Enerġija eolika u solari għall-ġenerazzjoni tal-elettriku: jeħtieġ li tittieħed azzjoni sinifikanti jekk iridu jintlaħqu l-miri tal-UE

Sommarju eżekuttiv

Bejn l-2005 u l-2017, is-sehem tas-sorsi rinnovabbli fil-ġenerazzjoni tal-elettriku fl-UE rdoppja, minn madwar 15 % għal kważi 31 %. Dan it-tkabbir kien prinċipalment dovut għaż-żieda fl-enerġija eolika u solari fotovoltajka (PV).

Permezz ta’ dan l-awditu, aħna vvalutajna jekk is-sehem tas-sorsi rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-enerġija kienx ipprogressa biżżejjed biex l-UE tkun tista’ tilħaq il-mira ta’ 20 % sal-2020 kif stabbilit bid-Direttiva dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, u jekk l-appoġġ li ngħata mill-UE u mill-Istati Membri għall-ġenerazzjoni tal-elettriku mill-enerġija eolika u solari fotovoltajka kienx effettiv. Il-pubblikazzjoni ta’ dan ir-rapport tal-awditjar se tikkoinċidi ma’ dik fl-2019, tar-rapport li jmiss fis-serje ta’ rapporti maħruġin mill-Kummissjoni Ewropea dwar il-progress li sar fis-settur tal-enerġija rinnovabbli, fejn se jingħataw dettalji dwar il-progress tal-Istati Membri lejn l-ilħuq tal-miri tagħhom għall-2020. Dawn ir-rapporti se jipprovdu l-aħħar opportunità biex tittieħed azzjoni korrettiva u se jipprovdu wkoll informazzjoni għad-diskussjonijiet dwar is-sitwazzjoni tas-sorsi rinnovabbli wara l-2020.

Id-Direttiva nfisha kienet l-ewwel katalista għall-kisba tal-progress fis-sorsi rinnovabbli, u t-tieni kienu l-iskemi ta’ appoġġ tal-Istati Membri mmirati biex jinċentivaw l-investiment. Madankollu, il-progress sinifikanti li nkiseb mill-2005 ’l quddiem kien segwit minn deċellerazzjoni fis-setturi kemm tal-enerġija eolika kif ukoll dik solari fotovoltajka wara l-2014. Sal-2017, nofs l-Istati Membri kienu jew diġà laħqu l-miri tagħhom għall-2020 jew inkella kienu dalwaqt se jilħquhom. Għall-Istati Membri l-oħra, l-ilħuq tal-miri nazzjonali tagħhom jibqa’ jippreżenta sfida sinifikanti li se tkun teħtieġ sforz akbar.

Aħna sibna li l-iskemi ta’ appoġġ inizjali ssussidjaw b’mod eċċessiv l-implimentazzjoni tal-enerġija eolika u solari fotovoltajka, iżda li t-tnaqqis tal-livelli ta’ appoġġ skoraġġixxa lill-investituri potenzjali. Huwa kruċjali li jitħeġġu l-irkantijiet u l-użu tal-parteċipazzjoni taċ-ċittadini biex jiżdied l-investiment u jsir titjib fil-kundizzjonijiet għall-implimentazzjoni, pereżempju billi jingħelbu r-regoli dwar il-ġestjoni tat-territorju restrittivi, il-proċeduri amministrattivi twal u l-insuffiċjenzi fil-grilja.

Meta nħarsu ’l quddiem lejn is-sena 2030, aħna sibna li l-pakkett tal-“Enerġija Nadifa”, ippreżentat mill-Kummissjoni fl-2016, jistabbilixxi l-bażi għal ambjent ta’ investiment aħjar. Madankollu, in-nuqqas ta’ miri nazzjonali jista’ jipperikola l-ilħuq tal-mira tal-UE ta’ mill-inqas 32 % għall-2030.

B’riżultat tal-awditu li wettaqna, aħna nirrakkomandaw li:

• ikun hemm fokus fuq li jingħalqu l-lakuni sabiex jintlaħqu l-miri għall-2020;
• isir titjib fil-puntwalità tad-data statistika dwar is-sorsi rinnovabbli;
• jinżammu biżżejjed irkantijiet biex tiżdied il-kapaċità tal-enerġija rinnovabbli fis-settur tal-elettriku;
• jinħoloq ambjent aktar favorevoli għall-ġenerazzjoni tal-elettriku minn sorsi rinnovabbli permezz tas-simplifikazzjoni tal-proċeduri amministrattivi;
• jiġi promoss l-investiment fl-infrastruttura tal-grilja u fl-interkonnetturi; u
• isir monitoraġġ aħjar biex jiġi mmitigat in-nuqqas ta’ miri nazzjonali vinkolanti.

Introduzzjoni

Bejn l-1990 u l-2017, il-konsum tal-elettriku fl-UE żdied b’medja ta’ 1 % fis-sena, jiġifieri minn inqas minn 2.2 biljun GWh¹ għal kważi 2.8 biljun GWh fis-sena. Fil-perjodu sal-2020, il-konsum huwa previst li jiżdied b’inqas minn 0.3 % fis-sena jekk jiġu implimentati miżuri speċifiċi favur l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija, u b’0.7 % fis-sena jekk ma jiġux stabbiliti politiki ġodda dwar l-effiċjenza fil-perjodu 2020-2050².

L-elettriku jista’ jiġi ġġenerat jew minn sorsi mhux rinnovabbli, li jinkludu l-fjuwils fossili (faħam, gass naturali, żejt mhux raffinat), l-iskart mhux rinnovabbli u l-materjali nukleari f’reatturi konvenzjonali; jew minn sorsi rinnovabbli (enerġija idroelettrika, eolika, solari, mill-bijomassa, mill-bijogass, mill-bijolikwidi, ġeotermali, mill-mewġ, mill-marea u mill-oċeani). Minbarra l-elettriku, is-sorsi rinnovabbli jintużaw ukoll għall-produzzjoni ta’ enerġija li tintuża għat-tisħin u t-tkessiħ, kif ukoll għal fjuwil użat għat-trasport. It-Tabella 1 tippreżenta t-teknoloġiji rinnovabbli prinċipali u l-applikazzjoni tagħhom.

Tabella 1 – It-teknoloġiji rinnovabbli prinċipali u l-applikazzjoni tagħhom għas-setturi tal-elettriku, tat-tisħin u tat-tkessiħ, kif ukoll tat-trasport.

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq il-manwal tal-għodda SHARES, il-Eurostat, 2018.

Skont is-sors ta’ enerġija użat, il-ġenerazzjoni tal-elettriku jista’ jkollha effett negattiv fuq l-ambjent, is-saħħa tal-bniedem u l-klima. Mill-emissjonijiet totali ta’ gassijiet serra fl-UE, 79 % jiġu mill-użu ta’ fjuwils fossili għall-ġenerazzjoni tal-enerġija⁵. Il-Kummissjoni tistma li l-produzzjoni ta’ sehem akbar tal-elettriku minn sorsi rinnovabbli tikkontribwixxi biex l-UE tkun tista’ tilħaq l-objettiv tagħha li tnaqqas l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra b’40 % fl-2030⁶, u bi 80 % sa 95 % fl-2050⁷. Barra minn hekk, billi tuża aktar sorsi rinnovabbli biex tissodisfa l-ħtiġijiet tagħha ta’ elettriku, l-UE tkun tista’ tnaqqas id-dipendenza tagħha fuq il-fjuwils fossili importati.

Bejn l-2005 u l-2017, is-sehem tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fil-ġenerazzjoni tal-elettriku fl-UE rdoppja, minn madwar 15 % għal kważi 31 % (ara l-Figura 1).

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-Eurostat.

It-teknoloġiji prinċipali tal-enerġija rinnovabbli responsabbli għal din iż-żieda huma l-enerġija eolika u dik solari. Għalkemm għadu lura meta mqabbel mal-volum ta’ enerġija idroelettrika, mill-2005 sal-2016, il-volum annwali ta’ elettriku ġġenerat mir-riħ żdied bi 414 %. Iċ-ċifra korrispondenti għall-enerġija solari kienet ta’ 8 086 %. Sadanittant, il-volum tal-elettriku ġġenerat mill-enerġija idroelettrika baqa’ fil-biċċa l-kbira kostanti. Fl-2017, l-enerġija idroelettrika kienet tirrappreżenta sehem ta’ 35 % mill-produzzjoni kollha tal-elettriku minn sorsi rinnovabbli fl-UE, filwaqt li l-enerġija eolika u dik solari kienu jirrappreżentaw 34 % u 12 % rispettivament (ara l-Figura 2).

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-Eurostat.

Minħabba t-tnaqqis fl-ispiża tat-teknoloġiji, l-enerġija eolika u dik solari fotovoltajka issa huma ekonomikament ħafna aktar kompetittivi meta mqabbel mal-fjuwils fossili milli kienu fil-passat (ara l-Kaxxa 1).

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq ir-rapport ta’ IRENA: Spejjeż għall-ġenerazzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli fl-2017, il-paġna 17.

Il-politiki tal-UE dwar il-ġenerazzjoni tal-elettriku minn sorsi rinnovabbli

It-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) jipprevedi li l-UE u l-Istati Membri tagħha jkollhom kompetenza kondiviża fil-qasam tal-enerġija. Madankollu, l-Istati Membri għandhom id-dritt li jiddeċiedu dwar l-aħjar mod kif jistgħu jisfruttaw ir-riżorsi tal-enerġija tagħhom, liema sorsi tal-enerġija għandhom jużaw u kif għandhom jistrutturaw il-provvista tal-enerġija tagħhom. L-Artikolu 194 tat-TFUE jelenka l-erba’ objettivi ewlenin tal-politika tal-UE dwar l-enerġija, li jinkludu l-iżvilupp ta’ forom ġodda u rinnovabbli ta’ enerġija.

L-objettivi ta’ politika li huma speċifikament relatati mal-iżvilupp tal-enerġija rinnovabbli ġew iddefiniti fid-Direttiva tal-2009 dwar l-Enerġija Rinnovabbli (RED I)¹⁰. Id-Direttiva RED I tobbliga lill-Istati Membri jiżguraw li perċentwal minimu ta’ 20 % tal-konsum finali gross tal-enerġija fl-UE kollha jrid jiġi minn sorsi rinovvabbli sa tmiem l-2020 (ara l-Kaxxa 2).

Fit-30 ta’ Novembru 2016, il-Kummissjoni ppubblikat id-dokument intitolat “Enerġija Nadifa Għall-Ewropej Kollha”¹³. Mit-tmien proposti leġiżlattivi inklużi fil-pakkett, erbgħa daħlu fis-seħħ fl-2018. Matul Novembru u Diċembru tal-2018, intlaħaq ftehim politiku dwar l-erbgħa l-oħra. Id-Direttiva RED II stabbiliet mira vinkolanti, fil-livell tal-UE, ta’ mill-inqas 32 % sal-2030¹⁴, bil-possibbiltà li din terġa’ tiżdied fl-2023. Madankollu, is-sehem ta’ mill-inqas 32 % jrid jinkiseb mingħajr ma jiġu stabbiliti miri nazzjonali vinkolanti.

Skemi ta’ appoġġ nazzjonali u miżuri oħra biex jintlaħqu l-miri għall-2020

Id-Direttiva RED I ħeġġet lill-Istati Membri biex jistabbilixxu skemi ta’ appoġġ nazzjonali għas-sorsi rinnovabbli, ibbażati fuq inċentivi mmirati għal investituri mis-settur privat, sabiex jilħqu l-miri tagħhom għall-2020 (ara l-Kaxxa 3). Din id-direttiva kienet tirrikjedi wkoll li l-elettriku minn sorsi rinnovabbli jingħata “aċċess ta’ prijorità” għan-netwerk bħala mod biex jiġi garantit il-bejgħ tal-elettriku ġġenerat.

Bħala regola ġenerali, l-iskemi nazzjonali mhumiex kofinanzjati mill-UE u huma suġġetti għar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Id-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni (DĠ COMP) janalizza dawn l-iskemi biex jiżgura li jkunu kumpatibbli mar-regoli tas-suq intern. Sal-2016, l-Istati Membri setgħu jagħżlu kwalunkwe tip jew kombinament ta’ skemi li huma kienu jqisu bħala xierqa għas-suq tagħhom. Il-biċċa l-kbira stabbilew skema bbażata fuq il-FITs permezz ta’ sejħiet għal interess, sew waħedha kif ukoll ikkombinata ma’ xi tip ta’ inċentiv ieħor. Mill-2016 ’l hawn, skont il-linji gwida tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat¹⁵, l-iskemi l-ġodda kollha ta’ għajnuna għall-ġenerazzjoni tal-elettriku minn sorsi rinnovabbli huma meħtieġa joperaw permezz tal-FIPs u, mill-2017, li jiġu prinċipalment allokati permezz ta’ rkantijiet¹⁶ miftuħa għall-produtturi kollha tal-elettriku fuq bażi mhux diskriminatorja¹⁷.

Fl-aħħar nett, id-Direttiva RED I ħeġġet lill-Istati Membri biex jikkooperaw sabiex jilħqu l-miri tagħhom għall-2020. Mekkaniżmi potenzjali għall-kooperazzjoni jinkludu proġetti konġunti u skemi konġunti ta’ appoġġ, kif ukoll ftehimiet bilaterali dwar it-trasferiment ta’ sehem tal-enerġija rinnovabbli, minn Stat Membru li jipproduċi aktar minn dan it-tip ta’ enerġija għal ieħor li jipproduċi inqas, imsejħa “trasferiment statistiku”.

Appoġġ mogħti mill-FEŻR u mill-FK għall-enerġija eolika u solari

Il-fondi tal-UE jistgħu jipprovdu finanzjament addizzjonali għat-tisħiħ tal-azzjonijiet tal-Istati Membri, billi jikkomplementaw l-iskemi ta’ appoġġ nazzjonali jew reġjonali permezz ta’ għajnuna għall-investiment.

Għall-perjodi ta’ programmazzjoni 2007-2013 u 2014-2020, madwar EUR 8.8 biljun ġew allokati għal proġetti relatati mal-enerġija rinnovabbli permezz ta’ finanzjament taħt il-politika ta’ Koeżjoni mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) u mill-Fond ta’ Koeżjoni (FK). Kif jidher fit-Tabella 2, mill-2007 ’l hawn, madwar EUR 972 miljun ġew allokati għal investimenti fl-enerġija eolika, filwaqt li EUR 2 868 miljun ġew allokati għal proġetti tal-enerġija solari. L-allokazzjonijiet li ngħataw lil kull Stat Membru mill-FEŻR u l-FK għal investimenti fl-enerġija eolika u solari matul iż-żewġ perjodi huma pprovduti fl-Annessi I u II.

Tabella 2 – Allokazzjonijiet mill-FEŻR u l-FK għal investimenti fis-sorsi rinnovabbli fl-UE, 2007-2020, f’miljun EUR

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-Kummissjoni, li ġiet estratta fid-9.4.2019.

Għall-perjodu 2021-2027, il-Kummissjoni pproponiet li jiġu allokati 30 % mill-FEŻR u 37 % mill-FK għall-politika ta’ Koeżjoni biex jikkontribwixxu għall-operazzjonijiet li jappoġġaw l-objettivi klimatiċi, inkluża l-promozzjoni tal-enerġija rinnovabbli¹⁸. Jekk jiġu kkalkulati fuq il-bażi tal-ammonti kumplessivi proposti għall-FEŻR/FK (bl-esklużjoni tal-kontribuzzjoni mill-FK għall-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa fil-qasam tat-Trasport), huma jirrappreżentaw EUR 60.2 biljun mill-FEŻR u EUR 11.6 biljun mill-FK¹⁹. Il-valutazzjoni tal-impatt għad-Direttiva RED II proposta kkonkludiet li kien meħtieġ investiment ta’ madwar EUR 254 biljun biex tintlaħaq il-mira inizjali tal-UE ta’ 27 % sal-2030²⁰. Fi kliem ieħor, il-kontribuzzjoni finanzjarja totali ta’ madwar EUR 71.8 biljun, mogħtija mill-FEŻR u l-FK biex tappoġġa l-objettivi klimatiċi, se tkun trid tiġi kkomplementata minn ammont sinifikanti ta’ fondi nazzjonali, pubbliċi u privati, kif ukoll ta’ fondi oħra mill-UE, biex tintlaħaq il-mira attwali tal-UE ta’ mill-inqas 32 % sal-2030.

