjodu 2015-2017 kienu pass ewlieni fit-twettiq tal-objettivi tal-leġiżlatur tal-UE li jrawwem il-kompetizzjoni transfruntiera fuq il-ġenerazzjoni tal-elettriku u jneħħi l-ostakli regolatorji għall-kummerċ transfruntier. Madankollu, l-approċċ regolatorju tal-Kummissjoni, jiġifieri l-għażla tat-Termini, kundizzjonijiet u metodoloġiji (TCMs) li għandhom jiġu adottati mill-awtoritajiet regolatorji nazzjonali (ARN) u mill-ACER, wassal għall-implimentazzjoni kumplessa żżejjed u mdewma ta’ dawn ir-regoli.

155 Minkejja l-approvazzjoni f’waqtha tal-ACER tat-TCMs taħt il-mandat tagħha, kien hemm dewmien fl-implimentazzjoni tal-kodiċijiet/linji gwida, partikolarment minħabba l-għadd kbir ta’ TCMs, dewmien fil-ftehimiet dwar it-TCMs mill-ARN u l-operaturi tas-sistema ta’ trażmissjoni (TSOs) u proċessi ta’ approvazzjoni ineffiċjenti stabbiliti fil-linji gwida tan-network (ara l-paragrafu 50 sal-paragrafu 56). Fil-valutazzjoni tal-impatt tagħha, il-Kummissjoni ma analizzatx suffiċjentement l-impatti tat-tfassil tas-suq u l-governanza stabbiliti, b’mod partikolari l-aspetti ewlenin relatati mad-delega tax-xogħol regolatorju lill-ARN u lill-ACER, u l-koerenza tat-tfassil tas-suq, eż. l-implikazzjonijiet tal-metodi tal-ipprezzar f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi b’disturbi fis-swieq tal-input u fid-dawl tat-tkabbir fl-enerġija rinnovabbli (ara l-paragrafu 57 sal-paragrafu 61).

Rakkomandazzjoni 1 – Simplifikazzjoni tal-implimentazzjoni tal-qafas regolatorju

Jenħtieġ li l-Kummissjoni:

1. meta tiżviluppa kodiċijiet tan-network ġodda u linji gwida ġodda, tivvaluta b’mod sistematiku l-ispejjeż u l-benefiċċji tal-istabbiliment tal-implimentazzjoni ulterjuri tagħhom permezz tal-adozzjoni ta’ termini u kundizzjonijiet jew metodoloġiji, b’mod partikolari fid-dawl tal-piż amministrattiv li jistgħu jinvolvu għall-ACER, għall-ARN u għal partijiet oħra involuti;
2. tirrivvaluta r-regoli tal-UE li jirregolaw il-formazzjoni tal-prezz tal-elettriku bl-ingrossa fid-dawl tal-kriżi tal-enerġija attwali u ż-żieda fl-enerġija rinnovabbli;
3. tistabbilixxi regoli li jinċentivaw il-flessibbiltà tad-domanda.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: l-2023 għal 1(a) u 1(b); l-2025 għal 1(c).

156 L-għażla tal-Kummissjoni li sserraħ fuq linji gwida tan-network u fuq it-TCMs għall-implimentazzjoni tar-regoli tas-suq – għażla li ngħatat qawwa minħabba l-pressjoni mill-pari mill-partijiet ikkonċernati – tħalli lill-Istati Membri aktar libertà ta’ implimentazzjoni milli b’regolamentazzjoni diretta. Dan imbagħad kien jirrikjedi rwoli ta’ monitoraġġ b’saħħithom għall-korpi tal-UE responsabbli (il-Kummissjoni u l-ACER), biex jiġi żgurat li jkun hemm progress konsistenti fl-implimentazzjoni fl-Istati Membri kollha.

157 L-ACER u l-Kummissjoni għandhom responsabbiltà kondiviża fil-koordinazzjoni tal-infurzar uniformi mill-ARN tal-kodiċijiet/linji gwida tan-network. L-ACER immonitorjat l-adozzjoni tat-TCMs, identifikat dewmien u ġeneralment approvat it-TCMs taħt il-mandat tagħha fi żmien xieraq (ara l-paragrafu 54). Madankollu, naqset milli tieħu rendikont u tirrapporta regolarment lill-Kummissjoni u lill-ARN dwar l-implimentazzjoni tar-rekwiżiti tal-linji gwida tan-network u tat-TCMs, minħabba n-nuqqas ta’ strateġija ta’ monitoraġġ ċara, u restrizzjonijiet fuq ir-riżorsi (ara l-paragrafi 68 sa 78). Il-monitoraġġ mill-ACER tal-effetti tar-regoli tas-suq tfixkel ukoll minn data insuffiċjenti u ma rriżultax f’rakkomandazzjonijiet robusti għall-ARN. L-ACER ma pprovdietx miżuri possibbli biex trawwem l-integrazzjoni tas-suq billi ħarġet opinjonijiet lill-Kummissjoni u lill-Parlament (ara l-paragrafi 80 sa 85).

158 Il-Kummissjoni u l-ACER ma kellhomx qafas komuni għall-monitoraġġ tal-kodiċijiet/linji gwida (ara l-paragrafi 93 sa 97). Il-monitoraġġ tal-ACER ma kkontribwiex għal azzjonijiet ta’ infurzar ikkoordinati mill-ARN. Parzjalment minħabba dispożizzjonijiet mhux ċari fil-linji gwida tan-network jew data ta’ kwalità fqira jew nieqsa (eż. Pjattaforma ta’ Trasparenza), il-monitoraġġ mill-ACER ma kkontribwiex għall-progress fuq aspetti ta’ implimentazzjoni ewlenin, jiġifieri r-rieżaminar taż-żoni tal-offerti u l-massimizzazzjoni tal-kapaċitajiet ta’ interkonnessjoni (il-paragrafi 86 sa 92). Bħala riżultat, l-ACER ma ssodisfatx il-potenzjal tagħha li trawwem l-infurzar f’waqtu u konverġenti tal-linji gwida mill-ARN u, fl-aħħar mill-aħħar, l-integrazzjoni tas-suq tal-elettriku tal-UE.

Rakkomandazzjoni 2 – Tisħiħ tal-qafas ta’ monitoraġġ għal-linji gwida tan-network

1. Jenħtieġ li l-Kummissjoni u l-ACER jiċċaraw l-istrateġija tagħhom fir-rigward tal-monitoraġġ tal-implimentazzjoni u l-effetti tal-kodiċijiet/linji gwida tan-network, u japplikawha b’mod konsistenti maż-żmien u fl-Istati Membri kollha.
2. Bl-appoġġ tal-ACER, jenħtieġ li l-Kummissjoni tirrevedi d-dgħufijiet tal-Pjattaforma ta’ Trasparenza u tal-qafas tad-data dwar l-enerġija tal-UE u, jekk meħtieġ, tadotta miżuri leġiżlattivi korrettivi.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: l-2023 għal 2(a); l-2025 għal 2(b)

159 Il-monitoraġġ mill-ACER tal-integrità tas-swieq tal-elettriku bl-ingrossa (REMIT) mhuwiex eżawrjenti (ara l-paragrafu 117 sal-paragrafu 121). Il-ġbir ta’ data ma kienx komprensiv, ma indirizzax oqsma ta’ riskju prinċipali (ara l-paragrafu 105 sal-paragrafu 108) u s-sistema tal-IT tar-REMIT tfixklet minn nuqqas ta’ investiment (ara l-paragrafu 103). Barra minn hekk, l-infurzar tar-regoli kontra l-abbuż tas-suq kien inkonsistenti minħabba approċċi nazzjonali differenti u minħabba li s-setgħat u r-riżorsi tal-ACER huma limitati. L-ARN għandhom rwol deċiżiv fir-rigward tal-aktar aspetti kruċjali tal-proċess ta’ infurzar (ara l-paragrafu 123 sal-paragrafu 127), u l-ACER ma għandhiex il-mezzi biex tipprovdi valur miżjud fil-koordinazzjoni ta’ investigazzjonijiet transfruntiera, li qed isiru dejjem aktar frekwenti (ara l-paragrafu 128 sal-paragrafu 130). Is-sorveljanza mill-ACER ma wasslitx għal ħafna sanzjonijiet (ara l-paragrafu 131).

