Lejn settur tat-trasport ġewwa l-UE li jkollu suċċess: sfidi li jridu jiġu indirizzati

Sommarju eżekuttiv

I

Analiżijiet panoramiċi jipprovdu deskrizzjoni wiesgħa u analiżi tal-oqsma ta’ politika u fil-biċċa l-kbira jkunu bbażati fuq informazzjoni li tkun disponibbli għall-pubbliku. Din l-analiżi panoramika tiddeskrivi u tanalizza dak li qed isir mill-UE fil-qasam tat-trasport. Aħna niffukaw fuq investimenti fl-infrastruttura ffinanzjati mill-baġit tal-UE u nippreżentaw suġġetti trażversali li identifikajna f’awditi li wettaqna reċentement tal-ħames mezzi prinċipali ta’ trasport: bit-triq, bil-ferroviji, bl-ajru, minn passaġġi fuq l-ilma interni u dak marittimu. B’kont meħud tal-osservazzjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tagħna, aħna nippreżentaw analiżi orizzontali tal-isfidi ewlenin li l-iżvilupp u l-finanzjament tat-trasport ġewwa l-UE qegħdin jiffaċċjaw. Minbarra r-rapporti proprji tagħna, din l-analiżi tieħu kont tar-rapporti li nħarġu minn istituzzjonijiet supremi tal-awditjar (SAIs) oħra, kif ukoll ta’ dokumenti, studji, evalwazzjonijiet u data ewlenin relatati mal-politika tal-UE u l-fehmiet ta’ istituzzjonijiet oħra tal-UE u ta’ dawk internazzjonali.

II

It-trasport huwa settur strateġiku tal-ekonomija tal-UE, li jaffettwa direttament il-ħajja ta’ kuljum taċ-ċittadini kollha tal-UE u s-servizzi tat-trasport jipprovdu bejn wieħed u ieħor 11-il miljun impjieg. Dan is-settur huwa l-pedament tal-integrazzjoni Ewropea, billi n-netwerks tat-trasport li jkunu kompletament interkonnessi u sostenibbli huma kundizzjoni neċessarja għall-ikkompletar u l-funzjonament tajjeb tas-suq uniku Ewropew.

III

F’dawn l-aħħar deċennji, il-volumi tat-trasport tal-passiġġieri u tal-merkanzija ġewwa l-UE żdiedu u huma mistennija li jkomplu jagħmlu dan, għalkemm b’pass inqas mgħaġġel. F’termini ta’ volum, it-trasport bit-triq jirrappreżenta l-maġġoranza tal-vjaġġi li jsiru mill-passiġġieri u l-merkanzija u, attwalment, is-suq ma jipprovdix inċentivi suffiċjenti għall-utenti biex dawn jibdlu għal mezzi oħra ta’ trasport, li b’mod ġenerali jibqgħu ekonomikament inqas kompetittivi.

IV

It-trasport huwa qasam ta’ kompetenza kondiviża tal-UE, li jfisser li l-Istati Membri jistgħu jeżerċitaw il-kompetenza proprja tagħhom dment li l-UE ma tkunx ifformulat politiki u strateġiji komuni relatati ma’ dan il-qasam. It-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE (TFUE) jistabbilixxi l-bażi għan-Netwerk Trans-Ewropew tat-Trasport (TEN-T), netwerk multimodali integrat li jippermetti li l-persuni u l-merkanzija jiċċaqilqu malajr u faċilment ġewwa l-UE kollha. In-netwerk fih żewġ livelli. In-netwerk “ewlieni”, li għandu jiġi kkompletat sal-2030, jikkonsisti fil-links u n-nodi li strateġikament huma l-aktar importanti ġewwa l-UE kollha. In-netwerk “komprensiv”, li għandu jiġi kkompletat sal-2050, għandu l-għan usa’ li jiżgura l-aċċessibbiltà u l-konnettività għar-reġjuni kollha tal-UE.

V

L-Istati Membri huma prinċipalment responsabbli għall-iżvilupp, il-finanzjament u l-bini tal-infrastruttura tat-trasport. Il-finanzjament mill-UE, li jrid iwassal valur miżjud tal-UE, jista’ jkun biss katalista u jkopri parti tal-ħtiġijiet totali. Firxa ta’ strumenti ta’ finanzjament mill-UE, b’valur totali ta’ madwar EUR 193 biljun għall-perjodu 2007-2020, jipprovdu appoġġ għall-politika dwar it-trasport.

VI

L-iżvilupp tal-infrastruttura tat-trasport tal-UE jirrikjedi nefqa finanzjarja konsiderevoli. Il-Kummissjoni tistma li l-ħtiġijiet totali ta’ investiment f’dan il-qasam jammontaw għal madwar EUR 130 biljun fis-sena, b’investiment sinifikanti ulterjuri meħtieġ għall-manutenzjoni. Huwa stmat li n-netwerk ewlieni tat-TEN-T waħdu jkun jiswa EUR 500 biljun għall-perjodu mill-2021 sal-2030; jekk jiġu inklużi n-netwerk komprensiv u investimenti oħra għat-trasport dan l-ammont jitla’ għal madwar EUR 1.5 triljun.

VII

Madankollu, mill-kriżi ekonomika tal-2008 ’l hawn, it-tnaqqis fl-investiment għall-infrastruttura tat-trasport żamm lura l-modernizzazzjoni tan-netwerk tat-trasport tal-UE, b’livelli medji ta’ investiment li huma ferm inqas minn dawk meħtieġa. Biex l-objettivi tat-TEN-T jintlaħqu kif skedat jinħtieġu riżorsi finanzjarji sinifikanti. Minħabba d-disponibbiltà limitata tal-fondi pubbliċi, huwa essenzjali li jiżdied l-investiment mis-settur privat fl-infrastruttura strateġika tat-trasport.

VIII

Ir-rata ta’ żvilupp tal-infrastruttura ġewwa l-UE tvarja, filwaqt li l-kwalità u d-disponibbiltà tal-infrastruttura għadhom lura, b’mod partikolari fir-reġjuni tal-Lvant. Filwaqt li f’xi wħud mill-Istati Membri n-netwerks ewlenin tat-TEN-T huma diġà kkompletati jew kważi kkompletati, fi Stati Membri oħra għad baqa’ ħafna xi jsir.

IX

Il-Kummissjoni rrikonoxxiet li, biex tinkiseb sistema tat-trasport pan-Ewropea li tkun komodali u verament integrata, huwa essenzjali li l-implimentazzjoni kkoordinata ta’ sistemi intelliġenti ta’ ġestjoni tat-trasport, li attwalment tinsab għaddejja, tirnexxi. Barra minn hekk, l-awtomatizzazzjoni, id-diġitalizzazzjoni u l-mobbiltà kondiviża huma xejriet li qed jiżdiedu rapidament u li għandhom il-potenzjal li jagħmlu s-sistemi tat-trasport aktar effiċjenti. Madankollu, teknoloġiji u xejriet tal-mobbiltà ġodda jġibu wkoll magħhom sfidi relatati mal-adegwatezza tal-qafas leġiżlattiv, il-protezzjoni tal-privatezza, is-sikurezza, r-responsabbiltà u s-sigurtà tad-data.

X

Il-Kummissjoni appoġġat b’mod attiv il-ftuħ u l-liberalizzazzjoni tas-suq intern tat-trasport. Madankollu, anke f’dan ir-rigward għad baqa’ ċerti sfidi, b’mod partikolari fil-ġestjoni tat-traffiku ferrovjarju u dak tal-ajru.

XI

It-trasport jirrappreżenta bejn wieħed u ieħor kwart tal-emissjonijiet kollha ta’ gassijiet serra (GHG) fl-UE. Billi l-emissjonijiet mit-trasport reġgħu bdew jiżdiedu mill-2014 ’l hawn, is-settur qed isir waħda mill-isfidi prinċipali għall-għanijiet kumplessivi tal-UE fir-rigward tad-dekarbonizzazzjoni.

XII

Filwaqt li sar progress fl-iżvilupp tal-infrastruttura u l-ftuħ tas-suq intern tat-trasport, u minkejja li ġew proposti miżuri biex id-dekarbonizzazzjoni tat-trasport tiġi aċċellerata, l-UE għadha qed tiffaċċja diffkultajiet biex:

• tqabbel l-objettivi u l-prijoritajiet fil-qasam tat-trasport li jkunu kemm rilevanti kif ukoll li jistgħu jinkisbu, mar-riżorsi disponibbli;
• tistabbilixxi għodod effettivi ta’ infurzar fil-livelli tal-UE biex tiżgura li d-deċiżjonijiet li jittieħdu mill-Istati Membri fir-rigward tal-infrastruttura jkunu allinjati aktar mill-qrib mal-prijoritajiet tal-UE, b’attenzjoni partikolari għas-sezzjonijiet transkonfinali;
• tiffoka l-finanzjament mill-UE fuq il-prijoritajiet bl-ogħla valur miżjud tal-UE;
• ittejjeb l-ippjanar, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ ta’ proġetti ffinanzjati mill-UE;
• tiżgura li ssir manutenzjoni adegawata tal-infrastruttura u li din tkun sostenibbli;
• issaħħaħ l-isforzi biex aktar merkanzija tiġi ttrasportata b’mezzi oħra minflok fuq it-triq.

Għan u approċċ ta’ din l-analiżi panoramika

01

Din l-analiżi panoramika tiddeskrivi u tanalizza dak li qed isir mill-UE fil-qasam tal-politika dwar it-trasport. Aħna niffukaw fuq investimenti fl-infrastruttura ffinanzjati mill-baġit tal-UE u nippreżentaw suġġetti trażversali li identifikajna f’awditi li wettaqna reċentement tal-ħames mezzi prinċipali ta’ trasport: bit-triq, bil-ferroviji, bl-ajru, minn passaġġi fuq l-ilma interni u dak marittimu¹. Matul l-aħħar tmien snin, il-QEA ppubblikat 13-il rapport speċjali relatati ma’ dan il-qasam (ara l-Anness I). B’kont meħud tal-osservazzjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tagħna, aħna nippreżentaw analiżi orizzontali tal-isfidi ewlenin li l-iżvilupp u l-finanzjament tat-trasport ġewwa l-UE qegħdin jiffaċċjaw. Huwa probabbli li l-ħruġ tar-Renju Unit mill-UE se jkollu impatt fuq l-ippjanar u l-implimentazzjoni tal-politiki tal-UE fil-qasam tat-trasport. Madankollu, minħabba li n-negozjati kienu għadhom għaddejjin fiż-żmien tal-pubblikazzjoni ta’ dan id-dokument, u minħabba li l-implikazzjonijiet konkreti għadhom mhumiex ċerti, aħna ddeċidejna li ma ninkludux dan l-aspett f’din l-analiżi panoramika.

02

L-analiżijiet panoramiċi tal-QEA jipprovdu deskrizzjoni wiesgħa u analiżi tal-oqsma ta’ politika tal-UE u fil-biċċa l-kbira jkunu bbażati fuq xogħol li nkunu wettaqna preċedentement u fuq informazzjoni li tkun disponibbli għall-pubbliku. Analiżi panoramika mhijiex awditu: hija ma tużax xogħol tal-awditjar ġdid jew tippreżenta sejbiet jew rakkomandazzjonijiet tal-awditjar ġodda. Madankollu, hija tista’ tippreżenta konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet minn rapporti li jkunu ġew ippubblikati preċedentement. Ir-risposti tal-Kummissjoni għas-sejbiet u r-rakkomandazzjonijiet li għamilna fir-rapporti kkwotati f’dan id-dokument ġew ippubblikati flimkien ma’ dawn ir-rapporti u huma disponibbli fuq is-sit web tagħna.

03

Minbarra li nirreferu għar-rapporti proprji tagħna, f’din l-analiżi aħna nirreferu wkoll għal rapporti li nħarġu minn istituzzjonijiet supremi tal-awditjar (SAIs) oħra u għal dokumenti, studji, evalwazzjonijiet u data ewlenin relatati mal-politika tal-UE dwar it-trasport. Aħna intervistajna wkoll lir-rappreżentanti mill-Kummissjoni Ewropea, mill-Parlament Ewropew, mill-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) u mill-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD). Matul il-proċess tal-analiżi, aħna żammejna djalogu regolari mal-Kummissjoni u, sa fejn kien possibbli, ħadna kont tal-kummenti li ngħaddewlna dwar il-kontenut ta’ din l-analiżi panoramika.

04

Permezz tal-informazzjoni ċara u aċċessibbli li hija tipprovdi lill-partijiet ikkonċernati u lil dawk interessati, din l-analiżi panoramika għandha l-għan li tħeġġeġ lill-partijiet ikkonċernati biex itejbu l-azzjonijiet u/jew jikkoordinawhom aħjar sabiex jipprovdu valur miżjud għall-isforzi tal-UE biex tilħaq l-objettivi tal-politika tagħha dwar it-trasport.

05

L-analiżi hija strutturata kif ġej:

1. Il-Parti I tagħti ħarsa ġenerali lejn l-objettivi prinċipali tal-politika tal-UE għas-settur tat-trasport, il-qafas ta’ governanza sottostanti u d-daqs u d-disponibbiltà tal-finanzjament meħtieġ;
2. Il-Parti II tiddeskrivi s-sitwazzjoni attwali f’oqsma ewlenin tas-settur tat-trasport ġewwa l-UE;
3. Il-Parti III tippreżenta l-kwistjonijiet trażversali u l-isfidi ewlenin li aħna nqisu li għad għandhom ċerta importanza.

