Działania UE na rzecz zwalczania nielegalnych połowów Niejednolite stosowanie kontroli i sankcji przez państwa członkowskie osłabia istniejące systemy kontroli

Streszczenie

I Nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy (zwane dalej „nielegalnymi połowami”) stanowią jedno z największych zagrożeń dla ekosystemów morskich. Podważają one wysiłki na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami rybnymi. UE odgrywa na arenie światowej istotną rolę w dziedzinie rybołówstwa, zarówno dzięki swojej flocie rybackiej (liczącej ok. 79 000 statków), jak i jako największy na świecie importer produktów rybołówstwa (34% całkowitej wartości handlu światowego). UE zobowiązała się do realizacji zadania nr 14.4 w ramach celu zrównoważonego rozwoju, jakim jest wyeliminowanie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów do 2020 r. Cel ten nie został osiągnięty – niezrównoważone połowy nadal są prowadzone i istnieje ryzyko, że produkty pochodzące z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów są sprzedawane na rynku UE.

II Trybunał zbadał unijne ramy prawne, działania i wydatki mające zapobiegać temu, by produkty pochodzące z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów trafiały na stoły mieszkańców Unii. W 2018 i 2021 r. Parlament Europejski zwrócił się do Trybunału o przedstawienie sprawozdania na ten temat. Niniejsze sprawozdanie ma wnieść wkład w debatę polityczną i zmiany prawne dotyczące zwalczania nielegalnych połowów. Przeprowadzona przez Trybunał kontrola objęła okres od 2014 do 2020 r., a kontrolerzy skoncentrowali się na następujących kwestiach:

• skuteczność systemów kontroli służących zapobieganiu przywozowi nielegalnych produktów rybołówstwa;
• skuteczność systemów kontroli flot i wód krajowych przez państwa członkowskie.

III Ogólnie rzecz biorąc, Trybunał stwierdza, że istniejące systemy kontroli służące zwalczaniu nielegalnych połowów są częściowo skuteczne. Chociaż systemy te zmniejszają ryzyko nielegalnych połowów, ich skuteczność jest ograniczona wskutek niejednolitego stosowania kontroli i sankcji przez państwa członkowskie.

IV Najważniejsze ustalenia Trybunału są następujące:

1. W 2008 r. UE ustanowiła system świadectw połowowych, aby zagwarantować legalność przywożonych produktów rybołówstwa. Zapewnienie legalności danego produktu nie gwarantuje jednak, że został on pozyskany w sposób zrównoważony pod względem środowiskowym. Trybunał stwierdził, że system poprawił identyfikowalność i wzmocnił kontrole przywożonych towarów. Różnice w zakresie i jakości kontroli prowadzonych przez państwa członkowskie mogą jednak osłabiać skuteczność systemu. Fakt, że system nie jest zdigitalizowany, zmniejsza efektywność i zwiększa ryzyko nadużyć.
2. Jeżeli Komisja i Rada uznają, że systemy kontroli istniejące w państwach trzecich, które eksportują produkty rybołówstwa do UE, są niewystarczające, mogą podjąć działania zachęcające do reform. Trybunał stwierdził, że takie działania okazały się przydatne i w większości objętych nimi państw doprowadziły do pozytywnych reform.
3. Państwa członkowskie są odpowiedzialne za prawidłowe stosowanie unijnego systemu kontroli rybołówstwa. Trybunał ustalił, że w kontrolach krajowych często wykrywano przypadki nielegalnych połowów. Komisja stwierdziła jednak, że w systemach kontroli rybołówstwa w niektórych państwach członkowskich występują istotne niedociągnięcia, które prowadzą do przełowienia i do zaniżania deklaracji połowowych. Podejmuje ona działania w celu wyeliminowania tych niedociągnięć.
4. Ze środków Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego zapewniono wsparcie na rzecz działań w zakresie monitorowania, kontroli i egzekwowania przepisów o całkowitym budżecie w wysokości 580 mln euro. Trybunał stwierdził, że zbadane 23 projekty, które zrealizowano w czterech państwach członkowskich, były zgodne z priorytetami i przyczyniły się do wzmocnienia systemu kontroli.
5. Ramy UE zobowiązują państwa członkowskie do nakładania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar za wszelkie poważne naruszenia przepisów. Chociaż zdecydowana większość wykrytych poważnych naruszeń skutkowała nałożeniem kar, sankcje za podobne naruszenia w poszczególnych państwach członkowskich znacznie się od siebie różniły. W niektórych państwach członkowskich kary nie były ani odstraszające, ani proporcjonalne do korzyści ekonomicznych uzyskanych w wyniku naruszeń.

V Na podstawie tych ustaleń Trybunał zaleca, by Komisja:

• monitorowała, czy państwa członkowskie wzmacniają swoje systemy kontroli służące zapobieganiu przywozowi nielegalnych produktów rybołówstwa, i podejmowała konieczne działania;
• dopilnowała, aby państwa członkowskie stosowały odstraszające kary za nielegalne połowy.

Wstęp

01 UE odgrywa na arenie światowej istotną rolę w dziedzinie rybołówstwa. Ma jedną z największych flot rybackich na świecie, liczącą ok. 79 000 statków¹, i odpowiada za 6% światowej produkcji rybołówstwa pochodzącej z połowów². W sektorze rybołówstwa zatrudnionych jest bezpośrednio 129 540 rybaków i generuje on rocznie przychody w wysokości 6,3 mld euro. Państwami członkowskimi, które dominują na rynku pod względem wolumenu obrotu, są Hiszpania, Dania, Francja i Niderlandy³.

02 W UE konsumuje się znacznie więcej produktów rybołówstwa, niż pozyskuje się z połowów lub hodowli – 60% spożywanych produktów jest przywożone, aby zaspokoić popyt. W rezultacie UE jest największym na świecie importerem produktów rybołówstwa (34% całkowitej wartości handlu światowego)⁴.

03 W 2020 r. wartość przywiezionych do UE produktów rybołówstwa wyniosła 23 mld euro. Głównych dostawców przedstawiono na rys. 1.

Nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy

04 Nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy („połowy NNN”, zwane dalej również „nielegalnymi połowami”) obejmują różne rodzaje działalności połowowej⁵, które naruszają krajowe i regionalne środki ochrony i zarządzania oraz są niezgodne z obowiązkami państwa bandery wynikającymi z prawa międzynarodowego. Działalność połowową uznaje się za:

• nielegalną, jeżeli jest prowadzona bez licencji lub upoważnienia, wbrew środkom ochrony i zarządzania lub wbrew przepisom krajowym/zobowiązaniom międzynarodowym;
• nieraportowaną, jeżeli nie jest zgłoszona lub została nieprawidłowo zgłoszona odpowiednim organom;
• nieuregulowaną, jeżeli jest prowadzona na obszarach, na których nie obowiązują żadne środki ochrony i zarządzania, i prowadzona w sposób niezgodny z obowiązkami w zakresie zachowania żywych zasobów morskich ciążącymi na państwie lub jeżeli statek rybacki nie ma przynależności państwowej.

05 Organizacja ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) szacuje, że około 94% światowych stad ryb jest w pełni wyeksploatowane lub nadmiernie eksploatowane⁶ (zob. rys. 2). Nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy zmniejszają liczebność stad ryb, stanowiąc jedno z największych zagrożeń dla ekosystemów morskich. Podważają one działania na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami rybnymi⁷ i powodują, że niektóre stada znajdują się na granicy wyginięcia⁸.

06 Określenie skali nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów jest wprawdzie trudne, lecz w jednym z badań na ten temat⁹ oszacowano wielkość tych połowów na początku XXI wieku na 10–26 mln ton na całym świecie, tj. 11–19% wielkości zgłoszonej, a ich wartość – na 10–23 mld dolarów amerykańskich.

Globalna reakcja na nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy

07 Produkty rybołówstwa mogą być poławiane, przeładowywane, wyładowywane, przechowywane, przetwarzane, transportowane i sprzedawane w bardzo złożonych, zglobalizowanych łańcuchach dostaw „od łowiska do półmiska”. Zwalczanie nielegalnych połowów wymaga zatem globalnego zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron, w tym państw suwerennych jako państw bandery, państw nadbrzeżnych, państw portu i państw zbytu (zob. rys. 3).

08 Zarówno ONZ, jak i FAO opracowały i przyjęły szereg instrumentów prawnie wiążących, planów działania i dobrowolnych wytycznych. Stanowią one międzynarodowe ramy odpowiedzialnego rybołówstwa i zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. Przedstawiono je w załączniku I.

09 Regionalne organizacje ds. zarządzania rybołówstwem są kluczowymi zainteresowanymi stronami w międzynarodowym zarządzaniu zasobami rybnymi. Zrzeszają one państwa, których interesy połowowe dotyczą danego obszaru, i są odpowiedzialne za wspólne zarządzanie międzystrefowymi i daleko migrującymi stadami ryb. Większość tych organizacji jest uprawniona do ustanawiania wiążących limitów połowowych i ograniczeń nakładu połowowego, środków technicznych oraz obowiązków w zakresie kontroli dla swoich członków. UE jest stroną wszystkich najważniejszych instrumentów międzynarodowych oraz członkiem 18 regionalnych organizacji ds. zarządzania rybołówstwem i organów ds. rybołówstwa¹⁰.

10 Zwalczanie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów wchodzi w zakres celów zrównoważonego rozwoju określonych przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2015 r.¹¹ Cel zrównoważonego rozwoju nr 14, „Życie pod wodą”, obejmuje ambitne zadanie w zakresie zrównoważonego rybołówstwa (14.4): „[d]o 2020 roku skutecznie uregulować kwestie pozyskiwania owoców morza oraz wyeliminować nadmierne połowy ryb, nielegalne, niezarejestrowane i nieuregulowane rybołówstwo oraz destrukcyjne praktyki połowów [...]”. UE zobowiązała się do osiągnięcia tego celu, tj. wyeliminowania nielegalnych połowów do 2020 r.¹² Cel ten nie został osiągnięty¹³ – niezrównoważone połowy nadal są prowadzone¹⁴ i wciąż istnieje ryzyko, że produkty pochodzące z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów (zwane dalej „nielegalnymi produktami rybołówstwa”) są sprzedawane na rynku UE.