160 Sa issa, saret l-akbar enfasi fuq il-ġbir ta’ data ta’ kwalità tajba. Dan huwa aspett ewlieni tar-REMIT, iżda huwa sekondarju għall-għan prinċipali tar-Regolament, li huwa li jiżgura li titwettaq is-sorveljanza tas-suq (ara l-paragrafu 100), u li d-data li tirriżulta tintuża biex issaħħaħ it-trasparenza tas-suq (ara l-paragrafu 113 sal-paragrafu 115).

161 Għaxar snin wara li daħal fis-seħħ, u minkejja l-progress li sar, ir-Regolament tar-REMIT għadu ma wettaqx bis-sħiħ il-potenzjal tiegħu li jipprevjeni l-abbuż tas-suq u jippromwovi t-trasparenza fis-suq tal-elettriku bl-ingrossa għar-raġunijiet deskritti hawn fuq. B’riżultat ta’ dan, is-suq tal-elettriku tal-UE jirriskja li jiġi distort bil-manipulazzjoni tas-suq, għad-detriment tal-konsumaturi finali (ara l-paragrafu 102 sal-paragrafu 140).

Rakkomandazzjoni 3 – Tisħiħ tas-sorveljanza mill-ACER tal-integrità tas-swieq bl-ingrossa

Sabiex ittejjeb is-sorveljanza tas-suq u tevita distorsjonijiet potenzjali tas-suq, jenħtieġ li l-ACER timplimenta bis-sħiħ ir-regolament tar-REMIT, pereżempju billi twettaq il-kopertura tad-data tas-sorveljanza tas-suq tar-REMIT, ittejjeb il-kopertura tal-imġiba abbużiva li timmonitorja, u trawwem kooperazzjoni investigattiva transfruntiera billi tistabbilixxi gruppi investigattivi.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: 2025.

162 Matul il-perjodu 2016-2021, l-ACER ripetutament wissiet li ma kellhiex biżżejjed riżorsi, u li dan in-nuqqas ta’ riżorsi konsegwentement se jkollu impatt negattiv fuq it-twettiq tal-mandat tagħha. Tabilħaqq, l-ACER batiet nuqqasijiet strutturali ta’ baġit (ara l-paragrafu 133 sal-paragrafu 134); madankollu, sibna wkoll evidenza li tagħti x’nifhmu li dawn il-problemi huma aggravati mill-allokazzjoni fqira mill-ACER tar-riżorsi umani u finanzjarji (ara l-paragrafu 135 sal-paragrafu 140).

163 Fl-2021, l-ACER irnexxielha timplimenta l-ġbir tat-tariffi tar-REMIT, li tawha fluss ta’ dħul ġdid ta’ EUR 8.8 miljun. Madankollu, il-biċċa l-kbira mil-likwidità ġġenerata mit-tariffi tar-REMIT baqgħet mhux użata fl-2021. Fil-futur, se jkun kruċjali għall-ACER li tagħmel l-aħjar użu possibbli tar-riżorsi finanzjarji addizzjonali sostanzjali għad-dispożizzjoni tagħha biex tindirizza fil-pront il-kwistjonijiet strutturali.

Rakkomandazzjoni 4 – Tħaffif tal-użu tat-tariffi tar-REMIT biex jiġu indirizzati n-nuqqasijiet fis-sorveljanza tas-suq mill-ACER

Jenħtieġ li l-ACER tħaffef l-użu ta’ riżorsi finanzjarji addizzjonali li tirċievi mit-tariffi tar-REMIT biex tindirizza nuqqasijiet fl-attivitajiet tar-REMIT tagħha (pereżempju, sistema tal-IT li ma għadhiex tintuża, nuqqas ta’ persunal). Jenħtieġ li l-ACER ittejjeb il-monitoraġġ tal-ħtiġijiet ta’ persunal fid-dipartimenti abbażi tal-prijoritajiet stabbiliti tagħha.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: sa tmiem l-2023.

164 Minkejja l-inizjattivi tal-Kummissjoni biex taġġorna r-Regolament tal-ACER, l-ACER għadha tiffaċċja restrizzjonijiet f’termini tal-effettività tas-setgħat u l-governanza meħtieġa biex trawwem l-implimentazzjoni uniformi mill-ARN, mit-TSOs u mill-Operaturi nominati tas-suq tal-elettriku (NEMOs) tar-regoli tas-suq tal-elettriku tal-UE (ara l-paragrafi 143 sa 150).

Rakkomandazzjoni 5 – Tisħiħ tal-governanza tal-ACER

Jenħtieġ li l-Kummissjoni tevalwa u tipproponi titjib fil-governanza tal-ACER billi ssaħħaħ l-indipendenza mill-ARN u l-interessi nazzjonali, is-setgħat tal-infurzar, u l-għodod ta’ konverġenza.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: 2025.

165 L-għodda ewlenija tal-komunikazzjoni tal-ACER – is-sit web tagħha – titħaddem b’mod ineffettiv. Id-dokumenti ewlenin għall-partijiet ikkonċernati u l-pubbliku ġenerali mhumiex aċċessibbli faċilment, jew assolutament mhumiex ippubblikati. Is-sit web huwa nieqes mit-trasparenza meħtieġa għal għodda ta’ komunikazzjoni. F’ċerti każijiet, lanqas biss jikkonforma mar-rekwiżiti regolatorji (ara l-paragrafu 151).

Rakkomandazzjoni 6 – Titjib tat-trasparenza u l-akkontabbiltà tal-ACER

Jenħtieġ li lACER ittejjeb it-trasparenza u l-akkontabbiltà ta’ xogħolha billi tiffaċilita l-aċċess pubbliku għad-dokumenti u d-data li jinsabu fuq is-sit web tagħha, tiżgura l-pubblikazzjoni sħiħa u f’waqtha tad-deċiżjonijiet u tad-data tagħha skont ir-rekwiżiti legali, u tintroduċi politika ta’ trasparenza definita b’mod ċar ibbażata fuq l-aħjar prattiki.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: sal-2024.

166 Il-penali huma għodda importanti biex tiġi żgurata l-konformità mar-rekwiżiti legali tal-UE. Biex jiġu ggarantiti kundizzjonijiet ekwi fl-UE, huwa essenzjali li jiġi żgurat li l-penali jkunu konsistenti fl-Istati Membri kollha.

167 La l-Kummissjoni u lanqas l-ACER ma mmonitorjaw kif l-Istati Membri ttrasponew penali xierqa u kumparabbli fil-liġi domestika, jew kif l-ARN inforzaw kodiċijiet/linji gwida tan-network u drittijiet oħra tal-UE. Ir-REMIT jipprovdi biss għal ċerti prinċipji ġenerali, filwaqt li l-penali huma stabbiliti mil-leġiżlaturi nazzjonali. Aħna sibna li l-Kummissjoni ma aġixxietx biex tiżgura li l-penali kienu konsistenti fl-Istati Membri kollha, la għall-kodiċijiet tan-netwerk u l-linji gwida, u lanqas għar-REMIT (ara l-paragrafi 96 u 126).

Rakkomandazzjoni 7 – Valutazzjoni tal-ħtieġa ta’ qafas għall-applikazzjoni konsistenti tal-penali

Biex titrawwem il-konformità mar-regoli tal-UE u jiġi evitat l-arbitraġġ regolatorju, jenħtieġ li l-Kummissjoni:

1. tivvaluta jekk il-penali għall-ksur tar-regoli tal-UE humiex leġiżlati u applikati b’mod konsistenti fl-Istati Membri kollha.
2. jekk ikun iġġustifikat, tiżviluppa qafas li jistabbilixxi rekwiżiti minimi komuni għall-penali.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: 2023.

Dan ir-rapport ġie adottat mill-Awla IV, immexxija mis-Sur Mihails Kozlovs, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tat-13 ta’ Diċembru 2022.

