Czym jest Unia Europejska?
Unia Europejska (UE) jest jedyną w swoim rodzaju unią gospodarczą i polityczną 27 państw europejskich. Wspólnie państwa te dążą do poprawy życia ludzi nie tylko w Europie, ale też w innych rejonach.
Od ponad 60 lat UE prowadzi działania na rzecz pokoju, dobrobytu i dobrostanu swoich obywateli. Na początku, tj. w latach 50. XX w., było sześć państw założycielskich – lub państw członkowskich. Obecnie do Unii należy już 27 państw liczących łącznie około 450 mln mieszkańców.
Pierwotnie był to projekt gospodarczy mający na celu podniesienie poziomu życia w powojennej Europie. Obecnie Unia stanowi największy na świecie obszar jednolitego rynku gwarantujący swobodny przepływ osób, towarów, usług i kapitału. Na przestrzeni dziesięcioleci współpracę między państwami UE rozszerzono na inne obszary, w których przynosi ona lepsze wyniki. Państwa należące do UE uważają, że dzięki współpracy są silniejsze i lepiej radzą sobie z obecnymi poważnymi wyzwaniami, takimi jak zmiana klimatu i transformacja cyfrowa naszego społeczeństwa czy poważne zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, takie jak pandemia COVID-19 oraz rosyjska wojna przeciwko Ukrainie.
Przewodnik ten zawiera wiele przydatnych informacji na temat UE i podejmowanych przez nią działań oraz wskazówki, jak uzyskać więcej informacji.
27
państw
450
mln obywateli
24
języki urzędowe
Zjednoczeni
w różnorodności
9
maja Dzień Europy
358
mln osób w 21 państwach UE używa euro w życiu codziennym
Europejczycy mówią różnymi językami i mają różne tradycje, ale łączy ich ten sam zestaw wartości leżący u podstaw UE. Wartości te to: godność człowieka, wolność, demokracja, równość, rządy prawa oraz poszanowanie praw człowieka.
Wartości te są zapisane w traktatach UE i w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w której zawarto wszystkie prawa osobiste, obywatelskie, polityczne, gospodarcze i socjalne przysługujące wszystkim mieszkańcom UE.
© Jacob Lund /Adobe Stock
W 2024 r. 14 mln osób w UE było obywatelami innego państwa UE niż państwo, w którym mieszkają.
Obywatel jednego z 27 państw UE jest również obywatelem Unii. Jeżeli jesteś obywatelem Unii, przysługują Ci ważne dodatkowe prawa, takie jak swoboda przemieszczania się, mieszkania, pracy i nauki w dowolnym państwie UE oraz prawo do głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych i wyborach do Parlamentu Europejskiego, nawet jeśli mieszkasz w innym państwie członkowskim UE.
Możesz również złożyć petycję do Parlamentu Europejskiego, wnieść skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i skontaktować się na piśmie z dowolną instytucją Unii Europejskiej w jednym z 24 języków urzędowych UE.
UE chroni nie tylko prawa własnych obywateli i osób mieszkających w Unii Europejskiej. Propaguje także prawa człowieka i uczciwe wybory na całym świecie. Każdego roku Parlament Europejski przyznaje Nagrodę im. Sacharowa jako dowód uznania dla osób lub organizacji, które wnoszą wkład w obronę praw człowieka i podstawowych wolności.
Osoby mieszkające w UE zyskują określone ważne prawa i korzyści, w tym:
ochronę przed wszelkimi formami dyskryminacji, w tym przed dyskryminacją ze względu na płeć, rasę, religię, pochodzenie etniczne lub społeczne, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną,
© Adobe Stock
prawo do ochrony danych osobowych,
© Adobe Stock
możliwość dokonywania zakupów przez internet z dowolnego państwa UE bez obaw dzięki skutecznej ochronie konsumentów w UE,
ochronę zdrowia dzięki rygorystycznym normom środowiskowym UE, takim jak przepisy dotyczące jakości powietrza i wody.
Dowiedz się więcej o przysługujących Ci prawach.
Dzięki jednolitemu rynkowi osoby, towary, usługi i kapitał mogą przemieszczać się na terenie 27 krajów UE prawie tak swobodnie, jak w obrębie jednego kraju.
25 państw członkowskich UE i cztery państwa niebędące członkami UE – Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria – należą do obszaru zwanego strefą Schengen. Oznacza to, że przy przekraczaniu ich granicy nie musisz okazywać paszportu. Kontrole graniczne w obrębie strefy Schengen mogą zostać wyjątkowo wprowadzone ponownie na określony czas w przypadku poważnego zagrożenia dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego.
Kompletny zbiór danych można pobrać w formacie Exceltutaj.