Unijne ramy zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów

11 Polityka rybołówstwa jest wyłączną kompetencją UE, co oznacza, że jedynie UE może stanowić prawo i przyjmować wiążące akty dotyczące zachowania morskich zasobów biologicznych w ramach wspólnej polityki rybołówstwa. Polityka ta obejmuje przepisy dotyczące zarządzania europejską flotą rybacką i ochrony stad ryb. W unijnych przepisach ustalono przykładowo kwoty i minimalne rozmiary ryb dla określonych łowisk. UE reguluje również narzędzia połowowe i może zakazywać połowów w niektórych obszarach lub okresach.

12 Ważnym elementem unijnej polityki rybołówstwa jest rozporządzenie o wspólnej organizacji rynków. Określono w nim unijne normy handlowe w zakresie produktów rybołówstwa oraz wymogi dotyczące informacji dla konsumentów (etykietowania), aby umożliwić konsumentom świadome zakupy. Na przykład na etykiecie musi być podane oznaczenie handlowe, metoda produkcji, obszar połowu oraz narzędzie połowowe. Nie istnieje etykieta unijna, która by potwierdzała zrównoważony charakter produktów rybołówstwa.

13 W ramach wspólnej polityki rybołówstwa UE przyjęła wymienione niżej instrumenty regulacyjne, a ponadto przeznaczyła środki finansowe na zwalczanie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów.

Ramy regulacyjne UE

14 Do głównych instrumentów regulacyjnych służących zwalczaniu nielegalnych połowów należą rozporządzenie w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów (dotyczące głównie przywozu) i rozporządzenie w sprawie kontroli (dotyczące przede wszystkim przestrzegania przepisów przez rybaków z UE).

15 Zasadniczym unijnym instrumentem służącym zapobieganiu nielegalnym połowom, ich powstrzymywaniu i eliminowaniu jest rozporządzenie w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. Zgodnie z jego przepisami państwa członkowskie są zobowiązane podjąć działania przeciwko statkom rybackim i obywatelom Unii prowadzącym nielegalną działalność połowową w dowolnym miejscu na świecie. Dwoma najistotniejszymi elementami rozporządzenia są: system świadectw połowowych oraz tzw. system kartek ostrzegawczych. Celem pierwszego z nich jest zapewnienie legalności przywozu, drugi natomiast umożliwia zidentyfikowanie państw trzecich (państw niebędących członkami UE), które nie współpracują z UE w zakresie zwalczania nielegalnych połowów.

16 Rozporządzenie w sprawie kontroli dotyczy przede wszystkim działalności floty UE. Ustanowiono w nim ogólnounijny system kontroli służący zapewnianiu zgodności ze wspólną polityką rybołówstwa. Rozporządzenie obejmuje swoim zakresem wszelką działalność połowową na wodach UE oraz działalność prowadzoną na innych wodach przez unijne statki. Uzupełnieniem tego rozporządzenia jest rozporządzenie w sprawie zrównoważonego zarządzania zewnętrznymi flotami rybackimi. Rozporządzenie to koncentruje się na kontroli statków rybackich państw trzecich prowadzących działalność na wodach UE oraz statków UE prowadzących połowy na innych wodach.

17 W rozporządzeniu w sprawie kontroli zawarto przepisy skierowane do państw członkowskich i podmiotów gospodarczych, mające na celu zapobieganie nielegalnym połowom i ich zwalczanie. Obejmują one:

• monitorowanie dostępu do wód i zasobów;
• kontrolę wykorzystania uprawnień do połowów i zdolności połowowej;
• zapewnienie odpowiednich środków egzekucyjnych w przypadku naruszeń;
• umożliwienie identyfikowalności i kontroli produktów rybołówstwa w całym łańcuchu dostaw, „od łowiska do półmiska”.

18 W kwietniu 2017 r. Komisja Europejska opublikowała ocenę rozporządzenia w sprawie kontroli¹⁵, w której to ocenie stwierdziła, że skuteczność systemu kontroli osłabiają niedociągnięcia w koncepcji rozporządzenia. We wniosku z 31 maja 2018 r. w sprawie zmiany unijnego systemu kontroli rybołówstwa¹⁶ Komisja zaproponowała szereg zmian w rozporządzeniu w sprawie kontroli. Do maja 2022 r. wniosek ten nie został przyjęty.

Wykorzystanie funduszy UE

19 UE zapewnia pulę środków finansowych na wsparcie kontroli rybołówstwa. W okresie 2014–2020 unijną politykę morską i rybołówstwa finansowano ze środków Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR). W ramach unijnego priorytetu nr 3, „Wspieranie procesu wdrażania wspólnej polityki rybołówstwa”, z tego funduszu wsparto działania w zakresie monitorowania, kontroli i egzekwowania przepisów o całkowitym budżecie w wysokości 580 mln euro. W ramach następcy EFMR, Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, zapewnione zostanie dalsze wsparcie na rzecz środków kontroli w latach 2021–2027. Na wspomaganie skutecznej kontroli rybołówstwa i egzekwowania przepisów, jak również gromadzenie wiarygodnych danych na potrzeby podejmowania decyzji opartych na wiedzy planuje się przeznaczyć co najmniej 15% wsparcia finansowego UE dla każdego państwa członkowskiego, co daje łącznie kwotę 797 mln euro. Podane wyżej kwoty są uzupełniane współfinansowaniem ze środków krajowych.

Role i obowiązki

20 Głównym organem odpowiedzialnym za nadzór nad wspólną polityką rybołówstwa jest Dyrekcja Generalna ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa (DG MARE) Komisji. Z kolei Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa (EFCA) propaguje i koordynuje opracowywanie jednolitych metod zarządzania ryzykiem oraz organizuje szkolenia i koordynację/współpracę między krajowymi organami ds. kontroli i inspekcji. Państwa członkowskie są natomiast odpowiedzialne za wdrażanie kluczowych wymogów wspólnej polityki rybołówstwa takich jak inspekcje statków, kontrole przywożonych towarów i nakładanie kar.

Legalność nie gwarantuje zrównoważonego charakteru

21 Opisane powyżej ramy prawne mają na celu zapewnienie, aby wszystkie produkty rybołówstwa sprzedawane w UE były legalne. Ramy te powinny dawać konsumentom unijnym gwarancję, że produkty, które spożywają, nie pochodzą z nielegalnych, nieraportowanych lub nieuregulowanych połowów. Zapewnienie legalności danego produktu nie gwarantuje jednak, że został on pozyskany w sposób zrównoważony pod względem środowiskowym.

22 W przypadku produktów przywożonych unijny system świadectw połowowych ma zapewnić, by państwa bandery poświadczały legalność wszystkich przywożonych produktów rybołówstwa na podstawie własnych systemów kontroli i monitorowania. Statki rybackie muszą przestrzegać przepisów nałożonych przez państwo bandery oraz, w stosownych przypadkach, przez właściwą regionalną organizację ds. zarządzania rybołówstwem lub państwo nadbrzeżne. System nie może zagwarantować, że przyjęte poza UE przepisy będą wystarczająco rygorystyczne, aby zapewnić zrównoważony charakter. Przykładowo, nawet jeżeli państwo nadbrzeżne nie wprowadza przepisów ograniczających przełowienie lub stosowanie praktyk połowowych szkodliwych dla środowiska, połowy na danym obszarze uznaje się za legalne.

23 Podobnie w odniesieniu do działalności floty unijnej zapewnienie zgodności z przepisami UE nie oznacza, że zgodność taka zagwarantuje trwałość zasobów rybnych i ich siedlisk. Europejska Agencja Środowiska w 2019 r. stwierdziła, że „na wszystkich morzach Europy nadal ma miejsce nadmierna eksploatacja stad ryb i skorupiaków w celach handlowych”. W sprawozdaniu specjalnym z 2020 r. „Środowisko morskie – ochrona przewidziana przez UE jest szeroko zakrojona, lecz powierzchowna”¹⁷ Trybunał ustalił, że działania unijne na rzecz ochrony środowiska morskiego przyczyniły się wprawdzie do wymiernej poprawy sytuacji w Oceanie Atlantyckim, Morze Śródziemne nadal jest jednak w dużym stopniu przełowione.

Zakres kontroli i podejście kontrolne

24 Trybunał zbadał unijne ramy mające zapobiegać temu, by produkty pochodzące z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów trafiały na stoły mieszkańców Unii. W 2018 i 2021 r. Parlament Europejski zwrócił się do Trybunału o przedstawienie sprawozdania na ten temat. Trybunał przyjrzał się również wydatkom i działaniom UE prowadzonym w latach 2014–2020. Wybrał on ten temat ze względu na wpływ nielegalnych połowów na zrównoważony charakter zasobów morskich. Trybunał skoncentrował się na skuteczności:

•  systemów kontroli służących zapobieganiu przywozowi produktów rybołówstwa pochodzących z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów do UE, włącznie z kwestiami dotyczącymi tego, czy Komisja ukierunkowała swoje działania na wyeliminowanie kluczowych rodzajów ryzyka oraz czy państwa członkowskie przeprowadziły skuteczne kontrole;
•  systemów kontroli flot i wód krajowych przez państwa członkowskie, włącznie z kwestią dotyczącą tego, czy finansowanie unijne było ukierunkowane na niwelowanie znaczącego ryzyka oraz czy przyniosło rezultaty.

25 W ramach prac kontrolnych Trybunał:

• zbadał sprawozdania Komisji i właściwych agencji oraz działania związane z kontrolą i egzekwowaniem przepisów w zakresie rybołówstwa;
• przeprowadził wywiady z organami krajowymi odpowiedzialnymi za kontrolę rybołówstwa w Danii, Hiszpanii, Francji i Szwecji, które to państwa wybrano ze względu na wielkość ich sektora rybołówstwa oraz przepływów handlowych z państwami trzecimi, wysokość finansowania unijnego otrzymywanego na potrzeby kontroli oraz równowagę geograficzną;
• przeprowadził wizytę w szwedzkich organach odpowiedzialnych za kontrolę rybołówstwa, podczas której obserwował prace szwedzkiego ośrodka monitorowania rybołówstwa, inspekcję na targu rybnym oraz inspekcję statku cumującego w porcie. Ze względu na ograniczenia w podróżowaniu wynikające z pandemii COVID-19 w terminie przeznaczonym na prace kontrolne Trybunał mógł przeprowadzić kontrolę na miejscu jedynie w Szwecji;
• porównał zakres stosowania i główne cechy unijnego systemu świadectw połowowych z podobnymi systemami stosowanymi w Stanach Zjednoczonych i Japonii;
• zbadał 23 sfinansowane przez UE projekty związane z kontrolą rybołówstwa, które miały wartość 26,9 mln euro i zostały zrealizowane w okresie programowania 2014–2020. Trybunał wybrał te projekty, aby objąć kontrolą szeroki zakres wydatków i inwestycji dotyczących takich zagadnień jak statki patrolowe, innowacyjne technologie i koszty operacyjne.