Ambitu u approċċ tal-awditjar

Aħna indirizzajna l-effettività tal-appoġġ mogħti mill-UE u mill-Istati Membri għall-ġenerazzjoni tal-elettriku mill-enerġija eolika u solari fotovoltajka, li kienu ż-żewġ motivaturi prinċipali għaż-żieda fis-sehem ta’ sorsi rinnovabbli. Biex nagħmlu dan, aħna eżaminajna:

• jekk is-sehem tas-sorsi rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-enerġija kienx ipprogressa f’konformità mal-miri stabbiliti mill-2005;
• jekk l-iskemi ta’ appoġġ nazzjonali rnexxilhomx jattiraw investiment fil-ġenerazzjoni tal-elettriku li jkun ġej mill-enerġija eolika u solari fotovoltajka;
• jekk kundizzjonijiet neċessarji oħra għas-sorsi rinnovabbli, inklużi l-espansjoni u l-modernizzazzjoni tal-grilja, affettwawx l-implimentazzjoni tagħhom;
• jekk il-finanzjament taħt il-qasam ta’ Koeżjoni disponibbli għal investimenti fl-enerġija eolika u solari fotovoltajka kienx kiseb outputs u riżultati sostenibbli, b’livelli xierqa ta’ appoġġ;
• jekk il-qafas legali rivedut tal-UE għall-perjodu 2021-2030 joħloqx ambjent favorevoli għall-iżvilupp ta’ installazzjonijiet eoliċi u solari fotovoltajċi.

Is-suġġett tal-awditu huwa rilevanti ħafna, minħabba li t-tibdil fil-klima u s-sostenibbiltà tal-enerġija għandhom prijorità għolja fl-aġenda politika u ekonomika. Il-pubblikazzjoni ta’ dan ir-rapport tal-awditjar fl-2019 se tikkoinċidi ma’ dik fl-2019, tar-rapport li jmiss fis-serje ta’ rapporti maħruġin mill-Kummissjoni Ewropea dwar il-progress li sar fis-settur tal-enerġija rinnovabbli, fejn se jingħataw dettalji dwar il-progress tal-Istati Membri lejn l-ilħuq tal-miri tagħhom għall-2020. Dawn ir-rapporti se jipprovdu l-aħħar opportunità biex tittieħed azzjoni korrettiva u se jipprovdu wkoll informazzjoni għad-diskussjonijiet dwar is-sitwazzjoni tas-sorsi rinnovabbli wara l-2020.

L-awditu kopra l-użu tal-finanzjament mill-FEŻR u mill-FK għall-perjodi ta’ programmazzjoni 2007-2013 u 2014-2020. Fil-livell tal-UE, aħna eżaminajna x-xogħol tal-ħames direttorati ġenerali tal-Kummissjoni li għandhom rwol sinifikanti fl-implimentazzjoni tal-enerġija eolika u l-enerġija solari fotovoltajka, kif ukoll ix-xogħol tal-Eurostat²¹. Aħna żorna wkoll għadd ta’ partijiet ikkonċernati fi Brussell u fl-Istati Membri, fil-qasam tal-enerġija eolika u/jew solari fotovoltajka, kif ukoll l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent f’Copenhagen.

Aħna wettaqna żjarat f’erba’ Stati Membri: il-Ġermanja, il-Greċja, Spanja u l-Polonja. Dawn l-Istati Membri jirrappreżentaw allokazzjoni ta’ madwar 50 % tal-fondi totali mill-FEŻR u l-FK allokati għall-enerġija eolika u solari rinnovabbli għall-perjodi 2007-2013 u 2014-2020, u rispettivament 52 % u 47 % tal-kapaċità eolika u solari fotovoltajka installata fl-2017. F’dawn il-pajjiżi, aħna eżaminajna 24 proġett (9 relatati mal-enerġija eolika, 12 mal-enerġija solari fotovoltajk u 3 ma’ installazzjonijiet eoliċi/solari fotovoltajċi mħallta) li jirċievu kofinanzjament mill-FEŻR jew mill-FK, ibbażat fuq il-materjalità u r-rilevanza tagħhom fil-qasam tal-awditjar dwar l-enerġija eolika u solari fotovoltajka. L-Anness III fih lista ta’ dawn il-proġetti.

Fl-aħħar nett, aħna bbenefikajna mill-kummenti li l-esperti fil-qasam tas-sorsi rinnovabbli għamlu dwar is-sejbiet tagħna, meta konna qed infasslu l-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet ta’ dan ir-rapport.

Osservazzjonijiet

Iż-żieda fis-sehem tas-sorsi rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-enerġija mhix biżżejjed biex jintlaħqu l-miri

Aħna analizzajna l-progress li sar mill-2005 ’l hawn²², kemm fil-livell tal-UE kif ukoll mill-erba’ Stati Membri li eżaminajna, fl-ilħuq tal-mira kumplessiva għall-enerġija minn sorsi rinnovabbli kif ukoll tal-miri speċifiċi għall-elettriku (ara l-Kaxxa 2 Aħna eżaminajna wkoll ir-rwol tad-Direttiva tal-2009 dwar l-Enerġija Rinnovabbli (RED I), u vvalutajna l-monitoraġġ, imwettaq mill-Kummissjoni, tal-progress li sar mill-Istati Membri fl-ilħuq tal-miri tagħhom, kif ukoll l-azzjonijiet li hija ħadet biex tindirizza n-nuqqas ta’ rapidità fl-iżvilupp.

Progress sinifikanti, b’mod partikolari fis-settur tal-elettriku, jista’ ma jkunx biżżejjed biex jintlaħqu l-miri tal-UE għall-2020

Id-Direttiva RED I stabbiliet trajettorja indikattiva minima għal kull pajjiż, fejn speċifikat il-miri intermedji għas-sehem kumplessiv tas-sorsi rinnovabbli li jridu jinkisbu sal-2020. Barra minn hekk, fl-NREAP (pjanijiet ta’ azzjoni nazzjonali dwar l-enerġija rinnovabbli) tagħha, hija obbligat lil kull Stat Membru biex jiddefinixxi t-trajettorji kumplessivi u settorjali proprji tiegħu (għall-elettriku, għat-tisħin u t-tkessiħ, u għat-trasport)²³.

Fl-2017, is-sehem tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-enerġija fl-UE laħaq 17.5 %, meta mqabbel mal-mira kumplessiva ta’ 20 % għall-2020. Dan kien kważi d-doppju tas-sehem fl-2005 (9.1 %)²⁴. Mit-28 Stat Membru, 11 diġà laħqu l-mira tagħhom għall-2020. Dawn huma: il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, id-Danimarka, l-Estonja, il-Kroazja, l-Italja, il-Litwanja, l-Ungerija, ir-Rumanija, il-Finlandja u l-Iżvezja. Mis-17-il Stat Membru li jifdal:

• il-Greċja, il-Latvja u l-Awstrija wisq probabbli se jilħqu l-mira tagħhom għall-2020 jekk ikomplu jimplimentaw miżuri mmirati lejn is-sorsi rinnovabbli bil-pass li għaddejin bih bħalissa. Dawn it-tliet pajjiżi jeħtieġu żieda ta’ inqas minn 2 punti perċentwali (pp) fis-sehem tas-sorsi rinnovabbli sal-2020;
• is-sehem tas-sorsi rinnovabbli fi tmien Stati Membri oħra (il-Belġju, il-Ġermanja, Spanja, Ċipru, Malta, il-Portugall, is-Slovenja u s-Slovakkja) irid jiżdied bejn 2 pp u 4 pp sabiex tintlaħaq il-mira għall-2020 (jiġifieri jridu jipprogressaw b’pass aktar mgħaġġel minn qabel); u
• huwa probabbli li sitt Stati Membri mhumiex se jilħqu l-mira tagħhom għall-2020 billi s-sehem tagħhom tas-sorsi rinnovabbli jrid jiżdied kif ġej: 7.4 pp għan-Netherlands, 6.7 pp għal Franza, 5.3 pp għall-Irlanda, 4.8 pp għar-Renju Unit, 4.6 pp għal-Lussemburgu u 4.1 pp għall-Polonja. Fl-Anness IV, aħna nippreżentaw il-progress medju li nkiseb sa issa u l-progress medju meħtieġ biex kull Stat Membru jilħaq il-mira tiegħu.

Ir-rata ta’ żieda lejn l-ilħuq tal-mira kumplessiva tal-UE naqset fir-ritmu bejn l-2014 u l-2016, filwaqt li r-ritmu żdied kemxejn fl-2017. Iż-żieda minn sena għall-oħra kienet ta’ 5.1 % mill-2013 sal-2014, imbagħad 3.3 % sal-2015, 1.8 % sal-2016, u 2.9 % sal-2017 (ara ż-żidiet inkrementali fit-Tabella A fl-Anness V).

F’termini relattivi, is-settur tal-elettriku huwa dak li kkontribwixxa l-aktar biex tintlaħaq il-mira kumplessiva. Huwa rdoppja minn madwar 15 % fl-2005 għal kważi 31 % fl-2017, filwaqt li fl-2017 is-sehem għas-settur tat-tisħin u t-tkessiħ kien ta’ 19.5 %, u dak għas-settur tat-trasport kien ta’ 7.6 % (ara t-Tabella A fl-Anness V). Madankollu, f’termini assoluti, huwa s-settur tat-tisħin u t-tkessiħ li jipprovdi l-akbar kontribut f’dak li jirrigwarda l-enerġija rinnovabbli fil-livell tal-UE. Fl-2017, it-tisħin u t-tkessiħ ipprovdew total ta’ 102 Mtoe²⁵, filwaqt li l-elettriku minn sorsi rinnovabbli pprovda 86.7 Mtoe, u s-settur tat-trasport 23.7 Mtoe.

Il-miri fis-settur tal-elettriku, li l-erba’ Stati Membri li eżaminajna jridu jilħqu sal-2020, kif stabbiliti fl-NREAPs rispettivi tagħhom, huma: 38.6 % fil-Ġermanja, 39.8 % fil-Greċja, 39 % fi Spanja u 19.1 % fil-Polonja. Bejn l-2010 u l-2017, il-Ġermanja u Spanja baqgħu ’l fuq mit-trajettorji nazzjonali rispettivi tagħhom f’dak li jirrigwarda l-elettriku minn sorsi rinnovabbli. Il-Polonja kienet taħt il-mira tagħha għal xi snin u l-Greċja ma rnexxielhiex tilħaq il-mira tagħha fl-ebda sena: fi tmiem l-2017, hija kienet 7 punti perċentwali taħtha. Filwaqt li fil-Greċja ż-żieda, anqas milli mistennija, fis-sehem tal-elettriku kienet ikkumpensata minn żieda fis-sehem tat-tisħin u t-tkessiħ, dan ma kienx il-każ għall-Ġermanja u Spanja, fejn l-elettriku minn sorsi rinnovabbli jikkumpensa għat-tisħin u t-tkessiħ. It-Tabelli B u C fl-Anness V jipprovdu ripartizzjoni annwali għal dawn l-Istati Membri.

Id-Direttiva RED I żiedet l-implimentazzjoni tas-sorsi rinnovabbli, iżda r-rappurtar mhux qed ikun f’waqtu biżżejjed biex tkun tista’ tittieħed azzjoni korrettiva

Id-Direttiva RED I ikkontribwiet għaż-żieda fl-implimentazzjoni tas-sorsi rinnovabbli, billi stabbiliet mira nazzjonali kumplessiva u trajettorja indikattiva minima għal kull Stat Membru, filwaqt li tobbligahom jiddefinixxu trajettorji u jimplimentaw miżuri għat-tliet setturi li jikkontribwixxu għall-mira. It-trajettorji u l-miri nazzjonali pprovdew perspettiva utli fuq terminu twil għall-ippjanar tal-investimenti. It-trajettorji nazzjonali huma wkoll punt ta’ referenza għar-rappurtar u l-monitoraġġ tal-Kummissjoni.

Il-qafas legali jrid jiżgura li l-Istati Membri jipprovdu informazzjoni aġġornata biex il-Kummissjoni tkun tista’ tidentifika jekk ikunux iridu jieħdu azzjoni korrettiva jew le. Ir-Regolament dwar l-istatistika dwar l-enerġija²⁶ jistipula li d-data kollha dwar l-enerġija trid tiġi rrappurtata lill-Eurostat darba fis-sena, u mhux aktar tard minn 11-il xahar wara tmiem is-sena²⁷. Ir-regolament jagħti lill-Eurostat xahrejn biex jinteraġixxi mal-Istati Membri u jivvalida din id-data; u mbagħad ikunu meħtieġa xahrejn oħra biex id-Direttorat Ġenerali għall-Enerġija (DĠ ENER) jipproduċi r-rapport biennali tiegħu dwar l-iżviluppi tal-politika tal-enerġija rinnovabbli, li huwa stipulat mid-Direttiva RED I. Jekk ir-rapport jindika li Stat Membru ma jkunx qed jissodisfa r-rekwiżiti fir-rigward tat-trajettorja indikattiva tiegħu kif stabbilita fid-Direttiva, id-DĠ ENER jista’ jirrikjedi li l-Istat Membru jippreżenta NREAP emendat u jistabbilixxi azzjonijiet ta’ rimedju biex jerġa’ lura fuq it-trajettorja.

Sa issa, id-DĠ ENER ippubblika erbgħa minn dawn ir-rapporti ta’ progress: fl-2013, fl-2015, fl-2017 u fl-2019²⁸. L-aħħar rapport, li ġie ippubblikat f’April 2019, ikopri s-sitwazzjoni fil-perjodu 2015-2017. Għaldaqstant, huwa biss fir-rebbiegħa tal-2022 li se jkun ċar jekk l-Istati Membri jkunux kisbu jew le l-miri kumplessivi tagħhom għall-2020. Peress li r-rappurtar huwa bbażat fuq data ta’ sentejn ilu, il-Kummissjoni u dawk li jfasslu l-politika ma jistgħux jieħdu azzjoni korrettiva f’waqtha meta u fejn din tkun l-aktar meħtieġa.

Barra minn hekk, id-Direttiva RED I tillimita l-mandat tal-Kummissjoni f’dak li jirrigwarda l-monitoraġġ tal-kisba tat-trajettorja indikattiva ta’ kiseb kull sentejn minn kull Stat Membru. Hija ma tirrikjedix li l-Kummissjoni timmonitorja l-kisba, mill-Istati Membri, tal-miri kumplessivi jew settorjali tal-NREAPs tagħhom. Sa issa, il-Kummissjoni kienet meħtieġa titlob li tittieħed azzjoni korrettiva darba biss, meta n-Netherlands ma laħqux il-mira tat-trajettorja indikattiva tagħhom għall-2015-2016. Madankollu, in-Netherlands ma ppreżentawx NREAP emendat, li kienet l-azzjoni korrettiva meħtieġa.

L-Istati Membri miżjura inċentivaw l-investiment f’installazzjonijiet eoliċi u solari fotovoltajċi, iżda t-tnaqqis fl-iskemi ta’ appoġġ dewwem l-implimentazzjoni

Aħna eżaminajna jekk l-iskemi ta’ appoġġ nazzjonali fl-erba’ Stati Membri miżjura kinux ikkontribwew b’mod effettiv għall-iżvilupp ta’ proġetti fl-enerġija eolika u solari fotovoltajka, u jekk kienx hemm kooperazzjoni fost l-Istati Membri. Eżaminajna wkoll min iġarrab l-ispejjeż tal-appoġġ li jingħata għas-sorsi rinnovabbli u kif it-tnaqqis sussegwenti fil-livell tal-appoġġ, speċjalment għal investimenti fl-enerġija solari fotovoltajka, influwenza l-implimentazzjoni ta’ proġetti ġodda. Barra minn hekk, aħna vvalutajna jekk l-irkantijiet (li ilhom mill-2017 jintużaw bħala l-għodda prinċipali għall-allokazzjoni ta’ kapaċità ġdida, ara l-paragrafu 11) u l-parteċipazzjoni taċ-ċittadini (jew bħala “prosumaturi”²⁹ jew organizzati f’“komunitajiet tal-enerġija”³⁰) jistgħux ikunu mod ta’ kif jiġi indirizzat it-tkabbir bil-mod fis-setturi tal-enerġija eolika u solari fotovoltajka.

L-erba’ Stati Membri eżaminati inċentivaw l-investiment fl-enerġija eolika u solari fotovoltajka, għalkemm ftit għamlu użu mill-mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni

Id-Direttiva RED I appellat lill-Istati Membri biex jiżviluppaw skemi ta’ appoġġ ibbażati fuq inċentivi għall-investituri mis-settur privat biex tingħata spinta lill-“ekonomija ekoloġika” l-ġdida. Hija kienet ukoll tirrikjedi li huma jinkorporaw fil-liġi nazzjonali l-kunċett ta’ “aċċess ta’ prijorità” għall-elettriku minn sorsi rinnovabbli, u ssuġġeriet li jagħmlu użu mill-mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni biex joħolqu sinerġiji ma’ swieq oħra tal-enerġija.

L-erba’ Stati Membri li eżaminajna kollha kienu stabbilew skemi ta’ appoġġ. Sakemm il-Kummissjoni għamlet l-irkantijiet obbligatorji għal installazzjonijiet fuq skala kbira (ara l-paragrafu 11 u n-Noti 16 u 17), f’qiegħ il-paġna), il-Ġermanja u Spanja kienu qed jużaw il-FITs u l-FIPs, u l-Greċja kienet qed tuża kważi esklużivament il-FITs, it-tlieta li huma permezz ta’ sejħiet għal interess. Il-Polonja użat is-sistema taċ-ċertifikati kummerċjabbli. L-Anness VI jippreżenta l-iskedi ta’ żmien għal kull Stat Membru, u juri l-adozzjoni tal-iskemi ta’ appoġġ u l-evoluzzjoni tal-kapaċità eolika u solari fotovoltajka mill-1999 sal-2017.