Parti I: Ħarsa ġenerali lejn is-settur tat-trasport ġewwa l-UE

Fatti ewlenin dwar is-settur tat-trasport ġewwa l-Unjoni Ewropea

06

It-trasport huwa settur strateġiku tal-ekonomija tal-UE, li fl-2016 is-servizzi tat-trasport kienu jirrappreżentaw madwar 5 % tal-valur miżjud gross tal-UE² u 5.2 % (jew madwar 11-il miljun persuna) tal-impjiegi kollha. Huwa jaffettwa direttament il-ħajja ta’ kuljum taċ-ċittadini kollha tal-UE u jiżgura l-fluss ta’ merkanzija mingħand aktar minn 11-il miljun produttur u manifattur fl-UE għal għand il-konsumaturi³. B’hekk is-sistemi tajbin tat-trasport huma l-pedament tal-integrazzjoni Ewropea. Netwerks tat-trasport li jkunu ppjanati sew, u li jkunu sostenibbli u kompletament interkonnessi huma kundizzjoni neċessarja għall-ikkompletar u l-funzjonament tajjeb tas-suq uniku Ewropew.

07

Jeħtieġ li s-servizzi u l-infrastruttura tat-trasport ikunu effiċjenti biex tkun tista’ tiġi sfruttata s-saħħa ekonomika tar-reġjuni kollha tal-UE, biex jiġu appoġġati s-suq intern u t-tkabbir u biex tiġi promossa l-koeżjoni ekonomika, territorjali u soċjali. Minħabba r-rwol ċentrali tiegħu, is-settur tat-trasport għandu wkoll rabtiet mill-qrib ma’ oqsma ta’ politika oħra bħal dawk tal-ambjent, l-impjiegi u t-tkabbir, il-kompetizzjoni, il-politiki soċjali u d-diġitalizzazzjoni.

Objettivi ewlenin tal-politika tal-UE għas-settur tat-trasport

08

Il-politika tal-UE dwar it-trasport hija msemmija fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE (TFUE)⁴. Hija kienet waħda mill-ewwel oqsma li fir-rigward tagħhom l-UE ddikjarat l-intenzjoni tagħha li toħloq suq komuni, fi kliem ieħor il-ftuħ ta’ netwerks tat-trasport u l-istabbiliment tal-libertà tal-forniment ta’ servizzi tat-trasport.

09

Id-dokumenti ewlenin li jiddefinixxu l-objettivi tal-politika tal-UE dwar it-trasport huma l-white papers li l-Kummissjoni tippubblika bejn wieħed u ieħor kull għaxar snin⁵. Il-white paper l-aktar reċenti, dik tal-2011, tissettja pjan direzzjonali b’għaxar għanijiet ewlenin (ara l-Anness II) għall-istabbiliment ta’ żona unika Ewropea tat-trasport b’sistema tat-trasport kompetittiva u effiċjenti fl-użu tar-riżorsi.

10

Hemm għadd ta’ dokumenti ta’ strateġija⁶ u ta’ politika li jikkomplementaw u jkomplu jibnu fuq il-prijoritajiet tal-white paper tal-2011, kemm għall-mezzi ta’ trasport individwali kif ukoll minn perspettiva trażversali.

11

Sabiex jiġi żviluppat netwerk multimodali integrat li jippermetti li l-persuni u l-merkanzija jiċċaqilqu malajr u faċilment ġewwa l-UE kollha, it-TFUE (ara t-Titolu XVI) stabbilixxa wkoll il-bażi għan-Netwerk Trans-Ewropew tat-Trasport (TEN-T). Il-Kummissjoni ppubblikat il-linji gwida tat-TEN-T fl-1996 biex iservu bħala bażi għall-iżvilupp tal-politika tat-TEN-T. Dawn ġew emendati ħafna drabi u ġew segwiti minn Regolament fl-2013⁷. Ir-Regolament stabbilixxa l-limiti ta’ żmien għall-ikkompletar tal-livell “ewlieni” (2030) u ta’ dak “komprensiv” (2050) tan-netwerk (ara t-Tabella 1) u, notevolment, għamel tranżizzjoni minn approċċ ibbażat fuq proġetti ta’ prijorità individwali għal dak ta’ netwerk multimodali ta’ kurituri għall-UE kollha. Attwalment, il-proġetti qed jiġu ppjanati fi ħdan il-qafas ta’ pjanijiet għal kurituri li jħaddnu l-mezzi kollha ta’ trasport taħt 12-il koordinatur Ewropew maħtura mill-Kummissjoni biex jiffaċilitaw u jissorveljaw l-iżvilupp ikkoordinat tal-kurituri tan-netwerk ewlieni tat-TEN-T.

Tabella 1

Id-daqs tat-TEN-T

TEN-T	Ewlieni (km)	Komprensiv (km)
Linji ferrovjarji	50 762	138 072
Toroq	34 401	136 706
Passaġġi fuq l-ilma interni	12 880	23 506

Sors: Evalwazzjoni ex post, imwettqa mill-Kummissjoni, tal-programmi tal-politika ta’ Koeżjoni għall-2007-2013, il-Pakkett ta’ Ħidma Nru 5.

12

In-netwerk komprensiv huwa maħsub biex jiżgura l-aċċessibbiltà u l-konnettività għar-reġjuni kollha tal-UE. In-netwerk ewlieni jikkonsisti fil-links u n-nodi li strateġikament huma l-aktar importanti fin-netwerk komprensiv, u huwa organizzat f’disa’ kurituri (ara l-Figura 1) u fi tliet prijoritajiet orizzontali (is-Sistema Ewropea tal-Ġestjoni tat-Traffiku Ferrovjarju (ERTMS), l-Awtostradi tal-Baħar, u s-Sikurezza fit-Toroq).

Partijiet ikkonċernati prinċipali fis-settur tat-trasport ġewwa l-UE

13

It-trasport huwa qasam li fih l-UE u l-Istati Membri għandhom kompetenza kondiviża⁸. Dan ifisser li l-UE u l-Istati Membri jistgħu jilleġiżlaw u jadottaw atti li jkunu legalment vinkolanti. L-Istati Membri jistgħu jgħaddu liġijiet u jagħmlu regoli dment li l-UE ma tkunx ifformulat politiki u strateġiji komuni relatati ma’ dan il-qasam.

14

Il-partijiet ikkonċernati prinċipali fil-livell tal-UE huma l-Kummissjoni, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill (ara l-Anness III). Bħal f’kull qasam ta’ politika tal-UE, il-Kummissjoni tipproponi l-leġiżlazzjoni u timplimenta l-politika, filwaqt li l-Parlament u l-Kunsill jadottaw il-leġiżlazzjoni, ġeneralment fuq il-bażi tal-proposti tal-Kummissjoni.

15

Il-partijiet ikkonċernati prinċipali fl-Istati Membri huma l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali, li huma responsabbli għall-politika tat-trasport u l-investiment, kif ukoll it-trasportaturi tal-merkanzija u tal-passiġġieri.

16

L-aktar fatt importanti huwa li miljuni ta’ ċittadini u negozji jibbenefikaw min-netwerks u mis-servizzi tat-trasport.

Ħtiġijiet ta’ investiment fl-infrastruttura u disponibbiltà tal-fondi

17

L-Istati Membri huma prinċipalment responsabbli għall-iżvilupp, il-finanzjament u l-bini tal-infrastruttura tat-trasport. Il-finanzjament mill-UE, li jrid iwassal valur miżjud tal-UE, jista’ jkun biss katalista u jkopri parti tal-ħtiġijiet totali.

18

L-iżvilupp tal-infrastruttura tat-trasport tal-UE jirrikjedi nefqa finanzjarja konsiderevoli. Il-Kummissjoni tistma li l-ħtiġijiet totali ta’ investiment f’dan il-qasam (kemm għall-infrastruttura tat-TEN-T kif ukoll għal dik urbana) jammontaw għal madwar EUR 130 biljun fis-sena. Investiment sinifikanti ulterjuri huwa meħtieġ għall-manutenzjoni⁹. Huwa stmat li l-ħtiġijiet ta’ investiment għall-iżvilupp tan-netwerk ewlieni jammontaw għal EUR 500 biljun għall-perjodu mill-2021 sal-2030. Jekk jiġu inklużi n-netwerk komprensiv¹⁰ u investimenti oħra għat-trasport din iċ-ċifra titla’ għal madwar EUR 1.5 triljun¹¹.

19

Madankollu, mill-kriżi ekonomika tal-2008 ’l hawn, it-tnaqqis fl-investiment għall-infrastruttura tat-trasport żamm lura l-modernizzazzjoni tan-netwerk tat-trasport tal-UE¹². Skont l-aħħar rapport ta’ progress dwar it-TEN-T, li l-Kummissjoni ħarġet¹³, mill-bidu tal-kriżi ’l hawn, il-livelli medji ta’ investiment fl-UE kienu ferm inqas minn EUR 100 biljun fis-sena.

20

Firxa ta’ strumenti ta’ finanzjament mill-UE, b’valur totali ta’ EUR 193 biljun għall-perjodu 2007-2020, jipprovdu appoġġ għall-politika dwar it-trasport (ara t-Tabella 2). Dan l-appoġġ jiġi implimentat taħt modi ta’ ġestjoni kemm diretta kif ukoll kondiviża¹⁴. Iż-żewġ strumenti prinċipali huma l-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa (FNE)¹⁵ u l-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE). L-ewwel strument (immaniġġjat direttament mill-Kummissjoni) jagħti prijorità lin-netwerk ewlieni tat-TEN-T, il-konnessjonijiet transkonfinali, it-tneħħija ta’ konġestjonijiet u l-proġetti ta’ interoperabbiltà, filwaqt li t-tieni wieħed (implimentat taħt ġestjoni kondiviża) jestendi dawn il-prijoritajiet biex jinkludi t-titjib tal-mobbiltà reġjonali u l-konnessjoni tan-nodi sekondarji u dawk terzjarji mal-infrastruttura tat-TEN-T¹⁶.

Tabella 2

Allokazzjonijiet mill-baġit għat-trasport ġewwa l-UE għall-perjodu 2007-2020 (biljun EUR)

Strument	2007-2013	2014-2020	Total
FEŻR u Fond ta’ Koeżjoni/FSIE	81.8	68.5	150.3
TEN-T	8.0	m.a.	8.0
Marco Polo	0.5	m.a.	0.5
FNE-Trasport	m.a.	24.12	24.1
FP71-Trasport	4.2	m.a.	4.2
Orizzont 2020-Trasport	m.a.	6.3	6.3
Total	94.5	98.9	193.4

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data li hija disponibbli għall-pubbliku.

21

Il-biċċa l-kbira tal-finanzjament mill-UE (78 %), li ġie allokat għall-qasam tat-trasport matul iż-żewġ perjodi ta’ programmazzjoni mill-2007 sal-2020, jaqa’ taħt ġestjoni kondiviża. Madankollu, il-perċentwal tal-finanzjament li jiġi mmaniġġjat b’mod dirett mill-Kummissjoni qed jiżdied, minn 13 % għall-2007-2013 għal 31 % għall-2014-2020.

22

It-trasport kien l-akbar qasam ta’ nfiq, kemm għall-FEŻR kif ukoll għall-Fond ta’ Koeżjoni, fiż-żewġ perjodi ta’ programmazzjoni (24 % tal-allokazzjoni totali għall-2007-2013 u 20 % għall-2014-2020). Kważi nofs l-infiq mill-FEŻR u mill-Fond ta’ Koeżjoni fuq it-trasport għall-2007-2020 ġie allokat għat-toroq (ara t-Tabella 3).

Tabella 3

Allokazzjonijiet mill-baġit tal-FEŻR u tal-Fond ta’ Koeżjoni għall-perjodu 2007-2020, skont is-settur tat-trasport (biljun EUR)

Settur		2007-2013	% tat-total		2014-2020	% tat-total
Bit-triq	42.6		52 %	30.0		44 %
Bil-ferroviji	23.1		28 %	18.6		27 %
Trasport urban	8.2		10 %	12.5		18 %
Portijiet	3.1		4 %	2.0		3 %
Trasport multimodali	1.8		2 %	2.2		3 %
Sistemi ta’ trasport intelliġenti (ITS)	1.0		1 %	2.1		3 %
Minn passaġġi fuq l-ilma interni	0.4		1 %	0.7		1 %
Bl-ajru	1.6		2 %	0.4		1 %
Total tat-trasport	81.8		100 %	68.5		100 %

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data pprovduta mill-Kummissjoni.

23

Sa Diċembru 2017, l-FNE (għall-perjodu 2014-2020 biss) kienet allokat EUR 22.3 biljun (madwar 93 % tal-baġit totali tal-FNE-Trasport) lill-proġetti (ara t-Tabella 4). Il-biċċa l-kbira mill-proġetti ffinanzjati huma relatati mal-kurituri tan-netwerk ewlieni (79 %) u jirrigwardaw mezzi ta’ trasport sostenibbli bħall-ferroviji u t-trasport minn passaġġi fuq l-ilma interni.

Tabella 4

Fondi allokati taħt l-FNE

Settur	Total mogħti għall-proġetti (Diċembru 2017, biljun EUR)		% tat-total
Bil-ferroviji	16.4		74 %
Minn passaġġi fuq l-ilma interni	1.7		8 %
Bit-triq	1.7		8 %
Bl-ajru	1.3		6 %
Marittimu	0.9		4 %
Multimodali	0.3		1 %
Total	22.3		100 %

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data pprovduta mill-Kummissjoni.

