Konkurs Access City Award 2023 Przykłady najlepszych praktyk w zakresie poprawy dostępności miast Unii Europejskiej
#EUACCESSCITY
Access City Award to coroczny konkurs, w którym europejskie miasta są nagradzane za poprawianie swojej dostępności dla osób z niepełnosprawnościami i starszych mieszkańców. W tej broszurze prezentowane są osiągnięcia zdobywców trzech pierwszych miejsc i wyróżnień specjalnych za rok 2023: miasta Skellefteå (Szwecja), Córdoba (Hiszpania), Lublana (Słowenia), Mérida (Hiszpania), Hamburg (Niemcy) i Grenoble (Francja). Nagrodzone w tym roku miasta podjęły konkretne działania, by zwiększyć dostępność przestrzeni publicznych, usług, transportu, budynków, kultury i turystyki.
Możesz pobrać nasze publikacje lub uzyskać nieodpłatną subskrypcję pod adresem: ec.europa.eu/social/publications
Aby mieć dostęp do najnowszych informacji dotyczących Dyrekcji Generalnej ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego, należy zgłosić chęć otrzymywania nieodpłatnego biuletynu dostępnego pod adresem
ec.europa.eu/social/e-newsletter
Publikacja jest dostępna w 24 językach i w następującym formacie:
Konkurs Access City Award 2023
Wersja ułatwiająca lekturę
Kim jesteśmy?
Oto Komisja Europejska
Komisja Europejska proponuje przepisy, które mogą ulepszyć Europę.
Pracujemy między innymi nad tym, aby rzeczy i usługi w Europie były dostępne dla osób z niepełnosprawnościami i wszystkich ludzi.
Aby tak się stało, współpracujemy z organizacjami osób z niepełnosprawnościami w Europie, takimi jak Europejskie Forum Osób Niepełnosprawnych.
Na przykład każdego roku wspólnie organizujemy konkurs Access City Award.
Co to jest Access City Award?
Access City Award to nagroda, którą przyznajemy co roku miastom ciężko pracującym nad poprawą dostępności.
Miasto jest dostępne, jeżeli wszyscy ludzie mogą bez problemu w nim mieszkać i korzystać ze wszystkich rzeczy i usług.
O dostępnym mieście mówimy, gdy wszyscy ludzie mogą łatwo:
- wsiąść do autobusu lub metra, aby pojechać do pracy;
- kupić bilet w biletomacie;
- chodzić po ulicach lub wchodzić do budynków publicznych, takich jak szpital czy ratusz;
- uzyskać informacje, które mogą przeczytać i zrozumieć.
To ważne dla wszystkich ludzi, a zwłaszcza dla osób z niepełnosprawnościami i osób starszych.
Często budynki, transport czy informacje, są dla nich niedostępne.
Jeżeli nie są one dostępne, osoby te nie mogą być częścią społeczności tak jak wszyscy inni ludzie.
Na przykład, jeżeli budynki nie mają ramp, osoby na wózkach inwalidzkich nie będą mogły się do nich dostać.
A jeżeli informacje nie będą łatwe do przeczytania, osoby z niepełnosprawnością intelektualną i inne osoby mogą ich nie zrozumieć.
Dlatego Access City Award to okazja dla miast w Europie na pokazanie, co zrobiły, aby były dostępne dla wszystkich ludzi.
Konkurs Access City Award rozpoczął się w 2010 r., aby przypominać miastom, jak ważne jest, by były dostępne dla wszystkich ludzi.
Które miasto zdobyło nagrodę w edycji 2023 konkursu Access City Award?
Miastem, które zdobyło nagrodę Access City Award w 2023 r. jest Skellefteå w Szwecji.
Skellefteå zdobyło nagrodę Access City Award, ponieważ stale pracuje nad dostępnością rzeczy i usług dla osób z niepełnosprawnościami i wszystkich ludzi.