L-investituri identifikaw l-opportunità ġdida ta’ kummerċ, li kienet toffri żewġ vantaġġi:

1. it-tariffa/il-primjum għal kull KWh prodott kienu stabbiliti f’kuntratti b’durata ta’ mill-inqas 20 sena, u b’hekk jipprovdu ċertezza fit-tul lill-investituri; u
2. minkejja r-rekwiżit ta’ ammont kbir ta’ kapital bil-quddiem, l-ispejjeż operatorji sussegwenti, inklużi l-ispejjeż għall-persunal, huma ġeneralment baxxi.

L-implimentazzjoni seħħet malajr ladarba Stat Membru kien introduċa d-dispożizzjonijiet dwar l-appoġġ għas-sorsi rinnovabbli fil-liġi nazzjonali. Minn meta nbdew l-iskemi, is-sehem tal-enerġija eolika fil-ġenerazzjoni totali tal-elettriku wera żieda kostanti u pjuttost lineari, bl-eċċezzjoni ta’ Spanja, fejn il-kapaċità eolika ilha staġnata mill-2014 (ara l-Figura 4). Is-sehem tal-enerġija solari żdied rapidament fil-Ġermanja, fil-Greċja, u fi Spanja minn madwar l-2008-2010, qabel ma staġna fil-Greċja u fi Spanja wara l-2013, minħabba l-miżuri li ttieħdu kontra l-appoġġ għoli inizjali. Fil-Polonja, l-enerġija solari ftit li xejn ikkontribwiet għall-ġenerazzjoni tal-elettriku, billi l-pajjiż ma stabbiliex miri ambizzjużi għall-enerġija solari fotovoltajka (ara t-Tabella E fl-Anness V).

• Iċ-ċifra għall-enerġija solari hija relatata kemm mal-enerġija solari fotovoltajka kif ukoll ma’ dik solari termali, għall-elettriku. Madankollu, l-enerġija solari fotovoltajka tirrappreżenta 98 % taż-żewġ teknoloġiji fl-UE kollha (ara n-Nota 3 f’qiegħ il-paġna).

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-Eurostat.

Għalkemm l-erba’ Stati Membri kollha introduċew il-kunċett ta’ “aċċess ta’ prijorità” għall-elettriku minn sorsi rinnovabbli fil-liġi nazzjonali, huma ftit għamlu użu mill-mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni msemmija fid-direttiva. Dawn il-mekkaniżmi ntużaw biss tliet darbiet: fi proċedura konġunta ta’ sejħa għal offerti għal investimenti fl-enerġija solari fotovoltajka bejn il-Ġermanja u d-Danimarka; fi skema ta’ ċertifikazzjoni konġunta operata mill-Iżvezja u min-Norveġja; u fi ftehimiet ta’ trasferiment statistiku bejn il-Lussemburgu, u l-Litwanja u l-Estonja (li sal-2014 kienu t-tnejn diġà kisbu l-miri tagħhom għall-2020), bil-prezz ta’ madwar EUR 15/Mwh ittrasferit. In-nuqqas ta’ popolarità li jidher li hemm għall-mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni ġie msemmi f’Novembru 2016 fl-evalwazzjoni “REFIT” tad-Direttiva RED I³¹. Aħna diġà rrappurtajna li l-UE qed issibha diffiċli biex tħeġġeġ lis-swieq tal-enerġija lokali, reġjonali u nazzjonali jaħdmu flimkien għall-iżvilupp tas-suq intern tal-enerġija³².

L-aġġustament tal-livelli inizjali għoljin ta’ appoġġ, speċjalment fir-rigward tal-enerġija solari fotovoltajka, kien ta’ deterrent għall-investituri potenzjali

Kundizzjonijiet favorevoli ta’ appoġġ jippermettu t-tkabbir tal-“ekonomija ekoloġika”. Madankollu, jeħtieġ li l-Istati Membri jimmonitorjaw is-suq b’mod regolari, biex b’hekk meta dan isir awtoregolatorju, l-appoġġ ikun jista’ jiġi aġġustat ’l isfel biex jiġi evitat kumpens żejjed, prezzijiet għoljin tal-elettriku għall-konsumaturi, u ħela tal-finanzi pubbliċi.

Sussidjar żejjed ta’ proġetti min-naħa tal-Istati Membri

Skema ta’ appoġġ effiċjenti trid tħeġġeġ l-investiment mingħajr ma tipprovdi kumpens żejjed. Biex jinkiseb dan l-għan, jeħtieġ li l-ispejjeż livellati tal-produzzjoni ta’ elettriku (LCOE, ara l-Kaxxa 1) jintużaw biex jiddefinixxu l-ispejjeż għall-ġenerazzjoni ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli u jikkontribwixxu biex jiġu ddeterminati l-FITs/FIPs offruti lill-investituri potenzjali³³.

Fl-2010, l-LCOE għall-installazzjonijiet solari fotovoltajċi kienu ta’ USD 360/MWh (madwar EUR 270/MWh, ara l-Figura 3). Pereżempju, bejn l-2008 u l-2010, il-FIT għall-installazzjonijiet solari fotovoltajċi fil-Ġermanja, fil-Greċja u fi Spanja kienet bejn 18 % u 67 % ogħla mil-LCOE, u dan wassal biex il-produtturi jagħmlu profitti mdaqqsa (ara l-Kaxxa 4).

Fil-Polonja, l-ipprezzar ta’ ċertifikati kummerċjabbli kien ukoll attraenti ħafna sal-2011: il-valur ta’ ċertifikat għal kull Mwh prodott kien, bħala medja, daqs 59 % tad-dħul tal-produtturi. Fl-2011, il-prezz taċ-ċertifikati kien ta’ PLN 282/MWh (madwar EUR 60/MWh), filwaqt li l-prezz imħallas għall-elettriku kien, bħala medja, PLN 199/MWh (madwar EUR 50/MWh).

Matul l-istess perjodu, l-innovazzjoni teknoloġika tat spinta lill-kapaċità ta’ produzzjoni ta’ installazzjonijiet ġodda u naqqset l-ispejjeż materjali u anċillari, speċjalment għall-enerġija solari fotovoltajka. Fil-Ġermanja, skont il-ministeru federali għall-affarijiet ekonomiċi u l-enerġija, l-ispiża għal sistema tipika tal-enerġija solari fotovoltajka installata fuq is-soqfa b’potenza ta’ 10 kWp sa 100 kWp naqset b’madwar 27 % (minn EUR 4 100/kWp għal EUR 3 000/kWp) bejn l-2008 u l-2009. Fil-Ġreċja, skont il-ministeru għall-ambjent u l-enerġija, l-ispiża għall-istess tip u daqs ta’ installazzjonijiet naqset b’70 % bejn l-2009 u nofs l-2013.

Għal aktar minn 10 snin, il-Ġermanja, il-Greċja u Spanja wkoll offrew tariffi/primjums għall-enerġija eolika fuq l-art, li kienu jvarjaw minn EUR 80/MWh għal EUR 100/MWh. Fl-2010, il-prezz għal kull MWh ta’ enerġija eolika fuq l-art prodotta, kien ħafna aktar ekonomiku minn dak għall-enerġija solari fototvoltajka. L-Anness VI juri kif it-tariffi, kemm għall-enerġija eolika kif ukoll għal dik solari fotovoltajka, evolvew fl-erba’ Stati Membri.

Fis-snin tal-bidu, l-iskemi FIT/FIP ġenerużi, il-prezzijiet għoljin taċ-ċertifikati kummerċjabbli u t-tnaqqis fl-ispejjeż tat-teknoloġija, kollha flimkien fissru li l-profitti kienu sinifikanti, speċjalment għall-installazzjonijiet solari fotovoltajċi. Is-sitwazzjoni saret jerġa’ aktar vantaġġuża kull meta, minbarra FIT/FIP attraenti, proġett kien jingħata għajnuna għall-investiment (għotja li tkopri parzjalment l-ispejjeż ta’ installazzjoni). Aħna sibna li għadd ta’ proġetti li eżaminajna qed jilħqu l-punt ta’ ekwilibriju ekonomiku fi żmien erba’ sa sitt snin u għalhekk setgħu ġew implimentati anke b’livelli aktar baxxi ta’ appoġġ (ara l-paragrafu 72).

Il-livell għoli ta’ appoġġ wassal għal żieda fil-prezzijiet tal-elettriku u kkontribwixxa għad-defiċits pubbliċi nazzjonali

L-ispiża biex jiġi inċentivat l-użu ta’ sorsi rinnovabbli permezz tal-FITs/FIPs tiġi koperta jew direttament mill-konsumtur finali jew inkella mill-baġit tal-istat. Fil-Ġermanja, l-ispiża tal-appoġġ għas-sorsi rinnovabbli hija komponent ewlieni fil-kontijiet tal-elettriku, u tieħu l-forma ta’ “ħlas addizzjonali” (ara l-Kaxxa 5). Studji juru li dan il-“ħlas addizzjonali” se jonqos biss meta jintemmu l-kuntratti FIT/FIP attwali fuq perjodu ta’ 20 sena³⁵.

Fi Spanja, l-appoġġ għas-sorsi rinnovabbli huwa primarjament kopert mill-baġit nazzjonali. Għalhekk, il-FITs/FIPs għoljin wasslu għal ħela sinifikanti tal-finanzi pubbliċi. Il-gvern irnexxielu jistabbilizza l-ispiża tal-appoġġ FIT/FIP għas-sorsi rinnovabbli kollha f’livell ta’ madwar EUR 6.5 biljun/fis-sena mill-2013 ’l hawn, permezz ta’ sensiela ta’ miżuri li kienu mmirati lejn il-produtturi. Fil-Greċja, l-intenzjoni inizjali kienet li l-appoġġ jiġi kopert permezz tal-baġit nazzjonali. Madankollu, minħabba l-kriżi ekonomika, l-ispiża għall-appoġġ ġiet ittrasferita fuq il-produtturi u, b’mod aktar limitat, fuq il-konsumaturi, biż-żieda ta’ taxxa speċjali fuq is-sorsi rinnovabbli. Id-defiċit tal-finanzi pubbliċi dovut għas-sorsi rinnovabbli kien ġie kompletament ikkumpensat sa Jannar 2018.

Is-sitwazzjoni hija differenti għaċ-ċertifikati kummerċjabbli, fejn il-provvista żejda taffettwa direttament l-introjtu tal-produtturi ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli, speċjalment meta l-istat ma jintervjenix biex jiggarantixxi prezz minimu għaċ-ċertifikati, kif kien il-każ fil-Polonja (ara l-Kaxxa 6).

It-tnaqqis fil-livelli ta’ appoġġ mogħti mill-Istati Membri affettwa r-rata ta’ żieda fis-sehem tal-enerġija eolika u solari fotovoltajka fil-ġenerazzjoni tal-elettriku

Biex titnaqqas l-ispiża tal-appoġġ għas-sorsi rinnovabbli, l-Istati Membri adottaw bosta miżuri mmirati direttament lejn il-produtturi. Skont l-iskala tal-miżuri u l-mod kif dawn ġew applikati (b’mod retroattiv, b’effett immedjat jew wara perjodu tranżitorju), l-implimentazzjoni tas-sorsi rinnovabbli ġiet affettwata b’mod sinifikanti fi tlieta mill-erba’ Stati Membri li eżaminajna, kif ġie enfasizzat ukoll fl-evalwazzjoni REFIT tad-Direttiva RED I³⁹.

Il-Ġermanja kienet minn tal-ewwel li naqqset it-tariffi tagħha: it-tnaqqis inizjali fl-2009 kien segwit minn tnaqqis jerġa’ aktar drastiku fl-2012 li inkluda tibdil fil-formula għall-kalkolu tat-tariffi biex jittieħed kont tal-kapaċità installata tas-sena preċedenti. Madankollu, minħabba li t-tnaqqis tat-tariffi kien trasparenti u prevedibbli, u kien jinkludi perjodi tranżitorji, ma skoraġġiex lill-investituri (ara l-Kaxxa 7).

Madankollu, tnaqqis sinifikanti fit-tariffa skoraġġixxa lill-investituri fl-enerġija solari fotovoltajka fil-Greċja. Fl-2010, il-pajjiż l-ewwel naqqas il-FITs tiegħu għall-enerġija solari fotovoltajka, minkejja li fil-kuntratti ffirmati mal-produtturi ma kienx hemm klawsola dwar emendi fil-prezzijiet. Minn dak iż-żmien ’l hawn, il-Greċja reġgħet naqqset it-tariffi bosta drabi, f’żewġ każijiet b’effett retroattiv. Bejn l-2013 u l-2016, meta l-Greċja organizzat l-ewwel irkantijiet pilota tagħha, prattikament l-ebda kapaċità solari fotovoltajka ġdida ma ġiet installata f’dan il-perjodu. Għall-kuntrarju, is-settur tal-enerġija eolika fil-Greċja qatt ma esperjenza tnaqqis fit-tariffi u l-kapaċità eolika kompliet tiżdied b’mod kważi lineari ta’ madwar 10 % fis-sena, anke matul is-snin tal-kriżi ekonomika Griega.

Bidliet fil-qafas legali Spanjol wasslu biex l-investimenti fl-enerġija eolika u solari fotovoltajka jieqfu kompletament għal bosta snin. Fl-2010, il-gvern Spanjol beda jillimita l-għadd ta’ sigħat li għalihom il-produzzjoni ta’ sorsi rinnovabbli setgħet tiġi remunerata u saħansitra kien jirrikjedi li l-produtturi jħallsu tariffa biex ikunu jistgħu jinjettaw l-elettriku fil-grilja; sal-2012, huwa ma kien qed joffri l-ebda sussidju għal installazzjonijiet eoliċi jew solari fotovoltajċi ġodda. Fl-aħħar, fl-2013, il-mudell tal-FIT/FIP ġie abbandunat favur sistema ta’ kumpens li kienet toffri redditu fuq l-investiment ibbażat fuq kriterji ddefiniti. Il-miżuri l-ġodda, li f’xi każijiet kienu retroattivi, affettwaw il-fiduċja tal-investituri u wasslu biex l-investimenti fl-enerġija eolika (2012) u fl-enerġija solari fotovoltajka (2011) fi Spanja jieqfu kompletament. Sal-2015, meta tniedu l-ewwel irkantijiet pilota, il-pajjiż ma kien implimenta l-ebda kapaċità ġdida.

Fil-Polonja, ir-rekwiżiti stretti ta’ lokazzjoni għamlu ħsara lill-investimenti fl-enerġija eolika. Il-liġi tal-2016 dwar l-investiment fit-turbini eoliċi stabbiliet rekwiżiti stretti ta’ lokazzjoni, ipprojbiet kull modernizzazzjoni ta’ turbini eżistenti li ma kinux jissodisfaw ir-rekwiżit il-ġdid dwar il-lokazzjoni u żiedet b’mod drastiku t-taxxa imposta fuq l-installazzjonijiet eoliċi (il-klawsoli dwar il-modernizzazzjoni u t-taxxa eventwalment tħassru f’nofs l-2018). Is-sistema taċ-ċertifikati kummerċjabbli ma baqgħetx miftuħa għal parteċipanti ġodda f’nofs l-2016, u ma ġewx organizzati rkantijiet għal installazzjonijiet eoliċi ta’ daqs standard qabel nofs l-2018. B’riżultat ta’ dan, minn nofs l-2016 sa nofs l-2018, il-kapaċità eolika fil-Polonja żdiedet marġinalment biss.

Iż-żieda fl-elettriku minn sorsi rinnovabbli hija mxekkla minn insuffiċjenza ta’ rkantijiet u minn ostakli prattiki għall-produtturi

Bħala parti mill-awditu tagħna, aħna vvalutajna jekk l-irkantijiet u l-parteċipazzjoni taċ-ċittadini jistgħux jindirizzaw it-tkabbir bil-mod fis-settur tal-enerġija eolika u f’dak tal-enerġija solari fotovoltajka — billi jitnaqqas il-livelli tal-appoġġ mill-istat fil-każ tal-irkantijiet u billi jiġi pprovdut sors addizzjonali ta’ finanzjament privat fil-każ taċ-ċittadini.