24

Fiż-żmien tal-abbozzar ta’ din l-analiżi, l-allokazzjonijiet mill-baġit għall-qafas finanzjarju pluriennali (QFP) 2021-2027 kienu għadhom ma ġewx adottati. Skont il-proposta tal-Kummissjoni għal Regolament dwar l-FNE¹⁷, EUR 30.6 biljun għandhom jiġu allokati għall-qasam tat-trasport, inkluża kontribuzzjoni ta’ EUR 11.3 biljun mill-Fond ta’ Koeżjoni. Il-proposta tal-Kummissjoni għal Regolament għall-2021-2027 li jistipula dispożizzjonijiet komuni għal seba’ fondi taħt ġestjoni kondiviża¹⁸ tipprevedi total ta’ EUR 242 biljun għall-FEŻR u għall-Fond ta’ Koeżjoni, iżda, f’dan l-istadju, ma tagħtix allokazzjonijiet skont is-settur.

25

L-OECD ġibdet l-attenzjoni għall-importanza li jiżdied l-investiment mis-settur privat fl-infrastruttura strateġika tat-trasport biex jagħmel tajjeb għan-nuqqas ta’ fondi pubbliċi disponibbli¹⁹. L-UE tuża strumenti finanzjarji bħal self u garanziji (ara hawn taħt) biex tattira investiment privat fil-qasam tat-trasport.

1. L-istrument ta’ dejn tal-FNE, li juża l-baġit tal-UE biex jipprovdi garanziji prinċipalment għal finanzjament mill-BEI, appoġġa 10 proġetti tat-trasport bil-mobilizzazzjoni ta’ investiment b’valur ta’ aktar minn EUR 13-il biljun.
2. Fl-2015, il-Grupp tal-BEI u l-Kummissjoni nedew b’mod konġunt il-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi (FEIS) li jikkontribwixxi biex jingħeleb id-distakk fl-investiment li attwalment jeżistu fl-UE. Sa issa, huwa pprovda finanzjament ta’ EUR 5.6 biljun għal 45 proġett li jikkontribwixxu għall-objettivi fil-qasam tat-trasport²⁰.
3. Barra minn hekk, il-BEI pprovda self ta’ madwar EUR 140 biljun għal proġetti tat-trasport fil-perjodu 2007-2018²¹.

Parti II: Is-sitwazzjoni attwali f’oqsma ewlenin tas-settur tat-trasport ġewwa l-UE

Xejriet attwali fl-użu tat-trasport

Il-volumi tat-trasport żdiedu b’mod kostanti u huma mistennija li jkomplu jiżdiedu

26

F’dawn l-aħħar deċennji, il-volumi tat-trasport tal-passiġġieri u tal-merkanzija ġewwa l-UE żdiedu b’mod kostanti²², minn 5 335 biljun passiġġier-kilometri fl-1995 għal 6 802 biljun fl-2016 għat-trasport tal-passiġġieri u minn 2 846 biljun tunnellata-kilometri fl-1995 għal 3 661 biljun fl-2016 għat-trasport tal-merkanzija. Skont l-istima tal-Kummissjoni dawn se jkomplu jiżdiedu, għalkemm b’pass inqas mgħaġġel minn dak tal-passat. Hija tipprevedi li bejn l-2010 u l-2050, l-attivitajiet relatati mat-trasport tal-passiġġieri se jiżdiedu bi 42 % u dawk relatati mat-trasport intern tal-merkanzija se jiżdiedu b’60 %²³. Iż-żieda prevista, għat-trasport marittimu internazzjonali hija jerġa’ akbar, b’perċentwal ta’ 71 % matul l-istess perjodu.

27

Din iż-żieda fil-volumi tat-trasport tista’ twassal għal problemi ta’ kapaċità ġewwa l-UE għal xi wħud mill-mezzi ta’ trasport. Il-konġestjoni diġà tikkostitwixxi problema ambjentali u ekonomika kbira li l-ispiża tagħha għall-UE attwalment hija stmata li tammonta għal EUR 140 biljun fis-sena²⁴. Meta mqabbel mal-2010, l-ispejjeż tal-konġestjoni huma stmati li se jiżdiedu b’aktar minn 40 % sal-2050²⁵.

It-trasport bit-triq huwa ppreferut għat-trasport tal-passiġġieri u l-merkanzija

28

It-trasport bit-triq jirrappreżenta l-maġġoranza tal-vjaġġi li jsiru minn passiġġieri u merkanzija f’termini ta’ volum²⁶. L-ivvjaġġar bil-karozza huwa l-mezz predominanti għat-trasport tal-passiġġieri, u jirrappreżenta madwar 71 % tal-attivitajiet kollha relatati mat-trasport f’passiġġieri-kilometri, segwit mit-trasport bl-ajru, bix-xarabank/bil-kowċ u bil-ferroviji, li jirrappreżentaw madwar 10 %, 8 % u 7 % rispettivament. Perċentwal ta’ 49 % tal-attivitajiet relatati mat-trasport tal-merkanzija ġewwa l-UE jsir fuq it-toroq u dan huwa segwit mit-trasport marittimu u dak bil-ferroviji²⁷, li jirrappreżentaw madwar 32 % u 11 % rispettivament.

29

Il-predominanza tat-trasport bit-triq hija jerġa’ aktar impressjonanti meta nħarsu biss lejn it-trasport intern (bl-esklużjoni tat-trasport marittimu u dak bl-ajru) tal-passiġġieri u l-merkanzija. Il-Figura 2 turi li l-maġġoranza ta’ passiġġieri-kilometri jsiru bil-karozzi.

30

Minkejja l-objettiv tal-white paper tal-2011 jiġifieri li 30 % tat-trasport tal-merkanzija bit-triq fuq tul ta’ aktar minn 300 km għandu jiġi trasferit għal mezzi oħra ta’ trasport bħat-trasport bil-ferroviji jew it-trasport fuq l-ilma sal-2030, u aktar minn 50 % sal-2050, u minkejja li l-UE qed tagħmel aktar enfasi fuq mezzi ta’ trasport li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent, il-perċentwal tal-użu tat-toroq għat-trasport intern tal-merkanzija fil-fatt żdied - minn 75.1 % fl-2011 - għal 76.4 % fl-2016 (ara l-Figura 3).

31

It-trasport bit-triq huwa l-mezz preferut biex tintbagħat merkanzija fl-UE, minħabba l-vantaġġi li għandu f’termini ta’ flessibbiltà, affidabbiltà, prezzijiet, ħin u konsenji bieb bieb. Fl-2016, il-QEA ppubblikat rapport speċjali dwar it-trasport tal-merkanzija bil-ferroviji fl-UE. Aħna qabbilna d-diffikultajiet li jiffaċċjaw it-trasportaturi tal-merkanzija meta jużaw il-ferroviji ma’ dawk li jiffaċċjaw meta jużaw it-trasport bit-triq. Attwalment, is-suq ma jipprovdix inċentivi suffiċjenti għall-utenti biex dawn jibdlu mit-trasport bit-triq għal mezzi oħra ta’ trasport, li jibqgħu ekonomikament inqas kompetittivi. Fil-Figura 4 jingħataw xi wħud mir-raġunijiet prinċipali għalfejn fil-każ tat-trasport tal-merkanzija, it-trasport bil-ferroviji huwa ta’ żvantaġġ meta mqabbel mat-trasport bit-triq.

32

It-trasport jiġġenera esternalitajiet negattivi bħal aċċidenti, emissjonijiet ta’ GHG, tniġġis tal-arja u storbju li jinvolvu spejjeż soċjali u ekonomiċi. Qabel ma tittieħed inkunsiderazzjoni l-konġestjoni, dawn l-effetti esterni negattivi kkawżati mit-trasport ġew stmati li jammontaw għal spiża ta’ madwar 4 % tal-PDG tal-UE fl-2011. Kif ġie indikat ukoll fir-rapport reċenti tagħna dwar il-ferroviji ta’ veloċità għolja (HSR)²⁸, bħalissa għaddej dibattitu fl-UE dwar is-sistemi ta’ imposti (b’mod partikolari dawk għall-użu tat-triq) li jieħdu inkunsiderazzjoni kemm il-prinċipju ta’ minn juża jħallas kif ukoll il-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas fid-diversi mezzi ta’ trasport, u dan juri li hemm għarfien tal-ħtieġa li titwettaq analiżi bir-reqqa tal-iżvantaġġi u l-benefiċċji potenzjali tal-internalizzazzjoni ta’ spejjeż esterni. L-internalizzazzjoni ta’ spejjeż esterni tfisser li l-utenti jġarrbu l-ispejjeż li huma joħolqu u b’hekk għandhom inċentiv biex jibdlu l-imġiba tagħhom sabiex inaqqsu dawk l-ispejjeż. L-internalizzazzjoni jkollha implikazzjonijiet sinifikanti fuq in-netwerks tat-trasport, l-ispiża għall-konsumaturi finali u l-użu tal-infrastruttura tat-trasport. Attwalment, il-Kummissjoni qed twettaq studju dwar l-internalizzazzjoni tal-ispejjeż esterni (“Imposti sostenibbli tal-infrastruttura tat-trasport u internalizzazzjoni ta’ esternalitajiet tat-trasport”), bil-ħsieb li tivvaluta l-punt sa fejn il-prinċipju ta’ minn juża jħallas u dak ta’ min iniġġes iħallas diġà qed jiġu applikati għad-diversi mezzi fl-Istati Membri, kif ukoll biex tikkontribwixxi għad-dibattitu. Ir-riżultati tal-istudju għandhom ikunu disponibbli sa nofs l-2019.

33

Iż-żieda fl-użu tat-trasport multimodali, li għal ħafna snin kienet waħda mill-objettivi prinċipali tal-politika tal-UE dwar it-trasport, jista’ jkollha rwol fil-bidla modali li titbiegħed minn operazzjonijiet li jsiru biss permezz tat-trasport bit-triq. Multimodalità tirreferi għall-użu ta’ diversi mezzi ta’ trasport matul l-istess vjaġġ. Minkejja li sar xi progress f’dawn l-aħħar snin, it-trasport multimodali għadu ma jintużax b’mod ġenerali fl-Ewropa²⁹. L-istrument legali prinċipali tal-UE li jappoġġa direttament it-trasport multimodali huwa d-Direttiva tal-1992 dwar it-trasport ikkombinat³⁰, li kienet qed tiġi emendata fiż-żmien meta nkitbet din l-analiżi. Il-proġetti multimodali huma appoġġati prinċipalment permezz tal-FEŻR u l-Fond ta’ Koeżjoni, b’ammont allokat ta’ madwar EUR 4 biljun matul il-perjodu mill-2007 sal-2020. Il-Kummissjoni ħabbret l-2018 bħala s-“Sena tal-Multimodalità” - sena li matulha hija kellha l-ħsieb li taċċenna l-importanza tal-multimodalità għas-sistema tat-trasport ġewwa l-UE.

Sistemi intelliġenti ta’ ġestjoni tat-trasport: parti intrinsika mill-futur tal-qasam tat-trasport

34

Is-sistemi intelliġenti ta’ ġestjoni tat-trasport jirreferu għal firxa ta’ sistemi diġitali għall-ġestjoni u l-informazzjoni dwar it-traffiku li jkopru bosta mezzi ta’ trasport (ara l-Kaxxa 1). Il-Kummissjoni rrikonoxxiet li, biex tinkiseb sistema tat-trasport pan-Ewropea li tkun komodali u verament integrata, huwa essenzjali li l-implimentazzjoni kkoordinata ta’ dawn is-sistemi tirnexxi, u li din tifforma parti intrinsika mill-futur tal-qasam tat-trasport³¹. L-implimentazzjoni għadha għaddejja b’madwar EUR 3.1 biljun li ġew allokati mill-FEŻR u mill-Fond ta’ Koeżjoni għall-perjodu 2007-2020 u EUR 3 biljun addizzjonali li ngħataw taħt l-FNE sa tmiem l-2017.

35

Barra minn hekk, is-Sistema Ewropea ta’ Navigazzjoni Globali bis-Satellita (Galileo) għandha l-għan li tipprovdi informazzjoni aħjar dwar il-pożizzjonament u s-sinkronizzazzjoni, li għandu jkollha implikazzjonijiet pożittivi sinifikanti għas-servizzi u għall-utenti tat-trasport. Billi t-trasport sar dejjem aktar dipendenti fuq id-disponibbiltà ta’ sinjali satellitari għal lokalizzazzjoni preċiża, il-white paper tal-2011 semmiet l-implimentazzjoni tas-sistema Galileo bħala waħda mill-objettivi tagħha. Din tniedet bħala s-sistema tal-UE ekwivalenti għall-GPS Amerikana u l-GLONASS Russa biex b’hekk l-UE tkun awtonoma f’dan is-settur strateġiku. L-ispiża totali ta’ din is-sistema li tikkonsisti fi 30 satellita u l-infrastruttura terrestri assoċjata hija stmata għal madwar EUR 10.5 biljun. L-implimentazzjoni tas-sistema Galileo għadha għaddejja; il-Kummissjoni tistenna li din tiġi konkluża sa tmiem l-2020.