26 Niniejsze sprawozdanie ma wnieść wkład w debatę polityczną i zmiany prawne dotyczące zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów.

Uwagi

27 Uwagi przedstawiono w dwóch głównych sekcjach. Pierwsza z nich dotyczy systemu kontroli przywozu produktów rybołówstwa, a druga – systemów kontroli flot i wód krajowych przez państwa członkowskie.

System kontroli przywozu zmniejszył ryzyko pojawienia się nielegalnych ryb na rynku UE, mimo że kontrole przeprowadzane przez państwa członkowskie są niejednolite

Unijny system świadectw połowowych poprawił identyfikowalność i usprawnił kontrolę przywozu

28 W 2008 r. UE przyjęła rozporządzenie w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów, w którym wprowadzono innowacyjny unijny system świadectw połowowych. Szczegółowe informacje na temat tego systemu przedstawiono na rys. 4.

29 Trybunał ustalił, że system ten zlikwidował istotną lukę kontrolną, ponieważ przed jego wejściem w życie legalność przywożonych produktów rybołówstwa nie była sprawdzana, przy czym wyjątek stanowiły pewne przepisy dotyczące konkretnych regionów obejmujące system dokumentowania połowów. W ramach systemu wszystkim produktom rybołówstwa morskiego eksportowanym do UE musi towarzyszyć świadectwo połowowe zatwierdzone przez państwo bandery statku rybackiego. Świadectwo umożliwia identyfikowalność produktów rybołówstwa w całym łańcuchu dostaw aż do wejścia na terytorium UE. Obowiązkiem państwa bandery jest poświadczenie, że produkty rybołówstwa nie pochodzą z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów, oraz sprawdzenie ich zgodności z obowiązującymi zasadami ochrony i zarządzania.

30 Trybunał przeprowadził analizę porównawczą unijnego systemu świadectw połowowych i podobnych systemów funkcjonujących w Stanach Zjednoczonych i Japonii, które to państwa są drugim i trzecim największym importerem na świecie¹⁸. Porównał on te systemy pod względem gatunków, które obejmują, wymogów informacyjnych i mechanizmów kontroli.

31 W Stanach Zjednoczonych w ramach programu monitorowania przywozu żywności pochodzenia morskiego (Seafood Import Monitoring Program, SIMP)¹⁹ ustanowiono procedury wydawania zezwoleń, sprawozdawczości i prowadzenia dokumentacji w odniesieniu do przywozu produktów rybołówstwa uznanych za narażone na nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy lub oszustwa. Dotyczy to 13 rodzajów żywności pochodzenia morskiego i prawie połowy całego przywozu tej żywności do Stanów Zjednoczonych²⁰.

32 Japonia obecnie nie posiada krajowego systemu dokumentowania połowów w odniesieniu do przywożonych produktów rybołówstwa, chociaż system taki ma zostać wprowadzony na mocy nowej ustawy dotyczącej zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. Zamiast tego Japonia polega na systemach regionalnych organizacji ds. zarządzania rybołówstwem²¹, których stronami umawiającymi się są również UE i Stany Zjednoczone. UE uznaje te systemy dokumentowania połowów w odniesieniu do produktów żywnościowych pochodzenia morskiego wprowadzanych na jej rynek²².

33 Trybunał stwierdził, że unijny system świadectw połowowych jest najbardziej kompleksowym, jeśli chodzi o zakres stosowania, wymagane informacje oraz procesy zatwierdzania i kontroli.

• Zakres systemu unijnego jest najbardziej kompleksowy: niemal wszystkie produkty rybołówstwa muszą być identyfikowalne i certyfikowane. W przeciwieństwie do innych systemów system unijny obejmuje wszystkie – przetworzone i nieprzetworzone – złowione dziko żyjące ryby morskie przywożone z państw trzecich na rynek UE.
• W systemach UE i USA obowiązują szerokie wymogi informacyjne umożliwiające szczegółową identyfikowalność. W wielu przypadkach w systemach tych gromadzone są bardziej szczegółowe informacje niż w systemach utworzonych przez regionalne organizacje ds. zarządzania rybołówstwem.
• W UE istnieje najbardziej kompleksowy system zatwierdzania i kontroli. W UE każdej przesyłce musi towarzyszyć świadectwo zatwierdzone przez państwo bandery, a organy państw członkowskich muszą przeprowadzać kontrole i weryfikacje oparte na analizie ryzyka.

34 Załącznik II zawiera więcej szczegółowych informacji na temat przeprowadzonej analizy porównawczej (unijnego systemu świadectw połowowych i podobnych systemów w Stanach Zjednoczonych i Japonii).

Znaczne różnice w zakresie i jakości kontroli prowadzonych przez państwa członkowskie osłabiają system

35 Co dwa lata państwa członkowskie muszą przedkładać Komisji sprawozdanie ze stosowania rozporządzenia w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. Najnowsze dostępne dane pochodzą z 2019 r. (w tym dane dotyczące Zjednoczonego Królestwa), kiedy to sprawozdanie przedłożyły wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem Luksemburga. Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa opracowała analizę sprawozdań państw członkowskich, przedstawiając przegląd stanu wdrożenia tego rozporządzenia przez państwa członkowskie.

36 Według tej analizy w 2019 r. około 2 000 statków zagranicznych, głównie z Norwegii, Wenezueli i Wysp Owczych, wyładowało swoje połowy bezpośrednio w portach UE. Unijne państwa portu miały obowiązek przeprowadzić inspekcję w odniesieniu do co najmniej 5% wyładowanych połowów. W całej UE średni poziom przeprowadzonych inspekcji wyniósł około 20%, chociaż Polska i Dania nie osiągnęły wymaganego odsetka, tj. 5%. Inspekcje w portach przyczyniły się do wykrycia naruszeń w 11% przypadków, głównie w odniesieniu do obowiązków w zakresie sprawozdawczości.

37 Większość przywożonych produktów rybołówstwa nie jest wyładowywana bezpośrednio ze statku rybackiego w porcie UE. Zamiast tego produkty są wyładowywane w innym miejscu na świecie i transportowane do UE statkami towarowymi. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów kontrole muszą odbywać się w państwie członkowskim przeznaczenia, a nie w punkcie wwozu do UE. Po akceptacji produkty mogą być sprzedawane w dowolnym miejscu w UE. Kontrole przeprowadzane przez państwa członkowskie muszą być zatem wystarczająco rzetelne, aby zapobiec zjawisku polegającemu na wykorzystywaniu mniej rygorystycznych kontroli, tj. wykorzystywaniu przez operatorów najsłabszego ogniwa w systemie kontroli. Ryzyko to podkreśliły organy kontrolne, z którymi Trybunał przeprowadził wywiady w dwóch państwach członkowskich. Zwrócono na nie uwagę również w badaniu z 2018 r.²³

38 W 2019 r. organy państw członkowskich otrzymały od państw trzecich około 285 000 świadectw połowowych i 35 000 oświadczeń zakładów przetwórczych. Rozporządzenie w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów zobowiązuje państwa członkowskie do sprawdzenia – zgodnie z zasadami zarządzania ryzykiem – czy:

• świadectwa połowowe zostały wypełnione i zatwierdzone przez państwo bandery (prawidłowy podpis i pieczęć);
• państwo bandery jest upoważnione do prowadzenia wywozu do UE i nie zostało uznane przez UE za niewspółpracujące w zakresie zwalczania nielegalnych połowów (nie otrzymało tzw. czerwonej kartki, zob. pkt 50), a dany statek rybacki nie został umieszczony w wykazie statków prowadzących nielegalne połowy;
• w świadectwach połowowych dotyczących produktów przetworzonych podane są te same gatunki i ilości co w oświadczeniu zakładu przetwórczego.

39 Państwa członkowskie mogą przeprowadzać dalsze, bardziej szczegółowe kontrole (zwane weryfikacjami), opierając się na analizie ryzyka. Weryfikacja jest wymagana, jeżeli istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do autentyczności świadectwa połowowego lub przestrzegania przez statek obowiązujących przepisów bądź jakiekolwiek podejrzenie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów.

40 Zakres weryfikacji zależy od organów kontrolnych w państwach członkowskich. Weryfikacje mogą obejmować kontrolę krzyżową wszystkich dokumentów (np. świadectw połowowych, oświadczeń zakładów przetwórczych, dokumentów przewozowych) pod kątem spójności lub poszukiwanie dowodów ze źródeł zewnętrznych (ważna licencja statku, upoważnienie do połowów w zgłoszonym obszarze połowu, podejrzenie, że właściciel statku/beneficjent rzeczywisty uczestniczy w nielegalnych połowach, spójność między strukturami handlu a znaną działalnością połowową itp.). Weryfikacja może również obejmować kontrolę fizyczną produktu, na przykład w przypadku wątpliwości co do gatunku.

41 Zasadniczo państwa członkowskie zgłosiły, że w przypadku około 64% otrzymanych świadectw połowowych przeprowadziły podstawowe albo bardziej szczegółowe kontrole. Pięć państw członkowskich (Niemcy, Litwa, Malta, Portugalia i Szwecja) zgłosiło, że przeprowadziło jedynie bardziej podstawowe kontrole, natomiast Belgia, Finlandia, Włochy i Rumunia nie przekazały na ten temat żadnych informacji.

42 Czasami rezultat weryfikacji budzi wątpliwości i organy państwa członkowskiego muszą zwrócić się do państwa bandery o dodatkowe informacje, aby potwierdzić ważność dokumentów przedłożonych przez importera. W 2019 r. w 19 państwach członkowskich odnotowano ponad 1 000 takich przypadków. Cztery państwa członkowskie (Węgry, Rumunia, Szwecja i Słowacja) w latach 2016–2019 nie zwróciły się o dodatkowe informacje do żadnego państwa trzeciego.

43 Rozporządzenie w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów zobowiązuje państwa członkowskie do odrzucenia przywozu, jeżeli nie otrzymają adekwatnych odpowiedzi na zadane pytania. Austria, Francja i Polska poinformowały w swoich dwuletnich sprawozdaniach, że choć niektóre państwa trzecie udzieliły pełnych odpowiedzi na ich wnioski, inne po prostu potwierdziły ważność świadectwa i odmówiły przekazania dodatkowej dokumentacji.