Fi tnejn mill-Istati Membri li eżaminajna, il-kapaċità li mistennija tiġi rkantata mhux se tkun suffiċjenti biex jiġi żgurat li jintlaħqu l-miri għall-2020

Aħna sibna li l-erba’ Stati Membri kollha li saritilhom żjara, f’konformità mal-linji gwida l-aktar reċenti dwar l-għajnuna mill-Istat (ara l-paragrafu 11), organizzaw irkantijiet biex jallokaw kapaċità ġdida ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli. Ir-riżultati tal-irkantijiet, li saru fl-2016 u fl-2017, urew li xi wħud mill-investimenti fl-enerġija eolika u solari fotovoltajka fil-Ġermanja (u, skont id-DĠ ENER, fin-Netherlands) issa qed isiru mingħajr appoġġ mill-Istat — għalkemm il-konnessjonijiet mal-grilja qed jiġu ffinanzjati mill-Istat. Fi Spanja wkoll, kuntratti reċenti ngħataw mingħajr l-appoġġ pubbliku għajr għal garanzija li tkopri tnaqqis fil-prezz tal-elettriku f’każ li jinżel taħt ċertu soll. Għall-kuntrarju, l-irkantijiet reċenti fil-Greċja⁴⁰ u fil-Polonja⁴¹ rriżultaw fi prezzijiet li xorta huma ogħla minn dawk għal fjuwils fossili ekwivalenti, iżda fil-Greċja dan kien f’livell ferm inqas milli taħt l-iskema tal-FIT.

Madankollu, Spanja ma kienet ipprevediet l-ebda rkant, u l-kapaċità ġdida ta’ madwar 8 500 MW, li ġiet irkantata bejn l-2015 u l-2017, mhix biżżejjed biex tikkumpensa għat-tnaqqis fir-ritmu tas-snin reċenti. Il-Polonja ma organizzatx irkantijiet għal installazzjonijiet eoliċi u solari fotovoltajċi b’kapaċità akbar minn 1 MW (l-ekwivalenti ta’ turbina eolika fuq l-art tal-1985⁴²) qabel nofs l-2018. Dawn il-fatti jqajmu aktar tħassib dwar jekk dawn iż-żewġ Stati Membri humiex se jkunu f’pożizzjoni li jilħqu l-miri tagħhom għall-2020, b’kont meħud taż-żmien meħtieġ għall-implimentazzjoni ta’ proġetti eoliċi. Fil-Ġermanja u fil-Greċja, l-irkantijiet ġew ippjanati u qed isiru kif previst. Madankollu, il-kurituri ta’ implimentazzjoni fil-Ġermanja għadhom jillimitaw il-kapaċità tal-irkantijiet, u l-Greċja għadha qed issibha diffiċli biex tattira biżżejjed investituri li jridu jipparteċipaw fl-irkantijiet tagħha.

Il-parti essenzjali għas-suċċess ta’ kull irkant hija li tinkiseb il-fiduċja tal-investitur billi l-parteċipanti jitħallew jiddeterminaw il-prezz tal-offerta b’mod trasparenti (ara l-Kaxxa 8).

Il-parteċipazzjoni taċ-ċittadini f’investimenti fl-enerġija eolika u solari fotovoltajka, sew jekk bħala prosumaturi kif ukoll jekk organizzati f’komunitajiet tal-enerġija, qed tiffaċċja ostakli

Aħna sibna li, f’konformità mad-Direttiva RED I, l-erba’ Stati Membri li saritilhom żjara kollha kienu adottaw leġiżlazzjoni li tippermetti l-produzzjoni tal-elettriku għall-awtokonsum mill-prosumaturi jew mill-komunitajiet tal-enerġija. Fl-2017, individwi privati u azjendi agrikoli fil-Ġermanja kienu proprjetarji ta’ 49 % tal-kapaċità solari installata u ta’ 41 % tal-kapaċità eolika installata fuq l-art⁴³. Fil-biċċa l-kbira minn dawn il-każijiet, l-individwi privati kienu organizzati f’komunitajiet tal-enerġija. Ċerti reġjuni fi Spanja saħansitra stabbilew miri ta’ awtokonsum. Madankollu, f’xi każijiet l-iżvilupp ta’ dan is-segment qed jiffaċċja ostakli. Pereżempju, biex jitħallsu għall-elettriku żejjed li huma jinjettaw fil-grilja, il-prosumaturi fi Spanja huma meħtieġa jipparteċipaw fis-suq spot tal-enerġija. Għall-produtturi ż-żgħar dan mhuwiex faċli, billi jirrikjedi bosta liċenzji u spejjeż għall-parteċipazzjoni. Fil-Polonja, anke jekk il-prosumaturi jiffaċċjaw ċerti limitazzjonijiet (bħal tassazzjoni u benefiċċji limitati għall-injezzjoni tal-enerġija fil-grilja), huma jikkostitwixxu s-segment tas-sorsi rinnovabbli li qed jiżviluppa b’mod l-aktar rapidu.

Diversi limitazzjonijiet idewmu l-investimenti fl-enerġija eolika u solari fotovoltajka

Aħna eżaminajna jekk ir-regoli dwar il-ġestjoni tat-territorju u dawk amministrattivi jappoġġawx l-investiment fl-enerġija eolika u solari fotovoltajka. Ivvalutajna wkoll kif l-insuffiċjenzi fil-grilja jinfluwenzaw l-implimentazzjoni ta’ proġetti relatati mas-sorsi rinnovabbli, kif il-kapaċità baxxa ta’ interkonnessjoni ma’ pajjiżi tal-viċinat tillimita l-kooperazzjoni, u kemm huwa importanti li jsir investiment fiż-żewġ oqsma fil-futur qarib.

Ir-regoli ta’ ġestjoni tat-territorju jillimitaw l-iżvilupp ta’ installazzjonijiet eoliċi fi tnejn mill-Istati Membri li eżaminajna

Restrizzjonijiet fil-ġestjoni tat-territorju jistgħu jillimitaw b’mod sinifikanti l-iżvilupp ta’ proġetti ġodda. Id-dispożizzjonijiet għad-determinazzjoni tad-distanza minima bejn park eoliku u żoni residenzjali jistgħu jkunu partikolarment restrittivi. L-isfida għall-Istati Membri hija li jistabbilixxu dispożizzjonijiet dwar il-ġestjoni tat-territorju li jipproteġu ż-żoni urbani u r-riżervi naturali, filwaqt li jippermettu l-implimentazzjoni tal-enerġija eolika u solari fotovoltajka.

F’żewġ Stati Membri li eżaminajna, aħna sibna li din kienet problema. Pereżempju, minn meta reġjun wieħed fil-Ġermanja stabbilixxa li d-distanza minima permissibbli, bejn turbina u l-eqreb abitazzjoni trid tkun 10 darbiet l-għoli totali tat-turbina (li tista’ tilħaq distanza ta’ 2 km), huwa ma rċieva l-ebda applikazzjoni ġdida għall-bini ta’ installazzjonijiet eoliċi. L-impatt tal-miżura kien li l-art li tista’ tintuża għall-parks eoliċi tnaqqset għal madwar 0.3 %, minflok l-erja prevista ta’ 2 % sa 3 % tal-erja tar-reġjun. L-istess dispożizzjoni ġiet introdotta fil-Polonja fl-2016. Ma twettqitx valutazzjoni uffiċjali tal-impatt, iżda xi studji⁴⁴ wrew li din id-dispożizzjoni naqqset l-art eliġibbli għal investimenti fl-enerġija eolika għal 0.1 % biss tat-territorju nazzjonali minflok l-erja prevista ta’ 2.6 % jekk tinżamm żona ta’ lqugħ ta’ kilometru bejn l-installazzjonijiet u ż-żoni abitati.

Il-proċeduri amministrattivi twal jikkumplikaw l-ambjent kummerċjali, b’mod partikolari għal proġetti eoliċi ġodda

Ir-regoli amministrattivi għal installazzjonijiet għall-produzzjoni ta’ enerġija eolika rinnovabbli tipikament jirrikjedu li l-awtoritajiet joħorġu permessi jew jieħdu deċiżjonijiet relatati ma’ aspetti ambjentali, xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, konnessjonijiet mal-grilja jew liċenzji għall-ġenerazzjoni u l-bejgħ tal-elettriku. Huwa meħtieġ li l-Istati Membri jistabbilixxu proċeduri b’ammont minimu ta’ ostakli amministrattivi biex jattiraw lill-investituri għas-suq tas-sorsi rinnovabbli filwaqt li fl-istess ħin jissalvagwardjaw ċerti aspetti bħal dawk relatati mas-saħħa u mal-ambjent, kemm fiż-żoni rurali kif ukoll f’dawk urbani.

Bħala medja, u skont id-daqs, installazzjoni eolika fuq l-art tista’ tiġi fiżikament ikkompletata f’ħames snin (inkluż iż-żmien meħtieġ għall-ħruġ tad-dokumenti amministrattivi), filwaqt li park eoliku fuq il-baħar jieħu tmien snin u installazzjoni solari fotovoltajka tieħu sentejn; proġetti relatati ma’ installazzjonijiet solari fotovoltajċi fuq is-soqfa jieħdu inqas minn sena. Madankollu, aħna sibna li l-approċċ ta’ “punt uniku ta’ servizz” adottat mill-Ġermanja huwa mod effettiv ta’ kif jistgħu jiġu minimizzati l-ostakli amministrattivi (ara l-Kaxxa 9).

Għalkemm l-Istati Membri stabbilew limiti massimi ta’ żmien għall-proċeduri amministrattivi tagħhom, aħna sibna li fil-Greċja u fi Spanja dawn ma ġewx rispettati għall-proġetti eoliċi. Fiż-żewġ pajjiżi, l-implimentazzjoni ta’ proġett eoliku fuq l-art tista’ tieħu sa seba’ snin. Fi Spanja, aħna sibna li l-proċeduri għal installazzjonijiet ta’ awtokonsum fuq skala żgħira jieħdu fit-tul ukoll, u li l-għoti ta’ liċenzji jieħu medja ta’ sena.

Id-dewmien fl-investiment fil-grilja, inkluż fl-infrastruttura ta’ interkonnessjoni, żamm lura l-implimentazzjoni

L-elettriku jasal għand il-konsumaturi permezz tal-grilji ta’ trażmissjoni u ta’ distribuzzjoni. Għall-grilja, l-isfidi prinċipali relatati mal-implimentazzjoni ta’ installazzjonijiet eoliċi u solari fotovoltajċi huma l-kapaċità tagħha li tassorbi l-elettriku intermittenti⁴⁵, kemm ikunu mwarrbin iż-żoni b’potenzjal kbir ta’ produzzjoni ta’ enerġija eolika u solari fotovoltajka, u d-distanzi twal bejn iż-żoni b’potenzjal għoli u dawk b’domanda kbira għall-elettriku⁴⁶. Sfida oħra hija li jiġi żgurat li l-kapaċità ta’ interkonnessjoni⁴⁷ tkun suffiċjenti biex tippermetti flussi transkonfinali kull meta dawn ikunu meħtieġa jew kull meta jkunu jirrappreżentaw is-soluzzjoni l-aktar ekonomika.

Id-dewmien fl-investiment fil-grilja kellu impatt fuq l-implimentazzjoni ta’ sorsi rinnovabbli

L-investiment fil-grilja ddewwem b’mod konsiderevoli fl-erba’ Stati Membri kollha li eżaminajna. Madankollu, il-problema hija l-aktar serja fil-Ġermanja, fejn inqas minn 10 % tal-estensjoni prevista tal-grilja fil-pajjiż (750 km biss, minn 7 900 km) kienet ikkompletata sa tmiem l-2017. L-iżvilupp batut tal-grilja fil-Ġermanja jirriżulta fi flussi ta’ enerġija paralleli⁴⁸ ma’ pajjiżi ġirien meta n-netwerk tal-Ġermanja ma jkunx jista’ jlaħħaq mat-trasferiment ta’ elettriku eċċessiv. Pereżempju, xi kultant, meta l-parks eoliċi fit-Tramuntana tal-Ġermanja jiġġeneraw elettriku eċċessiv, il-grilja ma tkunx tista’ tittrasporta l-elettriku kollu lejn in-Nofsinhar tal-pajjiż u lejn l-Awstrija, fejn hemm id-domanda prinċipali. L-elettriku irid jiġi ridirezzjonat minn ġol-Polonja, ir-Repubblika Ċeka u s-Slovakkja. B’konsegwenza ta’ dan, fl-2017, il-grilja Pollakka rċeviet ’il fuq minn tmien darbiet aktar elettriku milli previst mill-Ġermanja, minkejja l-fatt li l-awtoritajiet Pollakki spiss naqqsu l-flussi ta’ enerġija mill-Ġermanja.

Aħna sibna insuffiċjenzi fil-grilja li kienu qed jimpedixxu l-iżvilupp tas-sorsi rinnovabbli f’żoni b’potenzjal għoli ta’ enerġija eolika u solari fil-Greċja (il-Peloponnese) u fi Spanja (Andalusija), fejn ma jistgħux jiġu installati impjanti ġodda tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli. Skont l-operatur Grieg tas-sistema ta’ trażmissjoni (TSO)⁴⁹, xi wħud mill-gżejjer Griegi mhux mistennija li jkunu kompletament konnessi mal-pajjiż kontinentali qabel l-2023, għalkemm din l-inizjattiva tippermetti li jiġu ffrankati EUR 350 miljun/sena mill-baġit nazzjonali, billi, pereżempju, titnaqqas l-ispiża għat-trasport taż-żejt mhux maħdum lejn il-gżejjer.

Il-Kummissjoni stmat li s-sorsi rinnovabbli se jkunu jridu jirrappreżentaw madwar nofs l-elettriku kollu ġġenerat biex tkun tista’ tintlaħaq il-mira kumplessiva ta’ 27 % tal-konsum finali gross tal-enerġija, li kienet ġiet proposta inizjalment għall-2030⁵⁰; IRENA kkalkulat li biex tintlaħaq il-mira ta’ 32 % adottata għall-2030 dan is-sehem irid ikun ta’ 55 %⁵¹. Minħabba li attwalment is-sorsi rinnovabbli jirrappreżentaw sehem ta’ kważi 31 % tas-settur tal-elettriku u li dan diġà jikkostitwixxi sfida għar-rata ta’ użu mill-grilja, jeħtieġ li jsir investiment b’mod urġenti. Għal dan l-għan, iċ-ċentri għall-ġestjoni tal-enerġija rinnovabbli jistgħu jgħinu sabiex jiġi massimizzat l-assorbiment tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli (ara l-Kaxxa 10).

Il-livell ta’ interkonnessjoni bejn l-Istati Membri mhuwiex suffiċjenti biex jappoġġa l-implimentazzjoni tas-sorsi rinnovabbli

Il-Kunsill ta’ Barċellona tal-2002 stabbilixxa mira ta’ 10% għall-interkonnessjoni elettrika għall-Istati Membri sal-2020, bħala miżura biex tiżdied l-implimentazzjoni tas-sorsi rinnovabbli li jippermettu flussi transkonfinali kull meta dawn ikunu meħtieġa jew kull meta jkunu jirrappreżentaw is-soluzzjoni l-aktar ekonomika. Madankollu, fl-2015, il-grilji fi 12-il Stat Membru kienu għadhom mhumiex lesti għall-ksib ta’ din il-mira⁵². Spanja hija waħda minn dawn l-Istati Membri. B’kapaċità ta’ trasferiment lejn Franza ta’ 5 % biss mill-kapaċità installata fl-2017, Spanja (u l-Peniżola Iberika) tibqa’ fil-biċċa l-kbira gżira tal-enerġija. Il-proġetti li diġà ġew approvati se jżidu l-livell għal madwar 8 %, iżda mhux qabel l-2025.

Il-Kunsill Ewropew ta’ Ottubru 2014⁵³, approva l-proposta tal-Kummissjoni ta’ Mejju 2014⁵⁴, biex il-mira ta’ interkonnessjoni ta’ 10 % tiġi estiża għal 15 % sal-2030, iżda mingħajr proċedimenti ta’ ksur fil-każ li din ma tintlaħaqx. Rapport li nħareġ fl-2017⁵⁵ mill-grupp ta’ esperti tal-Kummissjoni dwar il-miri tal-interkonnessjoni elettrika, inkluda lill-Ġermanja, lill-Greċja, u lil Spanja fost tmien Stati Membri li jridu jinvestu b’mod urġenti.

Il-finanzjament taħt il-politika ta’ Koeżjoni kkontribwixxa għaż-żieda fil-kapaċità eolika u solari fotovoltajka, iżda kien jinvolvi wkoll każijiet ta’ sussidjar żejjed

Aħna eżaminajna jekk il-finanzjament taħt il-politika ta’ Koeżjoni (il-FEŻR u l-FK) disponibbli għal investimenti fl-enerġija eolika u solari fotovoltajka kienx kiseb outputs u riżultati sostenibbli. B’mod partikolari, aħna vvalutajna kampjun ta’ 24 proġett ikkofinanzjat, li kienu appoġġati minn 9 PO f’wieħed miż-żewġ perjodi (2007-2013 jew 2014-2020), biex naraw kemm ġew implimentati tajjeb u x’riżultati kisbu. Minn dawn il-proġetti 9 kienu eoliċi, 12 kienu solari fotovoltajċi, u 3 kienu installazzjonijiet imħallta li kkombinaw iż-żewġ teknoloġiji (ara l-Anness III).