Xejriet emerġenti fil-qasam tat-trasport

36

L-awtomatizzazzjoni, id-diġitalizzazzjoni u l-mobbiltà kondiviża huma xejriet li qed jiżdiedu rapidament (ara l-Kaxxa 2), u dawn għandhom il-potenzjal li jżidu l-effiċjenza tas-sistemi tat-trasport biex b’hekk tittejjeb is-sikurezza fit-toroq³² u jitnaqqsu l-impatti ambjentali u l-konġestjoni.

37

Attwalment, qed jiġu ttestjati vetturi li huma kompletament awtomatizzati, u huwa possibbli li l-iżviluppi teknoloġiċi eventwalment se jwasslu biex dawn ikunu dehra komuni fuq it-toroq. Is-sewqan kompletament awtomatizzat se jkun jirrikjedi infrastruttura u servizzi avvanzati tat-telekomunikazzjoni u tas-satelliti għall-iskop ta’ pożizzjonament tal-vetturi u komunikazzjoni ta’ bejniethom. Ladarba s-sistema Galileo tiġi implimentata b’suċċess din se tkun tipprovdi s-servizzi meħtieġa biex tissodisfa dawn il-ħtiġijiet.

38

Madankollu, teknoloġiji u xejriet tal-mobbiltà ġodda jġibu wkoll magħhom sfidi relatati mal-adegwatezza tal-qafas leġiżlattiv, il-protezzjoni tal-privatezza, is-sikurezza, r-responsabbiltà u s-sigurtà tad-data³³. L-istrateġija 2018 tal-UE għall-mobbiltà tal-futur³⁴ tinkludi proposti mill-Kummissjoni biex jiġu indirizzati dawn is-sorsi importanti ta’ tħassib.

39

L-adattament tal-infrastruttura għal xejriet ġodda tal-mobbiltà u l-implimentazzjoni ta’ infrastruttura ġdida għal fjuwils alternattivi nodfa jippreżentaw sfidi addizzjonali li jirrikjedu investiment ġdid u approċċ rivedut għat-tfassil tan-netwerks u tal-mudelli kummerċjali. L-infrastruttura għall-iċċarġjar hija essenzjali biex jiġi ffaċilitat l-iżvilupp tal-elettromobbiltà, b’mod partikolari l-użu ta’ vetturi elettriċi³⁵. Fl-2013, l-UE niedet l-istrateġija tagħha għall-fjuwils nodfa³⁶, li hija intenzjonata biex tiżgura netwerk ta’ stazzjonijiet tal-fjuwil alternattiv (inkluż punti tal-iċċarġjar bl-elettriku) li jkollhom forma standardizzata u jintużaw b’mod standardizzat.

Żvilupp tal-infrastruttura

Minkejja l-progress li sar fl-iżvilupp tal-infrastruttura tat-trasport ġewwa l-UE, għad baqa’ ċerti sfidi

40

Il-mobbiltà bieb bieb mingħajr xkiel għall-passiġġieri u għall-merkanzija ġewwa l-UE, tiddependi fuq infrastruttura tat-trasport avvanzata u li tiffunzjona tajjeb. L-ikkompletar tat-TEN-T huwa l-pedament ewlieni għall-iżvilupp ta’ sistema Ewropea tat-trasport. Livelli oħra tas-sistema tat-trasport, bħat-trasport urban, huma wkoll importanti, billi huwa hawnhekk li ħafna mill-esternalitajiet negattivi tas-settur (eż. aċċidenti, tniġġis u storbju) l-aktar li jinħassu direttament.

41

L-espansjoni tal-UE, minn 15 għal 28 Stat Membru, ġabet magħha bidliet fil-ktajjen tal-loġistika u fix-xejriet ġeografiċi tal-kummerċ, kif ukoll l-isfida strutturali tal-iżvilupp rapidu tal-infrastruttura tat-trasport ġewwa l-UE, b’mod partikolari fl-Istati Membri l-ġodda.

42

Billi t-trasport bit-triq huwa l-mezz ta’ trasport l-aktar flessibbli, huwa adatta l-aktar faċilment għar-realtà l-ġdida, filwaqt li dak bil-ferroviji, pereżempju, jirrikjedi sforz akbar għall-modernizzazzjoni u l-iżvilupp tan-netwerks u l-links tiegħu. Il-Figura 5 u l-Figura 6 juru t-tkabbir fit-tul (kemm f’valur assolut kif ukoll f’perċentwal) tal-awtostradi u tal-linji ferrovjarji ġewwa l-UE fl-għaxar snin ta’ qabel l-2016.

43

Ir-rata ta’ żvilupp tal-infrastruttura ġewwa l-UE tvarja, filwaqt li l-kwalità u d-disponibbiltà tal-infrastruttura għadhom lura, b’mod partikolari fir-reġjuni tal-Lvant³⁷ (inqas awtostradi u linji ferrovjarji ta’ veloċità għolja, ferroviji konvenzjonali li jeħtieġ jiġu modernizzati u li huma affettwati minn ħinjiet tal-ivvjaġġar itwal minn dawk tal-Ewropa tal-Punent). Barra minn hekk, in-netwerk tat-trasport ġewwa l-UE għadu kkaratterizzat minn links neqsin u minn konġestjonijiet, li jippreżentaw ostakli serji għall-flussi tat-traffiku. Il-qsim tal-fruntieri huwa partikolarment affettwat f’dan ir-rigward. Pereżempju, 149 (41 %) mit-365 konnessjoni ferrovjarja transkonfinali identifikati mill-Kummissjoni, illum il-ġurnata, mhumiex operazzjonali³⁸.

44

Filwaqt li xi wħud mill-Istati Membri diġà kkompletaw, jew kważi kkompletaw, is-sezzjonijiet tagħhom tan-netwerk ewlieni tat-TEN-T, f’xi Stati Membri oħrajn għad baqa’ ħafna xi jsir³⁹. Fl-2017, minbarra l-pjanijiet ta’ ħidma relatati mal-kurituri, li jiġu aġġornati regolarment⁴⁰, il-Kummissjoni ħarġet rapport ta’ progress⁴¹ dwar l-implimentazzjoni tat-TEN-T fl-2014 u fl-2015. Ir-rapport ikkonkluda li kien inkiseb progress, iżda li b’mod ġenerali, jista’ jiġi preżunt li fil-biċċa l-kbira mill-każijiet, għad jeħtieġ isir titjib u investiment sinifikanti biex jintlaħqu l-objettivi tat-TEN-T.

45

L-investiment sinifikanti li ngħata mill-UE⁴² kkontribwixxa għat-titjib fil-konnettività u fl-aċċessibbiltà. Pereżempju, matul il-perjodu 2007-2013, il-finanzjament taħt il-qasam ta’ Koeżjoni appoġġa l-kostruzzjoni ta’ 3 875 km ta’ toroq ġodda (47 % minnhom TEN-T) u t-tiġdid ta’ aktar minn 23 000 km, tul totali ugwali għal madwar 10 % tan-netwerk prinċipali tat-toroq fil-15-il Stat Membru eliġibbli⁴³. Dan irriżulta biex miljuni ta’ persuni jkollhom aċċess aħjar għat-toroq u biex jonqsu l-ħinjiet tal-ivvjaġġar⁴⁴. Il-finanzjament taħt il-qasam ta’ Koeżjoni ntuża wkoll għall-bini u għat-tiġdid ta’ 3 405 km ta’ linji ferrovjarji (49 % TEN-T), jew ftit aktar minn 2 % tan-netwerk ferrovjarju kollu⁴⁵.

46

Biex ikompli jitnaqqas id-distakk bejn l-Istati Membri, ġie previst ukoll infiq sinifikanti mill-UE matul il-perjodu 2014-2020⁴⁶:

1. Madwar EUR 70 biljun huma previsti f’kofinanzjament mill-UE taħt il-FSIE: EUR 34 biljun għall-infrastruttura tat-TEN-T u EUR 36 biljun għall-proġetti ta’ investiment fit-trasport li huma konnessi ma’ proġetti tat-TEN-T jew li jikkomplementawhom. Dan l-investiment ikun ikopri 977 km ta’ passaġġi fuq l-ilma interni, il-bini ta’ 3 414 km u t-tiġdid ta’ 9 742 km ta’ toroq, il-kostruzzjoni ta’ 1 136 km u l-modernizzazzjoni ta’ 9 680 km ta’ linji ferrovjarji, kif ukoll 748 km ta’ linji tat-tram u tal-metro ġodda jew imtejba.
2. Barra minn hekk, l-ammont ta’ EUR 24.1 biljun tal-baġit tal-FNE-Trasport (li jinkludi EUR 11.3 biljun għall-Istati Membri eliġibbli għal finanzjament taħt il-qasam ta’ Koeżjoni) huwa prinċipalment iffukat fuq proġetti ferrovjarji fin-netwerk ewlieni tat-TEN-T. Ir-riżultati mistennija minn dawn il-proġetti jinkludu, fost oħrajn, it-tneħħija ta’ 243 post ta’ konġestjoni relatati mat-trasport ferrovjarju, dak bit-triq u dak minn passaġġi fuq l-ilma interni sal-2020, 3 088 punt ġdid tal-provvista ta’ fjuwil alternattiv għat-trasport bit-triq, l-adattament ta’ 1 790 km ta’ linji ferrovjarji għall-gejġ nominali, 5 788 km mgħammra b’ERTMS, 1 753 km ta’ linji elettriċizzati, 2 804 km ta’ linji mtejba għat-trasport tal-merkanzija u l-modernizzazzjoni ta’ 3 862 km ta’ passaġġi fuq l-ilma interni.

IT-TEN-T jirrikjedi finanzjament sinifikanti – il-livelli ta’ dejn tal-Istati Membri jistgħu jkunu ta’ xkiel

47

Minkejja l-livelli diġà sinifikanti ta’ investiment nazzjonali u ta’ investiment mill-UE, li kkontribwew għat-titjib fil-konnettività u fl-aċċessibbiltà, għad baqa’ ħafna aktar xi jsir biex jintlaħqu l-objettivi tat-TEN-T (ara l-paragrafu 17).

48

L-Istati Membri huma prinċipalment responsabbli għall-iżvilupp, il-finanzjament u l-bini tal-infrastruttura tat-trasport. Fl-istess waqt, l-UE qablet li d-defiċit annwali tal-gvern ġenerali tal-Istati Membri ma għandux ikun aktar minn 3 % u li l-proporzjon tad-dejn tal-gvern għall-PDG ma għandux ikun aktar minn 60 % (il-kriterji ta’ Maastricht⁴⁷). B’konsegwenza ta’ dan, għalkemm l-objettivi għall-ikkompletar tat-TEN-T jidhru f’regolament, f’ċerti każijiet il-livelli nazzjonali ta’ dejn jistgħu joħolqu restrizzjonijiet addizzjonali fuq il-kapaċità ta’ investiment tal-Istati Membri. Fi kliem ieħor, it-tnaqqis tad-dejn pubbliku u ż-żieda tal-infiq fuq l-investiment pubbliku, inkluż għat-trasport, jistgħu jkunu objettivi li jikkompetu ma’ xulxin.

49

L-OECD irrikonoxxiet din l-isfida u l-ħtieġa li jsir titjib fl-arranġamenti ta’ finanzjament u ta’ ffinanzjar f’ħafna pajjiżi, minħabba l-livelli attwalment għoljin tad-defiċit u tad-dejn u minħabba eżiġenzi oħra fuq il-baġits nazzjonali⁴⁸.

50

Il-Parlament Ewropew osserva wkoll li l-Istati Membri li jinsabu f’diffikultajiet ekonomiċi u baġitarji ma setgħux jikkofinanzjaw proġetti tat-trasport tal-merkanzija u kien tal-fehma li l-proġetti li jitwettqu bħala parti mill-FNE ma għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni fil-kalkoli tal-Patt ta’ Stabbilità u Tkabbir⁴⁹ (PST) li jirrigwardaw id-dejn pubbliku⁵⁰.

51

Il-Kummissjoni ħarġet komunikazzjoni⁵¹ biex tikkjarifika l-użu ta’ ċerta flessibbiltà inkorporata fil-PST fir-rigward tal-investimenti eliġibbli li, taħt ċerti kundizzjonijiet, tista’ tiġġustifika devjazzjoni temporanja mir-regoli eżistenti. L-applikazzjoni u l-effettività ta’ din il-flessibbiltà fl-investiment qed tiġi eżaminata bħala parti minn analiżi usa’ tal-arranġamenti ta’ flessibbiltà⁵².

Suq Intern

52

Sabiex jinkiseb suq uniku tat-trasport li jiffunzjona, il-Kummissjoni fittxet li toħloq kundizzjonijiet ġusti fir-rigward tal-kompetizzjoni, kemm fi ħdan il-mezzi ta’ trasport kif ukoll bejniethom. Il-Kummissjoni appoġġat b’mod attiv il-ftuħ u l-liberalizzazzjoni tas-suq intern tat-trasport; madankollu, għad baqa’ ċerti sfidi, b’mod partikolari fis-settur ferrovjaru u fil-ġestjoni tat-traffiku tal-arju.