44 W 2019 r. organy w 10 państwach członkowskich odrzuciły przywóz w 29 przypadkach (poniżej 0,01% wszystkich świadectw połowowych otrzymanych w tym roku), głównie z powodu braku ważnego świadectwa połowowego lub rozbieżności między dokumentem a produktami. W większości przypadków produkty odesłano z powrotem do państwa wywozu.

45 Przeprowadzona przez Trybunał analiza funkcjonujących w Danii, Hiszpanii, Francji i Szwecji systemów kontroli produktów przywożonych potwierdziła, że zakres i jakość kontroli znacznie się różnią w poszczególnych państwach członkowskich, podobnie jak poziom zaawansowania systemów informatycznych (zob. tabela 1). Trybunał sklasyfikował te poziomy jako niski, średni lub wysoki.

Unijny system świadectw połowowych opiera się na dokumentach papierowych, co zmniejsza jego efektywność i zwiększa ryzyko oszustw

46 Unijny system świadectw połowowych nadal opiera się na dokumentach papierowych. Podczas gdy niektóre państwa trzecie (Norwegia, Stany Zjednoczone i Zjednoczone Królestwo) zatwierdzają i przesyłają elektroniczne świadectwa połowowe, importerzy z innych państw przesyłają organom państw członkowskich zeskanowane kopie dokumentów.

47 Nie istnieje ogólnounijna baza danych świadectw połowowych otrzymywanych przez państwa członkowskie, a informacje z jednego państwa członkowskiego nie są dostępne dla pozostałych. Brak digitalizacji i systematycznej wymiany informacji między państwami członkowskimi stwarza liczne problemy pod względem efektywności i skuteczności systemu kontroli:

• Dłuższy czas przetwarzania i obciążenie administracyjne: organy państw członkowskich muszą gromadzić, przetwarzać i przechowywać wszystkie świadectwa połowowe i oświadczenia zakładów przetwórczych w formie papierowej. W 2019 r. było to ponad 300 000 dokumentów. Niemcy, Hiszpania, Finlandia, Niderlandy i Szwecja²⁴ opracowały jednak własne systemy informatyczne i wymagają od importerów wprowadzania wszystkich istotnych danych oraz załączenia zeskanowanej kopii dokumentów, co zmniejsza obciążenie administracyjne i skraca czas przetwarzania dla importera.
• Ryzyko oszustwa: dokumenty papierowe opatrzone pieczęciami i podpisane przez państwa trzecie są łatwiejsze do przerobienia niż dokumenty podpisane cyfrowo. Brak wymiany informacji w całej UE oznacza, że duplikaty świadectw mogą być nieuczciwie przedkładane w wielu państwach członkowskich.
• Zaprzepaszczona możliwość zautomatyzowania kontroli i kontroli krzyżowych: jedna baza danych umożliwiłaby eksplorację danych i automatyczne ostrzeganie poprzez kontrolę krzyżową w czasie rzeczywistym wszystkich danych przekazywanych we wszystkich państwach członkowskich. Niektóre państwa członkowskie opracowały zaawansowane systemy informatyczne obejmujące automatyczne kontrole²⁵, lecz inne nadal działają bez żadnych narzędzi informatycznych.

48 Aby zaradzić tym niedociągnięciom, państwa członkowskie wielokrotnie zwracały się do Komisji o ustanowienie ogólnounijnego systemu informatycznego na potrzeby monitorowania świadectw połowowych i ułatwienia ich weryfikacji. W odpowiedzi na te apele Komisja opracowała narzędzie CATCH, które ma pomóc państwom członkowskim w wykrywaniu oszustw i nadużyć dokonywanych w systemie opartym na dokumentach papierowych, a jednocześnie ma uprościć i przyspieszyć przeprowadzanie kontroli i weryfikacji.

49 System CATCH udostępniono w 2019 r., ale żadne państwo członkowskie z niego nie korzysta. Organy w czterech państwach członkowskich objętych kontrolą wyjaśniły, że nie widzą ani potrzeby korzystania z systemu CATCH, ani wynikającej z niego wartości dodanej, o ile wszystkie państwa członkowskie nie będą z niego korzystać. Zgodnie z przedstawionym przez Komisję wnioskiem dotyczącym zmiany rozporządzenia w sprawie kontroli stosowanie systemu CATCH miałoby stać się obowiązkowe w UE.

Unijny system kartek ostrzegawczych okazał się przydatny, ale często dotyczy państw, które sprzedają tylko niewielkie ilości ryb do UE, a ponadto istnieją w nim luki

50 System świadectw połowowych opiera się na stosowaniu przez państwa trzecie skutecznych systemów kontroli przy poświadczaniu połowów prowadzonych przez statki rybackie pływające pod ich banderą. Jeśli system kontroli państwa bandery jest wadliwy w kluczowych aspektach, zatwierdzone przez to państwo świadectwa połowowe nie gwarantują legalności produktów wywożonych do UE. Uznawanie określonych państw trzecich za niewspółpracujące – powszechnie nazywane przyznaniem czerwonej kartki w ramach systemu kartek ostrzegawczych – ma zasadnicze znaczenie dla zapobiegania takim sytuacjom. Funkcjonowanie systemu kartek ostrzegawczych przedstawiono na rys. 5.

51 Komisja opracowała szczegółową metodykę współpracy administracyjnej z państwami trzecimi oraz procedurę uznawania państw trzecich za niewspółpracujące zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. Trybunał dokonał przeglądu stosowanej metodyki, aby sprawdzić, czy Komisja skoncentrowała się na właściwych czynnikach ryzyka i czy oparła swoją decyzję na przejrzystych i obiektywnych kryteriach.

52 Komisja gromadzi informacje pochodzące z wielu różnych źródeł na temat działań państw trzecich w zakresie zwalczania nielegalnych połowów. Informacje te pochodzą od państw członkowskich, FAO, regionalnych organizacji ds. zarządzania rybołówstwem i organizacji pozarządowych. Jeżeli istnieją przesłanki, że państwo trzecie może nie przestrzegać przepisów międzynarodowych dotyczących rybołówstwa lub nie wywiązywać się ze swoich obowiązków jako państwo bandery, państwo nadbrzeżne, państwo portu lub państwo przetwarzania, Komisja może podjąć decyzję o nawiązaniu współpracy administracyjnej z tym państwem w celu przeprowadzenia bardziej kompleksowej oceny.

53 Komisja ocenia przestrzeganie przepisów i wywiązywanie się z obowiązków przez dane państwo na podstawie kwestionariusza przesłanego organom krajowym oraz, w większości przypadków, przeprowadzonej przez Europejską Agencję Kontroli Rybołówstwa analizy dobranej próby świadectw połowowych i oświadczeń zakładów przetwórczych z tego państwa, a także – w porozumieniu z organami krajowymi tego państwa – na podstawie oceny lub ocen przeprowadzanych na miejscu.

54 Jeżeli Komisja wykryje poważne problemy, może udzielić danemu państwu wsparcia, organizując seminaria służące budowaniu zdolności lub przekazując wskazówki mające na celu poprawę systemu krajowego. W większości przypadków takie państwo wprowadza niezbędne reformy i usprawnienia i nie ma potrzeby wydawania formalnego ostrzeżenia. Jeżeli istnieją wystarczające dowody na obecność istotnych niedociągnięć, a nieformalny dialog nie przynosi rezultatów, Komisja powiadamia dane państwo, że istnieje ryzyko, iż zostanie ono uznane za „niewspółpracujące państwo trzecie” („żółta kartka”).

55 Komisja zawiadamia o tym państwo trzecie, przesyłając mu wstępną decyzję powiadamiającą, w której przedstawia uzasadnienie (zob. rys. 6). Opiera się przy tym na kryteriach ustanowionych w rozporządzeniu. Do takiej decyzji jest dołączany plan działania. Zawiera on propozycje środków mających rozwiązać wykryte problemy, przy czym na wdrożenie tych środków przewidziany jest wstępny termin sześciu miesięcy (z możliwością przedłużenia). W tym okresie Komisja nadal współpracuje z danym państwem i zapewnia mu pomoc techniczną.

56 Chociaż wstępne uznanie za państwo niewspółpracujące nie wiąże się z żadnymi karami, ostrzeżenie na ogół wystarcza, by zainicjowane zostały odpowiednie reformy. Od czasu uruchomienia systemu kartek ostrzegawczych Komisja zastosowała żółte kartki wobec 27 państw trzecich. 14 żółtych kartek cofnięto po upływie od jednego roku do czterech lat z uwagi na przeprowadzenie istotnych reform w państwach, które otrzymały te kartki. Trybunał znalazł dowody na to, że żółta kartka i wynikająca z niej współpraca prowadziły do pozytywnych zmian (zob. ramka 1).

57 Niektóre państwa, które w przeszłości otrzymały kartki, obecnie są ważnymi partnerami handlowymi eksportującymi do UE znaczne ilości towarów (np. Tajlandia, Ekwador i Wietnam). Wiele innych krajów takimi partnerami nie jest. Wolumen obrotu produktami rybołówstwa między UE a 14 spośród wspomnianych 27 państw jest minimalny bądź obrót taki nie jest prowadzony (zob. rys. 7). Niektóre z tych państw nie poinformowały Komisji, który ich organ jest instytucją certyfikującą, dlatego nie są dopuszczone do handlu produktami rybołówstwa. Wydaje się zatem, że niewielkie jest ryzyko wprowadzenia na rynek UE produktów rybnych pochodzących z nielegalnej, nieraportowanej i nieuregulowanej działalności z tych krajów.

58 Koncentrowanie się na krajach, które sprzedają niewielkie ilości ryb do UE, Komisja uzasadnia tym, że oferują one tzw. tanie bandery (zob. ramka 2). W całym łańcuchu dostaw następują liczne interakcje pomiędzy operatorami a właściwymi organami w państwach bandery, państwach nadbrzeżnych, państwach portu i państwach zbytu. Niewywiązywanie się przez te państwa ze spoczywających na nich zobowiązań stwarza zatem ryzyko nielegalnej, nieraportowanej i nieuregulowanej działalności połowowej i szkodzi identyfikowalności, co może prowadzić do przywozu na rynek UE produktów pochodzących z nielegalnych połowów.