Mill-24 proġett li eżaminajna, aħna evalwajna dawk li kienu kkompletati u operazzjonali fiż-żmien meta sar l-awditu. Għall-20 proġett ikkompletat, aħna sibna li, fil-każijiet kollha, il-proġetti kienu ġew implimentati f’konformità mal-applikazzjoni għall-proġett (il-kapaċità mistennija kienet ġiet installata mingħajr ma nqabżu l-ispejjeż ippjanati), kienu operazzjonali fiż-żmien meta sar l-awditu, ma kellhomx problemi ta’ sostenibbiltà u kienu qed jagħmlu profitt.

Aħna sibna li 13 mill-proġetti kkompletati qed jipproduċu l-volumi ta’ elettriku antiċipati. Mis-7 proġetti l-oħra, 2 proġetti eoliċi fil-Greċja kienu qed jipproduċu inqas milli ppjanat, filwaqt li 5 installazzjonijiet żgħar ta’ awtokonsum mhux kollegati mal-grilja fi Spanja ma pprovdewlna l-ebda data. Mill-proġetti kkompletati, 17 kienu ġew implimentati mingħajr dewmien sinifikanti (jiġifieri mhux aktar minn 3 xhur), filwaqt li 2 proġetti fil-Polonja u wieħed fil-Greċja, ġew ikkompletati ftit inqas minn sena tard.

Aħna sibna li l-użu ta’ finanzjament taħt il-politika ta’ Koeżjoni, bħala għajnuna għall-investiment għal proġetti eoliċi u solari fotovoltajċi, kien jinvolvi każijiet ta’ sussidjar żejjed. Mill-24 proġett awditjat, 9 proġetti (3 fil-Ġermanja, 4 fil-Greċja, wieħed fi Spanja u wieħed fil-Polonja⁵⁶) kellhom rata ta’ redditu interna (IRR) attraenti ħafna⁵⁷, li kienet minn 3 sa 11-il punt perċentwali ogħla mir-rendiment tal-bonds tal-gvern ta’ 10 snin⁵⁸ approvati fl-istess xahar. Dan kien prinċipalment dovut għall-fatt li huma kienu qed jibbenefikaw minn għajnuna għall-investiment flimkien ma’ FIT ġeneruża ħafna biex jappoġġaw l-ispejjeż operatorji tagħhom (ara l-paragrafu 39). Barra minn hekk, għal 4 proġetti oħra mhux kollegati mal-grilja fi Spanja li rċevew biss għajnuna għall-investiment fil-forma ta’ għotja mill-UE, ir-redditu fuq l-investiment⁵⁹ irrappreżentat minn iffrankar tal-enerġija fiż-żmien tal-applikazzjoni għall-proġett inkiseb fi żmien qasir ħafna (minn 3.6 snin sa 6.2 snin).

Fir-rapport speċjali preċedenti tagħna dwar l-enerġija rinnovabbli⁶⁰, aħna ġbidna l-attenzjoni għas-sussidjar żejjed ta’ għadd ta’ proġetti tal-enerġija rinnovabbli; din il-kwistjoni tqajmet ukoll f’bosta rapporti tal-awditjar maħruġa minn Istituzzjonijiet Supremi tal-Awditjar nazzjonali⁶¹.

Meta mqabbel mad-Direttiva RED I, il-qafas regolatorju rivedut tal-UE jkompli jappoġġa l-espansjoni tas-sorsi rinnovabbli, iżda għad hemm nuqqasijiet importanti

Fl-2016, il-Kummissjoni pproponiet il-pakkett dwar l-“Enerġija Nadifa” (ara l-paragrafu 09), li għandu l-għan li jistabbilixxi rabtiet rinforzati bejn l-oqsma ta’ politika differenti relatati mal-enerġija. Il-partijiet ta’ dan il-pakkett li huma l-aktar rilevanti għas-sorsi rinnovabbli huma d-Direttiva RED II⁶² u r-Regolament dwar il-governanza⁶³. Aħna eżaminajna l-leġiżlazzjoni biex nivvalutaw kemm hija indirizzat xi wħud mill-problemi li ssemmew fit-taqsimiet preċedenti ta’ dan ir-rapport u jekk hija toħloqx ambjent favorevoli għall-iżvilupp tas-sorsi rinnovabbli, inkluża l-enerġija eolika u l-enerġija solari fotovoltajka għall-ġenerazzjoni tal-elettriku.

Aħna sibna li d-Direttiva RED II tinkludi appoġġ għall-ġenerazzjoni tal-elettriku minn sorsi rinnovabbli, b’mod partikolari mill-enerġija eolika u solari fotovoltajka:

• id-direttiva tirrikjedi titjib fit-tfassil u stabbiltà fl-iskemi ta’ appoġġ. L-Istati Membri jridu jiżguraw li dawn l-iskemi ma jiġux riveduti b’mod li jkollu impatt negattiv fuq id-drittijiet tal-produtturi ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli u li jdgħajjef il-vijabbiltà ekonomika ta’ installazzjonijiet li diġà jirċievu appoġġ, kif sibna li huwa l-każ fi tlieta mill-Istati Membri li eżaminajna (ara l-paragrafu 47);
• hija tistabbilixxi ż-żewġ prinċipji tal-awtokonsum ta’ enerġija rinnovabbli u tal-komunitajiet tal-enerġija. Aħna sibna limitazzjonijiet fi tnejn mill-Istati Membri li eżaminajna (ara l-paragrafu 56);
• billi tirrikjedi lill-Istati Membri biex jistabbilixxu punt uniku ta’ servizz li jikkoordina l-proċedura kollha ta’ liċenzjar għal installazzjonijiet ġodda tal-enerġija rinnovabbli u billi tissettja limiti għaż-żmien meħtieġ għall-għoti tal-permessi kollha meħtieġa, hija tikkontribwixxi għas-simplifikazzjoni tal-proċeduri amministrattivi. Fi tnejn mill-Istati Membri li eżaminajna, aħna sibna li l-kumplessità tal-proċeduri amministrattivi xekklet l-iżvilupp ta’ installazzjonijiet eoliċi u solari fototvoltajċi ġodda (ara l-paragrafu 62); u
• hija tħeġġeġ l-istabbiliment ta’ strumenti finanzjarji indirizzati għal proġetti li: (a) jimmiraw li jtejbu l-istabbiltà tal-grilja, jimmaniġġjaw il-konġestjonijiet fil-grilja u jżidu l-flessibbiltà tas-sistema tat-trażmissjoni tal-enerġija, inklużi proġetti li se jgħinu sabiex tintlaħaq il-mira ta’ 15 % għall-interkonnessjoni elettrika sal-2030, kwistjonijiet li dwarhom irrappurtajna s-sejbiet tagħna (ara l-paragrafi 64 sa 68); u (b) isaħħu l-mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni, li ftit intużaw fid-Direttiva RED I, bejn l-Istati Membri, u bejn l-Istati Membri u pajjiżi terzi (ara l-paragrafu 36).

Il-valutazzjoni tagħna tar-Regolament dwar il-governanza turi li jrid iseħħ monitoraġġ aħjar tal-isforzi tal-Istati Membri biex iżidu s-sehem tagħhom tas-sorsi rinnovabbli fit-tliet setturi tal-elettriku, tat-tisħin u t-tkessiħ u tat-trasport, b’riżultat tal-mandat estiż tal-Kummissjoni dwar:

• il-monitoraġġ tal-pjanijiet nazzjonali integrati għall-enerġija u l-klima (NECPs) li l-Istati Membri jridu jippreżentaw kull 10 snin, u jaġġornaw mill-inqas darba fl-2024, u li jkopru l-politiki u l-miżuri mmirati lejn il-ħames dimensjonijiet tal-enerġija⁶⁴. Fi kliem ieħor, ir-Regolament ma jillimitax ir-rwol tal-Kummissjoni predominantement għall-monitoraġġ tat-trajettorja indikattiva bħalma għamlet id-Direttiva RED I (ara l-paragrafu 30); u
• il-monitoraġġ u r-rappurtar lill-Parlament Ewropew kull tliet snin dwar il-prestazzjoni tal-appoġġ mogħti permezz ta’ rkantijiet, attwalment l-għodda prinċipali li teżisti biex tiżdied il-kapaċità tal-enerġija rinnovabbli, u li jidher li timminimizza l-appoġġ mill-istat (ara l-paragrafu 53).

Aħna osservajna wkoll li nħolqu xi nuqqasijiet ġodda filwaqt li nuqqas li nstab preċedentement baqa’ jippersisti. Għalkemm il-Kummissjoni osservat fl-2016 li l-miri nazzjonali tad-Direttiva RED I kienu meqjusa li huma l-motivatur l-aktar importanti għall-politiki u l-investimenti relatati mal-enerġija rinnovabbli f’ħafna Stati Membri⁶⁵, id-Direttiva RED II tissostitwixxi dawn il-miri b’mira vinkolanti ta’ mill-inqas 32 % fil-livell Ewropew biss. Dan joħloq ir-riskju li l-Istati Membri jew jiksbu riżultati għoljin jew inkella jibqgħu lura f’dak li jirrigwarda s-sorsi rinnovabbli, kif ukoll ir-riskju ta’ diskrepanza bejn l-implimentazzjoni tas-sorsi rinnovabbli min-naħa tal-Istati Membri u t-trajettorji tal-UE.

Ir-Regolament dwar il-governanza jirrikjedi li l-Kummissjoni timmonitorja t-trajettorja indikattiva kumplessiva tal-UE sal-2022, l-2025 u l-2027. Madankollu, il-leġiżlazzjoni l-ġdida ma tirriżolvix id-dgħufija li aħna rrappurtajna dwar ir-rappurtar f’waqtu fir-rigward tal-insuffiċjenza fil-progress (ara l-paragrafi 28 sa 29). Dan ikompli jdgħajjef l-effettività tal-monitoraġġ. B’riżultat ta’ dan, jista’ jkun li l-Kummissjoni ma tkunx tista’ tirreaġixxi fil-ħin biex tiżgura li jinkiseb progress jekk xi Stati Membri ma jirnexxilhomx jilħqu l-miri tagħhom.

Id-Direttiva RED II u r-Regolament dwar il-governanza ġew adottati mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill sentejn u nofs qabel l-iskadenza tad-Direttiva RED I fl-1 ta’ Lulju 2021. L-Istati Membri għandhom sat-30 ta’ Ġunju 2021 biex jittrasponu l-elementi ġodda kollha tad-Direttiva RED II fil-liġi nazzjonali tagħhom. Aħna sibna li l-erba’ Stati Membri li eżaminajna kollha kienu damu biex ittrasponew id-direttiva preċedenti fil-liġi nazzjonali tagħhom, notevolment fil-każ tal-Polonja, li ħadet aktar minn erba’ snin.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

B’mod ġenerali, aħna sibna li nofs l-Istati Membri tal-UE jinsabu f’riskju li ma jiġġenerawx biżżejjed elettriku minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli biex jilħqu l-miri tagħhom għall-2020. Aħna sibna wkoll li l-iskemi ta’ appoġġ inizjali ssussidjaw b’mod eċċessiv l-implimentazzjoni tal-enerġija eolika u solari fotovoltajka, iżda li t-tnaqqis tal-livelli ta’ appoġġ skoraġġixxa lill-investituri potenzjali. Huwa kruċjali li jitħeġġu l-irkantijiet u l-użu tal-parteċipazzjoni taċ-ċittadini biex jiżdied l-investiment u jsir titjib fil-kundizzjonijiet għall-implimentazzjoni, bħal li jingħelbu r-regoli dwar il-ġestjoni tat-territorju restrittivi, il-proċeduri amministrattivi twal u l-insuffiċjenzi fil-grilja.

Bejn l-2005 u l-2017, is-sehem tas-sorsi rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-enerġija żdied b’mod sinifikanti minn 9.1 % għal 17.5 %. Nofs l-Istati Membri kienu jew diġà laħqu l-miri tagħhom għall-2020 jew inkella kienu dalwaqt se jilħquhom. Madankollu, l-ilħuq tal-miri nazzjonali għall-Istati Membri l-oħra jibqa’ jippreżenta sfida sinifikanti. Għalhekk, hemm tħassib dwar jekk ir-riżultati tal-Istati Membri li kisbu riżultati għoljin f’dak li jirrigwarda s-sorsi rinnovabbli humiex se jkunu biżżejjed biex jikkumpensaw għal dawk li baqgħu lura u jekk jippermettux li tintlaħaq il-mira kumplessiva tal-UE stabbilita f’livell ta’ 20 % (ara l-paragrafi 22 sa 24).

Is-settur tal-elettriku kien il-kontributur prinċipali għaż-żieda fis-sehem tas-sorsi rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-enerġija, li rdoppja minn madwar 15 % għal kważi 31 %, bejn l-2005 u l-2017. It-teknoloġiji responsabbli għaż-żieda fis-settur tal-elettriku kienu prinċipalment dawk eoliċi u solari fotovoltajċi (ara l-paragrafi 25 sa 26).

Jenħtieġ li l-Kummissjoni teżamina liema Stati Membri jinsabu f’riskju li ma jilħqux l-miri tagħhom għall-2020; u tagħtihom parir biex jieħdu azzjoni effettiva bl-għan li tingħalaq il-lakuna fil-kapaċità tas-sorsi rinnovabbli. Jenħtieġ li dawn l-azzjonijiet ikunu jinkludu wkoll kunsiderazzjoni tal-ippjanar ta’ rkantijiet, is-simplifikazzjoni ta’ proċeduri amministrattivi u l-investiment fl-infrastruttura tal-grilja u fl-interkonnetturi.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: sa tmiem l-2019.

Id-Direttiva RED I kellha rwol importanti fl-iżvilupp tas-sorsi rinnovabbli, billi stabbiliet miri vinkolanti li jridu jinkisbu sal-2020, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak tal-Istati Membri. Madankollu, il-qafas legali ma jipprevedix li jsir rappurtar f’waqtu dwar il-progress tas-sorsi rinnovabbli jew li l-Kummissjoni tingħata l-mandat biex tindirizza n-nuqqas ta’ rapidità tal-progress fejn it-trajettorji indikattivi ma jkunux qed jiġu rispettati (il-paragrafi 27 sa 30).

Jenħtieġ li l-Kummissjoni tħejji emenda tal-partijiet rilevanti tar-Regolament dwar l-istatistika tal-enerġija, sabiex l-Istati Membri jipprovdu lill-Eurostat statistika annwali dwar l-enerġija, inklużi s-sorsi rinnovabbli, fi żmien disa’ xhur minn tmiem is-sena.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: sa nofs l-2021.

L-iskemi ta’ appoġġ nazzjonali stimulaw l-investiment fis-sorsi rinnovabbli, madankollu, ir-riluttanza tal-Istati Membri li jikkooperaw dwar kwistjonijiet relatati mal-enerġija ssostni l-frammentazzjoni tas-suq tal-enerġija (il-paragrafi 31 sa 36).

It-tnaqqis fl-ispiża tat-teknoloġija u l-livell għoli ta’ interess f’investimenti fl-“ekonomija ekoloġika” l-ġdida żdiedu b’rata tant mgħaġġla li wasslu għal sussidjar żejjed ta’ proġetti, iffinanzjati permezz ta’ prezzijiet aktar għoljin tal-elettriku u/jew defiċits pubbliċi. Biex jitnaqqas il-piż fuq il-konsumaturi u fuq il-baġits nazzjonali, l-Istati Membri introduċew azzjonijiet korrettivi, li naqqsu l-fiduċja tal-investituri u kkontribwew għal tnaqqis fir-ritmu tas-suq fiż-żewġ setturi. Aħna sibna li l-azzjonijiet immexxija mill-UE, bħall-irkantijiet u l-parteċipazzjoni taċ-ċittadini fi proġetti relatati mas-sorsi rinnovabbli, billi jinċentivaw il-prosumaturi u l-komunitajiet tal-enerġija, jistgħu jikkontribwixxu għaż-żieda tal-kapaċità ġdida eolika u solari fotovoltajka u jkopru parti mill-ħtiġijiet ta’ investiment meħtieġa għall-ilħuq tal-mira għall-2030 (il-paragrafi 37 sa 56).

Jenħtieġ li l-Kummissjoni:

1. tidentifika l-Istati Membri li ma għandhomx irkantijiet previsti għas-sorsi rinnovabbli, li jippermettu li tinkiseb il-kapaċità addizzjonali meħtieġa għall-ilħuq tal-miri għall-2020, u tħeġġiġhom biex jiddefinixxu wieħed; u
2. timmonitorja u tirrapporta b’mod regolari dwar ir-riżultati tal-irkantijiet organizzati minn dawn l-Istati Membri.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: sa tmiem l-2019.

Ir-regoli dwar il-ġestjoni tat-territorju restrittivi jillimitaw l-implimentazzjoni ta’ installazzjonijiet ġodda u l-proċeduri amministrattivi twal jikkumplikaw l-ambjent kummerċjali, b’mod partikolari għal proġetti eoliċi ġodda (il-paragrafi 57 sa 62).

Jenħtieġ li l-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri biex jikkunsidraw is-simplifikazzjoni tal-proċeduri amministrattivi attwali tagħhom fil-qasam tas-sorsi rinnovabbli bl-għan li jaċċelleraw l-implimentazzjoni u jħeġġu l-investiment.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: sa tmiem l-2019.