Annessi

Anness I – Swieq tal-elettriku bl-ingrossa

L-elettriku huwa komodità partikolari. Diversi proprjetajiet jagħmluha meħtieġa li jkun hemm erba’ tipi ta’ suq tal-elettriku bl-ingrossa.

• Ladarba jiġi prodott, l-elettriku ma jistax jinħażen ekonomikament. Barra minn hekk, xi impjanti tal-enerġija jistgħu jibdlu biss il-produzzjoni tagħhom bil-mod, minħabba li jieħdu diversi sigħat biex jistartjaw, u dan jista’ jiġġenera żidiet konsiderevoli fil-prezzijiet li mbagħad jiġu mgħoddija lill-konsumaturi. Dan jagħmilha meħtieġ li jkun hemm swieq ta’ ġurnata bil-quddiem fejn il-produzzjoni tkun tista’ tiġi ppjanata u nnegozjata ġurnata qabel.
• Billi hemm proporzjon dejjem jikber ta’ enerġija rinnovabbli, il-kapaċità tal-ġenerazzjoni tista’ tinbidel malajr. Pereżempju, l-output attwali mir-riħ u mix-xemx huwa impossibbli li jiġi previst u jista’ jkun magħruf biss viċin il-ħin reali. Barra minn hekk, peress li l-elettriku ġġenerat ma jistax jinħażen, il-qtugħ tal-infrastruttura jwassal għal tnaqqis immedjat fil-provvista. Dan jagħmilha meħtieġ li jkun hemm swieq fejn id-domanda ppjanata tista’ tiġi aġġustata fi żmien qasir: is-swieq tal-istess ġurnata.
• Biex jiġi evitat ir-riskju ta’ qtugħ ta’ dawl, id-domanda u l-provvista fil-grilja jridu dejjem ikunu mqabbla. Dan jagħmilha meħtieġ li jkun hemm swieq fejn qrib il-ħin tal-konsenja fiżika, l-operaturi tas-sistema ta’ trażmissjoni (TSOs) jistgħu jakkwistaw l-enerġija meħtieġa biex iżommu l-grilja f’bilanċ: is-swieq tal-ibbilanċjar.
• Il-volatilità tal-prezzijiet spot maħluqa min-nuqqas ta’ ħżin tagħmilha importanti għall-bejjiegħa bl-imnut u l-produtturi li jiħħeġġjaw ir-riskji tagħhom fis-swieq bil-quddiem (dan jista’ jkun snin, xhur jew ġimgħat qabel id-data tal-konsenja).

Billi n-networks iridu jitħaddmu skont limiti ta’ kapaċità sikuri, l-operaturi tas-sistema ta’ trażmissjoni jallokaw il-kapaċità ta’ interkonnessjoni għan-negozju għall-konsenja bejn iż-żoni tal-offerti. Iż-żoni tal-offerti huma żoni tan-network li jenħtieġ li ma jiġux affettwati minn konġestjoni strutturali. Skont it-tip ta’ swieq bl-ingrossa, jintużaw metodi ta’ allokazzjoni differenti. Fis-swieq ta’ ġurnata bil-quddiem, l-operaturi tas-sistema ta’ trażmissjoni jbigħu l-kapaċità ta’ trażmissjoni b’mod impliċitu, bl-użu ta’ algoritmu, li jqabbel il-provvista u d-domanda tal-elettriku u l-kapaċità transżonali. Fis-suq bil-quddiem, id-drittijiet tat-trażmissjoni huma nnegozjati b’mod separat mill-elettriku. L-operaturi tas-sistema ta’ trażmissjoni jistgħu wkoll jieħdu azzjoni ta’ rimedju biex isolvu konġestjonijiet tan-network mhux ippjanati (eż. dispaċċ mill-ġdid u skambju kumpensatorju).

Anness II – Żviluppi prinċipali fl-akkoppjament tal-boroż tal-elettriku

Akkoppjament tas-swieq volontarju:

• 1996-2000: is-swieq spot tal-enerġija Norveġiżi u Żvediżi huma akkoppjati (Nord Pool – skedi ta’ żmien ta’ ġurnata bil-quddiem, tal-istess ġurnata, tal-ibbilanċjar); il-Finlandja u d-Danimarka jingħaqdu ma’ Nord Pool;
• 2006: Il-Belġju, Franza, in-Netherlands jakkoppjaw is-swieq tagħhom (Akkoppjament tas-Swieq Trilaterali, jiġifieri TMC);
• 2010: il-Ġermanja u l-Lussemburgu jingħaqdu mat-TMC (u jiffurmaw l-Ewropa tal-Punent Kontinentali, jiġifieri CWE);
• 2012: l-akkoppjament taċ-Ċekja, l-Ungerija u s-Slovakkja;
• 2013: l-Awstrija tingħaqad mas-CWE;
• 2014: l-akkoppjament tas-CWE, ir-Renju Unit, Nord Pool, l-Estonja, il-Latvja u l-Litwanja; l-akkoppjament ta’ Spanja u l-Portugall mas-CWE; l-akkoppjament tal-Ungerija mar-Rumanija (u jiffurmaw 4M MC);
• 2015: l-akkoppjament tal-Italja ma’ Franza, l-Awstrija u s-Slovenja (u jiffurmaw żona MRC b’19-il Stat Membru akkoppjat);
• 2015: is-CWE timplimenta l-akkoppjament tas-swieq ibbażat fuq il-flussi.

Azzjonijiet obbligatorji (wara l-adozzjoni tal-Linji Gwida/tat-TCMs tas-suq):

• 2018: l-akkoppjament tas-swieq tal-istess ġurnata ta’ 15-il Stat Membru (is-CWE flimkien ma’ Stati Membri kontinentali oħra);
• 2019: seba’ Stati Membri oħra jingħaqdu mal-akkoppjament tal-istess ġurnata;
• 2020: l-akkoppjament ta’ ġurnata bil-quddiem tal-Italja u tal-Greċja;
• 2021: l-akkoppjament ta’ ġurnata bil-quddiem tal-Greċja u tal-Bulgarija; il-proġett ta’ akkoppjament interim ta’ ġurnata bil-quddiem ta’ 4M MC ma’ MRC; l-akkoppjament ta’ ġurnata bil-quddiem tar-Rumanija u tal-Bulgarija; l-akkoppjament tal-istess ġurnata tal-Italja mat-22 Stat Membru akkoppjat l-ieħor.

Anness III – Ħarsa ġenerali lejn ir-rekwiżiti prinċipali inklużi fil-linji gwida tan-network

Anness IV – Organigramma tal-ACER

Anness V – Ħarsa ġenerali lejn il-monitoraġġ taż-żoni tal-offerti tal-ACER

Iż-żoni tal-offerti (BZs) huma żoni ġeografiċi li fihom il-parteċipanti fis-suq ikunu jistgħu jinnegozjaw l-elettriku mingħajr ma jkollhom għalfejn jiksbu l-kapaċità ta’ trażmissjoni biex ikunu jistgħu jsiru t-tranżazzjonijiet tagħhom. Il-linja gwida tas-CACM tgħid li l-allokazzjoni tal-kapaċitajiet lill-parteċipanti fis-swieq għandha tkun ibbażata fuq l-ipprezzar ħieles tal-konġestjoni tat-trażmissjoni fil-fruntieri bejn il-BZs. Il-konfigurazzjoni xierqa tal-BZs tista’ tagħti spinta lill-kapaċità ta’ trażmissjoni disponibbli għall-kummerċ u fl-aħħar mill-aħħar għall-kummerċ u l-kompetizzjoni transfruntiera. Il-BZs jistgħu jiġu mmodifikati bil-qsim, l-amalgamazzjoni jew l-aġġustament tal-konfini taż-żoni.