53

Fir-rigward tal-ferroviji, it-trasport tal-merkanzija ilu miftuħ għall-kompetizzjoni mill-2007 u t-trasport internazzjonali tal-passiġġieri ġie liberalizzat fl-2010. Madankollu, il-liberalizzazzjoni tas-suq fil-każ tal-ferroviji ma saritx b’mod uniformi fost l-Istati Membri. Huma ftit Stati Membri biss li lliberalizzaw is-swieq domestiċi tat-trasport tal-passiġġieri bil-ferroviji. Il-parteċipanti l-ġodda għadhom jiffaċċaw diskriminazzjoni biex jiksbu aċċess għall-infrastruttura ferrovjarja u għal faċilitajiet essenzjali tas-servizz, li spiss ikunu proprjetà ta’ operaturi stabbiliti u jiġu operati minnhom⁵³. Fl-2016 l-UE adottat ir-“raba’ pakkett ferrovjarju”⁵⁴ li għandu l-għan li jkompli jilliberalizza s-suq tal-passiġġieri u jneħħi l-ostakli għall-interoperabbiltà, b’kalendarju għall-infurzar li għandu jibda f’Ġunju 2019.

54

L-UE lliberalizzat l-ivvjaġġar bl-ajru fl-1992, u dan irriżulta f’kompetizzjoni akbar, f’għażla usa’ ta’ opportunitajiet tal-ivvjaġġar u f’żieda sostanzjali tat-traffiku. L-għadd ta’ titjiriet li jsiru ta’ kuljum fl-UE żdied minn 10 000 għal 29 000 bejn l-1992 u l-2017, u l-ammonti ta’ passiġġieri li vvjaġġaw bl-arju kull sena żdiedu minn 360 miljun għal aktar minn biljun bejn l-1993 u l-2017. Illum il-ġurnata, l-avjazzjoni Ewropea tirrappreżenta 26 % tas-suq dinji, filwaqt li tikkontribwixxi EUR 510 biljun fis-sena għall-PDG tal-Ewropa, u tappoġġa 9.3 miljun impjieg fl-Ewropa.

55

Għalkemm huwa intrinsikament internazzjonali, tradizzjonalment, it-traffiku tal-ajru dejjem kien immaniġġjat fuq livell nazzjonali u f’ambjent frammentat u monopolistiku. Dawn il-karatteristiċi kkontribwew għal spejjeż ogħla relatati mal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru, li jiġġarrbu mill-utenti tal-ispazju tal-ajru. Il-Kummissjoni rreaġiet billi niedet l-Ajru Uniku Ewropew (SES), inizjattiva intenzjonata li ttejjeb il-prestazzjoni kumplessiva tal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru permezz tat-trasferiment ta’ għadd ta’ kompiti mid-dominju intergovernattiv għall-UE. Madankollu, il-ġestjoni tal-ispazju tal-ajru Ewropew għadha frammentata⁵⁵. Fl-2013, il-Kummissjoni pproponiet li jsir titjib fil-qafas tal-SES (il-pakkett leġiżlattiv “SES2+”⁵⁶). Madankollu, fiż-żmien tal-abbozar, il-pakkett kien għadu qed jistenna l-approvazzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u dan xekkel l-introduzzjoni ta’ qafas aġġornat u koerenti fil-livell tal-UE.

Dekarbonizzazzjoni tat-trasport

56

F’Ottubru 2014, il-mexxejja tal-UE adottaw il-qafas għall-klima u l-enerġija għall-2030, inkluża l-mira li l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra (GHG) jitnaqqsu b’mill-inqas 40 % sal-2030 (meta mqabbel mal-1990). Fl-2015, l-UE u t-28 Stat Membru kollha ffirmaw il-Ftehim ta’ Pariġi⁵⁷. Skont dan il-ftehim, huma kienu mitluba li sal-2020 jippreżentaw pjanijiet fuq terminu twil li juru l-isforzi li kull pajjiż qed jagħmel biex inaqqas l-emissjonijiet nazzjonali u biex jadatta għall-impatti tat-tibdil fil-klima. F’Marzu 2018, il-Kunsill Ewropew stieden lill-Kummissjoni biex, sa tmiem l-ewwel tliet xhur tal-2019, tippreżenta proposta għal strateġija tal-UE fuq terminu twil għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ GHG f’konformità mal-Ftehim ta’ Pariġi, u b’kont meħud tal-pjanijiet nazzjonali.

57

Il-Figura 7 turi li fl-2016 it-trasport kien jirrappreżenta bejn wieħed u ieħor kwart tal-emissjonijiet kollha ta’ GHG fl-UE (meta mqabbel ma’ 15 % fl-1990), biex b’hekk dan sar it-tieni l-akbar settur li jipproduċi emissjonijiet wara s-settur tal-provvista tal-enerġija. Il-white paper tal-2011 stabbiliet il-mira li l-emissjonijiet ta’ GHG mit-trasport (bl-esklużjoni tat-trasport marittimu internazzjonali) jitnaqqsu b’mill-inqas 60 % sal-2050, meta mqabbel mal-livelli tal-1990, u mira interim ta’ madwar 20 % sal-2030, meta mqabbel mal-livelli tal-2008.

58

Skont l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, l-emissjonijiet mit-trasport żdiedu bejn l-1990 u l-2007, imbagħad naqsu sal-2014. Fl-2015 u fl-2016 reġgħu żdiedu⁵⁸. Dan ifisser li s-settur sar waħda mill-isfidi prinċipali għall-għanijiet kumplessivi tal-UE fir-rigward tad-dekarbonizzazzjoni. Skont il-politiki attwali, u b’kont meħud tat-tkabbir mistenni fit-trasport tal-merkanzija u tal-passiġġieri, sal-2050, l-emissjonijiet ta’ GHG mit-trasport huma previsti li jonqsu bi 15 % meta mqabbla ma’ dawk tal-2005. Madankollu, fl-2050, il-livell tal-emissjonijiet xorta waħda jkun 10 % ogħla minn dak fl-1990, minħabba ż-żieda rapida fl-emissjonijiet mit-trasport matul is-snin disgħin⁵⁹.

59

Fl-2017, aħna ppubblikajna analiżi panoramika dwar l-enerġija u t-tibdil fil-klima⁶⁰ li tikkontribwixxi għad-diskussjoni dwar id-dekarbonizzazzjoni. Hija kienet tinkludi, fost aspetti oħra, stampa komprensiva tal-awditi rilevanti dwar it-trasport li twettqu mis-SAIs tal-UE u li kienu jirrigwardaw it-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra fis-settur tat-trasport direttament, jew mezzi ta’ trasport b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju, jew bidla għal mezzi ta’ trasport bħal dawn (ara l-paragrafu 90).

60

Biex jintlaħqu l-miri għat-tnaqqis tal-emissjonijiet jeħtieġ li ssir bidla fundamentali lejn tnaqqis fl-użu tal-enerġija, l-użu ta’ enerġija aktar nadifa, kif ukoll l-użu aktar effiċjenti tal-infrastruttura tat-trasport. L-UE adottat inizjattivi u miżuri leġiżlattivi biex taċċellera d-dekarbonizzazzjoni tat-trasport. L-Istrateġija tal-Unjoni tal-Enerġija 2015⁶¹ identifikat it-tranżizzjoni lejn settur tat-trasport dekarbonizzat b’użu effiċjenti tal-enerġija bħala qasam ta’ importanza kritika. Fl-2016, din ġiet segwita minn strateġija għal mobbiltà b’emissjonijiet baxxi⁶². Il-programm tal-FNE jikkontribwixxi wkoll lejn it-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ GHG, billi l-maġġoranza tal-proġetti tat-trasport magħżula għall-finanzjament huma relatati ma’ mezzi ta’ trasport li ma jinvolvux it-trasport bit-triq.

61

Ħafna mill-isforzi li saru biex jitnaqqsu l-emissjonijiet, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak tal-Istati Membri, iffukaw fuq is-settur tat-toroq, li kien responsabbli għall-akbar sehem (72 %) tal-emissjonijiet mit-trasport⁶³ fl-2016. Peress li l-emissjonijiet mit-trasport bit-triq huma kkonċentrati f’żoni b’popolazzjoni densa u huma fost il-kawżi prinċipali tat-tniġġis tal-arja fil-bliet, id-dekarbonizzazzjoni tat-trasport bit-triq hija kruċjali wkoll għat-titjib fil-kwalità tal-arja u s-saħħa tal-bniedem. Fir-rapport tagħna tal-2018 dwar it-tniġġis tal-arja, aħna osservajna li dan għandu t-tendenza li jaffettwa aktar lil dawk li jgħixu fil-bliet milli lil dawk li jgħixu f’żoni rurali, peress li d-densità tal-popolazzjoni li tgħix fil-bliet twassal biex is-sustanzi li jniġġsu l-arja jiġu rilaxxati fuq skala akbar (pereżempju, mit-trasport bit-triq) u peress li huwa aktar diffiċli li jkun hemm dispersjoni fil-bliet milli fil-kampanja⁶⁴. Fl-2017 u fl-2018, it-tliet “pakketti ta’ mobbiltà” tal-Kummissjoni⁶⁵ kien fihom proposti li kienu jinkludu r-rieżaminar tad-direttivi tal-UE dwar il-vetturi nodfa, l-Eurovignette u t-trasport ikkombinat, pjan ta’ azzjoni biex tingħata spinta lill-investiment fl-infrastruttura tal-fjuwil alternattiv, l-ewwel standards dwar l-emissjonijiet ta’ CO₂ għal vetturi heavy-duty, standards ġodda dwar l-emissjonijiet ta’ CO₂ għal karozzi u vannijiet wara l-2020, tikkettar aħjar tat-tajers fir-rigward tal-effiċjenza fl-użu tal-fjuwil u pjan ta’ azzjoni dwar il-batteriji.

62

Fil-qasam tat-trasport bl-ajru, il-fokus prinċipali kien fl-avjazzjoni internazzjonali, fuq il-bażi tas-Sistema tal-UE għan-Negozjar ta’ Emissjonijiet. L-UE hija impenjata li tilħaq mill-inqas il-mira globali stabbilita għall-avjazzjoni internazzjonali mill-Organizzazzjoni tal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali f’Ottubru 2016, jiġifieri li l-emissjonijiet globali netti ta’ CO₂ jinżammu fil-livelli tal-2020 permezz ta’ tkabbir newtrali mil-lat tal-karbonju.

63

Għas-settur marittimu, l-UE hija konformi mal-approċċ globali tal-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali. F’April 2018, l-OMI adottat strateġija inizjali biex l-emissjonijiet ta’ GHG mill-vapuri jitnaqqsu b’mill-inqas 50 % sal-2050 meta mqabbel mal-2008, filwaqt li tkompli bl-sforzi tagħha lejn id-dekarbonizzazzjoni tas-settur malajr kemm jista’ jkun f’dan is-seklu. Għal dan l-għan, l-istrateġija hija akkumpanjata minn lista komprensiva ta’ miżuri potenzjali għat-tnaqqis tal-emissjonijiet, inklużi miżuri fuq terminu qasir⁶⁶.

Parti III: Sfidi ewlenin li jridu jiġu indirizzati

64

Mill-2010 ’l hawn, il-QEA ppubblikat 13-il rapport speċjali dwar it-trasport ġewwa l-UE, li prinċipalment jiffukaw fuq l-investiment fl-infrastruttura u l-iżvilupp tas-suq intern. L-osservazzjonijiet tagħna wassluna biex nisiltu konklużjonijiet u nagħmlu rakkomandazzjonijiet biex ngħinu lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri sabiex itejbu l-mod kif jimmaniġġjaw l-infiq tal-UE fuq it-trasport, iżidu l-kwalità ta’ dak l-infiq, u jinfurmaw lill-pubbliku dwar kif qed jintnefqu flushom (ara l-Anness I għal lista sħiħa ta’ rapporti flimkien ma’ sommarju tal-konklużjonijiet u tar-rakkomandazzjonijiet prinċipali tagħhom).

65

Fil-paragrafi 66 sa 91, aħna nippreżentaw sitt kwistjonijiet trażversali li eżaminajna fl-awditi li wettaqna fuq partijiet differenti tal-qasam tat-trasport, u li aħna nqisu li għad għandhom ċerta importanza. Barra minn hekk, nippreżentaw analiżi orizzontali tal-isfidi ewlenin li l-iżvilupp u l-finanzjament tat-trasport ġewwa l-UE qegħdin jiffaċċjaw, kif ukoll punti li tqajmu mis-SAIs tal-Istati Membri tal-UE, u li saru f’informazzjoni oħra li hija disponibbli għall-pubbliku.