Fid-Direttiva RED II, il-mira vinkolanti tal-UE għas-sehem tas-sorsi rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-enerġija hija stabbilita għal mill-inqas 32 % sal-2030. Din il-mira se tirrikjedi li, fis-settur tal-elettriku, is-sehem li jkun ġej minn sorsi rinnovabbli jkun ta’ 55 %. Fl-2017, is-sehem tal-elettriku minn sorsi rinnovabbli kien kważi 31 %. Id-dewmien fl-investiment fil-grilja, inkluż fl-infrastruttura ta’ interkonnessjoni, jimpedixxi l-implimentazzjoni tas-sorsi rinnovabbli għall-ġenerazzjoni tal-enerġija u l-iżvilupp ta’ sinerġiji fost l-Istati Membri (il-paragrafi 63 sa 68).

Jenħtieġ li l-Kummissjoni:

1. teżamina liema huma l-Istati Membri li għalihom il-grilja tirrappreżenta fattur li jillimita l-implimentazzjoni ulterjuri tas-sorsi rinnovabbli;
2. tagħti parir lill-Istati Membri li għalihom il-grilja potenzjalment timpedixxi l-implimentazzjoni tas-sorsi rinnovabbli biex jieħdu azzjonijiet sabiex jirriżolvu l-insuffiċjenzi fil-grilja; u
3. tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jiffukaw l-appoġġ disponibbli taħt il-FEŻR u l-FK, għal operazzjonijiet relatati mat-tibdil fil-klima, fuq l-iżvilupp u l-ġestjoni tal-grilja, kif ukoll fuq l-interkonnetturi.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: sa nofs l-2020.

B’mod ġenerali, il-proġetti kkofinanzjati kisbu l-outputs u r-riżultati previsti f’termini ta’ ġenerazzjoni tal-elettriku, u huwa probabbli li jkunu sostenibbli. Madankollu, kien hemm każijiet ta’ sussidjar żejjed (il-paragrafi 69 sa 73).

Għall-ġejjieni, id-Direttiva RED II u r-Regolament dwar il-governanza tal-pakkett dwar l-“Enerġija Nadifa”, jintroduċu miżuri li jistgħu jikkontribwixxu għal ambjent ta’ investiment aħjar għall-ġenerazzjoni tal-elettriku minn sorsi rinnovabbli, jekk jiġu trasposti b’mod xieraq u f’waqtu (pereżempju, titjib fit-tfassil u stabbiltà fl-iskemi ta’ appoġġ u stabbiliment tal-prinċipju tal-awtokonsum). Madankollu, in-nuqqas ta’ miri nazzjonali, flimkien mal-fatt li d-dgħufijiet relatati mal-monitoraġġ f’waqtu min-naħa tal-Kummissjoni ma ġewx indirizzati, jipperikola l-ilħuq tal-mira l-ġdida tal-UE (il-paragrafi 74 sa 79).

Jenħtieġ li l-Kummissjoni timmonitorja u tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jittrasponu l-pakkett dwar l-“Enerġija Nadifa”, inkluża d-Direttiva RED II, fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom b’mod xieraq u f’waqtu, u li tippubblika regolarment informazzjoni dwar il-progress li jkun sar f’dan ir-rigward.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: sa tmiem Ġunju 2021.

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla II, immexxija mis-Sinjura Iliana Ivanova, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tat-30 ta’ April 2019.

Għall-Qorti tal-Awdituri

Klaus-Heiner Lehne
President

Annessi

Anness I

Data dwar l-enerġija eolika fl-EU-28

Mira 2020¹, kapaċità 2017², konsum finali tal-enerġija 2016³, finanzjament mill-FEŻR/FK għall-2007-2013 u għall-2014-2020⁴ u skemi nazzjonali prinċipali⁵

Sors: ¹Id-Direttiva 2009/28/KE tat-23.4.2009, l-Anness I; ²IRENA, “Renewable Capacity Statistics 2018” (Statistika tal-2018 dwar il-Kapaċità Rinnovabbli); u l-Ministeri għall-Enerġija u/jew l-Awtoritajiet Regolatorji nazzjonali (għall-Ġermanja, il-Greċja, Spanja u l-Polonja); ³Eurostat “EU Energy in figures” (L-enerġija tal-UE f’ċifri), Ktejjeb tal-Istatistika 2016, il-Parti 5 (konsum finali tal-enerġija: Il-konsum totali ta’ enerġija mill-utenti aħħarin, bħal unitajiet domestiċi, industriji u l-agrikoltura, iżda bl-esklużjoni ta’ dik użata mis-settur tal-enerġija nnifsu); ⁴DĠ REGIO, estratt tad-9.4.2019; u ⁵DĠ ENER, www.res-legal.eu.

Anness II

Data dwar l-enerġija solari fl-EU-28

Mira 2020¹, kapaċità 2017², konsum finali tal-enerġija 2016³, finanzjament mill-FEŻR/FK għall-2007-2013 u għall-2014-2020⁴ u skemi nazzjonali prinċipali⁵

Sors: ¹Id-Direttiva 2009/28/KE tat-23.4.2009, l-Anness I; ²IRENA, “Renewable Capacity Statistics 2018” (Statistika tal-2018 dwar il-Kapaċità Rinnovabbli); u l-Ministeri għall-Enerġija u/jew l-Awtoritajiet Regolatorji nazzjonali (għall-Ġermanja, il-Greċja, Spanja u l-Polonja); ³Eurostat “EU Energy in figures” (L-enerġija tal-UE f’ċifri), Ktejjeb tal-Istatistika 2016, il-Parti 5 (konsum finali tal-enerġija: Il-konsum totali ta’ enerġija mill-utenti aħħarin, bħal unitajiet domestiċi, industriji u l-agrikoltura, iżda bl-esklużjoni ta’ dik użata mis-settur tal-enerġija nnifsu); ⁴DĠ REGIO, estratt tad-9.4.2019 (il-Kummissjoni tuża l-istess kodiċi biex tirreferi għall-enerġija solari fotovoltajka u għall-enerġija solari termali); ⁵DĠ ENER, www.res-legal.eu.

Anness III

Lista tal-proġetti eżaminati

Sors: Il-QEA.

Anness IV

Il-progress medju li nkiseb fis-sehem tal-enerġija rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-enerġija sal-2017 u l-progress medju meħtieġ sabiex jintlaħqu l-miri għall-2020 għall-Istati Membri kollha u għall-UE

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-Eurostat.

Anness V

Is-sehem u l-kapaċità tas-sorsi rinnovabbli fl-EU-28 u fl-erba’ Stati Membri eżaminati: miri u valuri finali, 2010-2017

Tabella A – Perċentwal tas-sehem tal-enerġija rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-enerġija fl-EU-28*, 2010-2017

• Ma hemmx data kkonsolidata disponibbli fil-livell tal-EU-28, la dwar it-trajettorji fl-NREAPs tal-Istati Membri u lanqas dwar it-trajettorja indikattiva tagħhom, skont id-Direttiva RED I, għas-sehem tas-sorsi rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-enerġija u t-tliet setturi li jikkontribwixxu għal dan is-sehem.

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-Eurostat.

Tabella B – Perċentwal tas-sehem tal-enerġija rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-enerġija fl-erba’ Stati Membri eżaminati bejn l-2010 u l-2017, u t-trajettorji sal-2020

Sors: L-NREAPs u r-rapporti nazzjonali ta’ progress dwar il-promozzjoni u l-użu ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli.

Tabella C – Perċentwal tas-sehem tal-elettriku minn sorsi rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-elettriku fl-erba’ Stati Membri eżaminati bejn l-2010 u l-2017, u t-trajettorji sal-2020

Sors: L-NREAPs u r-rapporti nazzjonali ta’ progress dwar il-promozzjoni u l-użu ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli.

Tabella D – Evoluzzjoni tal-kapaċità eolika f’erba’ Stati Membri bejn l-2010 u l-2017, u l-miri sal-2020, (f’MW)

Sors: L-NREAPs u d-data tal-Ministeri nazzjonali għall-Enerġija, u/jew tal-Awtoritajiet Regolatorji nazzjonali.

Tabella E – Evoluzzjoni tal-kapaċità solari fotovoltajka f’erba’ Stati Membri bejn l-2010 u l-2017, u l-miri sal-2020, (f’MW)

Sors: L-NREAPs u d-data tal-Ministeri nazzjonali għall-Enerġija, u/jew tal-Awtoritajiet Regolatorji nazzjonali.

Anness VI

L-iskemi prinċipali ta’ appoġġ tal-erba’ Stati Membri, l-evoluzzjoni tal-kapaċità eolika u solari fotovoltajka (1999-2017) u t-tariffi offruti lill-produtturi ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli għall-istess perjodu

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-Bundesministerium für Wirtschaft und Energie (BMWi).

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-Ministeru għall-Ambjent u l-Enerġija (YPEKA).

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-Ministerio para la Transición Ecológica.

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-indiċijiet PMOZE u PMOZE A tal-Kambju tal-Enerġija tal-Polonja.

Risposti tal-Kummissjoni

Sommarju eżekuttiv

L-ewwel inċiż: Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

Din hija prijorità ċara u kontinwa fl-iskambji tal-Kummissjoni mal-Istati Membri tal-UE fil-livelli kollha.

It-tieni inċiż: Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

It-tielet inċiż: Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni biex tħeġġeġ lill-Istati Membri jipproċedu f’dan il-kuntest u biex timmonitorja l-progress li jkun sar. Madankollu, l-organizzazzjoni ta’ rkanti taqa’ taħt il-kompetenza tal-Istati Membri.

Ir-raba’ inċiż: Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

Il-Kummissjoni taqbel mal-ħsieb tal-QEA li simplifikazzjoni tal-proċeduri amministrattivi skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali ttejjeb l-ambjent għall-ġenerazzjoni tal-elettriku rinnovabbli. Dan l-isforz ta’ simplifikazzjoni huwa fil-qalba tad-direttiva riformata adottata fil-11 ta’ Diċembru 2018.

Il-ħames inċiż: Il-Kummissjoni taċċetta parzjalment ir-rakkomandazzjoni billi tqis li l-iżvilupp tal-grilja jaqa’ taħt il-kompetenza tal-Istati Membri. L-UE diġà qed tipprovdi sostenn għal investimenti fl-infrastruttura tal-grilja u fl-interkonnetturi.

Is-sitt inċiż: Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u se timplimentaha f’konformità mar-Regolament dwar il-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija.

Introduzzjoni

Il-Kummissjoni enfasizzat diversi drabi li l-biċċa l-kbira tal-investiment fl-enerġija rinnovabbli jenħtieġ li tiġi mis-settur privat. Jenħtieġ li l-finanzjament pubbliku, inkluż il-finanzjament tal-UE, ma jissostitwixxix iżda jikkumplimenta u jikseb ingranaġġ ta’ investiment privat, kull meta jkun rilevanti, f’konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

Strumenti oħra tal-UE li jikkumplimentaw l-investiment privat huma, fost l-oħrajn , InvestEU, Orizzont Ewropa, il-programm LIFE u l-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa.

L-InvestEU il-ġdid, li huwa s-suċċessur tal-Pjan Juncker (FEIS), se jwarrab EUR 11,5 biljun għal Infrastruttura Sostenibbli, bil-għan li jiġi stimulat aktar investiment sostenibbli privat permezz ta’ diversi strumenti finanzjarji.

Fl-ambitu ta’ Orizzont Ewropa, il-Kummissjoni pproponiet li talloka EUR 15-il biljun għall-Enerġija, il-Klima u l-Mobilità, lejn l-iżvilupp ta’ teknoloġiji tal-ġenerazzjoni li jmiss li jiffaċilitaw it-tranżizzjoni tal-enerġija u jsaħħu l-kompetittività tal-Ewropa.

Il-Programm LIFE għall-Ambjent għandu baġit imsaħħaħ u jinkludi linja ġdida b’EUR 1 biljun dedikata speċifikament biex tiffaċilita l-enerġija rinnovabbli fuq skala żgħira, bħal proġetti solari u proġetti tal-effiċjenza enerġetika.

Fl-aħħar nett, skont il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, li hija l-istrument baġitarju ewlieni għall-finanzjament ta’ infrastruttura ta’ konnessjoni bejn l-Istati Membri, bħall-interkonnessjonijiet, il-Kummissjoni inkludiet element ġdid biex b’mod speċifiku tippromwovi l-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri fis-setturi kollha tal-enerġija rinnovabbli.

Osservazzjonijiet

It-tielet inċiż: L-Istati Membri inkwistjoni għad għandhom diversi possibbiltajiet biex jilħqu l-mira tal-2020, inkluż l-użu ta’ mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni bħal trasferimenti statistiċi.

Il-Kummissjoni qed tissorvelja mill-qrib il-progress tal-Istati Membri kollha u tipprovdi sostenn. Flimkien mat-Task Force dwar l-Effiċjenza Enerġetika mnedija mill-Istati Membri tal-UE, qed isiru sforzi fil-livelli kollha biex jintlaħqu l-miri tal-2020. Se tittieħed azzjoni ulterjuri biex tinforza l-obbligi tal-Istati Membri, jekk ikun hemm bżonn.

Il-Kummissjoni tinnota li t-trajettorji u l-miri nazzjonali pprovdew perspettiva utli fit-tul għall-ippjanar tal-investiment u punt ta’ referenza għall-Kummissjoni għar-rappurtar u għall-monitoraġġ.

It-Tweġiba Komuni tal-Kummissjoni għall-paragrafi 28 u 29:

Il-Kummissjoni pproponiet emenda tar-regolament rigward l-istatistika dwar l-enerġija skont il-proċedura regolatorja bi skrutinju, f’konsultazzjoni bejn is-servizzi f’April 2019. Din l-emenda ma tindirizzax l-iskadenza għar-rappurtar għall-istatistika annwali dwar l-enerġija. Madankollu, din se tħaffef il-pubblikazzjoni ta’ data ta’ kull xahar dwar l-elettriku u l-faħam (inkluża l-enerġija tar-riħ u tax-xemx) b’xahar (minn tliet xhur sa xahrejn).

Il-Kummissjoni nediet proġett fl-2016 flimkien mal-Istati Membri biex iħaffu l-pubblikazzjoni tal-istimi ta’ statistika annwali dwar l-enerġija, bilanċi u indikaturi dwar is-sehem tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli.

Il-Kummissjoni għandha djalogu kontinwu mal-awtoritajiet Olandiżi dwar din il-kwistjoni. Fil-ftehim dwar l-enerġija tal-2013, hemm rieda politika ċara biex jiġu mobilizzati sforzi lejn mira ta’ 14 % ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fin-Netherlands fl-2020 (u 16 % fl-2023).

Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jikkunsidraw il-possibbiltà li jużaw trasferimenti statistiċi (il-possibbiltà li jitqies bħala produzzjoni proprja l-eċċess ta’ produzzjoni minn Stat Membru ieħor), kif previst fid-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli (RED I), jew bħala mod biex tiġi żgurata l-kisba tal-mira meta jkun hemm defiċit, jew biex jinbiegħu l-eċċessi potenzjali tagħhom lil Stati Membri oħra. Il-Kummissjoni tinsab lesta biex tappoġġa b’mod attiv lill-Istati Membri f’dan ir-rigward u tiffaċilita l-kooperazzjoni neċessarja.

Il-Kummissjoni tirrikonoxxi wkoll li l-proċeduri amministrattivi jistgħu jillimitaw l-iżvilupp ta’ proġetti dwar is-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. Id-RED II għandha l-għan li tindirizza din il-kwistjoni, filwaqt li tqis li fir-rigward tal-ippjanar spazjali, jenħtieġ li l-Istati Membri jwettqu valutazzjoni tal-impatt ambjentali u valutazzjoni ambjentali strateġika.

Il-Kummissjoni adottat dokument ta’ gwida dwar l-iżviluppi fl-enerġija tar-riħ u n-Natura 2000⁶⁶, li għandu l-għan li jgħin lill-Istati Membri fil-proċeduri li jsegwu biex jippermettu żviluppi fl-enerġija tar-riħ fis-siti ta’ Natura 2000 jew barra minnhom. L-aġġornament ta’ dan id-dokument ta’ gwida huwa mistenni li jsir sa tmiem l-2019.

L-integrazzjoni tal-kapaċitajiet li qed jiżdiedu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fil-grilja hija sfida persistenti għall-maġġoranza tal-Istati Membri. L-ostakoli jirriżultaw prinċipalment mill-kost għoli tal-konnessjoni tal-grilja kif ukoll min-nuqqas ta’ prevedibbiltà u ta’ trasparenza tal-proċeduri tal-konnessjoni tal-grilja. Il-Kummissjoni ssegwi l-iżviluppi b’mod strett fuq il-bażi tal-Pjanijiet Nazzjonali dwar l-Enerġija u l-Klima tal-Istati Membri u l-konformità tagħhom mal-mira ta’ interkonnessjoni ta’ 15 %.