W Skellefteå:
place zabaw, parki i ulice są dostępne i każdy może się po nich poruszać bez problemu.
Osoby niewidzące otrzymują przez telefon informacje o możliwych zagrożeniach na ulicy, tak aby mogły poruszać się bezpiecznie.
Autobusy mają rampy, aby osoby na wózkach inwalidzkich mogły z nich bez problemu korzystać. W autobusach są komunikaty głosowe, tak aby osoby, które nie widzą, mogły usłyszeć przydatne informacje o przejeździe. Są w nich również ekrany, aby osoby niesłyszące mogły przeczytać te informacje.
Miasto oferuje szkolenia młodym osobom z niepełnosprawnością intelektualną, aby dowiedziały się, jak korzystać z technologii i jak żyć samodzielnie.
Miasto Skellefteå otrzymało 150 000 euro za zdobycie nagrody Access City Award w 2023 roku.
Dwa inne miasta zajęły drugie i trzecie miejsce w konkursie:
- Miasto Kordoba w Hiszpanii zajęło drugie miejsce i dostało 120 000 euro.
- Miasto Lublana w Słowenii zdobyło trzecie miejsce i 80 000 euro.
Następna nagroda Access City Award zostanie przyznana w 2024 roku.
Które miasta mogą wziąć udział w konkursie?
Nie wszystkie miasta mogą uczestniczyć w Access City Award. Miasta, które chcą uczestniczyć w Access City Award, powinny:
- znajdować się w krajach należących do Unii Europejskiej; Unia Europejska to grupa 27 krajów w Europie, które działają razem, aby ludzie żyli lepiej.
- mieć więcej niż 50 000 mieszkańców; Jeżeli w danym kraju jest tylko jedno miasto z tyloma mieszkańcami, 2 lub więcej mniejszych miast może działać razem. Jeżeli razem miasta mają ponad 50 000 mieszkańców, mogą wziąć udział w konkursie Access City Award.
- Miasto, które wygrało konkurs Access City Award w obecnym roku, nie może wziąć ponownie udziału w konkursie w następnym roku.
Jak miasta mogą uczestniczyć w konkursie?
Miasta, które chcą uczestniczyć w kolejnej edycji Access City Award, mogą zgłosić się za pośrednictwem internetu, gdy rozpocznie się okres przesyłania zgłoszeń. Osoby, które kierują tymi miastami i podejmują dla nich ważne decyzje, powinny wypełnić formularz w internecie.
W formularzu osoby te powinny:
- powiedzieć, dlaczego uważają, że ich miasto powinno wygrać Access City Award;
- podać przykłady i pokazać, jak miasto pracuje, aby udostępnić różne rzeczy wszystkim ludziom;
- opowiedzieć o tym, jak zamierzają kontynuować tę pracę w przyszłości.
Więcej informacji można znaleźć na naszej stronie internetowej: www.ec.europa.eu/social/accesscityaward
Na stronie internetowej wkrótce powiemy, kiedy rozpoczyna się okres przesyłania zgłoszeń. Kiedy rozpocznie się okres przesyłania zgłoszeń, miasta mogą wypełnić formularz i wziąć udział w następnym konkursie Access City Award. Warto sprawdzać naszą stronę internetową, aby znaleźć te informacje!
Jak wybieramy zwycięzcę?
Grupy osób sprawdzają pracę wszystkich miast, które prześlą zgłoszenie udziału w konkursie Access City Award, i wybierają zwycięzcę.
W każdym kraju jest grupa osób, które sprawdzają zgłoszenia przesłane przez miasta z tego kraju. Grupa ta wybiera nie więcej niż trzy najlepsze miasta w kraju.
Następnie inna grupa osób w Europie sprawdza wszystkie te miasta i decyduje, które z nich jest najlepsze ze wszystkich. To miasto wygrywa konkurs Access City Award w danym roku.