Il-linja gwida tas-CACM tirrikjedi li l-ACER:

• tevalwa l-impatt tal-konfigurazzjoni tal-BZs fuq l-effiċjenza tas-suq kull tliet snin (“rapport dwar is-suq”), abbażi ta’ rapport tekniku tal-ENTSO-E;
• tiskatta reviżjoni tal-konfigurazzjonijiet eżistenti taż-żoni tal-offerti mit-TSOs rispettivi fil-każ li jiġu identifikati ineffiċjenzi tas-suq.

Il-linja gwida tas-CACM ma tistipulax il-konfigurazzjoni tal-BZs, iżda tippermetti lill-ACER, lill-ARN, lit-TSOs, u lill-Istati Membri f’reġjun ta’ kalkolu tal-kapaċità li jitolbu lit-TSOs rispettivi biex iniedu reviżjoni tal-konfigurazzjonijiet eżistenti tal-BZs. Abbażi ta’ reviżjoni bħal din, it-TSOs se jissottomettu proposta konġunta, li l-Istati Membri rispettivi se jiddeċiedu dwarha.

L-ACER ipprovdiet żewġ rapporti dwar is-suq (fl-2018 u fl-2021) kif meħtieġ mil-linja gwida tas-CACM. Barra minn hekk, l-ACER mexxiet proġett pilota konġunt mal-ENTSO-E dwar il-valutazzjoni u r-reviżjoni tal-BZs (li tnieda fl-2012 qabel l-adozzjoni tal-linja gwida tas-CACM, u ġie ffinalizzat fl-2018).

Minkejja li pprovdiet evidenza dwar ineffiċjenzi għal tliet snin (2015-2017) kif stipulat fil-linja gwida, il-valutazzjoni ġenerali tal-2018 tal-ACER kienet inkonklussiva f’termini tal-ħtieġa li tiġi emendata kwalunkwe BZ speċifika. Wara l-valutazzjoni tagħha, l-ACER ma tatx bidu għal reviżjoni fl-2018 u pprovdiet rakkomandazzjonijiet ġeneriċi għal aktar investigazzjonijiet.

Sibna żewġ tipi ta’ kawża għan-nuqqas ta’ konklużjonijiet ċari:

• L-ACER argumentat li dan kien minħabba data u informazzjoni insuffiċjenti, inkluża evidenza insuffiċjenti pprovduta mill-ENTSO-E.
• Il-valutazzjoni tal-ACER kienet ibbażata fuq ir-rapport ta’ reviżjoni tal-ENTSO-E tal-2018 li jkopri biss ċerti reġjuni tal-UE (mitluba mill-ACER fil-qafas tal-proġett pilota) minflok fuq ir-rapport tekniku tal-ENTSO-E (li sar f’Ottubru tal-2018), minħabba d-dewmien tal-ENTSO-E b’dan ir-rapport (l-iskadenza legali nqabżet bi tliet xhur). /li>

Barra minn hekk, id-distakki fil-qafas legali ma kkontribwewx għaċ-ċarezza tal-argumenti u tal-konklużjonijiet tal-ACER. Il-linja gwida tas-CACM ma tiddefinixxix il-kunċett ta’ BZ u ma tistipulax kriterji speċifiċi għall-valutazzjonijiet mill-ACER tal-BZs. Mhuwiex ċar jekk ir-rapport dwar is-suq ivvalutax bis-sħiħ l-impatt tal-konfigurazzjoni fuq l-effiċjenza tas-suq: L-ACER ma applikatx kriterji bħal-likwidità fis-suq u s-saħħa fis-suq (anke jekk huma msemmija fil-linja gwida tas-CACM, ara l-Artikolu 33).

L-ACER wettqet it-tieni valutazzjoni tal-BZs fl-2021 (li tkopri l-perjodu 2018-2020). Din kienet kemm ineffiċjenti kif ukoll inkonklussiva. Tabilħaqq, ħabtet mar-reviżjoni li għaddejja tal-BZs attivata mill-implimentazzjoni tar-Regolament-E mnedija fl-2020 (l-Artikolu 14). Barra minn hekk, l-ACER tenniet il-konklużjoni li “sa issa, il-konfigurazzjonijiet taż-żoni tal-offerti ma rriflettewx il-konġestjonijiet strutturali sottostanti, iżda pjuttost, isegwu l-aktar il-fruntieri nazzjonali”. Ir-rapport wera li diversi reġjuni kellhom prestazzjoni fqira f’termini ta’ effiċjenza tas-suq. Madankollu, għal darb’oħra, it-tieni rapport ma rrakkomanda l-ebda tibdil fil-konfigurazzjoni, biss studji aktar dettaljati.

Ma hemm l-ebda rekwiżit legali għall-ACER li tipprovdi evalwazzjoni ex post tar-reviżjonijiet tal-BZs. Madankollu, rapport dwar is-suq tal-ACER maħruġ fl-2018 kif ukoll ir-RIM dwar il-linji gwida tas-CACM u l-FCA (2019) taw suġġerimenti lill-Kummissjoni dwar tibdil fil-proċess ta’ reviżjoni tal-BZs, ibbażati fuq it-tagħlimiet meħuda mill-proġett pilota. Is-suġġerimenti tal-ACER kellhom impatt: ir-Regolament-E l-ġdid (l-Artikolu 14) jirrikjedi t-tnedija ta’ proċess ta’ reviżjoni b’karatteristiċi aktar speċifiċi (eż. passi u skadenzi aktar ċari, l-approvazzjoni tal-metodoloġija mill-ACER eċċ.). Madankollu, għadu mhux ċar sa liema punt il-proċeduri u l-kriterji għall-proċess ta’ reviżjoni definiti fil-linja gwida tas-CACM għadhom applikabbli, kemm għal din ir-reviżjoni mfassla mill-ġdid kif ukoll għal oħrajn fil-futur qrib. Il-linja gwida tas-CACM ma ġietx emendata abbażi ta’ dawn ir-rekwiżiti ġodda taħt ir-Regolament-E.

Dan il-proċess ta’ reviżjoni ġdid (skattat mill-Artikolu 14 tar-Regolament-E riformulat) ġie sostanzjalment ittardjat (b’aktar minn sena) minħabba talbiet addizzjonali tal-ACER għal informazzjoni, sabiex tkun tista’ tiddeċiedi dwar konfigurazzjonijiet alternattivi li għandhom jiġu kkunsidrati mir-reviżjoni li ġejja tat-TSOs tal-BZs.

Anness VI – Il-parteċipazzjoni tal-ARN fil-Grupp ta’ Ħidma tal-ACER dwar l-Elettriku (2019-2021)

Anness VII – Deċiżjonijiet ta’ infurzar tal-ARN dwar ir-REMIT – Suq tal-elettriku bl-ingrossa (status fl-4 ta’ Ġunju 2022)

Anness VIII – Għadd totali ta’ każijiet ġodda ta’ ksur potenzjali tar-REMIT kull sena u għal kull ARN

Anness IX – Sit web tal-ACER: għodda ewlenija ta’ trasparenza mmexxija b’mod ineffettiv

Is-sit web tal-ACER ma jilħaqx l-aspettattivi meta mqabbel mas-sit web tal-Kummissjoni jew ma’ dawk ta’ aġenziji oħra tal-UE. Pereżempju:

• Is-sit web mhuwiex faċli għall-utent biex jikkonsultah. Meta mqabbla mas-siti web tal-Kummissjoni jew tal-ESMA, l-għodda tat-tiftix għas-sit web kollu hija impreċiża, u ħafna drabi ma tagħti l-ebda riżultat meta tfittex dokument speċifiku. Peress li l-ebda għażla ta’ filtrazzjoni mhija disponibbli, l-utenti esterni ma jistgħux jirkupraw lottijiet ta’ dokumenti bbażati fuq kriterji speċifiċi. L-għodda tal-filtrazzjoni li suppost tippermetti lill-utenti esterni jfittxu notifiki speċifiċi tal-ARN relatati mat-TCMs ma taħdimx¹²².
• Mhux it-TCMs kollha huma disponibbli pubblikament fuq is-sit web tal-ACER, u ma hemm l-ebda indikazzjoni dwar liema verżjonijiet huma fis-seħħ u liema ġew sostitwiti.
• Is-sit web ma jipprovdix dettalji ta’ kif titlob aċċess mingħand l-ACER għal dokumenti li mhumiex aċċessibbli direttament.
• L-ACER ma tippubblikax dokumenti dwar l-attivitajiet tal-gruppi ta’ ħidma, tat-task forces jew tal-gruppi ta’ esperti tal-ACER: pereżempju, minuti jew aġendi ta’ laqgħat, lista ta’ parteċipanti fil-laqgħat, pjanijiet ta’ azzjoni, riżultati, jew rappurtar. Ir-regoli interni tal-ACER jeħtieġu trasparenza fir-rigward ta’ laqgħat ma’ organizzazzjonijiet u individwi li jaħdmu għal rashom¹²³.
• Il-minuti tal-laqgħat tal-Bord tar-Regolaturi ma jiddokumentawx liema ARN ivvutaw kontra deċiżjonijiet u opinjonijiet speċifiċi, jew għaliex.
• Ċerti dokumenti li l-pubblikazzjoni tagħhom hija rekwiżit legali ma jiġu ppubblikati xejn¹²⁴. Pereżempju, dokumenti ta’ sfond għal-laqgħat tal-Bord Amministrattiv jew tal-Bord tar-Regolaturi¹²⁵. Barra minn hekk, xi deċiżjonijiet tad-Direttur jew deċiżjonijiet AB ma kinux disponibbli¹²⁶, u l-ebda dokument uffiċjali ma ġie ppubblikat mill-Bord tar-Regolaturi fl-2022¹²⁷.
• Id-data għal kull MMR, pereżempju, hija mehmuża mal-edizzjoni tal-MMR rispettiv, minflok ma tinħoloq bażi tad-data waħda li tista’ ssir tfittxija fiha bbażata fuq filtri, u li tista’ tiġġenera serje ta’ żmien¹²⁸.
• L-ACER ma tippubblika l-ebda data mill-bażi tad-data tar-REMIT (ara l-paragrafu 114) u ċerta data tal-MMR ma tiġix ippubblikata¹²⁹ (l-ebda ġustifikazzjoni mhija disponibbli pubblikament).

Akronimi u abbrevjazzjonijiet

ACER: Aġenzija tal-UE għall-Kooperazzjoni tar-Regolaturi tal-Enerġija

ARN: Awtorità regolatorja nazzjonali

CACM: Linja gwida dwar l-allokazzjoni tal-kapaċitajiet u l-ġestjoni tal-konġestjoni

DĠ COMP: Il-Kummissjoni – id-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni

DĠ ENER: Il-Kummissjoni – id-Direttorat għall-Enerġija

DSO: Operatur tas-sistema tad-distribuzzjoni

ENTSO-E: Network Ewropew għall-Operaturi tas-Sistema ta’ Trażmissjoni tal-Elettriku

ESMA: Awtorità Ewropea tat-Titoli u s-Swieq

EU-DSO: Operatur tas-sistema tad-distribuzzjoni Ewropew

NEMO: Operatur nominat tas-suq tal-elettriku

OECD: Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi

Regolament-E/Direttiva-E: Regolament/Direttiva dwar l-Elettriku

REMIT: Regolament dwar l-Integrità u t-Trasparenza tas-Swieq tal-Enerġija bl-Ingrossa

RIM: Rapport ta’ implimentazzjoni u monitoraġġ

TCMs: Termini, kundizzjonijiet u metodoloġiji

TSO: Operatur tas-sistema ta’ trażmissjoni

Glossarju

Barra l-borża: In-negozjar bejn il-parteċipanti fis-suq, bilateralment jew permezz ta’ sensar, mingħajr l-involviment ta’ borża tal-elettriku.

Borża tal-elettriku: Is-suq virtwali għan-negozjar tal-elettriku bl-ingrossa skont regoli formali.

Interkonnettur: Il-konnessjoni fiżika tan-network tat-trażmissjoni bejn żewġ żoni tal-offerti jew pajjiżi.

Kapaċità ta’ trażmissjoni: L-ammont ta’ enerġija li jista’ jiġi ttrasportat bejn iż-żoni tal-offerti fil-grilja tal-enerġija.

Konġestjoni tan-network: Is-sitwazzjoni li fiha l-provvista tal-elettriku taqbeż il-kapaċità tal-grilja.

Operatur tas-sistema ta’ trażmissjoni: Il-kumpanija responsabbli għal grilja nazzjonali ta’ vultaġġ għoli.

Suq bil-quddiem: Is-suq li fih l-elettriku kif ukoll id-drittijiet tat-trażmissjoni huma nnegozjati jiem, ġimgħat jew xhur qabel il-konsenja.

Suq ta’ ġurnata bil-quddiem: Is-suq li fih il-kapaċità tal-elettriku u tat-trażmissjoni hija nnegozjata ġurnata bil-quddiem il-ġurnata tal-konsenja.

Suq tal-elettriku bl-ingrossa: Is-suq li fih jiġi nnegozjat l-elettriku bejn kumpaniji tal-ġenerazzjoni u kumpaniji tal-bejgħ bl-imnut, li jinvolvi wkoll intermedjarji finanzjarji, kummerċjanti tal-enerġija u konsumaturi kbar.

Suq tal-ibbilanċjar: Is-suq għan-negozjar tal-enerġija meħtieġa biex tibbilanċja l-provvista mad-domanda fil-grilja elettrika f’ħin reali, imħaddem mill-operaturi tas-sistema ta’ trażmissjoni.

Suq tal-istess ġurnata: Is-suq li fih il-kapaċità tal-elettriku u tat-trażmissjoni hija nnegozjata fl-istess ġurnata bħall-konsenja tal-elettriku.

Termini, kundizzjonijiet u metodoloġiji: L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi li jikkomplementaw il-kodiċijiet u l-linji gwida tan-network, u li huma meħtieġa għall-implimentazzjoni tagħhom.

Żona tal-offerti: L-akbar żona ġeografika li fiha l-parteċipanti fis-suq ikunu jistgħu jinnegozjaw l-enerġija mingħajr ma jkollhom għalfejn jiksbu kapaċità ta’ trażmissjoni.

Risposti tal-Kummissjoni

https://www.eca.europa.eu/mt/Pages/DocItem.aspx?did=63214

Risposti tal-ACER

https://www.eca.europa.eu/mt/Pages/DocItem.aspx?did=63214

Kronoloġija

https://www.eca.europa.eu/mt/Pages/DocItem.aspx?did=63214

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jippreżentaw ir-riżultati tal-awditi li twettaq ta’ politiki u programmi tal-UE, jew ta’ suġġetti relatati mal-ġestjoni minn oqsma baġitarji speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar bil-għan li dawn iħallu impatt massimu billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi futuri u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni twettaq mill-Awla IV tal-Awditjar, Regolamentazzjoni tas-swieq u ekonomija kompetittiva, li hija mmexxija minn Mihails Kozlovs, Membru tal-QEA. L-awditu tmexxa minn Mihails Kozlovs, Membru tal-QEA, li ngħata appoġġ minn Edite Dzalbe, Kap tal-Kabinett u minn Laura Graudiņa, Attaché tal-Kabinett; Valeria Rota u Juan Ignacio Gonzalez Bastero, Maniġers Prinċipali; Stefano Sturaro, Kap tal-Kompitu; Adrian Savin, Deputat Kap tal-Kompitu, Marc Hertgen u Satu Levelä-Ylinen, Awdituri. Richard Moore u Laura Mcmillan ipprovdew appoġġ lingwistiku. Zsolt Varga pprovdiet appoġġ tad-data.

Mix-xellug għal-lemin: Adrian Savin, Stefano Sturaro, Laura Graudina, Mihails Kozlovs, Edite Dzalbe, Juan Ignacio Gonzalez Bastero.

Noti finali

¹ Strateġija tal-UE dwar l-enerġija (2015), p. 3.

² Ir-Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni “Rapport tal-2020 dwar l-Istat tal-Unjoni tal-Enerġija skont ir-Regolament (UE) 2018/1999 dwar il-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija u tal-Azzjoni Klimatika”, 14.10.2020 COM(2020) 950 final, p. 10.