Tqabbil tal-objettivi mar-riżorsi

66

L-UE stabbiliet għadd ta’ objettivi ambizzjużi ħafna għall-mezzi kollha ta’ trasport: b’mod partikolari l-ikkompletar tan-netwerk ewlieni tat-TEN-T sal-2030. Minħabba n-nefqa finanzjarja konsiderevoli u ż-żmien li jittieħed biex jiġu kkompletati proġetti kbar tal-infrastruttura tat-trasport⁶⁷, jeħtieġ li jsir ippjanar bir-reqqa biex jintlaħqu dawn l-objettivi, u li dan l-ippjanar ikun sostnut minn analiżi robusta u kredibbli tal-ispejjeż stmati, li għaliha għandu jkun hemm riżorsi finanzjarji suffiċjenti. Ix-xogħol tal-awditjar li wettaqna fil-passat ġibed l-attenzjoni fuq għadd ta’ kwistjonijiet li minħabba fihom l-objettivi jistgħu ma jintlaħqux. Dawn li ġejjin huma eżempji:

1. Awditu tal-ERTMS⁶⁸: għalkemm ir-reviżjoni tal-pjan Ewropew għall-mobilitazzjoni fl-2017 kienet pass ’il quddiem lejn tħaddim aktar realistiku, kien għad fadal xi sfidi kbar. L-ewwel nett, bħal fil-passat, il-pjan għall-mobilitazzjoni ma kienx jinkludi valutazzjoni kumplessiva tal-ispejjeż fil-livell tal-UE. It-tieni nett, la kien hemm finanzjament iddedikat u lanqas ma ġie ddefinit is-sors ta’ dan it-tip ta’ finanzjament. Barra minn hekk, kien għad ma hemmx data ta’ skadenza legalment vinkolanti għad-dekummissjonar tas-sistemi nazzjonali biex b’hekk l-ERTMS tkun l-unika sistema ta’ sinjalar li tintuża fl-Istati Membri. Il-livell baxx ta’ tħaddim tal-ERTMS (li fiż-żmien tal-awditu kien ta’ 8 % tas-sezzjonijiet tal-kurituri tan-netwerk ewlieni) iqiegħed f’riskju l-ilħuq tal-miri stabbiliti għall-2030.
2. Awditu tat-trasport minn passaġġi fuq l-ilma interni⁶⁹: aħna sibna li l-istrateġiji tal-UE għat-trasport minn passaġġi fuq l-ilma interni ma kellhomx bażi analitika komprensiva u robusta, u li l-ispiża għall-eliminazzjoni tal-konġestjonijiet fl-Ewropa (madwar EUR 16-il biljun) kienet ħafna akbar mill-finanzjament disponibbli mill-baġit tal-UE għall-infrastruttura tal-passaġġi fuq l-ilma interni. Għalhekk, biex tiġi indirizzata din id-diskrepanza, hemm il-ħtieġa għal finanzjament addizzjonali minn sorsi nazzjonali u/jew privati.
3. Awditu tat-trasport marittimu⁷⁰: aħna sibna li l-istrateġiji għall-portijiet fuq terminu twil, stabbiliti mill-Istati Membri u mill-Kummissjoni, ma pprovdewx bażi adegwata li permezz tagħha tkun tista’ tiġi ppjanata l-kapaċità tal-portijiet jew ivvalutata l-ħtieġa għal finanzjament, kemm mill-UE kif ukoll minn sorsi nazzjonali pubbliċi, għall-infrastruttura tal-portijiet.

Sfida li trid tiġi indirizzata: Tqabbil tal-objettivi u l-prijoritajiet fil-qasam tat-trasport li jkunu kemm rilevanti kif ukoll li jistgħu jinkisbu, mar-riżorsi disponibbli

L-istabbiliment ta’ objettivi u ta’ prijoritajiet ta’ politika ambizzjużi mingħajr ma tiġi żgurata d-disponibbiltà tar-riżorsi jnaqqas il-probabbiltà li dawn jintlaħqu fil-ħin u b’hekk jaffettwa l-kredibbiltà tal-politika kollha. Filwaqt li sar progress (ara l-paragrafu 72), jeħtieġ li jsir xogħol ulterjuri.

• Il-pjan fuq terminu twil għall-bini tal-infrastruttura li jifdal, b’mod partikolari għan-netwerk ewlieni tat-TEN-T, jeħtieġ li jiġi rinforzat, bi stadji importanti preċiżi li jiġu mmonitorjati b’mod regolari, stimi affidabbli tal-ispejjeż kumplessivi li għalihom ikun hemm disponibbli r-riżorsi finanzjarji meħtieġa, u fokus partikolari fuq is-sezzjonijiet transkonfinali. Dan iżid il-probabbiltà li l-objettivi tal-politika dwar it-trasport jintlaħqu fil-ħin u fi ħdan il-baġit stabbilit.

Infurzar mill-UE ta’ allinjament aktar mill-qrib bejn id-deċiżjonijiet nazzjonali dwar l-infrastruttura u l-prijoritajiet ta’ politika tal-UE

67

Minkejja l-fatt li r-Regolament dwar it-TEN-T jistabbilixxi l-kurituri li tulhom għandha tinbena l-infrastruttura u li l-koordinaturi Ewropej ifittxu li jikkoordinaw il-pjanijiet ta’ ħidma skont dan, l-Istati Membri jipprovdu l-biċċa l-kbira mill-finanzjament meħtieġ u jibqgħu primarjament responsabbli għall-ippjanar u t-twettiq tan-netwerks tat-trasport. Huma biss jistgħu jiddeċiedu jekk u meta għandu jsir il-bini tal-infrastruttura⁷¹. B’hekk hemm ir-riskju li n-netwerk tat-trasport tal-UE jiżviluppa bħala sett ta’ netwerks individwali aktar milli bħala sistema integrata li tkun tissodisfa bl-aħjar mod il-ħtiġijiet tal-UE fl-intier tagħha.

68

Matul awditi reċenti, aħna u SAIs oħra osservajna li l-Istati Membri mhux dejjem għandhom l-istess ambizzjonijiet bħall-UE: l-Istati Membri ma għandhomx inċentiv biex jimplimentaw il-politiki tal-UE li ma tantx ikunu ta’ interess nazzjonali, b’mod partikolari dawk relatati mal-links transkonfinali⁷².

1. Awditu tal-ferroviji ta’ veloċità għolja (HSR)⁷³: l-Istati Membri li qiesu li l-linji ferrovjarji ta’ veloċità għolja ma kinux prijorità nazzjonali ma bnewhomx, anke jekk dawn il-linji kienu jinsabu fuq kuritur transnazzjonali u kienu parti min-netwerk ewlieni. Barra minn hekk, l-għodod jew is-setgħat ta’ infurzar tal-Kummissjoni kienu limitati u mhux suffiċjenti biex hija tobbliga lill-Istati Membri jirrispettaw l-impenji li kienu ħadu biex jibnu l-linji ta’ veloċità għolja meħtieġa għall-ikkompletar tan-netwerk ewlieni.
2. Awditu tal-ERTMS: it-tħaddim previst stabbilit fil-pjan Ewropew rivedut għall-mobilitazzjoni kien affettwat minn nuqqas ta’ allinjament taż-żmien bejn l-Istati Membri fir-rigward tas-sezzjonijiet transkonfinali. Dan wera li l-Istati Membri essenzjalment iħejju l-pjan ta’ tħaddim skont il-ħtiġijiet nazzjonali tagħhom, irrispettivament minn kwalunkwe impenn li jkun sar fir-rigward tal-prijoritajiet tal-UE.
3. Is-SAI Żvediża⁷⁴ sabet li l-awtoritajiet nazzjonali ma kinux taw prijorità lill-perspettiva tal-UE fl-ippjanar tal-infrastruttura domestika tagħhom tat-trasport.
4. Is-SAI Franċiża⁷⁵ sabet li Franza kienet għadha lura fir-rigward tal-investiment meħtieġ biex jinkiseb il-pilastru teknoloġiku tal-Ajru Uniku Ewropew u kienet ippreżentat pjan ta’ prestazzjoni li ma kienx jikkonforma mal-objettivi ta’ prestazzjoni stabbiliti fil-livell tal-UE.

69

Fir-riżoluzzjoni tiegħu tal-2017⁷⁶, il-Parlament Ewropew esprima wkoll b’dispjaċir li l-pjanijiet ta’ infrastruttura nazzjonali tal-Istati Membri ħafna drabi jiġu deċiżi mingħajr ma ssir referenza għall-objettivi tat-TEN-T. Huwa ħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex iżidu l-koordinazzjoni bejn iż-żewġ livelli ta’ ppjanar u biex jagħtu prijorità lil proġetti li jkunu jikkonformaw mal-objettivi tat-TEN-T u li x’aktarx iwasslu valur miżjud Ewropew akbar.

70

Billi s-sistemi tat-trasport fl-UE storikament ġew żviluppati biex jissodisfaw il-ħtiġijiet nazzjonali, l-ostakli amministrattivi u d-differenzi tekniċi, operazzjonali u proċedurali bejn l-Istati Membri jippreżentaw ostaklu importanti għall-objettiv tal-interoperabbiltà fl-UE kollha. Pereżempju, il-ferroviji nazzjonali japplikaw aktar minn 11 000 regola differenti, li l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ferroviji ngħatat ir-responsabbiltà li “tirfinahom”⁷⁷. Aħna nosservaw li l-implimentazzjoni f’waqtha tar-raba’ pakkett ferrovjarju (ara l-paragrafu 53) tista’ tikkontribwixxi sabiex jitneħħew l-ostakli amministrattivi u regolatorji għall-interoperabbiltà.

Sfida li trid tiġi indirizzata: Stabbilment ta’ għodod effettivi ta’ infurzar fil-livell tal-UE biex jiġi żgurat li d-deċiżjonijiet li jittieħdu mill-Istati Membri fir-rigward tal-infrastruttura jkunu allinjati aktar mill-qrib mal-prijoritajiet tal-UE, b’attenzjoni partikolari għas-sezzjonijiet transkonfinali

Allinjament ħażin bejn il-prijoritajiet tal-UE u dawk tal-Istati Membri huwa ostaklu għall-ikkompletar tas-suq uniku tat-trasport.

• Jenħtieġu għodod xierqa ta’ infurzar sabiex l-obbligi imposti mir-Regolament dwar it-TEN-T ikunu jistgħu jiġu ssodisfati aktar malajr, u b’hekk l-infrastruttura strateġika ewlenija tkun tista’ tiġi kkompletata filwaqt li jkun hemm prevista azzjoni ta’ rimedju jekk il-proġetti ta’ prijorità ma jinbdewx fiż-żmien skedat jew sussegwentement jiddewmu, jew jekk ikun probabbli li l-problemi ta’ koordinazzjoni relatati mas-sezzjonijiet transkonfinali ma jippermettux li l-infrastruttura tibda topera kif previst.
• L-ostakli amministrattivi u regolatorji kollha għall-interoperabbiltà jridu jitneħħew bħala kwistjoni ta’ prijorità.

Żieda fil-valur miżjud tal-finanzjament mill-UE

71

Il-fondi tal-UE jistgħu jkopru biss parti żgħira mill-ħtiġijiet kumplessivi ta’ investiment (ara l-paragrafi 17 sa 25). Biex jiġi mmassimizzat l-impatt tagħhom, dawn ir-riżorsi limitati jridu jkunu ffukati fuq l-ogħla prijoritajiet u fuq il-valur miżjud tal-UE. L-awditi li wettaqna reċentement urew li jeħtieġ li l-fondi tal-UE jiġu mmirati aħjar.

1. Awditu tal-ERTMS: għalkemm, skont il-politika tal-UE, l-investimenti fl-ERTMS iridu jiffukaw fuq il-kurituri tan-netwerk ewlieni, kien hemm xi investimenti ffinanzjati mill-UE (partikolarment bl-użu ta’ appoġġ taħt il-politika ta’ Koeżjoni) fuq linji waħdanija li ma jiffurmawx parti min-netwerk ewlieni u li mhumiex konnessi miegħu jew ma’ sezzjoni transkonfinali. Barra minn hekk, l-appoġġ tal-UE li ġie allokat għas-sezzjonijiet transkonfinali maġenb il-binarji kien limitat.
2. Awditu tat-trasport marittimu: il-maġġoranza tal-finanzjament mill-UE kellu fil-mira ċerti “portijiet ewlenin” deżinjati. Madankollu, aħna sibna li hemm wisq minn dawn il-portijiet (104 b’kollox) u dan jista’ jipprevjeni l-immirar tal-finanzjament fuq il-portijiet l-aktar importanti.
3. Awditu tat-trasport minn passaġġi fuq l-ilma interni: ma saret l-ebda differenza bejn in-netwerk ewlieni u dak komprensiv, u dan ma għenx biex it-trasport minn passaġġi fuq l-ilma interni jiġi prijoritizzat. L-istrateġiji tal-UE ma prijoritizzawx l-eliminazzjoni ta’ konġestjonijiet u lanqas ix-xmajjar li fuqhom jiġu investiti r-riżorsi limitati disponibbli.

72

Il-FSIE għall-perjodu 2014-2020 introduċew prekundizzjoni ġdida għall-aċċess għal finanzjament tat-trasport: issa, l-Istati Membri jridu juru li l-proġetti proposti jkunu se jiġu implimentati bħala parti minn pjan komprensiv tat-trasport fuq terminu twil, fil-livell nazzjonali jew reġjonali, li jikkontribwixxi għaż-żona unika Ewropea tat-trasport u t-TEN-T. Dan huwa pass pożittiv lejn identifikazzjoni aktar ikkoordinata u strateġika tal-proġetti.

Sfida li trid tiġi indirizzata: Iffukar tal-finanzjament mill-UE fuq il-prijoritajiet bl-ogħla valur miżjud tal-UE

Peress li d-daqs tal-finanzjament mill-UE huwa limitat meta mqabbel mal-ħtiġijiet kumplessivi, jeħtieġ li dan jiġi ffukat fuq il-prijoritajiet bl-ogħla valur miżjud tal-UE.

• Jekk il-finanzjament mill-UE, kemm taħt ġestjoni kondiviża kif ukoll taħt ġestjoni diretta, jiġi kkoordinat u mmirat aħjar, biex ikun jirrifletti l-prijoritajiet tal-politika tal-UE fil-qasam tat-trasport, dan jista’ jikkontribwixxi biex tiġi mmassimizzata l-effettività tal-investimenti u biex jiġi żgurat approċċ aktar koerenti u strateġiku għall-iżvilupp tan-netwerk tat-trasport.
• Jeħtieġ li l-appoġġ tal-UE jiġi prijoritizzat għal proġetti li jitwettqu b’rispons għal ħtiġijiet li jkunu stabbiliti b’mod ċar u vvalutati b’mod xieraq, ibbażati fuq ippjanar bir-reqqa u joffru valur miżjud tal-UE evidenti għan-netwerk (eż. ir-riżoluzzjoni ta’ konġestjonijiet maġġuri u links neqsin u l-istabbiliment ta’ konnessjonijiet transkonfinali).