W skład grup wchodzą osoby starsze i osoby z niepełnosprawnościami. Sprawdzają one między innymi, czy w miastach jest łatwy dostęp do:
- budynków i ulic;
- autobusów i metra;
- biletomatów i bankomatów;
- witryn internetowych i innych technologii, których ludzie używają do komunikacji,
- informacji, które każdy może łatwo przeczytać i zrozumieć.
Widzą, które miasto lepiej pracowało, aby udostępnić te rzeczy wszystkim ludziom. To miasto wygrywa konkurs Access City Award.
Kiedy zwycięzca otrzymuje nagrodę?
Pod koniec 2023 roku odbędzie duże spotkanie w Brukseli, podczas którego będziemy rozmawiać o prawach osób z niepełnosprawnościami. Na tym spotkaniu powiemy również, które miasto wygrało konkurs Access City Award w 2024 roku.
Temu miastu wręczymy nagrodę Access City Award.
Więcej informacji
Więcej informacji można znaleźć na naszej stronie internetowej: www.ec.europa.eu/social/accesscityaward
Jeżeli masz pytania, możesz przesłać je nam e-mailem na adres: secretariat@accesscityaward.eu.
Ursula von der Leyen
przewodnicząca Komisji Europejskiej
Uczcijmy zwycięzców konkursu Access City Award
Życie miejskie powinno być dostępne dla wszystkich. Aby każdy z nas mógł w pełni korzystać ze wszystkich obszarów życia miejskiego, musimy wdrożyć oryginalne i skuteczne rozwiązania, tak jak zrobiły to miasta, które zdobyły nagrodę ACA. Takie przykłady pokazują integrującą moc europejskiego społeczeństwa.
Zwycięzcy konkursu Access City Award w 2023 roku
Poprzedni zwycięzcy konkursu Access City Award
| Rok | 1. miejsce | 2. miejsce | 3. miejsce | Wyróżnienie specjalne | Wyróżnienie specjalne | Wyróżnienie specjalne | Wyróżnienie specjalne | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2022 | Miasto Luksemburg, Luksemburg | Helsinki, Finlandia | Barcelona, Hiszpania | Porto, Portugalia | Palma, Hiszpania | Leuven, Belgia | - | |
| 2021 | Jönköping, Szwecja | Bremerhaven, Niemcy | Gdynia, Polska | Poznań, Polska | Komotini, Grecja | Florencja, Włochy | - | |
| 2020 | Warszawa, Polska. | Castelló de la Plana, Hiszpania. | Skellefteå, Szwecja. | Évreux, Francja | Tartu, Estonia. | Chania, Grecja. | - | |
| 2019 | Breda, Holandia | Évreux, Francja | Gdynia, Polska | Vigo, Hiszpania | Kaposvár, Węgry | Viborg, Dania | Monteverde, Włochy | |
| 2018 | Lyon, Francja. | Ljubljana, Słowenia | Miasto Luksemburg, Luksemburg | Viborg, Dania | - | - | - | |
| 2017 | Chester, Wielka Brytania | Rotterdam, Holandia | Jurmała, Łotwa | Lugo, Hiszpania | Skellefteå, Szwecja. | Alessandria, Włochy | Funchal, Portugalia | |
| 2016 | Mediolan, Włochy | Wiesbaden, Niemcy | Tuluza, Francja | Vaasa, Finlandia | Kaposvár, Węgry | - | - | |
| 2015 | Borås, Szwecja. | Helsinki, Finlandia | Lublana, Słowenia | Arona, Hiszpania | Miasto Luksemburg, Luksemburg | Logroño, Hiszpania | Budapeszt, Węgry | |
| 2014 | Göteborg, Szwecja | Grenoble, Francja | Poznań, Polska | Belfast, Wielka Brytania | Drezno, Niemcy | Burgos, Hiszpania | Málaga, Hiszpania |
| Rok | Zwycięzca | Zdobywca kolejnego miejsca | Zdobywca kolejnego miejsca | Zdobywca kolejnego miejsca | Wyróżnienie specjalne | Wyróżnienie specjalne | Wyróżnienie specjalne | Wyróżnienie specjalne | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2013 | Berlin, Niemcy. | Nantes, Francja | Sztokholm, Szwecja | - | Gdynia, Polska | Bilbao, Hiszpania | Pamplona, Hiszpania | Tallaght, Irlandia | ||
| 2012 | Salzburg, Austria. | Kraków, Polska | Marburg, Niemcy | Santander, Hiszpania | Terrassa, Hiszpania | Ljubljana, Słowenia | Ołomuniec, Czechy | Grenoble, Francja | ||
| 2011 | Ávila, Hiszpania. | Barcelona, Hiszpania | Kolonia, Niemcy | Turku, Finlandia | Barnsley, Wielka Brytania | Dublin, Irlandia | Grenoble, Francja | Malmö, Szwecja |
Helena Dalli
europejska komisarz do spraw równości.