³ L-Artikolu 194 tat-TFUE.

⁴ Ir-Regolament (KE) Nru 713/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2009 li jistabbilixxi Aġenzija għall-Kooperazzjoni tar-Regolaturi tal-Enerġija.

⁵ Ir-Regolament (UE) Nru 1227/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2011 dwar l-integrità u t-trasparenza tas-swieq tal-enerġija bl-ingrossa.

⁶ https://www.acer.europa.eu/

⁷ https://www.entsoe.eu/

⁸ COM(2021) 660 final tat-13 ta’ Ottubru 2021: L-indirizzar taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija: sett ta’ għodod għall-azzjoni u l-appoġġ.

⁹ COM(2022) 108 final tat-8 ta’ Marzu 2022: REPowerEU: Azzjoni Ewropea Konġunta għal enerġija aktar affordabbli, sikura u sostenibbli.

¹⁰ https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/mt/ip_22_3131

¹¹ L-Opinjoni 04/2022 – REPower EU.

¹² Ir-Rapport Speċjali 16/2015 tal-QEA, il-paragrafi 113 u 115.

¹³ Ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) 2015/1222 tal-24 ta’ Lulju 2015 li jistabbilixxi Linji Gwida dwar l-Allokazzjoni tal-Kapaċità u l-Ġestjoni tal-Konġestjoni (CACM).

¹⁴ Ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) 2016/1719 tas-26 ta’ Settembru 2016 li jistabbilixxi linja gwida dwar l-allokazzjoni bil-quddiem tal-kapaċità (FCA).

¹⁵ Ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) 2017/2195 tat-23 ta’ Novembru 2017 li jistabbilixxi linja gwida dwar l-ibbilanċjar tal-elettriku (EB).

¹⁶ Il-Konklużjonijiet adottati mill-Kunsill Ewropew fl-4 ta’ Frar 2011.

¹⁷ MMR 2013 tal-ACER, il-paragrafu 288.

¹⁸ ACER’s Final Assessment of the EU Wholesale Electricity Market Design (2022), p. 22.

¹⁹ MMR 2020 tal-ACER – suq tal-elettriku bl-ingrossa, p. 53.

²⁰ ACER’s Final Assessment of the EU Wholesale Electricity Market Design (2022), p. 37 u 44.

²¹ https://www.ceer.eu/documents/104400/-/-/8fca26ef-8791-7da0-1fa2-e64518b4ebf8

²² L-Artikolu 16.3 tar-Regolament-E ta’ qabel u l-paragrafu 1.7 tal-Anness I; l-Artikolu 16.4 tar-Regolament-E attwali.

²³ Ir-Rapport 2016 tal-ACER dwar il-monitoraġġ tas-suq.

²⁴ https://eepublicdownloads.entsoe.eu/clean-documents/Publications/ENTSO-E general publications/ENTSO-E_PowerFacts_2019.pdf

²⁵ Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tal-15-16 ta’ Marzu 2002 u tat-23-24 ta’ Ottubru 2014.

²⁶ Il-Premessa 74 tar-Regolament-E.

²⁷ L-Artikolu 288 tat-TFUE.

²⁸ Ir-“Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-OECD dwar il-Politika Regolatorja u l-Governanza”, 2012.

²⁹ https://www.acer.europa.eu/events-and-engagement/news/acer-provides-recommendation-reasoned-amendments-capacity-allocation-and congestion management regulation

³⁰ Ara, pereżempju, l-Artikolu 9(11) tal-linja gwida dwar is-CACM.

³¹ L-“istrumenti għal regolamentazzjoni aħjar” tal-Kummissjoni.

³² “Adapting market design to high shares of variable renewable energy” (IRENA, 2017), it-Taqsima 2.2.

³³ REPowerEU: Azzjoni Ewropea Konġunta għal enerġija aktar affordabbli, sigura u sostenibbli (COM(2022) 108 final).

³⁴ https://op.europa.eu/mt/publication-detail/-/publication/38fbccf2-35de-11eb-b27b-01aa75ed71a1/language-mt

³⁵ ir-Rapport 2013 tal-ACER dwar il-monitoraġġ tas-suq, il-paragrafu 237.

³⁶ https://documents.acer.europa.eu/en/The_agency/Organisation/Documents/ Energy Prices_Final.pdf

³⁷ “Investment perspectives in electricity markets” (SWD(2015) 142).

³⁸ https://op.europa.eu/mt/publication-detail/-/publication/be5268ba-3609-11ec-bd8e-01aa75ed71a1/language-mt.

³⁹ OECD Best Practice Principles for Regulatory Policy Regulatory Enforcement and Inspections, 2014.

⁴⁰ Ir-“Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-OECD dwar il-Politika Regolatorja u l-Governanza”, 2012.

⁴¹ L-Artikolu 5.1.e tar-Regolament tal-ACER (UE) 2019/942 u l-Artikolu 6.6 tar-Regolament tal-ACER ta’ qabel (KE) 713/2009.

⁴² L-Artikolu 14(2) tar-Regolament tal-ACER (UE) 2019/942 u l-Artikolu 10(2) tar-Regolament tal-ACER ta’ qabel (KE) 713/2009.

⁴³ L-Artikolu 11 tar-Regolament-E ta’ qabel u l-Artikolu 15 tar-Regolament-E attwali.

⁴⁴ L-Artikolu 17 TUE.

⁴⁵ COM(2015) 80 final.

⁴⁶ L-Artikolu 32 tad-Deċiżjoni 8/2019 tal-Bord Amministrattiv dwar ir-Regolament Finanzjarju tal-ACER.

⁴⁷ Ġew stabbiliti Kumitati Ewropej tal-Partijiet Ikkonċernati (ESCs) biex jinfurmaw u jikkonsultaw lill-partijiet ikkonċernati dwar ir-rekwiżiti inklużi fil-kodiċijiet/linji gwida tan-network tal-elettriku matul il-perjodu ta’ implimentazzjoni. Mill-2015, l-ACER u l-ENTSO-E kkoorganizzaw tliet ESCs, wieħed għal kull familja ta’ kodiċijiet (suq, operat tas-sistema, konnessjoni tal-grilja).

⁴⁸ https://ec.europa.eu/info/events/european-electricity-regulatory-forum-florence-forum_en#past-events

⁴⁹ https://www.entsoe.eu/network_codes/esc/#network-code-implementation-and-monitoring-group

⁵⁰ L-ENTSO-E jippubblika rapport annwali dwar l-implimentazzjoni tas-CACM u l-FCA msejjaħ “Rapport tas-Suq” (2016-2021) u żewġ rapporti dwar il-linja gwida dwar is-suq tal-ibbilanċjar (2020.2022): https://www.entsoe.eu/network_codes/monitoring/

⁵¹ https://surveys.acer.europa.eu/eusurvey/runner/ACERnotification

⁵² Ara l-paragrafu 123 tar-rapport ta’ implimentazzjoni tal-ACER dwar il-linji gwida tas-CACM/tal-FCA: Minħabba nuqqas ta’ riżorsi, l-ACER ma setgħetx issegwi b’mod attiv id-diskussjonijiet kollha fir-reġjuni kollha tal-kalkolu tal-kapaċità.

⁵³ MMR – wholesale electricity markets 2020, p. 15 (it-Tabella i u ii).

⁵⁴ https://www.eia.gov/.

⁵⁵ F’konformità mar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 543/2013.

⁵⁶ A review of the ENTSO-E Transparency Platform - Output 1' (2017).

⁵⁷ ACER report on the result of monitoring the margin available for cross-zonal electricity trade in the EU in the second half of 2020.

⁵⁸ L-Artikolu 11(3) tar-Regolament-E ta’ qabel u l-Artikolu 15(3) tar-Regolament-E l-ġdid.

⁵⁹ L-Artikolu 34(7) tal-linja gwida dwar is-CACM.

⁶⁰ L-Opinjoni 6/2019 tal-ACER.