Rok przystąpienia do UE
1958Liczba ludności:
11.8mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2007Liczba ludności:
6.4mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2004Liczba ludności:
10.9mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
1973Liczba ludności:
6.0mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
1958Liczba ludności:
83.4mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2004Liczba ludności:
1.4mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
1973Liczba ludności:
5.3mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2004Liczba ludności:
10.4mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
1986Liczba ludności:
48.6mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
1958Liczba ludności:
68.4mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2013Liczba ludności:
3.9mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
1958Liczba ludności:
59mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2004Liczba ludności:
0.9mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2004Liczba ludności:
1.9mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2004Liczba ludności:
2.9mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
1958Liczba ludności:
0.7mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2004Liczba ludności:
9.6mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2004Liczba ludności:
0.6mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
1958Liczba ludności:
17.9mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
1995Liczba ludności:
9.2mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2004Liczba ludności:
36.6mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
1986Liczba ludności:
10.6mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2007Liczba ludności:
19.1mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2004Liczba ludności:
2.1mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
2004Liczba ludności:
5.4mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
1995Liczba ludności:
5.6mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
1995Liczba ludności:
10.6mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Liczba ludności:
0.4mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Liczba ludności:
0mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Liczba ludności:
5.6mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Liczba ludności:
9.1mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Kraj kandydującyLiczba ludności:
3.4mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Kraj kandydującyLiczba ludności:
0.6mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Kraj kandydującyLiczba ludności:
2.4mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Kraj kandydującyLiczba ludności:
-mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Kraj kandydującyLiczba ludności:
1.8mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Kraj kandydującyLiczba ludności:
-mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Kraj kandydującyLiczba ludności:
6.6mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Kraj kandydującyLiczba ludności:
85.7mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Kraj kandydującyLiczba ludności:
41mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
Rok przystąpienia do UE
Potencjalny kandydującyLiczba ludności:
1.8mlnNależy do strefy Schengen
Waluta
(*) Użycie tej nazwy nie wpływa na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/1999 oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Deklaracji niepodległości Kosowa.
(1) Dane liczbowe dotyczące łącznej liczby ludności na dzień 1 stycznia 2026 r. Źródło: Eurostat
(2) Dane dotyczące liczby ludności Kosowa* i Ukrainy na dzień 1 stycznia 2022 r. Źródło: Eurostat
(3) Wstępne dane demograficzne na dzień 1 stycznia 2024 r. Źródło: Eurostat
-
9 MAJA 1950 R.Deklaracja Schumana. Minister Spraw Zagranicznych Francji, Robert Schuman, przedstawia propozycję wspólnej koordynacji produkcji stali i wydobycia węgla tak, by żaden kraj nie mógł prowadzić produkcji broni i zwrócić się przeciwko innym krajom.
-
23 LIPCA 1952 R.Powstaje Europejska Wspólnota Węgla i Stali.
-
25 MARCA 1957 R.Sześć państw – Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Niemcy i Włochy – podpisuje traktaty rzymskieEuropejska Wspólnota Gospodarcza.
-
30 LIPCA 1962 R.Powstaje wspólna polityka rolna, której celem jest zapewnienie bezpieczeństwa dostaw żywności oraz wspieranie rolników i obszarów wiejskich.
-
1 LIPCA 1968 R.Następuje zniesienie cła między tymi sześcioma państwami członkowskimi.
-
7–10 CZERWCA 1979 R.For the first time, European citizens can vote for who represents them in the European Parliament.
-
15 CZERWCA 1987 R.Rozpoczyna się realizacja programu wymiany studentów Erasmus.
-
1989 R.Upadek komunizmu powoduje falę przemian demokratycznych w Europie Środkowo-Wschodniej.
-
1 STYCZNIA 1993 R.Powstaje jednolity rynek, na którym obowiązuje swobodny przepływ osób, towarów, usług i kapitału.
-
1 LISTOPADA 1993 R.Powstaje Unia Europejska.
-
26 MARCA 1995 R.Układ z Schengen znosi kontrole graniczne między niektórymi państwami członkowskimi, przy czym z tej możliwości korzysta obecnie 25 z nich.
-
1 STYCZNIA 2002 R.Pojawiają się banknoty i monety euro; obecnie są one używane w 21 krajach UE.
-
1 KWIETNIA 2012 R.Zainicjowano europejską inicjatywę obywatelską.
-
10 GRUDNIA 2012 R.UE utrzymuje Pokojową Nagrodę Nobla.
-
12 GRUDNIA 2015 R.195 państw, w tym wszystkie państwa członkowskie UE, przyjmuje porozumienie klimatyczne z Paryża.
-
15 CZERWCA 2017 R.Następuje zniesienie opłat roamingowych.
-
STYCZEŃ 2020 R.Pandemia COVID-19 dociera do Europy. UE podejmuje największe w swojej historii działania w odpowiedzi na stan zagrożenia zdrowia publicznego.
-
9 MAJA 2021 R.Rozpoczyna się Konferencja w sprawie przyszłości Europy, która daje obywatelom UE możliwość kształtowania ich wspólnej przyszłości.
-
2022 R.UE i jej partnerzy międzynarodowi potępiają rosyjską wojnę przeciwko Ukrainie i oferują Ukrainie znaczącą pomoc polityczną, finansową i humanitarną.
Robert Schuman podpisuje traktat paryski ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, Paryż (Francja), 18 kwietnia 1951 r.
Żołnierze, polityczni liderzy i znany na całym świecie aktor – dowiedz się więcej o kobietach i mężczyznach, którzy utorowali drogę do utworzenia Europy, jaką znamy obecnie.