59 Jeżeli władze krajowe nie podejmą wystarczających działań w celu rozwiązania wykrytych problemów, Komisja może uznać dane państwo za „niewspółpracujące państwo trzecie” („czerwona kartka”). Czerwona kartka oznacza, że państwa członkowskie muszą odmówić zgody na cały przywóz produktów rybołówstwa pochodzący ze statków danego państwa. Po uznaniu państwa za niewspółpracujące Komisja przedstawia Radzie wniosek dotyczący decyzji wykonawczej w sprawie umieszczenia tego kraju w wykazie niewspółpracujących państw trzecich. Przyjęcie decyzji skutkuje wprowadzeniem dalszych środków ograniczających: zakazem prowadzenia połowów na wodach państwa umieszczonego w wykazie przez statki UE i wypowiedzeniem obowiązujących umów o partnerstwie w sprawie połowów.

60 Nie istnieje żadna międzynarodowa podstawa prawna, która by uniemożliwiała zmianę bandery statku rybackiego bądź uniemożliwiała statkom państw trzecich działanie wyłącznie w strefie ekonomicznej państw, które otrzymały kartkę. Taka luka w przepisach, ograniczająca skutki gospodarcze czerwonych kartek, powoduje zatem, że statki pływające pod banderą „niewspółpracującego” państwa bandery mogą jednak zmienić banderę na inną, a statki państw trzecich nadal mogą prowadzić działalność wyłącznie w strefie ekonomicznej tego państwa. W obu przypadkach ich połowy objęte świadectwami mogą być legalnie wywożone do UE.

61 Spośród 27 postępowań wszczętych od 2012 r. sześć zakończyło się wydaniem czerwonej kartki (zob. przykład w ramce 3). Od tego czasu trzy z tych państw usunięto z wykazu.

62 Komisja może zwrócić się do Rady o wykreślenie z wykazu państwa, które otrzymało czerwoną kartkę, gdy zostaną usunięte główne stwierdzone niedociągnięcia oraz gdy państwo podejmie polityczne zobowiązanie do wspierania wysiłków w zakresie zwalczania nielegalnych połowów oraz do przestrzegania prawa międzynarodowego.

63 Po cofnięciu żółtej lub czerwonej kartki Komisja nadal współpracuje z danym państwem i na bieżąco identyfikuje wszelkie oznaki regresu. Na przykład w przypadku Panamy i Ghany Komisja zbadała sytuację po wycofaniu żółtej kartki i stwierdziła, że podjęto ograniczone działania w zakresie zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. Oba te państwa zostały po raz drugi wstępnie uznane za niewspółpracujące.

Państwa członkowskie wykryły nielegalne połowy prowadzone przez floty krajowe oraz na wodach krajowych, ale kary, które na nie nałożyły, nie zawsze są odstraszające

W ramach kontroli flot i wód krajowych przeprowadzonych przez państwa członkowskie wykryto nielegalne połowy

64 Państwa członkowskie są odpowiedzialne za prawidłowe stosowanie unijnego systemu kontroli rybołówstwa w celu zapewnienia zgodności z przepisami wspólnej polityki w tej dziedzinie²⁷. Muszą one kontrolować działalność połowową na swoich wodach oraz działalność połowową statków rybackich pływających pod ich banderą niezależnie od lokalizacji. Około 20% połowów prowadzonych przez statki UE odbywa się na wodach państw trzecich lub na pełnym morzu²⁸.

65 Na rys. 8 przedstawiono zasoby przeznaczone na kontrolę działalności połowowej prowadzonej na wodach Unii lub przez flotę UE.

66 W pięciu basenach morskich (Wschodni Atlantyk i Morze Śródziemne, Morze Czarne, Morze Bałtyckie, Morze Północne, wody zachodnie Północno-Wschodniego Atlantyku) niektóre połowy podlegają indywidualnym programom kontroli i inspekcji. Programy te zawierają wspólne cele, priorytety i procedury dotyczące działań kontrolnych prowadzonych przez wszystkie zaangażowane państwa członkowskie. Aby propagować ściślejszą współpracę oraz wymianę najlepszych praktyk między państwami członkowskimi, Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa koordynuje wspólne plany rozmieszczenia, w ramach których w inspekcjach uczestniczą inspektorzy z różnych państw członkowskich. W 2020 r. państwa członkowskie przeprowadziły w kontekście wspólnych planów rozmieszczenia i zgłosiły Agencji 38 450 inspekcji, które skutkowały wykryciem 2 351 naruszeń²⁹.

67 Państwa członkowskie co pięć lat składają sprawozdania z rezultatów swoich działań kontrolnych. W latach 2015–2019 przeprowadziły 345 510 inspekcji – 13%³⁰ z nich wykazało co najmniej jedno podejrzenie naruszenia, a 6% – co najmniej jedno podejrzenie poważnego naruszenia. Państwa członkowskie zgłosiły w tym okresie ogółem 69 400 naruszeń, przy czym ponad 76% z nich zostało wykrytych przez zaledwie trzy państwa członkowskie i Zjednoczone Królestwo: Włochy (46%), Zjednoczone Królestwo (12%), Grecję (11%) i Hiszpanię (8%).

68 Na rys. 9 przedstawiono podział poważnych naruszeń według rodzajów działalności połowowej.

69 Nieprawidłowe zgłaszanie połowów nadal stanowi istotny problem dotyczący rybołówstwa w UE, a jednym z jego aspektów jest niezgłaszanie niezamierzonych połowów (zob. ramka 4).

Komisja zidentyfikowała istotne uchybienia w krajowych systemach kontroli i rozpoczęła ich usuwanie

70 Komisja jest odpowiedzialna za nadzorowanie i egzekwowanie prawidłowego stosowania przepisów rozporządzenia w sprawie kontroli i przepisów wspólnej polityki rybołówstwa przez wszystkie państwa członkowskie³⁴. Ocenia ona państwa członkowskie w drodze weryfikacji, niezależnych inspekcji i audytów.

71 W 2021 r. Komisja przedstawiła sprawozdanie z rezultatów nadzoru nad państwami członkowskimi w latach 2015–2019³⁵. Skoncentrowała się na prawidłowym ważeniu, rejestracji i identyfikowalności połowów, kontroli obowiązku wyładunku, monitorowaniu i kontroli floty zewnętrznej oraz weryfikacji mocy silnika. Wszystkie te środki są niezbędne do właściwego monitorowania wykorzystania kwot i do zapewnienia zrównoważonego charakteru zasobów.

72 W toku prac Komisja stwierdziła „znaczne niedociągnięcia” w tych państwach członkowskich, w których poddano audytowi kontrolę ważenia, rejestracji i identyfikowalności połowów (Dania, Irlandia, Belgia i Niderlandy). Niedociągnięcia te doprowadziły do przełowienia i do zaniżania deklaracji połowowych.

73 Komisja podejmuje działania naprawcze. W latach 2015–2020 wszczęła ona 34 nieformalne postępowania na swojej internetowej platformie do rozwiązywania problemów, „EU Pilot”, aby we współpracy z państwami członkowskimi wyeliminować wykryte uchybienia. Wspólnie z państwami członkowskimi³⁶ opracowała również 16 planów działania, które mają zaradzić niedociągnięciom stwierdzonym w zakresie rejestracji połowów, systemów kar, procesów zarządzania ryzykiem, komputerowych systemów zatwierdzania danych/zautomatyzowanych kontroli krzyżowych oraz wymogów dotyczących identyfikowalności.

74 W okresie od 2015 do 2021 r. Komisja wszczęła przeciwko państwom członkowskim 11 postępowań w sprawie uchybienia ciążącym na nich zobowiązaniom, jeśli chodzi o skuteczne egzekwowanie obowiązku wyładunku, odpowiednią kontrolę ich floty zewnętrznej lub połowów, stosowanie skutecznego systemu kar w przypadku poważnych naruszeń oraz kontrolowanie systemów rejestracji i ważenia połowów.

Projekty finansowane przez UE przyczyniły się do wzmocnienia systemu kontroli

75 Ze środków Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego zapewniono wsparcie na rzecz działań w zakresie monitorowania, kontroli i egzekwowania przepisów o całkowitym budżecie w wysokości 580 mln euro na okres programowania 2014–2020.

76 Najnowsze dane (z końca 2020 r.) pokazują, że na potrzeby środków kontroli państwa członkowskie wybrały operacje o wartości 440 mln euro³⁷. Środki kwalifikujące się do finansowania obejmowały instalację i rozwijanie technologii kontroli, modernizację i zakup statków patrolowych oraz patrolowych statków powietrznych, koszty operacyjne oraz rozwój innowacyjnych technik kontroli (zob. rys. 10).

77 Trybunał wybrał próbę złożoną z 23 projektów o łącznej wartości 27 mln euro (współfinansowanych przez UE w kwocie 22,4 mln euro), które miały służyć kontroli i egzekwowaniu przepisów w Danii, Hiszpanii, Francji i Szwecji. Wybrane projekty obejmowały rozwój IT, zakup statków patrolowych, innowacyjne technologie i koszty operacyjne (zob. rys. 11). Spośród 23 projektów objętych próbą 20 zrealizowały organy publiczne, a trzy – beneficjenci z sektora prywatnego.

78 W odniesieniu do każdego z tych projektów Trybunał ocenił, czy cele odpowiadały potrzebom wskazanym przez instytucję zarządzającą w krajowych programach operacyjnych Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego lub priorytetom w zakresie kontroli i egzekwowania przepisów obowiązującym na szczeblu UE³⁸. Trybunał przeprowadził kontrolę dokumentacji każdego projektu, analizując wniosek, procedury selekcji, realizację oraz koszty. W każdym przypadku Trybunał stwierdził, że wszystkie wybrane projekty były zgodne z priorytetami krajowymi lub unijnymi i przyczyniły się do wzmocnienia systemów kontroli państw członkowskich.

79 W ramach pięciu projektów objętych próbą, mających łącznie wartość 8,5 mln euro, pokryto część kosztów związanych z udziałem organów kontrolnych we wspólnych planach rozmieszczenia lub w konkretnych działaniach kontrolnych. Ze środków UE sfinansowano takie elementy, jak: konserwacja statków, wynagrodzenia i paliwo na potrzeby patroli. Organy państw członkowskich, z którymi Trybunał przeprowadził wywiady, potwierdziły, że finansowanie unijne było niezbędne dla wsparcia tych operacji. W całej UE wspólne plany rozmieszczenia umożliwiły wykrycie w 2020 r. 2 351 naruszeń, jak wyjaśniono w pkt 66.