Przedmowa
Dostępność jest aktywatorem praw, autonomii, równości, niezależnego życia i wolności.
To warunek wstępny pełnego uczestnictwa we wszystkich obszarach życia dla 87 mln osób z niepełnosprawnościami w Europie, a także dla tych z ograniczoną mobilnością.
Z przyjemnością prezentuję broszurę Access City Award w 2023 roku, w której opisujemy dobre praktyki tegorocznych zwycięzców i zachęcamy inne miasta europejskie do podejmowania działań na rzecz stworzenia przestrzeni bez barier dla wszystkich.
Co piąty dorosły Europejczyk ma jakąś formę niepełnosprawności, ponad jedna piąta populacji UE to osoby w wieku co najmniej 65 lat, a około 75% wszystkich Europejczyków żyje w miastach. Dostępność miast jest ważna, ponieważ przynosi korzyści wszystkim i przyczynia się do budowania dobrze prosperującego i inkluzywnego otoczenia. Umieszczając dostępność na wysokim miejscu w programie pracy, miasta podejmują zobowiązanie do wdrożenia konkretnych rozwiązań poprawiających standard życia.
W ostatnich dziesięcioleciach UE przeszła długą drogę w kwestii dostępności. Wciąż jednak miliony osób z niepełnosprawnościami każdego dnia doświadczają dyskryminacji strukturalnej i barier w swoim życiu, na przykład próbując uzyskać informacje, dostać się do budynku, przestrzeni miejskiej czy transportu.
Z tego powodu dostępność jest kluczowym elementem unijnej strategii na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami na lata 2021–2030. Musimy zadbać, aby pozostała priorytetem na wszystkich szczeblach, również w państwach członkowskich.
Konkurs Access City Award to wyraz uznania Komisji Europejskiej dla zobowiązań miast w UE do pokonywania barier oraz kreatywności i osiągania wyników w obszarze dostępności. Wasze wysiłki przyczyniają się do budowania Unii równości.
Gratuluję miastu Skellefteå zdobycia 1. miejsca w konkursie Access City Award w 2023 roku. Potężny system monitoringu i oceny, wsparcie finansowe dla organizacji osób z niepełnosprawnościami i koncentracja na dostępności ICT pokazują trwałe zaangażowanie w zapewnianie dostępności.
Wprowadzenie
Nagroda Access City Award to uznanie dla wysiłków miast europejskich na rzecz większej dostępności dla osób z niepełnosprawnościami. Stanowi ona dla miast okazję do pokazania, że mogą zmieniać doświadczenia swoich mieszkańców, eliminując bariery i stając się wyznacznikiem dobrych praktyk dla innych miast.
Miasta przystosowane umożliwiają osobom z niepełnosprawnościami prowadzenie normalnego życia bez barier, na równych zasadach z innymi mieszkańcami. Dostępność ma szerokie zastosowanie, które wpływa na wiele aspektów miejskiego życia – transport, infrastrukturę, administrację, rekreację i witryny internetowe. W dostępnych miastach osobom z ograniczoną mobilnością jest łatwiej się poruszać. Dotyczy to również osób starszych, osób z dziećmi w wózkach, osób z tymczasową niepełnosprawnością.