Titjib fil-ġestjoni tal-proġetti

73

Il-ġestjoni tal-proġetti tinvolvi l-evalwazzjoni⁷⁸, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tar-riżorsi u tal-isforzi meħtieġa għall-ilħuq tal-għanijiet u l-objettivi tal-proġetti. Il-ġestjoni tajba tal-proġetti hija essenzjali sabiex l-objettivi jintlaħqu b’mod effiċjenti u effettiv.

Ippjanar aħjar billi titwettaq analiżi bir-reqqa minn qabel tal-ispejjeż u l-benefiċċji

74

Billi l-infrastruttura tat-trasport tirrikjedi riżorsi finanzjarji sinifikanti, huwa kruċjali li l-ispejjeż u l-benefiċċji kbar kollha jiġu analizzati b’mod korrett minn qabel. Meta tintuża kif suppost, l-analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji (ASB) tippermetti li jiġi vvalutat ir-redditu fuq l-investiment ta’ proġett, u kemm dan huwa mixtieq mis-soċjetà u utli, qabel ma tittieħed xi deċiżjoni.

75

L-awditi tagħna żvelaw li hemm tendenza li l-isponsors u l-evalwaturi tal-proġetti jużaw biss l-ASB bħala pass amministrattiv obbligatorju aktar milli bħala għodda li tippermetti li jittieħdu deċiżjonijiet aħjar. Barra minn hekk, l-ASB spiss tiġi affettwata minn ottimiżmu żejjed: l-isponsors tal-proġetti għandhom it-tendenza li jkunu wisq ottimisti rigward il-parametri ewlenin tal-proġetti, inklużi l-ispejjeż kapitali u operazzjonali kif ukoll id-durata tal-proġett u l-benefiċċji mistennija. Stimi li ma jkunux realistiċi jistgħu jirriżultaw f’miri li ma jintlaħqux, fi proġetti kbar ħafna u/jew li ma jintużawx biżżejjed, f’żidiet fl-ispejjeż u f’dewmien - fi kliem ieħor, inqas valur għall-flus.

76

Aħna sibna eżempji f’bosta awditi fejn ittieħdu deċiżjonijiet fuq il-bażi ta’ analiżi li ma kinitx affidabbli u dan wassal għal impatti mhux mixtieqa:

1. Awditu tal-HSR: id-deċiżjonijiet biex jinbnew linji ta’ veloċità għolja spiss kienu bbażati fuq il-politika u ftit li xejn sar użu minn analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji biex jiġi żgurat li d-deċiżjonijiet li ttieħdu kienu kosteffiċjenti. Il-valutazzjonijiet tal-ħtiġijiet reali tal-Istati Membri f’xi każijiet kienu ta’ kwalità baxxa, u s-soluzzjoni alternattiva tal-modernizzazzjoni tal-linji konvenzjonali eżistenti ma tantx ingħatat kunsiderazzjoni, minkejja l-potenzjal sinifikanti. B’riżultat ta’ dan, kienu qed jinbnew linji ferrovjarji ta’ veloċità għolja li ftit kellhom possibbiltà li jkunu vijabbli mill-perspettiva soċjali ta’ spejjeż imqabbla mal-benefiċċji.
2. Awditu tal-ajruporti⁷⁹: f’ħafna każijiet l-infrastrutturi li ġew iffinanzjati mill-UE kienu kbar iżżejjed, minħabba li fil-pjanijiet ta’ investiment kien hemm suppożizzjonijiet li kienu sinifikattivament ottimisti wisq. Aktar minn nofs tal-fondi li ngħataw mill-UE biex jappoġġaw l-ajruporti awditjati ntużaw għall-infrastrutturi (mibnija ġodda jew modernizzati) li kienu kbar bla bżonn u ma ntużawx biżżejjed meta tlestew.
3. Awditu tat-trasport marittimu: il-finanzjament f’infrastrutturi simili tal-portijiet f’portijiet ġirien, mingħajr ma saret analiżi minn qabel tal-vijabbiltà ekonomika jew tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji, fisser li l-investimenti ma kinux effettivi u dan irriżulta f’każijiet fejn il-faċilitajiet ma jintużaw xejn jew ma jintużawx biżżejjed.

77

Filwaqt li tirrikonoxxi dawn id-dgħufijiet, mis-sejħiet għal proposti tal-FNE fl-2015 ’l hawn, il-Kummissjoni (INEA) introduċiet ukoll valutazzjoni speċifika tal-ispejjeż u l-benefiċċji li titwettaq minn esperti esterni dwar l-ASB qabel ma taċċetta li tipprovdi appoġġ taħt l-FNE, u dan jista’ jgħin biex isir titjib fil-kwalità tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet minn qabel.

78

Il-Qorti tosserva li filwaqt li r-Regolament dwar l-FNE u dak dwar il-FSIE għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 jinkludu referenzi espliċiti⁸⁰ għall-analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji, dan mhuwiex il-każ fil-proposti għal regolamenti⁸¹ għall-perjodu 2021-2027.

Simplifikazzjoni tar-regoli għall-implimentazzjoni ta’ proġetti tal-infrastruttura

79

F’awditi reċenti, il-Qorti u s-SAIs nazzjonali osservaw li proġetti li t-tħejjija tagħhom issir inqas bir-reqqa u tkun inqas ddettaljata jiffaċċjaw riskju ogħla ta’ żieda fl-ispejjeż u ta’ dewmien.

1. Awditu tal-HSR: fil-każ ta’ stazzjon partikolari, l-ispejjeż għall-kostruzzjoni kienu stmati li żdiedu minn EUR 4.5 biljun fl-2003 għal EUR 8.2 biljun f’Jannar 2018, minħabba li inizjalment kienu saru stimi mhux realistiċi tal-ispejjeż għat-tħaffir ta’ mina fiċ-ċentru tal-belt fejn id-densità tal-popolazzjoni hija għolja, u minħabba li l-valutazzjonijiet li kienu saru tal-aspetti ġeoloġiċi, ambjentali, u dawk relatati mal-wirt kulturali tal-komunità lokali ma kinux suffiċjenti.
2. Awditu tal-PPP⁸²: fondi pubbliċi addizzjonali ta’ kważi EUR 1.5 biljun, li madwar 30 % minnhom ġew ipprovduti mill-UE, kienu meħtieġa għall-ikkompletar tal-ħames awtostradi li awditjajna. B’mod partikolari, l-awtorità pubblika fi sħubija pubblika-privata inkarigata mill-bini u l-operat ta’ tliet awtostradi kellha tħallas lis-sħab privati ammont addizzjonali ta’ EUR 705 miljun dovut ukoll għall-fatt li l-proġetti ma tħejjewx tajjeb u l-kuntratti PPP kienu ġew iffirmati qabel ma ġew riżolti problemi rilevanti bħall-ikklerjar ta’ sejbiet arkeoloġiċi; il-ksib tal-permessi ambjentali meħtieġa, u l-iffinalizzar tal-esproprjazzjonijiet meħtieġa tal-artijiet.
3. Bosta SAIs tal-UE⁸³ rrappurtaw ukoll dwar id-dgħufijiet fl-ippjanar/fit-tħejjija tal-proġetti li wasslu għal dewmien u għal spejjeż li kienu akbar milli ppjanat.

80

Id-dewmien u l-ispejjeż akbar kienu kkawżati wkoll minn proċeduri regolatorji u amministrattivi ineffiċċjenti. Pereżempju, l-awditu li wettaqna tat-trasport marittimu żvela dewmien sinifikanti fl-implimentazzjoni tal-proġetti minħabba l-kumplessità amministrattiva (f’każ wieħed 33 awtorizzazzjoni kienu meħtieġa għall-bini u l-operat ta’ marina, u f’każ ieħor għaddew 22 sena sakemm inkisbu l-awtorizzazzjonijiet meħtieġa biex jinbdew il-kostruzzjonijiet ta’ port. Dan huwa indikattiv ta’ problemi strutturali relatati mal-ħruġ ta’ permessi u ta’ awtorizzazzjonijiet fil-livell nazzjonali.

81

Is-sitwazzjoni hija amplifikata fil-każ ta’ proġetti transkonfinali minħabba problemi kbar relatati mal-akkwist. Fl-awditu li wettaqna tal-HSR, aħna ġbidna l-attenzjoni għall-fatt li ma kienx jeżisti qafas legali komuni għal proġetti transkonfinali, u d-dokumenti tal-offerti, il-kuntratti u s-sistemi kontabilistiċi kienu jvarjaw minn Stat Membru għall-ieħor. Ma kienx hemm stabbiliti proċeduri simplifikati (bħal “punti uniċi ta’ servizz”) biex tiġi ffaċilitata u aċċellerata l-implimentazzjoni. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma kellhiex l-istrumenti meħtieġa biex tintervjeni b’mod effettiv jekk dewmien fuq naħa waħda ta’ fruntiera fixkel l-użu f’waqtu tal-infrastruttura ferrovjarja ta’ veloċità għolja mibnija fuq in-naħa l-oħra tal-fruntiera. Il-koordinaturi Ewropej kienu f’pożizzjoni tajba biex jimmonitorjaw x’kien qed jaħdem jew ma jaħdimx tul kuritur partikolari, iżda ma kellhomx is-setgħa legali biex jintervjenu. Dawn l-ineffiċjenzi kollha affettwaw b’mod negattiv ir-rapidità u s-suċċess tal-implimentazzjoni tal-proġetti.

82

Filwaqt li rrikonoxxiet din il-problema rikorrenti, fl-2018 il-Kummissjoni ppreżentat inizjattiva leġiżlattiva lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill⁸⁴ bl-għan li tirrazzjonalizza l-implimentazzjoni tat-TEN-T, speċjalment fil-każ ta’ proġetti transkonfinali kumplessi (introduzzjoni ta’ punti uniċi ta’ servizz, perjodu ta’ 3 snin għall-awtorizzazzjonijiet, tisħiħ tar-rwol tal-Koordinaturi Ewropej fil-monitoraġġ tal-proċeduri tal-għoti tal-permessi, u proċeduri tal-akkwist simplifikati tul il-fruntieri). Fiż-żmien meta nkitbet din l-analiżi, il-proposta għal regolament kienet għadha ma ġietx adottata mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill.

Titjib fil-monitoraġġ tal-proġetti

83

Il-monitoraġġ, kemm matul kif ukoll wara l-implimentazzjoni tal-proġetti, huwa aspett kruċjali ieħor tal-ġestjoni tal-proġetti.

84

Il-monitoraġġ regolari tal-ispejjeż u l-benefiċċji matul l-implimentazzjoni huwa meħtieġ għal raġunijiet ta’ ġestjoni, kontroll u obbligu ta’ rendikont trasparenti. II-proġetti kbar tal-infrastruttura b’perjodu ta’ implimentazzjoni li jkopri bosta snin irid ikollhom mekkaniżmu għall-monitoraġġ regolari u, fejn ikun meħtieġ, għall-aġġornament tal-projezzjonijiet oriġinali. Dan huwa essenzjali għall-ġestjoni tat-twassil tal-valur soċjali permezz tal-ilħuq ta’ miri u t-twettiq ta’ kontrolli tal-ispejjeż, u jista’ jkun ta’ benefiċċju għat-teħid ta’ deċiżjonijiet, kemm attwalment kif ukoll fil-futur.

85

Fl-awditi li wettaqna, aħna sibna li l-kontrolli regolari tal-kosteffiċjenza ma kinux wieħed mill-prinċipji gwida fl-implimentazzjoni tal-proġetti tat-trasport. Madankollu, aħna osservajna wkoll eżempji ta’ prattika tajba fejn, qabel kull fażi ġdida ta’ programmazzjoni, il-proġetti ġew ivvalutati mill-ġdid biex jiġi vverifikat li dawn kienu għadhom jindirizzaw il-ħtiġijiet attwali⁸⁵.

86

Il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni ta’ proġett wara l-implimentazzjoni jinvolvu l-valutazzjoni tal-eżiti tal-intervent u jipprovdu sommarju tat-tagħlimiet li jkunu ttieħdu matul it-tfassil u t-twettiq. F’bosta rapporti⁸⁶, aħna sħaqna li l-monitoraġġ ta’ proġetti huwa prinċipalment orjentat lejn l-outputs u ma jivvalutax ir-riżultati u l-impatti. B’hekk, l-ebda korp individwali ma jkollu informazzjoni ċara dwar jekk proġetti kofinanzjati mill-UE, meħuda individwalment u/jew fil-kuntest tal-kurituri tan-netwerk ewlieni, ikunux kisbu xi objettiv ibbażat fuq ir-riżultati u jekk kellhomx impatt fuq l-iżvilupp ekonomiku (impjiegi ġodda, turiżmu, eċċ.).

Sfida li trid tiġi indirizzata: Titjib fl-ippjanar, fl-implimentazzjoni u fil-monitoraġġ ta’ proġetti ffinanzjati mill-UE

L-indirizzar ta’ problemi rikorrenti fl-ippjanar, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ ta’ proġetti ffinanzjati mill-UE jista’ jgħin biex tiżdied l-effettività tal-appoġġ li jingħata mill-UE.