80 Trzy projekty o łącznej wartości 5,31 mln euro dotyczyły nabycia lub modernizacji statków patrolowych. Obejmowało to zakup nowego statku patrolowego i wymianę sześciu silników w czterech statkach straży przybrzeżnej Galicji, a także remont statku patrolowego we Francji przeznaczonego do użytku na Oceanie Indyjskim. Trybunał zweryfikował, czy organy państw członkowskich przeprowadziły postępowania o udzielenie zamówienia w celu zminimalizowania kosztów oraz czy statki te będą wykorzystywane przede wszystkim do kontroli rybołówstwa.

81 Siedem projektów o łącznej wartości 5,1 mln euro dotyczyło „zakupu, instalacji i rozwijania technologii”. Cel ten odnosi się głównie do inwestycji w infrastrukturę informatyczną na potrzeby organów kontrolnych, tak aby pomóc im w lepszym ukierunkowaniu i przeprowadzaniu kontroli. Projekty, które wybrał Trybunał, obejmowały wykorzystanie modeli sztucznej inteligencji do kontroli opartej na analizie ryzyka, stworzenie strony internetowej służącej do zgłaszania nielegalnych połowów oraz liczne systemy informatyczne do analizy i wymiany danych dotyczących rybołówstwa. Organy kontrolne, z którymi Trybunał przeprowadził wywiady, potwierdziły, że narzędzia te były przydatne w ich działaniach.

82 Trybunał wybrał pięć innowacyjnych projektów o łącznej wartości 1,83 mln euro, których celem było znalezienie opłacalnych sposobów poprawy kontroli. Na rys. 12 poniżej przedstawiono cztery z tych projektów.

83 Inne wybrane projekty obejmowały zakup kontenerów do przechowywania skonfiskowanego wyposażenia takiego jak nielegalne narzędzia połowowe, budowę centrów operacyjnych dla inspektorów ds. rybołówstwa oraz inwestycje prywatnych operatorów w systemy identyfikowalności.

Kary nakładane przez państwa członkowskie są zróżnicowane i nie zawsze odstraszające

84 W preambule do rozporządzenia w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów stwierdzono, że utrzymywanie się dużej liczby poważnych naruszeń zasad polityki rybołówstwa na wodach unijnych lub naruszeń, których dopuszczają się podmioty unijne, jest w znacznym stopniu skutkiem zbyt łagodnych kar stosowanych przez państwa członkowskie. Dodano, że duża różnorodność wysokości kar w poszczególnych państwach członkowskich zachęca podmioty prowadzące nielegalną działalność do połowów na wodach morskich lub na terytoriach państw członkowskich, w których kary są najniższe. Aby rozwiązać ten problem, w rozporządzeniu wprowadzono przepisy mające na celu zaostrzenie i ujednolicenie kar w całej UE.

85 Przepisy UE dotyczące kar mają zastosowanie do wszystkich „poważnych naruszeń”. Ustalenie, czy dane naruszenie należy uznać za poważne, należy do organów państwa członkowskiego, przy czym organy te biorą pod uwagę takie kryteria jak: wyrządzona szkoda, jej wartość, rozmiar naruszenia i wcześniejsze naruszenia. Poważne naruszenia dotyczą takiej nielegalnej działalności, jak: prowadzenie połowów bez licencji lub upoważnienia, niezgłoszenie połowów, prowadzenie połowów w strefie zakazu połowów lub bez przyznanych kwot oraz stosowanie nielegalnych narzędzi³⁹. Również nieprzestrzeganie obowiązku wyładunku może być uznane za poważne naruszenie⁴⁰.

86 Przepisy UE zobowiązują państwa członkowskie do nakładania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar za wszelkie poważne naruszenia. Jedną z kluczowych zasad jest to, że łączna wysokość kar powinna zapewniać skuteczne „pozbawienie podmiotów, które są odpowiedzialne za poważne naruszenia, korzyści ekonomicznych uzyskanych w wyniku dopuszczenia się tych naruszeń”. Należy również wziąć pod uwagę wartość szkody wyrządzonej zasobom rybnym i środowisku morskiemu.

87 Aby promować równe warunki działania w całej UE, w przepisach wprowadzono system kar za poważne naruszenia. W przypadku wykrycia poważnego naruszenia organy muszą przyznać punkty karne właścicielowi licencji połowowej oraz kapitanowi statku rybackiego. Po przekroczeniu ustalonego progu określonego w rozporządzeniu licencja zostaje zawieszona lub cofnięta.

88 W 2019 r. Komisja przeprowadziła badanie systemów kar za naruszenia przepisów wspólnej polityki rybołówstwa we wszystkich państwach członkowskich⁴¹. Badanie to jest oparte na danych przekazanych przez organy państw członkowskich za lata 2015–2019. W badaniu zwrócono uwagę na liczne pozytywne ustalenia.

• Zdecydowana większość (92%) wykrytych poważnych naruszeń doprowadziła do dochodzenia lub ścigania.
• Spośród wszystkich naruszeń objętych dochodzeniem lub ściganiem 92% doprowadziło do nałożenia kar.
• Czas potrzebny na wyegzekwowanie przepisów był zazwyczaj krótki – kary za poważne naruszenia nakładano średnio w ciągu 10 miesięcy od wykrycia. W państwach członkowskich, które przeprowadzają przede wszystkim postępowanie karne, a nie administracyjne, zarejestrowano dłuższe terminy.

89 W badaniu podkreślono również liczne luki w stosowaniu kar przez państwa członkowskie, które to luki osłabiają skuteczność systemu kontroli i negatywnie wpływają na równe warunki działania. Luki te wymieniono poniżej:

• znaczne różnice w odsetku naruszeń zakwalifikowanych jako „poważne”, co wynika z różnic w kryteriach krajowych. Naruszenia takie są zatem karane w różny sposób;
• znaczne różnice w wysokości grzywien przewidzianych w przepisach krajowych – maksymalne kwoty wynoszą od 1 624 euro (Rumunia) do 600 000 euro (Hiszpania) w przypadku kar administracyjnych oraz od 10 224 euro (Bułgaria) do 16 000 000 euro (Estonia) w przypadku sankcji karnych. W praktyce średnia grzywna nałożona za podobne naruszenie wynosiła od około 200 euro (Cypr, Litwa i Estonia) do ponad 7 000 euro (Hiszpania). W niektórych państwach członkowskich, których floty rybackie posiadają duże statki lub które prowadzą działalność połowową poza wodami UE (Grecja, Litwa, Łotwa), maksymalne grzywny są bardzo niskie w stosunku do poziomu aktywności, co budzi wątpliwości dotyczące proporcjonalności kar i ich efektu odstraszającego;
• niektóre państwa członkowskie (Cypr, Litwa, Rumunia) często wydają ostrzeżenia zamiast nakładania grzywien w przypadku naruszeń innych niż poważne, podczas gdy inne (Dania, Hiszpania) wydają ostrzeżenia nawet w przypadku poważnych naruszeń;
• znaczne różnice w stosowaniu kar dodatkowych (np. konfiskata produktów rybołówstwa/nielegalnych narzędzi, zawieszenie licencji połowowej), które były często nakładane tylko przez niektóre państwa członkowskie (Belgia, Dania, Francja, Włochy, Niderlandy);
• znaczne różnice w stosowaniu systemu punktów karnych – niektóre państwa członkowskie (Grecja, Rumunia, Chorwacja, Irlandia) nigdy nie stosują lub rzadko stosują punkty za poważne naruszenia (co jest sprzeczne z rozporządzeniem w sprawie kontroli).

90 Na podstawie swojej oceny rezultatów tego badania i własnych prac kontrolnych Trybunał stwierdza, że na terytorium UE nie ma równych warunków działania. Co najważniejsze, w niektórych państwach członkowskich kary nie są proporcjonalne do korzyści ekonomicznych uzyskanych w wyniku naruszeń i są niewystarczające, aby spowodować efekt odstraszający. Jest to niesprawiedliwe wobec operatorów przestrzegających prawa i może prowadzić do uporczywego nieprzestrzegania przepisów.

91 We wniosku z 2018 r. dotyczącym zmiany systemu kontroli rybołówstwa Komisja zaproponowała wprowadzenie szeregu zmian w obowiązujących przepisach, aby lepiej ujednolicić kary za naruszenia zasad wspólnej polityki rybołówstwa we wszystkich państwach członkowskich. Zmiany te dotyczą większej szczegółowości kryteriów określania wagi naruszeń, automatyczną kwalifikację niektórych naruszeń jako poważne oraz ustanowienie standardowych minimalnych i maksymalnych kar za poważne naruszenia.

Wnioski i zalecenia

92 Nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy zmniejszają liczebność stad ryb, stanowiąc jedno z największych na świecie zagrożeń dla ekosystemów morskich. Podważają one działania na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami rybnymi i powodują, że niektóre stada znajdują się na granicy wyginięcia. Zwalczanie nielegalnych połowów powinno dawać konsumentom unijnym gwarancję, że produkty, które spożywają, nie pochodzą z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. Zapewnienie legalności produktu, choć konieczne, nie wystarczy jednak, aby zagwarantować, że jest on pozyskiwany w sposób zrównoważony.

93 Trybunał zbadał wydatki i działania UE mające zapobiegać temu, by produkty pochodzące z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów docierały do mieszkańców Unii. Pod uwagę wzięto systemy kontroli służące zapobieganiu przywozowi nielegalnych produktów rybołówstwa do UE oraz systemy kontroli flot i wód krajowych przez państwa członkowskie.

94 Ogólnie rzecz biorąc, Trybunał stwierdza, że istniejące systemy kontroli służące zwalczaniu nielegalnych połowów są częściowo skuteczne. Chociaż systemy te zmniejszają ryzyko nielegalnych połowów, ich skuteczność jest ograniczona wskutek niejednolitego stosowania kontroli i sankcji przez państwa członkowskie.

95 W 2008 r. UE przyjęła rozporządzenie w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów, w którym ustanowiono unijny system świadectw połowowych. Trybunał stwierdził, że system ten poprawił identyfikowalność i wzmocnił kontrole przywożonych towarów (pkt 28–29). W porównaniu z innymi podobnymi rozwiązaniami system unijny jest najbardziej kompleksowym, jeśli chodzi o zakres stosowania, wymagane informacje oraz procesy zatwierdzania i kontroli (pkt 30–34).