Nagroda Access City Award jest dostępna dla wszystkich miast UE liczących co najmniej 50 000 mieszkańców. Wszyscy kandydaci są najpierw oceniani przez jury krajowe. Następnie krótką listę wniosków ocenia jury unijne. W jego skład wchodzą eksperci ds. dostępności, którzy wyłaniają zwycięzcę i dwóch zdobywców kolejnych miejsc.
Co roku jury unijne przyznaje wyróżnienie specjalne miastom, które osiągnęły wyjątkowe wyniki w konkretnym obszarze. W tym roku jury przyznało wyróżnienia specjalne w kategoriach: technologie informacyjno-komunikacyjne, otoczenie architektoniczne i transport.
Skellefteå Szwecja
Miasto nadbrzeżne Skellefteå położone w północnej Szwecji należy do prowincji Lapland, co oznacza, że wyzwania z dostępnością są powiązane z zimą. Od czasu zdobycia trzeciego miejsca w konkursie Access City Award w 2020 r. Skellefteå nieustannie priorytetowo traktuje dostępność i zastanawia się, w jaki sposób lepiej przystosować miasto, stawiając na efektywny system monitorowania i oceny.
Strategiczna praca w połączeniu z silną determinacją i odpowiednim ukierunkowaniem dają dobre wyniki. Umożliwiają ludziom aktywność, zapewniają uczestnictwo i pozwalają nam budować równe i silne społeczeństwo. Współpracując, pogłębiamy zmiany w celu rozwijania inkluzywności w Skellefteå z myślą o przyszłości, w której zadowoli nas wyłącznie pełna dostępność.
Elin Brännström, koordynator ds. uczestnictwa z ramienia miasta Skellefteå
Dostępność dla każdego we wszystkich obszarach
Strategia dostępności i partycypacji władz miasta Skellefteå „Ett Skellefteå för alla 2015–2025” (pl. Skellefteå dla wszystkich w latach 2015–2025), jest wdrażana na najwyższym szczeblu Rady Miasta. Ogólnym celem jest pełna partycypacja wszystkich obywateli na wszystkich szczeblach społeczeństwa. Osiąga się go w trzech obszarach docelowych: większej dostępności, poprawy świadomości, a także lepszego kształcenia i miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych.
Skellefteå przyjmuje systemowe i wszechstronne podejście do dostępności, również we wszystkich projektach budynków i procesach zamówień publicznych, a także w prowadzonej polityce miejskiej dotyczącej przystosowanej i dostępnej przestrzeni publicznej. Celem tej polityki jest poprawa spójności działań z zakresu dostępności w mieście, w różnych obszarach, takich jak przejścia dla pieszych, ścieżki dotykowe i przystanki autobusowe.
Ponadto miasto Skelleftea wykorzystało środki z poprzedniej nagrody Access City Award na dalszą poprawę dostępności. Specjalne środki wdrożone w sezonie zimowym pokazują, jak miasto stara się być otwarte dla każdego przez cały rok.
Dzięki przejściom dla pieszych i ścieżkom dotykowym w Skellefteå miasto jest bezpieczniejsze i lepiej przystosowane.
Solidny system sprzyjający ciągłemu doskonaleniu
System monitorowania i oceny Skelleftea stanowi szczególne podsumowanie stałego zobowiązania miasta do zapewniania dostępności. Jurorzy odnotowali, że niewiele miast wdraża monitorowanie i ocenę, i uznali, że postęp pomiarów w czasie stanowi ważny aspekt zachęcania pracowników administracji publicznej do priorytetowego traktowania dostępności.