Il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-importanza li l-appoġġ pubbliku jiġi limitat għall-minimu meħtieġ fil-każ li jifdal diskrepanza fil-finanzjament għal proġetti li jiġġeneraw dħul. Skont il-qafas għall-politika ta’ koeżjoni, il-Kummissjoni mhijiex involuta fl-għażla ta’ proġetti, ħlief għall-approvazzjoni ta’ proġetti maġġuri. L-awtoritajiet ta’ ġestjoni fl-Istati Membri, li huma responsabbli għall-għażla tal-proġetti, jeħtieġu li jiżguraw li l-finanzjament pubbliku ma jissostitwixxix iżda jikkumplimenta u jżid l-investiment privat, kull meta jkun rilevanti, skont ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Madankollu, il-Kummissjoni tfakkar li l-kundizzjonijiet tas-suq għal proġetti tar-riħ u dawk solari fotovoltajċi kienu qed jinbidlu b’mod rapidu matul il-perjodu rilevanti. Sabiex ikunu konformi mal-miri vinkolanti tal-enerġija rinnovabbli, l-Istati Membri kellhom jinkoraġġixxu investimenti fi proġetti tal-enerġija rinnovabbli, li setgħu ma attirawx biżżejjed kapital privat mingħajr għajnuna pubblika għall-investiment u jekk wieħed iqis il-profil tar-riskju ta’ tali investimenti fil-passat meta t-teknoloġiji rilevanti kienu għadhom fl-istadji bikrija tal-iżvilupp tagħhom.

Il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-mekkaniżmu l-ġdid ta’ programmazzjoni u monitoraġġ skont ir-Regolament dwar il-Governanza se jgħin l-involviment tal-Istati Membri fid-definizzjoni tal-allokazzjoni rispettiva tal-isforz meħtieġ biex tintlaħaq il-mira ta’ mill-inqas 32 % ta' sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fl-2030. Ir-Regolament dwar il-Governanza jinkludi għodod biex jittaffa r-riskju li l-Istati Membri jiksbu riżultati estremament pożittivi jew batuti fl-enerġiji rinnovabbli (eż. ir-rakkomandazzjonijiet u l-proposti ta’ miżuri għall-UE kollha). Dan huwa importanti sabiex jittaffa r-riskju li jkun hemm distakk emerġenti fil-livell tal-UE meta jiġu vvalutati l-kontribuzzjonijiet individwali mill-Istati Membri.

Il-proċess iterattiv stabbilit fir-Regolament dwar il-Governanza se jiżgura monitoraġġ mill-qrib tas-sitwazzjoni fl-Istati Membri. Ladarba l-informazzjoni tal-Istati Membri tkun ġiet analizzata, il-Kummissjoni tirreaġixxi malajr, jekk ikun meħtieġ.

Hija l-fehma tal-Kummissjoni li l-perjodu tat-traspożizzjoni huwa twil biżżejjed biex jippermetti traspożizzjoni f’waqtha mill-Istati Membri kollha.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Skont id-data tal-2017, jenħtieġ li grupp ta’ Stati Membri tabilħaqq iżid l-isforzi mhux biss fis-settur tal-elettriku, iżda wkoll fis-setturi tat-tisħin u tat-tkessiħ u tat-trasport sabiex jintlaħqu l-miri tagħhom tal-2020.

B’mod ġenerali, bis-sehem tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fil-konsum finali tagħha tal-enerġija jilħaq is-17,5 % (id-data tal-2017), l-UE tinsab fit-triq it-tajba biex tilħaq il-mira tagħha għall-2020 ta’ 20 %.

Il-Kummissjoni qed tissorvelja l-progress relatat mal-iżvilupp tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u hija f’kuntatt mill-qrib mal-Istati Membri. Bħalissa għaddejja mobilizzazzjoni tal-isforzi.

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u se żżid l-isforzi biex tappoġġa b’mod attiv lill-Istati Membri f’dan ir-rigward u tiffaċilita l-kooperazzjoni neċessarja.

Fir-raba’ rapport ta’ progress tad-9 ta’ April 2019, il-Kummissjoni Ewropea tħeġġeġ lill-Istati Membri biex ikomplu jżidu l-isforzi tagħhom kemm biex jagħmlu użu mis-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fit-tliet setturi, kif ukoll biex inaqqsu l-konsum tal-enerġija.

Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri biex iqisu l-possibbiltà li jużaw trasferimenti statistiċi, kif previst fid-RED I, bħala mod biex jiżguraw l-ilħuq tal-mira meta jkun hemm defiċit, jew inkella biex ibigħu surpluses potenzjali lil Stati Membri oħra.

Ir-RED I jipprovdi għal skeda ta’ żmien ċara għall-monitoraġġ biennali tal-progress ta’ kull Stat Membru, li huwa neċessarjament marbut mal-użu tal-istatistika fuq bażi annwali.

Fir-rigward tal-istatistiki dwar l-enerġija, il-Kummissjoni tirreferi għat-tweġibiet tagħha għall-paragrafi 28 u 29.

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

Il-Kummissjoni se taħdem mal-Istati Membri biex tnaqqas l-iskadenza għall-istatistiki annwali dwar l-enerġija b’xahrejn.

Il-Kummissjoni pproponiet emenda tar-regolament rigward l-istatistika dwar l-enerġija skont il-proċedura regolatorja bi skrutinju, f’konsultazzjoni bejn is-servizzi f’April 2019. Din l-emenda ma tindirizzax l-iskadenza għar-rappurtar għall-istatistika annwali dwar l-enerġija. Madankollu, din se tħaffef il-pubblikazzjoni ta’ data ta’ kull xahar dwar l-elettriku u l-faħam (inkluża l-enerġija tar-riħ u tax-xemx) b’xahar (minn tliet xhur sa xahrejn).

Il-Kummissjoni nediet proġett fl-2016 flimkien mal-Istati Membri biex iħaffu l-pubblikazzjoni tal-istimi ta’ statistika annwali dwar l-enerġija, bilanċi u indikaturi dwar is-sehem tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli.

Ir-riformulazzjoni tad-RED I (2018/2001) fiha diversi inizjattivi biex jiżdied l-użu tal-irkantijiet kif ukoll il-parteċipazzjoni taċ-ċittadini u tal-komunitajiet tal-enerġija, u biex jiġi stabbilit qafas regolatorju relatat mal-konsumaturi.

(a) Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

(b) Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

Il-progress li sar fl-irkanti mill-Istati Membri kollha se jiġi mmonitorjat u se jiġi diskuss magħhom fis-segwitu tar-rapporti ta’ progress tagħhom sa tmiem il-perjodu attwali.

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

Fil-fatt, ir-RED II tindirizza din il-kwistjoni u tipproponi wkoll aktar obbligi biex jitħaffu l-proċeduri tal-għoti tal-permessi u tal-proċeduri ta’ notifika sempliċi għall-konnessjonijiet mal-grilja. Il-Kummissjoni se tissorvelja t-traspożizzjoni tad-Direttiva f’dan il-kuntest u se tieħu passi biex tiżgura l-konformità.

Il-Kummissjoni taqbel mal-fehma li l-investiment tal-grilja huwa ta’ importanza kbira biex jiġi żgurat l-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli.

(a) Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni parzjalment.

L-indirizzar ta’ kwistjonijiet dwar żviluppi tal-grilja jaqa’ taħt il-kompetenza tal-Istati Membri. Il-Kummissjoni se tindirizzaha fil-kuntest usa’ tal-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija, b’rabta mal-Pjanijiet Nazzjonali dwar l-Enerġija u l-Klima skont ir-Regolament dwar il-Governanza fejn l-iżviluppi tal-infrastruttura se jiġu analizzati wkoll.

(b) Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni parzjalment.

L-indirizzar ta’ kwistjonijiet dwar żviluppi tal-grilja jaqa’ taħt il-kompetenza tal-Istati Membri. Il-Kummissjoni se teżaminaha fil-kuntest usa’ tal-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija, b’rabta mal-Pjanijiet Nazzjonali dwar l-Enerġija u l-Klima skont ir-Regolament dwar il-Governanza fejn l-iżviluppi tal-infrastruttura se jiġu analizzati wkoll.

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni fir-rigward tal-programmi operazzjonali 2014-2020 kofinanzjati mill-FEŻR u l-FK u se tkompli tappoġġa l-implimentazzjoni, inklużi l-allokazzjonijiet disponibbli għall-grilji u għall-interkonnetturi intelliġenti.

Il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-importanza li l-appoġġ pubbliku jiġi limitat għall-minimu meħtieġ fil-każ li jifdal diskrepanza fil-finanzjament għal proġetti li jiġġeneraw dħul. L-awtoritajiet ta’ ġestjoni fl-Istati Membri, li huma responsabbli għall-għażla tal-proġetti, jeħtieġu li jiżguraw li l-finanzjament pubbliku ma jissostitwixxix iżda jikkumplimenta u jżid l-investiment privat, kull meta jkun rilevanti, skont ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Madankollu, il-Kummissjoni tiftakar li l-kundizzjonijiet tas-suq għall-proġetti tar-riħ u dawk solari fotovoltajċi kienu qed jinbidlu malajr fil-perjodu kkonċernat, u li, sabiex ikunu konformi mal-miri vinkolanti tal-enerġija rinnovabbli, l-Istati Membri kellhom jinkoraġġixxu investimenti fi proġetti tal-enerġija rinnovabbli, li setgħu ma attirawx biżżejjed kapital privat mingħajr għajnuna pubblika għall-investiment, jekk wieħed iqis il-profil tar-riskju ta’ tali investimenti fil-passat meta t-teknoloġiji rilevanti kienu għadhom fl-istadji bikrija tal-iżvilupp tagħhom.

Il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-mekkaniżmu l-ġdid ta’ programmazzjoni u monitoraġġ skont ir-Regolament dwar il-Governanza se jrawwem l-parteċipazzjoni attiva tal-Istati Membri fid-definizzjoni tal-allokazzjoni rispettiva tal-isforz meħtieġ biex tintlaħaq il-mira ta’ mill-inqas 32 % tas-RES fl-2030. Ir-Regolament dwar il-Governanza jinkludi għodod biex jittaffa r-riskju li l-Istati Membri jiksbu riżultati estremament pożittivi jew batuti fl-enerġiji rinnovabbli (eż. rakkomandazzjonijiet u miżuri għall-UE kollha). Dan huwa importanti sabiex jittaffa r-riskju li jkun hemm distakk emerġenti fil-livell tal-UE meta jiġu vvalutati l-kontribuzzjonijiet individwali mill-Istati Membri.

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

Il-Kummissjoni se twettaq monitoraġġ mill-qrib tal-implimentazzjoni tar-Regolament dwar il-Governanza u tal-proċess ta’ traspożizzjoni tad-RED II (li jintemm fit-30 ta’ Ġunju 2021).

Il-Kummissjoni se tirrapporta dwar il-progress fl-implimentazzjoni tal-pakkett “Enerġija Nadifa”, kif previst fir-Regolament dwar il-Governanza.

Noti finali

¹ GWh: Kejl tal-output ta’ impjanti kbar tal-elettriku. KWh huwa ekwivalenti għal potenza kostanti ta’ kilowatt wieħed matul siegħa waħda.

² Il-Eurostat, “EU reference scenario 2016, energy, transport and GHG emissions, trends to 2050” (Xenarju ta’ referenza tal-UE għall-2016, enerġija, trasport u emissjonijiet ta’ gassijiet serra, xejriet sal-2050), Lulju 2016, p. 53.

³ Għalkemm l-enerġija solari fotovoltajka (PV) u dik solari termali għall-produzzjoni tal-elettriku jiġu normalment raggruppati flimkien, l-enerġija solari fotovoltajka tirrappreżenta 98 % tal-kapaċità fl-UE kollha. L-Aġenzija Internazzjonali għall-Enerġija Rinnovabbli (IRENA), “Renewable capacity statistics 2018” (Statistika tal-2018 dwar il-kapaċità rinnovabbli), Jannar 2018, pp. 21 sa 27.

⁴ L-enerġija solari fotovoltajka tirrigwarda l-konverżjoni ta’ dawl tax-xemx f’elettriku bl-użu ta’ pannelli fotovoltajċi.

⁵ L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, “EEA greenhouse gas – data viewer” (Viżwal tad-data tal-EEA dwar il-gassijiet serra), 2017, https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/data/data-viewers/greenhouse-gases-viewer.

⁶ COM(2014) 15 final, “Qafas ta’ politika għall-klima u l-enerġija fil-perjodu ta’ bejn l-2020 u l-2030”.

⁷ KUMM(2011) 112 finali, “Pjan direzzjonali għal ekonomija kompetittiva b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju fl-2050”.

⁸ L-Amministrazzjoni Amerikana għall-Informazzjoni dwar l-Enerġija, “Levelized Cost and Levelized Avoided Cost of New Generation Resources in the Annual Energy Outlook 2018” (Spiża Livellata u Spiża Livellata Evitata għar-Riżorsi tal-Ġenerazzjoni l-Ġdida fil-Prospettiva Annwali dwar l-Enerġija għall-2018), Marzu 2018.

⁹ IRENA, “Renewable power generation costs in 2017” (Spejjeż għall-ġenerazzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli fl-2017), Jannar 2018, p. 5. IRENA hija organizzazzjoni intergovernattiva li tappoġġa lill-pajjiżi fit-tranżizzjoni tagħhom lejn futur enerġetiku sostenibbli. Hija tingħata appoġġ min-Nazzjonijiet Uniti u hija magħmula minn 160 membru sħiħ (inkluż 27 mill-Istati Membri tal-UE u l-UE nfisha) u 23 membru aderenti (inkluża l-Awstrija).

¹⁰ Id-Direttiva 2009/28/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2009 dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli u li temenda u sussegwentement tħassar id-Direttivi 2001/77/KE u 2003/30/KE (ĠU L 140, 5.6.2009, p. 16).

¹¹ It-terminu “kontribut b’rata fissa” jfisser għadd fiss ta’ punti perċentwali ta’ żieda fis-sorsi rinnovabbli attribwiti għal kull Stat Membru, ibbażat fuq ġabra ta’ kriterji objettivi (b’mod partikolari l-PDG per capita). F’termini ġenerali, dan il-fattur jiżgura li l-miri għall-enerġija rinnovabbli jirriflettu s-saħħa ekonomika tal-Istati Membri aktar milli l-potenzjal jew l-ispiża għal żieda fis-sehem tal-enerġija rinnovabbli.

¹² It-trajettorja indikattiva saret aktar ambizzjuża lejn is-snin tal-aħħar minħabba l-benefiċċji mistennija mill-progress teknoloġiku u l-ekonomiji ta’ skala. L-Istati Membri tħallew jiddeterminaw it-trajettorja nazzjonali proprja tagħhom, li kellha tkun aktar lineari.

¹³ COM(2016) 860 final, “Enerġija Nadifa Għall-Ewropej Kollha”. Dan id-dokument ippropona erba’ regolamenti: dwar il-governanza tal-unjoni tal-enerġija (li daħal fis-seħħ fl-24.12.2018), dwar is-suq intern fil-qasam tal-elettriku (li mistenni jidħol fis-seħħ f’Mejju 2019), dwar it-tħejjija għar-riskji fis-settur tal-elettriku (li mistenni jidħol fis-seħħ f’Mejju 2019), u dwar l-istabbiliment ta’ Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-kooperazzjoni fost ir-regolaturi tal-enerġija (li mistenni jidħol fis-seħħ f’Mejju 2019). Huwa ppropona wkoll erba’ direttivi: dwar ir-rendiment tal-bini fl-użu tal-enerġija (li daħlet fis-seħħ fid-9.7.2018), dwar l-enerġija rinnovabbli (RED II) u l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija (li t-tnejn daħlu fis-seħħ fl-24.12.2018) u dwar regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku (li mistennija tidħol fis-seħħ f’Mejju 2019).

¹⁴ Inizjalment, il-Kummissjoni pproponiet mira ta’ 27 % sal-2030 fil-livell tal-UE, iżda l-Parlament Ewropew u l-Kunsill żiedu dan is-sehem għal 32 %.

¹⁵ “Linji Gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għall-protezzjoni ambjentali u l-enerġija 2014-2020”, 2014/C 200/01.

¹⁶ Madankollu, il-FITs xorta jistgħu jintużaw għal installazzjonijiet ġodda fuq skala żgħira b’kapaċità li tilħaq sa 500 kW u għal installazzjonijiet eoliċi b’kapaċità li tilħaq sa 3 MW (jew tliet turbini) u għal kuntratti ffirmati qabel l-2016.

¹⁷ L-Istati Membri jistgħu jillimitaw il-proċeduri tal-offerti għal teknoloġiji speċifiċi f’każ li l-ftuħ ta’ skemi ta’ appoġġ għall-produtturi kollha tal-elettriku minn sorsi rinnovabbli jkun iwassal għal riżultat subottimali.

¹⁸ COM(2018) 372 final, “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond ta’ Koeżjoni”, it-Taqsima 4 tal-memorandum ta’ spjegazzjoni, u l-Premessa 14, pp. 7 u 12 rispettivament.