⁶¹ L-Artikolu 16 tar-Regolament-E riformulat.

⁶² Ir-Rakkomandazzjoni 1/2019 tal-ACER dwar l-implimentazzjoni tal-marġni minimu disponibbli għall-kummerċ transżonali; żewġ Rapporti tal-ACER dwar ir-riżultat tal-monitoraġġ tal-marġni disponibbli għall-kummerċ tal-elettriku transżonali fl-UE (ippubblikati fl-2020 u fl-2021).

⁶³ L-Artikolu 15 tar-Regolament-E riformulat jirrikjedi biss li t-TSOs jissottomettu l-valutazzjonijiet ta’ konformità annwali tagħhom u l-pjanijiet ta’ konformità lill-ACER.

⁶⁴ Ir-Rakkomandazzjoni 1/2019 tal-ACER dwar l-implimentazzjoni tal-marġni minimu disponibbli għall-kummerċ transżonali skont l-Artikolu 16(8) tar-Regolament (UE) 2019/943.

⁶⁵ L-Artikolu 37 tad-Direttiva 2009/72/KE.

⁶⁶ Ir-Regolament (UE) Nru 1227/2011, il-Premessi (1), (2) u (3).

⁶⁷ L-Artikolu 18 tar-REMIT.

⁶⁸ Ir-Rapport ta’ Kull Tliet Xhur dwar is-swieq Ewropej tal-elettriku – Q4 2020.

⁶⁹ REMIT Quarterly Q2/2022; 6th REMIT Forum, is-slajd 86 tal-preżentazzjoni.

⁷⁰ L-Artikolu 4 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 1348/2014.

⁷¹ No-action relief letters tas-7 ta’ Jannar 2015 (ACER-VZ-pp 2015-3), tal-15 ta’ Diċembru 2016 (ACER-VZ-MG-mm-up-201 6-662) u tal-14 ta’ Diċembru 2017 (ACER-VZ-MG-tl-653). Mill-2018 ’il hawn, in-“no-action relief letters” twaqqfu, għalkemm inżammet il-politika. Kienet sempliċement miżjuda mad-Dokument ta’ Programmazzjoni (PD), pereżempju, fit-taqsima 2.10 f’p. 115 tal-PD tal-2019: Barra minn hekk, l-Aġenzija mhux se titlob ir-rappurtar ta’ kuntratti rapportabbli fuq talba tal-Aġenzija skont l-Artikolu 4(1) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 1348/2014 fl-2019.

⁷² L-Artikolu 4 tar-Regolament (UE) Nru 1227/2011.

⁷³ L-Artikolu 2(1) tar-Regolament (UE) Nru 1227/2011.

⁷⁴ jiġifieri informazzjoni relatata mal-kapaċità u l-użu tal-faċilitajiet għall-produzzjoni, għall-ħżin, għall-konsum jew għat-trażmissjoni tal-elettriku, inkluż in-nuqqas ta’ disponibbiltà ppjanat jew mhux ippjanat ta’ dawn il-faċilitajiet.

⁷⁵ L-Artikolu 10 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 1348/2014.

⁷⁶ L-Artikolu 7(3) tar-Regolament (UE) Nru 1227/2011.

⁷⁷ Ittra Miftuħa dwar l-iżvelar ta’ Informazzjoni Privileġġjata u l-użu ta’ Pjattaformi ta’ Informazzjoni Privileġġjata (IIPs) tat-30 ta’ Mejju 2018 – ACER-VZ-az-jws-tl-2018-266.

⁷⁸ ACER Guidance on the application of Regulation (EU) 1227/2011 of the European Parliament and of the Council of 25 October 2011 on wholesale energy market integrity and transparency 6th Edition, it-Taqsima 4.2.1.

⁷⁹ https://www.acer-remit.eu/portal/list-inside-platforms

⁸⁰ L-Artikolu 16(1) tar-Regolament (UE) Nru 1227/2011.

⁸¹ L-Artikolu 10 tar-Regolament (UE) Nru 1227/2011.

⁸² L-Artikolu 12(1) tar-Regolament (UE) Nru 1227/2011.

⁸³ AT, FR, Sl, DK, DE, SE, NL HU, FI, BE.

⁸⁴ IT, LT, RO, LV, CZ - preżentazzjoni tal-ACER tal-4 ta’ Marzu 2021.

⁸⁵ REMIT Forum 2021 – Special session: “REMIT data and technology” – REMIT data features – is-slajd 3.

⁸⁶ L-Artikolu 12(2) tar-Regolament (UE) Nru 1227/2011.

⁸⁷ Id-Dokument ta’ Programmazzjoni tal-ACER 2020-2022, p. 79.

⁸⁸ Il-Forum tar-REMIT 2021, Sessjoni speċjali “REMIT data and technology” – Information Management and Technology, is-slajd 7.

⁸⁹ Ir-Rapport Annwali 2016 tar-REMIT, p. 25.

⁹⁰ CAAR 2017, p. 8.

⁹¹ CAAR 2020, p. 34.

⁹² CAAR 2020, p. 33.

⁹³ Is-sorveljanza tas-suq imwettqa mill-ACER bdiet fl-aħħar tliet xhur tal-2017.

⁹⁴ L-Artikolu 13 tar-Regolament (UE) Nru 1227/2011.

⁹⁵ L-Artikolu 16(4) tar-Regolament (UE) Nru 1227/2011.

⁹⁶ L-Artikolu 16(1) tar-Regolament (UE) Nru 1227/2011.

⁹⁷ L-Artikolu 16(4) tar-Regolament (UE) Nru 1227/2011.

⁹⁸ In-Nota ta’ Gwida 1/2017 - Wash Trades; in-Nota ta’ Gwida 1/2018 – Transmission Capacity Hoarding; in-Nota ta’ Gwida 1/2019 – Layering and Spoofing.

⁹⁹ L-Artikolu 18 tar-Regolament (UE) Nru 1227/2011.

¹⁰⁰ “1/3 tal-ARN enfasizzaw nuqqas ta’ riżorsi (finanzjament) li fil-fehma tagħhom mhuwiex konsistenti mal-prinċipji tal-indipendenza tal-ARN” Kunsill tar-Regolaturi Ewropej, Rapport dwar il-Monitoraġġ tal-Indipendenza tal-ARN, April 2021, p. 7.

¹⁰¹ CAAR 2020, p. 17.

¹⁰² CAAR 2020, p. 33.

¹⁰³ BNETZ (DE NRA) deċiżjonijiet tat-30 ta’ Settembru 2021 kontra Energy Denmark A/S (id-Danimarka) għal EUR 200 000 u kontra Optimax Energy GmbH (il-Ġermanja) għal EUR 175 000.

¹⁰⁴ Ir-Regolament 942/2019 riformulat tal-ACER, il-Premessa 37.

¹⁰⁵ Budget and staffing needs for the Agency for the Cooperation of Energy Regulators (ACER), PE 658.177, Novembru 2020.

¹⁰⁶ Minn Settembru 2010 ’il hawn, l-ACER esternalizzat il-kalkoli tagħha tas-salarji u l-intitolamenti tal-persunal lill-PMO, u minn Settembru 2017 ’il hawn, esternalizzat il-kontabbiltà tagħha lid-DĠ BUDG. Hija esternalizzat ukoll l-appoġġ, il-manutenzjoni u l-iżvilupp tal-IT lil kuntratturi esterni u lill-Kummissjoni [ABAC, ARES, SYSPER].

¹⁰⁷ Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni (UE) 2020/2152 tas-17 ta’ Diċembru 2020.

¹⁰⁸ CAAR 2020.

¹⁰⁹ CAAR 2021, p. 84.

¹¹⁰ Ir-Regolament (UE) 2019/942 tal-ACER, il-premessa 33.

¹¹¹ Ir-“Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-OECD dwar il-Politika Regolatorja u l-Governanza”, 2012.

¹¹² Ir-“Rakkomandazzjoni tal-OECD tal-Kunsill dwar il-Linji Gwida tal-OECD għall-Immaniġġjar ta’ Kunflitt ta’ Interess fis-Servizz Pubbliku”, 2003.