96 Organy państw członkowskich powinny przeprowadzać kontrole oparte na analizie ryzyka w celu zapewnienia, aby całemu przywozowi towarzyszyły ważne świadectwa połowowe, i weryfikować przy tym informacje zawarte w każdym świadectwie. Trybunał ustalił, że znaczne różnice w zakresie i jakości kontroli i weryfikacji prowadzonych przez państwa członkowskie osłabiły skuteczność systemu i stworzyły ryzyko, że operatorzy będą wykorzystywać jego najsłabsze ogniwo (pkt 35–45).

97 Unijny system świadectw połowowych nadal opiera się na dokumentach papierowych. Nie istnieje ogólnounijna baza danych zawierająca wszystkie świadectwa połowowe otrzymane przez państwa członkowskie. Zmniejsza to efektywność i skuteczność systemu kontroli oraz stwarza ryzyko oszustw. Ogólnounijne rozwiązanie cyfrowe, które opracowała Komisja, zostało udostępnione w 2019 r., lecz państwa członkowskie nie korzystają z niego. Zgodnie z przedstawionym przez Komisję wnioskiem dotyczącym zmiany rozporządzenia w sprawie kontroli stosowanie systemu CATCH miałoby stać się obowiązkowe w UE (pkt 46–49).

98 Jeżeli system kontroli państwa bandery jest wadliwy w kluczowych aspektach, zatwierdzone świadectwa połowowe nie mogą zagwarantować, że produkty wywożone do UE nie pochodzą z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. Uznawanie określonych państw trzecich za niewspółpracujące – powszechnie nazywane przyznaniem czerwonej kartki w ramach systemu kartek ostrzegawczych – ma zasadnicze znaczenie, jeśli chodzi o zapobieganie wprowadzaniu nielegalnych produktów na rynek. Trybunał stwierdził, że system kartek ostrzegawczych okazał się przydatny, gdyż doprowadził do reform w większości odnośnych państw trzecich. Wprawdzie unijny system kartek ostrzegawczych często dotyczy państw, które sprzedają niewielkie ilości ryb do UE, lecz państwa te oferują tzw. tanie bandery i w związku z tym stwarzają ryzyko nielegalnej działalności połowowej (pkt 50–63).

Zalecenie 1 – Monitorowanie, czy państwa członkowskie wzmacniają swoje systemy kontroli służące zapobieganiu przywozowi nielegalnych produktów rybołówstwa, i podejmowanie koniecznych działań

W celu wzmocnienia kontroli produktów przywożonych Komisja powinna współpracować z państwami członkowskimi, aby:

1. zmierzać do digitalizacji systemu świadectw połowowych oraz opracować automatyczne kontrole i ostrzeżenia o ryzyku wspomagające działania kontrolne;
2. działać wspólnie z państwami członkowskimi na rzecz zapewnienia jednolitego stosowania kryteriów określania ryzyka oraz monitorować, czy kontrole i weryfikacje przeprowadzane przez państwa członkowskie koncentrują się na rozpoznanych czynnikach ryzyka;
3. dopilnować, by zakres i jakość kontroli przeprowadzanych przez państwa członkowskie były wystarczające do wyeliminowania ryzyka, i podejmować niezbędne działania w celu zaradzenia ewentualnym niedociągnięciom.

Termin realizacji: 2026 r.

99 Państwa członkowskie muszą kontrolować działalność połowową prowadzoną na swoich wodach oraz prowadzoną na innych wodach przez statki rybackie pływające pod ich banderą. Z danych wynika, że w toku kontroli krajowych często wykrywano przypadki nielegalnych połowów, chociaż około 75% wszystkich zgłoszonych naruszeń zostało wykrytych przez trzy państwa członkowskie i Zjednoczone Królestwo. Najczęstszym naruszeniem, którego dopuszczała się flota unijna, było nieprawidłowe zgłaszanie połowów, a w dalszej kolejności połowy w strefach zakazu połowów lub bez przyznanych kwot oraz stosowanie nielegalnych narzędzi. Istnieje wiele dowodów na to, że egzekwowanie obowiązku wyładunku stanowi problem i że nadal dochodzi do nielegalnych odrzutów na morzu (pkt 64–69).

100 W ramach prac Komisji stwierdzono, że w niektórych państwach członkowskich występują istotne niedociągnięcia w kontroli ważenia, rejestracji i identyfikowalności połowów. Niedociągnięcia te doprowadziły do przełowienia i do zaniżania deklaracji połowowych, a Komisja podejmuje działania w celu ich wyeliminowania (pkt 70–74).

101 Ze środków Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego zapewniono wsparcie na rzecz działań w zakresie monitorowania, kontroli i egzekwowania przepisów o całkowitym budżecie w wysokości 580 mln euro na okres programowania 2014–2020. Trybunał wybrał próbę 23 projektów dotyczących kontroli i egzekwowania przepisów w czterech państwach członkowskich. Stwierdził on, że projekty te były zgodne z określonymi priorytetami krajowymi lub unijnymi i przyczyniły się do wzmocnienia systemu kontroli (pkt 75–83).

102 Ramy UE zobowiązują państwa członkowskie do nakładania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar za wszelkie poważne naruszenia. Jedna z kluczowych obowiązujących zasad polega na tym, że łączna wysokość kar musi zapewniać skuteczne „pozbawienie podmiotów, które są odpowiedzialne za poważne naruszenia, korzyści ekonomicznych uzyskanych w wyniku dopuszczenia się tych naruszeń” (pkt 84–87).

103 Zdecydowana większość wykrytych poważnych naruszeń doprowadziła do wszczęcia dochodzenia lub ścigania, co skutkowało nałożeniem kar w odpowiednim czasie. Wysokość kar za podobne naruszenia różniła się jednak znacznie w poszczególnych państwach członkowskich. Porównanie stosowania kar w systemach krajowych wykazało brak równych warunków działania na całym terytorium UE. Co najważniejsze, w niektórych państwach członkowskich kary nie są proporcjonalne do korzyści ekonomicznych uzyskanych w wyniku naruszeń ani nie są odstraszające (pkt 88–91).

Zalecenie 2 – Zapewnienie, aby państwa członkowskie stosowały odstraszające kary za nielegalne połowy

Komisja powinna pracować nad jednolitym i skutecznym stosowaniem systemu odstraszających kar za nielegalne połowy we wszystkich państwach członkowskich:

1. sprawdzając, czy państwa członkowskie stosują kary za poważne naruszenia;
2. sprawdzając, czy wysokość kary nałożonej przez państwa członkowskie nie jest mniejsza niż korzyści ekonomiczne uzyskane w wyniku naruszenia i czy jest wystarczająco odstraszająca, aby zapobiec ponownym naruszeniom;
3. sprawdzając, czy stosowanie systemu punktów karnych we wszystkich państwach członkowskich jest zharmonizowane;

Termin realizacji: 2024 r.

1. podejmując niezbędne działania w celu zaradzenia wszelkim niedociągnięciom.

Termin realizacji: 2026 r.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę I, której przewodniczy członkini Trybunału Obrachunkowego Joëlle Elvinger, na posiedzeniu w Luksemburgu w dniu 14 lipca 2022 r.

Załączniki

Załącznik I – Instrumenty międzynarodowe służące zwalczaniu nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów

Załącznik II – Analiza porównawcza unijnego systemu świadectw połowowych i podobnych systemów w Stanach Zjednoczonych i Japonii

Wykaz akronimów

CCAMLR – Komisja do spraw Zachowania Żywych Zasobów Morskich Antarktyki

CCSBT – Komisja ds. Ochrony Tuńczyka Południowego

EFCA – Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa

EFMR – Europejski Fundusz Morski i Rybacki

FAO – Organizacja ds. Wyżywienia i Rolnictwa

ICCAT – Międzynarodowa Komisja ds. Ochrony Tuńczyka Atlantyckiego

NNN – nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane

Glosariusz

Europejski Fundusz Morski i Rybacki – fundusz unijny, który ma za zadanie wspierać rybaków w przechodzeniu na zrównoważone rybołówstwo oraz pomagać społecznościom nadbrzeżnym w dywersyfikowaniu ich gospodarki.

Obowiązek wyładunku – wymóg, zgodnie z którym statki rybackie muszą wyładowywać i zgłaszać wszystkie połowy określonych gatunków oraz odliczać je od wszelkich mających zastosowanie kwot.

Państwo bandery – państwo, w którym zarejestrowany jest statek morski.

Regionalna organizacja ds. zarządzania rybołówstwem – organizacja międzyrządowa uprawniona do wprowadzania środków ochrony i zarządzania w zakresie rybołówstwa na wodach międzynarodowych.

System kartek ostrzegawczych – stosowana przez UE metoda identyfikowania państw trzecich, które stosują nieadekwatne środki zwalczania nielegalnych połowów, i karania tych państw za pomocą formalnego ostrzeżenia (tzw. żółta kartka) lub zakazu przywozu (tzw. czerwona kartka).

Unijny system świadectw połowowych – wymóg, by wszystkie produkty rybołówstwa wwożone do UE posiadały świadectwo zatwierdzone przez państwo bandery statku rybackiego, potwierdzające, że produkty te pochodzą z legalnych połowów.

Wspólna polityka rybołówstwa – ramy unijne dotyczące zasobów rybnych i rybołówstwa mające na celu zapewnienie zrównoważonych zasobów ryb i stabilnych dochodów dla społeczności rybackiej.

Wspólny plan rozmieszczenia – rozwiązania w zakresie kontroli i inspekcji odnoszące się do priorytetowych obszarów połowowych. W ramach planu wykorzystuje się wspólnie zasoby udostępnione przez różne państwa członkowskie.

Wyłączna strefa ekonomiczna – obszar morski położony tuż za wodami terytorialnymi państwa nadbrzeżnego, na którym państwo to ma określone prawa i obowiązki na mocy konwencji ONZ o prawie morza.

Odpowiedzi Komisji

https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/DocItem.aspx?did=61941

Kalendarium

https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/DocItem.aspx?did=61941

Zespół kontrolny

Sprawozdania specjalne Trybunału przedstawiają wyniki kontroli dotyczących polityki i programów unijnych bądź kwestii związanych z zarządzaniem w wybranych obszarach budżetowych. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne tak, aby osiągnąć jak największe oddziaływanie, biorąc przy tym pod uwagę kryteria takie jak zagrożenia dla wykonania zadań lub zgodności, poziom dochodów lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes polityczny i społeczny.

Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę I, zajmującą się wydatkami związanymi ze zrównoważonym użytkowaniem zasobów naturalnych. Izbie tej przewodniczy członkini Trybunału Joëlle Elvinger. Kontrolą kierowała członkini Trybunału Eva Lindström, a w działania kontrolne zaangażowani byli: Katharina Bryan, szefowa gabinetu, Johan Stalhammar, attaché; Paul Stafford, kierownik; Frédéric Soblet, koordynator zadania; Paulo Faria, zastępca koordynatora zadania, a także kontrolerki: Kartarzyna Radecka-Moroz, Radostina Simeonova i Anna Zalega. Wsparcie przy opracowywaniu materiałów graficznych zapewniła Marika Meisenzahl.

Od lewej: Johan Stalhammar, Frédéric Soblet, Eva Lindström, Katharina Bryan i Paul Stafford.

Przypisy

¹ Sprawozdanie zbiorcze dotyczące danych przekazanych przez państwa członkowskie.

² Produkcja sektorów rybołówstwa i akwakultury.

³ Statystyki Eurostatu dotyczące rybołówstwa.

⁴ „The State of World Fisheries and Aquaculture 2020”.

⁵ Zob. pełna definicja w międzynarodowym planie działania na rzecz zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania oraz w umowie FAO o środkach stosowanych przez państwo portu.

⁶ „The State of World Fisheries and Aquaculture 2020”.

⁷ Strona FAO poświęcona nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom.

⁸ Szczyt „Jeden Ocean”: nowe działania wzmacniają rolę UE jako lidera ochrony oceanów.

⁹ „Estimating the Worldwide Extent of Illegal Fishing”, David J. i in., 2009.

¹⁰ Regionalne organizacje ds. zarządzania rybołówstwem.

¹¹ Cele Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

¹² Wspólny komunikat „Międzynarodowe zarządzanie oceanami – program działań na rzecz przyszłości oceanów”.

¹³ „Europe Sustainable Development Report 2021”.

¹⁴ Status of marine fish and shellfish stocks in European seas.

¹⁵ Sprawozdanie Komisji na temat stanu wdrożenia i oceny skutków rozporządzenia (WE) nr 1224/2009.

¹⁶ Wniosek dotyczący nowego rozporządzenia w sprawie kontroli (COM(2018) 368 final).

¹⁷ Sprawozdanie specjalne 26/2020, „Środowisko morskie – ochrona przewidziana przez UE jest szeroko zakrojona, lecz powierzchowna”. Zob. także „Sprawozdanie dotyczące wyników wykonania budżetu UE – stan na koniec 2020 r.”.

¹⁸ National Fisheries Marine Service, Current fisheries statistics No 2019, Japonia – FY2019 Trends in Fisheries – FY2020 Fisheries Policy.

¹⁹ Magnuson-Stevens Fishery Conservation and Management Act; Seafood Import Monitoring Program.

²⁰ SIMP: sprawozdanie dla Kongresu na temat działań zapobiegających pozyskiwaniu żywności pochodzenia morskiego w drodze połowów NNN.

²¹ CCSBT, ICCAT i CCAMLR.

²² Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1010/2009.

²³ „The impact of the EU IUU regulation on seafood trade flows”.

²⁴ Client Earth, „Digitising the control of fishery product imports”.

²⁵ Client Earth, „Digitising the control of fishery product imports”.

²⁶ „Off the hook – How flags of convenience let illegal fishing go unpunished”.

²⁷ Rozporządzenie w sprawie kontroli.

²⁸ Połowy poza UE.

²⁹ Sprawozdanie roczne EFCA za 2020 r.

³⁰ Sprawozdanie zbiorcze dotyczące danych przekazanych przez państwa członkowskie.

³¹ Bułgaria, Cypr, Niemcy, Dania, Estonia, Hiszpania, Chorwacja, Irlandia, Włochy, Łotwa, Malta, Niderlandy, Portugalia.

³² Np. „Landing obligation: First study of implementation and impact on discards”, sprawozdanie dotyczące rozporządzenia w sprawie kontroli.

³³ Sprawozdanie dotyczące stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009.

³⁴ Sprawozdanie dotyczące stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009.

³⁵ Sprawozdanie dotyczące stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009.

³⁶ Belgia, Bułgaria, Cypr, Niemcy, Estonia, Grecja, Finlandia, Chorwacja, Włochy, Litwa, Malta, Niderlandy, Rumunia, Szwecja (dwukrotnie), Słowenia.

³⁷ „EMFF implementation report 2020”.

³⁸ Decyzja wykonawcza Komisji 2014/464/UE.

³⁹ Rozporządzenie w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów.

⁴⁰ Rozporządzenie w sprawie kontroli.

⁴¹ „Study on the sanctioning systems of Member States for infringements to the rules of the Common Fisheries Policy”.

⁴² SIMP: sprawozdanie dla Kongresu na temat działań zapobiegających pozyskiwaniu żywności pochodzenia morskiego w drodze połowów NNN.

⁴³ „A comparative study of key data elements in import control schemes aimed at tackling illegal, unreported and unregulated fishing in the top three seafood markets”.

⁴⁴ „Japan to Require Catch Documents for Imports of Vulnerable Marine Species”.

⁴⁵ Zalecenie ICCAT w sprawie elektronicznego systemu dokumentowania połowów tuńczyka błękitnopłetwego (eBCD).

⁴⁶ „Resolution on the implementation of a CCSBT Catch Documentation Scheme”.

⁴⁷ „Compliance Guide for the Seafood Import Monitoring Program”.

⁴⁸ „Conservation Measure 10-05 (2018), Catch Documentation Scheme for Dissostichus spp.”.

⁴⁹ „Recommendation 18–13 by ICCAT on an ICCAT Bluefin Tuna Catch Documentation program”.

⁵⁰ „Resolution on the implementation of a CCSBT Catch Documentation Scheme”.

Kontakt

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUKSEMBURG

Tel. +352 4398-1
Formularz kontaktowy: eca.europa.eu/pl/Pages/ContactForm.aspx
Strona internetowa: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (https://europa.eu).

Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2022

PDF	ISBN 978-92-847-8661-9	ISSN 1977-5768	doi:10.2865/452723	QJ-AB-22-018-PL-N
HTML	ISBN 978-92-847-8656-5	ISSN 1977-5768	doi:10.2865/395864	QJ-AB-22-018-PL-Q

PRAWA AUTORSKIE

© Unia Europejska, 2022.

Polityka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w zakresie ponownego wykorzystywania dokumentów została określona w decyzji Trybunału nr 6/2019 w sprawie polityki otwartych danych oraz ponownego wykorzystywania dokumentów.

O ile nie wskazano inaczej (np. nie zamieszczono szczegółowych adnotacji o prawach autorskich), treści Europejskiego Trybunału Obrachunkowego będące własnością UE objęte są licencją Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0). Oznacza to, że co do zasady ponowne wykorzystanie jest dozwolone, pod warunkiem że treści zostaną odpowiednio oznaczone i zostaną wskazane wszelkie dokonane w nich zmiany. W przypadku ponownego wykorzystania treści Trybunału niedozwolone jest zmienianie ich oryginalnego znaczenia albo przesłania. Trybunał nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek konsekwencje ponownego wykorzystywania.

Jeżeli konkretna treść wskazuje na możliwą do zidentyfikowania osobę fizyczną – tak jak w przypadku zdjęć, na których widoczni są pracownicy Trybunału – lub zawiera prace stron trzecich, wymagane jest uzyskanie dodatkowego zezwolenia.

W takim przypadku uzyskane dodatkowe zezwolenie na ponowne wykorzystanie określonej treści unieważnia i zastępuje wspomniane wcześniej zezwolenie ogólne. Powinny być w nim wyraźnie wskazane wszelkie ograniczenia dotyczące wykorzystania treści.

W celu wykorzystania lub powielenia treści niebędącej własnością UE konieczne może być wystąpienie o zgodę bezpośrednio do właścicieli praw autorskich:

Rys. 3. 4, 5, 6, 8 i 12 – ikony: rysunki zostały opracowane z wykorzystaniem zasobów ze strony Flaticon.com. © Freepik Company S.L. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Zdjęcie 1: © Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa, 2005–2021.

Oprogramowanie lub dokumenty objęte prawem własności przemysłowej, takie jak patenty, znaki towarowe, wzory użytkowe, znaki graficzne i nazwy, nie są objęte polityką Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w zakresie ponownego wykorzystywania.

Na stronach internetowych instytucji Unii Europejskiej dostępnych w domenie europa.eu zamieszczane są odsyłacze do stron zewnętrznych. Trybunał nie ma kontroli nad ich zawartością i w związku z tym zachęca użytkowników, aby we własnym zakresie zapoznali się z polityką ochrony prywatności i polityką w zakresie praw autorskich obowiązującymi na tych stronach.

Wykorzystywanie znaku graficznego Europejskiego Trybunału Obrachunkowego

Znak graficzny Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nie może być wykorzystywany bez uprzedniej zgody Trybunału.

JAK SKONTAKTOWAĆ SIĘ Z UE

Osobiście
W całej Unii Europejskiej istnieje kilkaset centrów Europe Direct. Adres najbliższego centrum można znaleźć na stronie:european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_pl.

Telefonicznie lub pisemnie
Europe Direct to serwis informacyjny, który udziela odpowiedzi na pytania na temat Unii Europejskiej. Można się z nim skontaktować:

• dzwoniąc pod bezpłatny numer telefonu: 00 800 6 7 8 9 10 11 (niektórzy operatorzy mogą naliczać opłaty za te połączenia),
• dzwoniąc pod standardowy numer telefonu: +32 22999696,
• za pomocą formularza: european-union.europa.eu/contact-eu/write-us_pl.

WYSZUKIWANIE INFORMACJI O UE

Online
Informacje o Unii Europejskiej są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu Europa (european-union.europa.eu).

Publikacje UE
Publikacje UE można obejrzeć lub zamówić na stronie: op.europa.eu/pl/publications. Większą liczbę egzemplarzy bezpłatnych publikacji można otrzymać, kontaktując się z serwisem Europe Direct lub z lokalnym centrum dokumentacji europejskiej (european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_pl).

Prawo UE i powiązane dokumenty
Informacje prawne dotyczące UE, w tym wszystkie unijne akty prawne od 1951 r., są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu EUR-Lex (eur-lex.europa.eu).

Otwarte dane UE
Portal data.europa.eu zapewnia dostęp do otwartych zbiorów danych pochodzących z instytucji, organów i agencji UE. Dane te można pobierać i wykorzystywać bezpłatnie, zarówno do celów komercyjnych, jak i niekomercyjnych. Portal umożliwia również dostęp do wielu zbiorów danych z krajów europejskich.