• Titjib fl-ippjanar jista’ jinkiseb billi titwettaq analiżi bir-reqqa tal-ħtiġijiet u billi jintuża tbassir realistiku tat-traffiku kif ukoll parametri affidabbli għall-valutazzjoni tal-ispejjeż u l-benefiċċji tal-proġetti.
• Jeħtieġ li r-regoli għall-implimentazzjoni ta’ proġetti tal-infrastruttura, b’mod partikolari dawk transkonfinali, jiġu ssimplifikati bħala prijorità biex jiġu eliminati l-ostakli amministrattivi u regolatorji kollha. Dan jista’ jgħin biex jitnaqqsu l-ineffiċjenzi, jitqassar id-dewmien u biex iż-żidiet fl-ispejjeż jinżammu taħt kontroll.
• Il-monitoraġġ regolari tal-ispejjeż u l-benefiċċji matul l-implimentazzjoni ta’ proġetti huwa l-qofol biex jiġu żgurati investimenti kosteffiċjenti. Monitoraġġ li jkun iffukat kemm fuq ir-riżultati u l-impatti kif ukoll fuq l-outputs jista’ jipprovdi stampa aktar ċara tal-punt sa fejn il-proġetti ffinanzjati mill-UE jkunu qed jiksbu riżultati u impatti sostenibbli u jikkontribwixxu għall-objettivi tal-UE fil-qasam tat-trasport.

Tingħata aktar attenzjoni għall-manutenzjoni u t-tiġdid tal-infrastruttura eżistenti

87

Infrastruttura ta’ kwalità għolja hija essenzjali għall-funzjonament effiċjenti u sostenibbli tas-suq intern tal-UE. Madankollu, f’għadd ta’ każijiet, aħna u SAIs⁸⁷ oħra rrappurtajna dwar il-manutenzjoni inadegwata tal-infrastruttura eżistenti tat-toroq, tal-ferroviji u tax-xmajjar f’pajjiżi differenti ġewwa l-UE, b’implikazzjonijiet għall-kwalità, is-sikurezza, l-effiċjenza u s-sostenibbiltà⁸⁸.

88

Il-manutenzjoni tal-infrastruttura hija r-responsabbiltà tal-awtoritajiet nazzjonali u lokali. Il-Kummissjoni qajmet il-kwistjoni li l-infrastruttura tat-toroq u tal-ferroviji ġewwa l-UE sejrin lura minħabba li ftit li xejn qed issirilha manutenzjoni⁸⁹. Hija osservat li spiss il-baġits għall-manutenzjoni ma jkunux suffiċjenti u ma jlaħħqux mad-daqs dejjem akbar tal-infrastruttura u mat-tiqdim tal-links kruċjali, bir-riżultat li x-xogħol ta’ manutenzjoni qed jakkumula b’mod sinifikanti⁹⁰. Kemm il-Parlament Ewropew⁹¹ kif ukoll il-Kunsill⁹² issottolinjaw ukoll l-importanza li l-ħtiġijiet tal-manutenzjoni tal-infrastruttura tat-trasport jintgħataw attenzjoni xierqa.

89

F’dan ir-rigward, il-proposta tal-Kummissjoni għal Regolament ġdid dwar dispożizzjonijiet komuni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2021-2027 (li kienet għadha ma ġietx adottata fiż-żmien meta nkitbet din l-analiżi) tinkludi kundizzjoni abilitanti “Ippjanar komprensiv tat-trasport fil-livell xieraq”, li tirrikjedi l-provvediment ta’ informazzjoni dwar id-disponibbiltà ta’ riżorsi baġitarji u finanzjarji biex jiġu ffinanzjati l-investimenti ppjanati u jiġu koperti l-ispejjeż kemm operattivi kif ukoll tal-manutenzjoni tal-infrastruttura eżistenti u ta’ dik prevista. Din il-kundizzjoni abilitanti trid tiġi ssodisfata u applikata mill-Istati Membri matul il-perjodu ta’ programmazzjoni; inkella, l-infiq relatat mal-objettiv speċifiku kkonċernat ma jkunx jista’ jiġi inkluż fl-applikazzjonijiet għall-pagament.

Sfida li trid tiġi indirizzata: Jiġi żgurat li ssir manutenzjoni adegwata tal-infrastruttura u li din tkun sostenibbli

Manutenzjoni adegwata tal-infrastruttura hija prerekwiżit ewlieni għall-iżvilupp ta’ netwerk tat-trasport sostenibbli ġewwa l-UE.

• Il-partijiet ikkonċernati jridu joqgħodu attenti mhux biss għall-investimenti f’infrastruttura ġdida, iżda jridu wkoll jiżguraw il-manutenzjoni u t-tiġdid tal-infrastruttura eżistenti, li attwalment mhumiex sodisfaċenti.

Isiru aktar sforzi biex il-merkanzija tiġi ttrasportata b’mezzi oħra minflok fuq it-toroq

90

Kif issemma fil-paragrafu 58, l-emissjonijiet mit-trasport huma waħda mill-isfidi prinċipali għall-għanijiet kumplessivi tal-UE fir-rigward tad-dekarbonizzazzjoni. L-analiżi panoramika tagħna tal-2017 dwar l-enerġija u t-tibdil fil-klima kienet tinkludi, fost aspetti oħra, awditi rilevanti dwar it-trasport li twettqu mis-SAIs tal-UE u li kienu jirrigwardaw it-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra fis-settur tat-trasport direttament, jew mezzi ta’ trasport b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju, jew bidla għal mezzi ta’ trasport bħal dawn. B’mod partikolari, aħna osservajna li kien hemm problemi relatati mat-tfassil u l-effettività tal-politika dwar il-bijofjuwils u li l-bidla fit-trasport tal-merkanzija mit-triq għall-ferroviji u għal dak marittmu/minn passaġġi fuq l-ilma interni ma kinitx qed isseħħ f’livell suffiċjenti. Kemm it-trasport minn passaġġi fuq l-ilma interni kif ukoll dak bil-ferroviji ma rnexxilhomx jikkompetu mat-trasport bit-triq.

91

Fir-rapport tagħna dwar it-trasport tal-merkanzija bil-ferroviji, aħna osservajna li l-esternalitajiet li jirriżultaw mit-trasport bil-ferroviji u bit-triq⁹³ (impatti ambjentali u tniġġis, konġestjonijiet, aċċidenti, eċċ.) ma jiġux ikkunsidrati b’mod komprensiv meta jkun qed jiġi stabbilit il-prezz li jitħallas mill-utenti biex ikollhom aċċess għall-infrastruttura.

Sfida li trid tiġi indirizzata: Jissaħħu l-isforzi biex il-merkanzija tiġi ttrasportata b’mezzi oħra minflok fuq it-triq

Il-bidla biex il-merkanzija tiġi ttrasportata b’mezzi oħra ta’ trasport li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent minflok fuq it-toroq tista’ tikkontribwixxi biex jitnaqqsu l-emissjonijiet mit-trasport, li huma prinċipalment ikkonċentrati fis-settur tat-trasport bit-triq.

• Il-partijiet ikkonċernati jridu jistinkaw biex isseħħ il-bidla mit-trasport tal-merkanzija fuq it-toroq għal mezzi oħra ta’ trasport, billi jsaħħu l-kompetizzjoni intermodali u billi jistabbilixxu prinċipji li jirrikjedu l-kunsiderazzjoni xierqa tal-ispejjeż esterni tal-mezzi kollha ta’ trasport, filwaqt li jippromwovu l-implimentazzjoni tagħhom.

Din l-Analiżi Panoramika ġie adottata mill-Awla II, immexxija mis-Sinjura Iliana Ivanova, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tal-24 ta’ Ottubru 2018.

Abbrevjazzjonijiet

ATM: Ġestjoni tat-traffiku tal-ajru

BEI: Bank Ewropew tal-Investiment

DĠ MOVE: Direttorat Ġenerali għall-Mobbiltà u t-Trasport tal-Kummissjoni Ewropea

DĠ REGIO: Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali u Urbana tal-Kummissjoni Ewropea

ERTMS: Sistema Ewropea tal-Ġestjoni tat-Traffiku Ferrovjarju

Eurostat: Uffiċċju tal-Istatistika tal-Unjoni Ewropea (Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni)

FEIS: Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi

FEŻR: Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali

FNE: Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa

FSIE: Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej

Galileo: Sistema Ewropea ta’ Navigazzjoni Globali bis-Satellita

GHG: Gassijiet serra

GLONASS: Sistema Globali ta’ Navigazzjoni bis-Satellita

GPS: Sistema ta’ Pożizzjonament Globali

HSR: Ferroviji ta’ veloċità għolja

INEA: Aġenzija Eżekuttiva għall-Innovazzjoni u n-Netwerks

ITS: Sistemi ta’ trasport intelliġenti

OECD: Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi

OMI: Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali

PDG: Prodott Domestiku Gross

PPP: Sħubiji pubbliċi-privati

PST: Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir

QFP: Qafas finanzjarju pluriennali

RIS: Servizzi tal-informazzjoni tax-xmajjar

SAI: Istituzzjoni suprema tal-awditjar

SES: Ajru Uniku Ewropew

SESAR: Riċerka dwar il-Ġestjoni tat-Traffiku bl-Ajru tal-Ajru Uniku Ewropew

TEN-T: Netwerk trans-Ewropew tat-trasport

TFUE: Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

VTMIS: Sistema għall-Monitoraġġ u l-Informazzjoni dwar it-Traffiku tal-Bastimenti

It-tim inkarigat mill-analiżi panoramika

Din l-analiżi panoramika twettqet mill-Awla II tal-Awditjar li tispeċjalizza fl-oqsma ta’ nfiq ta’ Investiment għall-koeżjoni, it-tkabbir u l-inklużjoni, u li hija mmexxija minn Iliana Ivanova, Membru tal-QEA.

L-analiżi tmexxiet minn Ladislav Balko, Membru tal-QEA, li ngħata appoġġ minn Branislav Urbanic, Kap tal-Kabinett u Zuzana Frankova, Attaché tal-Kabinett; Pietro Puricella, Maniġer Prinċipali; Svetoslav Hristov, Kap tal-Kompitu; Valeria Rota, Enrico Grassi, Marjeta Leskovar u Annekatrin Langer, Awdituri. Thomas Everett ipprovda appoġġ lingwistiku.

Kuntatt

IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet: eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2018

PDF	ISBN 978-92-847-1422-3	ISSN 1977-5741	doi:10.2865/318575	QJ-03-18-425-MT-N
HTML	ISBN 978-92-847-1407-0	ISSN 1977-5741	doi:10.2865/96246	QJ-03-18-425-MT-Q

© L-Unjoni Ewropea, 2018

Għal kull użu jew riproduzzjoni ta’ ritratti jew materjal ieħor li ma jaqax taħt id-drittijiet tal-awtur tal-Unjoni Ewropea, irid jintalab il-permess direttament mingħand id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur.

KIF TIKKUNTATTJA LILL-UE

Personalment
Madwar l-Unjoni Ewropea kollha hemm mijiet ta’ ċentri ta’ informazzjoni tal-Europe Direct. Tista’ ssib l-indirizz tal-eqreb ċentru għalik f’dan is-sit: https://europa.eu/european-union/contact_mt

Bit-telefown jew bil-posta elettronika
Europe Direct huwa servizz li jwieġeb il-mistoqsijiet tiegħek dwar l-Unjoni Ewropea. Tista’ tikkuntattja dan is-servizz:

• bit-telefown bla ħlas: 00 800 6 7 8 9 10 11 (ċerti operaturi jafu jimponu ħlas għal dawn it-telefonati),
• fuq dan in-numru standard: +32 22999696, jew
• bil-posta elettronika permezz: https://europa.eu/european-union/contact/write-to-us_mt

KIF ISSIB TAGĦRIF DWAR L-UE

Onlajn
L-informazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE hija disponibbli fuq is-sit web Europa fuq: https://europa.eu/european-union/contact_mt

Pubblikazzjonijiet tal-UE
Tista’ tniżżel mill-internet jew tordna l-pubblikazzjonijiet tal-UE, li xi wħud minnhom huma bla ħlas u xi oħrajn bil-ħlas, mill-EU Bookshop fl-indirizz li ġej: https://op.europa.eu/mt/publications. Kopji multipli ta’ pubblikazzjonijiet bla ħlas tista’ tiksibhom billi tikkuntattja lil Europe Direct jew liċ-ċentru tal-informazzjoni lokali tiegħek (ara https://europa.eu/european-union/contact_mt).

Il-liġi tal-UE u dokumenti relatati
Għal aċċess għall-informazzjoni legali tal-UE, inkluż il-liġijiet kollha tal-UE mill-1951 ’l hawn, fil-verżjonijiet lingwistiċi uffiċjali kollha, żur is-sit EUR-Lex hawnhekk: http://eur-lex.europa.eu

Dejta Miftuħa mill-UE
Il-portal tad-Dejta Miftuħa mill-UE (http://data.europa.eu/euodp/mt/home?) jipprovdi aċċess għal settijiet tad-dejta mill-UE. Id-dejta tista’ titniżżel mill-internet u tintuża mill-ġdid bla ħlas, kemm għal skopijiet kummerċjali kif ukoll mhux kummerċjali.