¹¹³ L-Artikolu 15 TFUE.

¹¹⁴ L-Artikolu 14.2 tar-Regolament 942/2019 (ir-Regolament tal-ACER riformulat).

¹¹⁵ L-Artikolu 22 tar-Regolament-E ta’ qabel u l-Artikolu 66 tar-Regolament-E.

¹¹⁶ Ir-Regolament (UE) Nru 1095/2010 li jistabbilixxi Awtorità Superviżorja Ewropea (Awtorità Ewropea tat-Titoli u s-Swieq), l-Artikoli 14,15,16. Dispożizzjonijiet simili jinsabu fir-Regolamenti tal-EBA u tal-EIOPA.

¹¹⁷ Pereżempju, l-ARN jistgħu ma jibqgħux jivvutaw f’panels dwar każijiet ta’ “ksur tad-dritt tal-Unjoni” li jikkonċernaw lilhom infushom (l-Art. 41 tar-Regolament tal-ESMA).

¹¹⁸ Id-Deċiżjoni 02/2015 tal-Bord Amministrattiv tal-ACER.

¹¹⁹ Ara wkoll Commission Evaluation of the third energy package: SWD(2016) 412 final, it-Taqsima 7.1.1.

¹²⁰ https://documents.acer.europa.eu/Official_documents/BoR/Meeting_Docs/ A21-BoR-98-02.pdf.

¹²¹ Il-kapaċità ta’ trażmissjoni netta tirrappreżenta l-ammont massimu kkalkulat ex ante ta’ enerġija li jista’ jiġi trasferit permezz ta’ interkonnettur f’ċerta direzzjoni, meta l-marġni ta’ affidabbiltà (jiġifieri l-fattur ta’ sikurezza) jiġi skontat.

¹²² https://surveys.acer.europa.eu/eusurvey/publication/ACERnotification.

¹²³ Id-Deċiżjoni 2017-35 tad-Direttur dwar il-pubblikazzjoni ta’ informazzjoni dwar laqgħat ma’ organizzazzjonijiet jew individwi li jaħdmu għal rashom.

¹²⁴ L-Artikolu 14(4) tar-Regolament (UE) 2019/942 u l-Artikolu 10(4) tar-Regolament ta’ qabel (KE) Nru 713/2009

¹²⁵ Pereżempju, ir-rapport tal-ACER dwar l-Użu tad-Dħul mill-Konġestjoni 2020.

¹²⁶ Pereżempju, l-ebda Deċiżjoni uffiċjali tad-Direttur ma ġiet ippubblikata dwar l-istabbiliment tal-Kumitat tar-REMIT.

¹²⁷ https://acer.europa.eu/the-agency/organisation-and-bodies/board-of-regulators/bor-official-documents.

¹²⁸ Pereżempju, https://ec.europa.eu/energy/data-analysis/energy-union-indicators/scoreboard_en.

¹²⁹ MMR – wholesale electricity markets 2020, p. 15 (data għat-Tabelli i u ii).

Kuntatt

IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet: eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (https://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2023

PDF	ISBN 978-92-847-9317-4	ISSN 1977-5741	doi:10.2865/442226	QJ-AB-23-003-MT-N
HTML	ISBN 978-92-847-9353-2	ISSN 1977-5741	doi:10.2865/759954	QJ-AB-23-003-MT-Q

DRITTIJIET TAL-AWTUR

© L-Unjoni Ewropea, 2023

Il-politika tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri (QEA) dwar l-użu mill-ġdid hija stabbilita fid-Deċiżjoni Nru 6-2019 tal-QEA dwar il-politika tad-data miftuħa u l-użu mill-ġdid ta’ dokumenti.

Sakemm ma jkunx indikat mod ieħor (eż. f’avviżi individwali dwar id-drittijiet tal-awtur), kontenut tal-QEA li huwa proprjetà tal-UE huwa liċenzjat taħt il-liċenzja Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Għalhekk, bħala regola ġenerali, l-użu mill-ġdid huwa awtorizzat dment li jingħata kreditu xieraq u li kwalunkwe bidla tiġi indikata. Dawk li jużaw mill-ġdid il-kontenut tal-QEA ma jistgħux jgħawġu t-tifsira jew il-messaġġ oriġinali. Il-QEA ma għandhiex tkun responsabbli għal kwalunkwe konsegwenza relatata mal-użu mill-ġdid.

Irid jinkiseb permess addizzjonali jekk kontenut speċifiku juri individwi privati identifikabbli, eż. f’ritratti li jkun fihom il-membri tal-persunal tal-QEA, jew jekk ikun jinkludi xogħlijiet ta’ parti terza.

Fejn ikun inkiseb tali permess, dan għandu jikkanċella u jissostitwixxi l-permess ġenerali msemmi hawn fuq u għandu jindika b’mod ċar kwalunkwe restrizzjoni dwar l-użu.

Biex tuża jew tirriproduċi kontenut li ma jkunx proprjetà tal-UE, jista’ jkun meħtieġ li titlob il-permess direttament mingħand id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur.

Software jew dokumenti li jkunu koperti mid-drittijiet ta’ proprjetà industrijali, bħal privattivi, trademarks, disinji rreġistrati, logos u ismijiet, huma esklużi mill-politika tal-QEA dwar l-użu mill-ġdid.

Il-familja ta’ siti web istituzzjonali tal-Unjoni Ewropea, fi ħdan id-dominju europa.eu, tipprovdi links għal siti ta’ partijiet terzi. Peress li l-QEA ma għandha l-ebda kontroll fuqhom, dawn, inti mħeġġeġ biex tirrieżamina l-politiki tagħhom dwar il-privatezza u dwar id-drittijiet tal-awtur.

Użu tal-logo tal-QEA

Il-logo tal-QEA ma jridx jintuża mingħajr ma jinkiseb il-kunsens tagħha minn qabel.

KIF TIKKUNTATTJA LILL-UE

Personalment
Madwar l-Unjoni Ewropea kollha hemm mijiet ta’ ċentri tal-Europe Direct. Tista’ ssib l-­indirizz tal-eqreb ċentru għalik online (european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_mt).

Bit-telefown jew bil-miktub
Europe Direct huwa servizz li jwieġeb il-mistoqsijiet tiegħek dwar l-Unjoni Ewropea. Tista’ tikkuntattja lil dan is-servizz:

• bit-telefown bla ħlas: 00 800 6 7 8 9 10 11 (ċerti operaturi jafu jimponu ħlas għal dawn it-telefonati),
• fuq dan in-numru standard: +32 22999696,
• permezz ta’ din il-formola:european-union.europa.eu/contact-eu/write-us_mt.

KIF ISSIB TAGĦRIF DWAR L-UE

Online
L-informazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE hija disponibbli fuq is-sit web Europa (european-union.europa.eu).

Pubblikazzjonijiet tal-UE
Tista’ tara jew tordna l-pubblikazzjonijiet tal-UE minn op.europa.eu/mt/publications. Kopji multipli ta’ pubblikazzjonijiet bla ħlas tista’ tiksibhom billi tikkuntattja lil Europe Direct jew liċ-ċentru tad-dokumentazzjoni lokali tiegħek (european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_mt).

Il-liġi tal-UE u dokumenti relatati
Għal aċċess għall-informazzjoni legali tal-UE, inkluż il-liġijiet kollha tal-UE mill-1951 ’l hawn, fil-verżjonijiet lingwistiċi uffiċjali kollha, żur is-sit EUR-Lex (eur-lex.europa.eu).

Data miftuħa tal-UE
Il-portal data.europa.eu jagħti aċċess għal settijiet tad-data miftuħa mill-istituzzjonijiet, il-korpi u l-aġenziji tal-UE. Dawn jistgħu jitniżżlu u jerġgħu jintużaw mingħajr ħlas, għal skopijiet kummerċjali u mhux kummerċjali. Il-portal jagħti aċċess ukoll għal għadd kbir ta’ settijiet tad-data mill-pajjiżi Ewropej.