¹⁹ Analiżi rapida dwar każ speċifiku: “Allokazzjoni tal-finanzjament taħt il-politika ta’ Koeżjoni lill-Istati Membri għall-perjodu 2021-2027”, il-Figura 1 u t-Tabella 9. Il-QEA, Marzu 2019.

²⁰ SWD(2016) 418 final, “Valutazzjoni tal-Impatt li takkumpanja l-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli (riformulata)”, COM(2016) 767 final, il-Parti 2, p. 190.

²¹ Id-Direttorati Ġenerali għall-Enerġija (DĠ ENER), għall-Politika Reġjonali u Urbana (DĠ REGIO), għall-Kompetizzjoni (DĠ COMP), għall-Azzjoni Klimatika (DĠ CLIMA), u għall-Ambjent (DĠ ENV).

²² Id-data dwar is-sehem tas-sorsi rinnovabbli fil-konsum finali gross tal-enerġija saret disponibbli għall-ewwel darba fl-2005.

²³ L-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu mira kumplessiva fil-livell nazzjonali u mira settorjali għat-trasport li jkunu aktar ambizzjużi minn dawk iddefiniti fid-Direttiva RED I.

²⁴ https://ec.europa.eu/eurostat/web/energy/data/shares.

²⁵ “Miljuni ta’ tunnellati tal-ekwivalenti taż-żejt (Mtoe)”: l-ammont ta’ enerġija rilaxxata mill-ħruq ta’ miljun tunnellata ta’ żejt mhux raffinat.

²⁶ Ir-Regolament (KE) Nru 1099/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2008 dwar l-istatistika dwar l-enerġija (ĠU L 304, 14.11.2008, p. 1).

²⁷ Ir-Regolament (KE) Nru 1099/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2008 dwar l-istatistika dwar l-enerġija (ĠU L 304, 14.11.2008, l-Anness B, p. 48).

²⁸ https://ec.europa.eu/commission/publications/4th-state-energy-union_en.

²⁹ Il-proprjetarji ta’ mikroinstallazzjonijiet tal-enerġija rinnovabbli li jipproduċu u jikkunsmaw l-elettriku għall-ħtiġijiet kollha tagħhom jew għal xi wħud minnhom, bil-possibbiltà li jinjettaw l-elettriku żejjed fil-grilja.

³⁰ Raggruppamenti stabbiliti mill-proprjetarji ta’ installazzjonijiet tal-enerġija rinnovabbli biex ibigħu u jimmaniġġjaw l-enerġija prodotta minn dawn l-installazzjonijiet.

³¹ SWD(2016) 417 final, “Regulatory Fitness and Performance evaluation of Directive 2009/28, accompanying the proposal for a Directive on the promotion of the use of energy from renewable sources (recast)” (Evalwazzjoni tal-Idoneità u l-Prestazzjoni tar-Regolamentazzjoni tad-Direttiva 2009/28, li takkumpanja l-proposta għal Direttiva dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli (riformulazzjoni)), p. 5.

³² Ir-Rapport Speċjali Nru 16/2015: “Titjib tas-sigurtà tal-provvista tal-enerġija permezz tal-iżvilupp tas-suq intern tal-enerġija: jinħtieġu sforzi akbar”.

³³ Ecofys, “Design features of support schemes for renewable electricity” (Karatteristiċi tat-tfassil tal-iskemi ta’ appoġġ għall-elettriku minn sorsi rinnovabbli), 27.1.2014.

³⁴ Kilowatt peak (kWp): il-potenza massima ta’ pannell solari fotovoltajku. Il-pannelli solari fotovoltajċi, meta jkunu qed joperaw, jipproduċu l-enerġija f’kilowatt-siegħa (kWh). Pereżempju, il-pannelli fotovoltajċi b’potenza massima ta’ 300 kWp meta jkunu qed jaħdmu bil-kapaċità massima tagħhom għal siegħa waħda jipproduċu 300 kWh.

³⁵ Agora Energiewende, “Die Energiewende im Stromsektor: Stand der Dinge 2017. Rückblick auf die wesentlichen Entwicklungen sowie Ausblick auf 2018”, il-Figura 7-4, p. 46.

³⁶ http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=nrg_pc_204&lang=en.

³⁷ http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=nrg_pc_205&lang=en.

³⁸ Fl-2017, iċ-ċertifikati kienu jiswew inqas minn PLN 39 (EUR 9)/MWh, filwaqt li l-medja tal-prezz tal-elettriku kienet ta’ PLN 164 (EUR 39)/MWh. Fi kliem ieħor, 19.2 % biss mid-dħul medju tal-produtturi ta’ PLN 202 (EUR 48)/MWh kien ġej miċ-ċertifikati tagħhom.

³⁹ L-evalwazzjoni REFIT tad-Direttiva RED I, il-paġna 6.

⁴⁰ Il-prezzijiet medji ponderati offruti fl-irkantijiet li saru fil-Greċja fl-2018 kienu dawn li ġejjin: EUR 78.4/MWh għall-enerġija solari fotovoltajka (massimu ta’ 1 MW); EUR 63.8/MWh għall-enerġija solari fotovoltajka (minn 1 sa 20 MW); u EUR 69.5/MWh għall-enerġija eolika (minn 3 sa 50 MW).

⁴¹ Il-prezzijiet offruti fl-irkantijiet li saru fil-Polonja fl-2017 kienu jvarjaw bejn PLN 195 (EUR 47)/MWh u PLN 390 (EUR 93)/MWh għall-enerġija solari fotovoltajka (massimu ta’ 1 MW); u bejn PLN 285 (EUR 68)/MWh u PLN 320 (EUR 76)/MWh għall-enerġija eolika (massimu ta’ 1 MW).

⁴² Skont l-assoċjazzjoni għall-enerġija eolika WindEurope, fl-1985 il-kapaċità medja ta’ turbina eolika fuq l-art kienet inqas minn 1 MW; sal-2012 din kienet żdiedet għal 2.5 MW; u fl-2018 kienet bejn 2.5 u 3 MW. Illum, jeżistu turbini b’kapaċità ta’ 7.5 MW, filwaqt li hemm previsti turbini b’kapaċità ta’ 15 MW, u huwa teoretikament possibbli li fil-futur qarib jiġu żviluppati oħrajn b’kapaċità ta’ 20 MW.

⁴³ Magazin für Wind-, Solar- und Bioenergien, “Bürger sind die wahren Treiber der Energiewende”, Frar 2018.

⁴⁴ Pereżempju, il-Proċedimenti tal-34 Simpożju ta’ EARSeL, “Spatial consequences of adopting selected criteria for wind farm siting” (Konsegwenzi spazjali tal-adozzjoni ta’ kriterji magħżula għall-għażla tas-siti għal parks eoliċi), Ġunju 2014.

⁴⁵ L-elettriku minn sorsi ta’ enerġija li ma jipproduċux b’mod kontinwu minħabba ċerti fatturi estranji huwa deskritt bħala intermittenti. Pereżempju, it-turbini eoliċi ma jiġġenerawx elettriku meta ma jkunx hemm riħ; l-installazzjonijiet solari fotovoltajċi ma jipproduċux enerġija matul il-lejl, jew meta x-xemx tkun moħbija wara ħafna sħab.

⁴⁶ L-integrazzjoni fil-grilja ta’ sorsi intermittenti tal-enerġija rinnovabbli, bħall-enerġija eolika u solari fotovoltajka, tirrikjedi wkoll żieda sinifikanti fl-użu ta’ teknoloġiji għall-ħżin tal-enerġija li jikkontribwixxu biex jinkiseb bilanċ bejn il-provvista u d-domanda. Madankollu, id-Dokument Informattiv u Analitiku tagħna dwar l-“Appoġġ tal-UE għall-ħżin tal-enerġija”, ippubblikat f’April 2019, jiġbed l-attenzjoni għal għadd ta’ sfidi relatati mal-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ teknoloġiji għall-ħżin tal-enerġija fl-UE.

⁴⁷ Il-kapaċità ta’ interkonnessjoni hija ddefinita bħala r-relazzjoni bejn il-kapaċità netta ta’ trasferiment ta’ pajjiż u l-kapaċità tiegħu ta’ ġenerazzjoni li tkun installata.

⁴⁸ Flussi ta’ enerġija paralleli jindikaw devjazzjonijiet bejn il-flussi ta’ enerġija skedati (iddefiniti mit-tranżazzjonijiet tas-suq) u l-flussi ta’ enerġija fiżiċi (il-flussi reali fil-grilja tal-elettriku). Thema consulting group, “Loop-flows Final advice” (Parir finali dwar il-flussi ta’ enerġija paralleli), Ottubru 2013, p. 4.

⁴⁹ Entità pubblika jew privata, fil-livell nazzjonali jew reġjonali, responsabbli għat-trasport tal-enerġija fil-forma ta’ gass naturali jew ta’ elettriku, bl-użu ta’ infrastruttura fissa.

⁵⁰ COM(2017) 718 final, “Tisħiħ tan-netwerks tal-enerġija tal-Ewropa”.

⁵¹ IRENA, “Renewable Energy Prospects for the European Union” (Prospetti għall-Enerġija Rinnovabbli fl-Unjoni Ewropea), Frar 2018, p. 117.

⁵² F’ordni dekrexxenti tal-perċentwal miksub, dawn l-Istati Membri huma: l-Irlanda, l-Italja, ir-Rumanija, il-Portugall, l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja, ir-Renju Unit, Spanja, il-Polonja, Ċipru, u Malta. COM(2015) 82, “Pakkett dwar l-Unjoni tal-Enerġija, Il-ksib tal-mira ta’ 10 % għall-interkonnessjoni elettrika: Inlestu l-grilja elettrika tal-Ewropa għall-2020”, p. 5.

⁵³ Konklużjonijiet tal-Kunsill tat-23 u tal-24.10.2014.

⁵⁴ COM(2014) 330 final, “Strateġija Ewropea għas-Sigurtà tal-Enerġija”.

⁵⁵ Rapport tal-grupp ta’ esperti tal-Kummissjoni dwar il-miri tal-interkonnessjoni elettrika intitolat: “Towards a sustainable and integrated Europe” (Lejn Ewropa sostenibbli u integrata), Novembru 2017, l-Anness 3.

⁵⁶ Għal dan il-proġett wieħed tal-Polonja, irriżulta aktar tard li l-IRR prevista ma mmaterjalizzatx (ara l-Kaxxa 6).

⁵⁷ Rata tal-imgħax li, meta mqabbla mal-ispiża tal-kapital involut, tintuża biex tiġi ddeterminata l-vijabbiltà ta’ proġett.

⁵⁸ OECD, “Long-term interest rates” (Rati tal-imgħax fit-tul), https://data.oecd.org/interest/long-term-interest-rates.htm, fid-9.1.2019.

⁵⁹ L-għadd ta’ snin li fihom l-ispiża tal-investiment tkun tista’ titħallas mill-qligħ li jinkiseb mill-investiment.

⁶⁰ Ir-Rapport Speċjali Nru 6/2014: “L-appoġġ mill-fondi taħt il-politika ta’ koeżjoni għall-ġenerazzjoni ta’ enerġija rinnovabbli — inkisbu riżultati tajbin?”, il-paragrafu 43.

⁶¹ Ir-Repubblika Ċeka, “Finances earmarked for the support of energy production from renewable energy” (Finanzjament allokat għall-appoġġ tal-produzzjoni ta’ enerġija minn enerġija rinnovabbli), Nejvyssi kontrolni urad, 2014; id-Danimarka, “Report on the amendment of the legislation concerning the support for photovoltaics” (Rapport dwar l-emenda tal-leġiżlazzjoni li tirrigwarda l-appoġġ għall-fotovoltajċi), Rigsrevisionen, 2014; Ċipru, “Renewable energy sources” (Sorsi tal-enerġija rinnovabbli), Ελεγκτική Υπηρεσία της Δημοκρατίας της Κύπρου, 2016; u r-Renju Unit, “Early contracts for renewable electricity” (L-ewwel kuntratti għall-elettriku minn sorsi rinnovabbli), l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Awditjar, 2014.

⁶² Id-Direttiva (UE) 2018/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2018 dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli (riformulazzjoni) (ĠU L 328, 21.12.2018, p. 82).

⁶³ Ir-Regolament (UE) 2018/1999 tal-11 ta’ Diċembru 2018 dwar il-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija u tal-Azzjoni Klimatika, li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 663/2009 u (KE) Nru 715/2009, id-Direttivi 94/22/KE, 98/70/KE, 2009/31/KE, 2009/73/KE, 2010/31/UE, 2012/27/UE, 2013/30/UE, id-Direttivi tal-Kunsill 2009/119/KE u (UE) 2015/652 u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 525/2013 (ĠU L 328, 21.12.2018, p. 16).

⁶⁴ (a) is-sigurtà tal-enerġija; (b) is-suq intern tal-enerġija; (c) l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija; (d) id-dekarbonizzazzjoni tal-ekonomija; u (e) ir-riċerka, l-innovazzjoni u l-kompetittività.

⁶⁵ Evalwazzjoni REFIT, p. 5.

⁶⁶ http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/management/docs/Wind_farms.pdf

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jippreżentaw ir-riżultati tal-awditi li twettaq ta’ politiki u programmi tal-UE, jew ta’ suġġetti relatati mal-ġestjoni minn oqsma speċifiċi tal-baġit. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex timmassimizza l-impatt tagħhom billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni twettaq mill-Awla II tal-Awditjar li tispeċjalizza fl-oqsma ta’ nfiq ta’ Investiment għall-koeżjoni, it-tkabbir u l-inklużjoni, u li hija mmexxija minn Iliana Ivanova, Membru tal-QEA. L-awditu tmexxa minn George Pufan, Membru tal-QEA, li ngħata appoġġ minn Patrick Weldon, Kap tal-Kabinett u Mircea Radulescu, Attaché tal-Kabinett; Niels-Erik Brokopp, Maniġer Prinċipali; Chrysoula Latopoulou, Kap tal-Kompitu; Fernando Pascual Gil, Katarzyna Solarek Lutz Venske, Radka Papouskova, Francisco De Assis Carretero Llorente u Pirmin Getzner, Awdituri. Thomas Everett, Elli-Anna Tzortzi u Paulina Pruszko pprovdew appoġġ lingwistiku.

Mix-xellug għal-lemin: Pirmin Getzner, Thomas Everett, Chrysoula Latopoulou, Patrick Weldon, Fernando Pascual Gil, George Pufan, Lutz Venske, Radka Papouskova, Niels-Erik Brokopp, Katarzyna Solarek.

Kuntatt

IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet: eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2019

© L-Unjoni Ewropea, 2019

Għal kull użu jew riproduzzjoni ta’ ritratti jew materjal ieħor li ma jaqax taħt id-drittijiet tal-awtur tal-Unjoni Ewropea, irid jintalab il-permess direttament mingħand id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur.

KIF TIKKUNTATTJA LILL-UE

Personalment
Madwar l-Unjoni Ewropea kollha hemm mijiet ta’ ċentri ta’ informazzjoni tal-Europe Direct. Tista’ ssib l-indirizz tal-eqreb ċentru għalik f’dan is-sit: https://europa.eu/european-union/contact_mt

Bit-telefown jew bil-posta elettronika
Europe Direct huwa servizz li jwieġeb il-mistoqsijiet tiegħek dwar l-Unjoni Ewropea. Tista’ tikkuntattja dan is-servizz:

• bit-telefown bla ħlas: 00 800 6 7 8 9 10 11 (ċerti operaturi jafu jimponu ħlas għal dawn it-telefonati),
• fuq dan in-numru standard: +32 22999696, jew
• bil-posta elettronika permezz: https://europa.eu/european-union/contact_mt

KIF ISSIB TAGĦRIF DWAR L-UE

Onlajn
L-informazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE hija disponibbli fuq is-sit web Europa fuq: https://europa.eu/european-union/contact_mt

Pubblikazzjonijiet tal-UE
Tista’ tniżżel mill-internet jew tordna l-pubblikazzjonijiet tal-UE, li xi wħud minnhom huma bla ħlas u xi oħrajn bil-ħlas, mill-EU Bookshop fl-indirizz li ġej: https://op.europa.eu/mt/publications. Kopji multipli ta’ pubblikazzjonijiet bla ħlas tista’ tiksibhom billi tikkuntattja lil Europe Direct jew liċ-ċentru tal-informazzjoni lokali tiegħek (ara https://europa.eu/european-union/contact_mt).

Il-liġi tal-UE u dokumenti relatati
Għal aċċess għall-informazzjoni legali tal-UE, inkluż il-liġijiet kollha tal-UE mill-1951 ’l hawn, fil-verżjonijiet lingwistiċi uffiċjali kollha, żur is-sit EUR-Lex hawnhekk: http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=mt

Dejta Miftuħa mill-UE
Il-portal tad-Dejta Miftuħa mill-UE (http://data.europa.eu/euodp) jipprovdi aċċess għal settijiet tad-dejta mill-UE. Id-dejta tista’ titniżżel mill-internet u tintuża mill-ġdid bla ħlas, kemm għal skopijiet kummerċjali kif ukoll mhux kummerċjali.