Finansowanie w celu lepszego wspierania reprezentacji i dostępnych obiektów oraz usług
W mieście Skellefteå działa 850 organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym 30 organizacji reprezentujących osoby z niepełnosprawnościami. Wszystkie organizacje członkowskie mogą wnioskować do władz miejskich o wsparcie finansowe, a organizacje reprezentujące osoby niepełnosprawne mają dostęp do godziwego finansowania. Dla organizacji dostępne są również dotacje, których celem jest zapewnienie lepszej dostępności ich usług i obiektów.
Działania uświadamiające wśród pracowników i polityków
Władze miasta Skellefteå dążą do rozpowszechniania wiedzy i podnoszenia świadomości w ramach nowych, lokalnie opracowanych kursów edukacyjnych poświęconych Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Kurs jest obowiązkowy dla wszystkich pracowników lokalnej administracji. Jesienią 2022 roku wzięło w nim udział 62 polityków z władz miejskich.
Technologia jest kluczowa w mieście otwartym dla osób z niepełnosprawnościami
Władze miejskie Skellefteå i przedstawiciele osób z niepełnosprawnościami podjęli współpracę z biurem informacji turystycznej – Visit Skellefteå – w celu lepszego wyeksponowania przystosowanych miejsc noclegowych i obiektów. Współpraca obejmuje spis poziomów dostępności w budynkach publicznych, który jest dostępny w witrynie internetowej władz miejskich.
Publiczne place zabaw i ulice w Skellefteå są doskonale przystosowane, wyposażone w dotykowe znaki informacyjne i podgrzewaną nawierzchnię, aby zagwarantować, że śnieg i lód nie stanowią zagrożenia dla osób z niepełnosprawnościami i innych obywateli. Centralny park w mieście i pobliski obszar nadrzeczny stanowią funkcjonalne i przystosowane miejsca spotkań ze ścieżkami dotykowymi, miejscami do siedzenia oraz zewnętrznymi windami i licznymi mapami dotykowymi. Autobusy w sieci transportu Skellefteå są niskopodłogowe, mają rampy najazdowe, ekrany tekstowe i komunikaty ustne.
Zobowiązanie polityczne do zapewnienia dostępności i inkluzywności wszystkim mieszkańcom jest jednym z kluczy do naszego sukcesu. Jesteśmy również zagorzałymi zwolennikami uniwersalnych projektów i podejmowania odpowiednich działań od samego początku Rozwiązania, które są odpowiednie dla osób z niepełnosprawnościami, prawie zawsze są nieco bardziej wygodne dla pozostałych osób. Naszym celem nie jest wydzielanie kwestii dostępności i inkluzywności osób z różnymi sprawnościami, lecz włączenie takiej perspektywy w bieżące działania i projekty realizowane w mieście.
Elin Brännström, koordynator ds. uczestnictwa z ramienia miasta Skellefteå
Nowe centrum kulturalne Skellefteå, SARA, oferuje aplikację w rozszerzonej rzeczywistości, która ułatwia poruszanie się po obiekcie. Obejmuje ona mapę 3D, planowanie trasy oraz system dźwiękowy dla osób niedowidzących. W ten sposób centrum jest dostępne dla całej społeczności.
Aby ograniczyć potencjalne zagrożenia dla osób z niepełnosprawnościami, witryna władz miejskich oraz serwis SMS-owy dla osób niedowidzących podają aktualne informacje na temat prac budowlanych na drogach Skellefteå, a także o potencjalnych przeszkodach. Miasto ma również wydział, który umożliwia młodym osobom z niepełnosprawnością intelektualną poznawanie technologii i sposobów pracy, które mogą wesprzeć je w prowadzeniu bardziej niezależnego dorosłego życia.
W ten sposób Skellefteå nie tylko oferuje technologie wspomagające osoby z niepełnosprawnościami, lecz również pomaga wyposażyć je w potrzebne umiejętności i wiedzę.
Centrum kulturalne Skellefteå wykorzystuje aplikację z rozszerzoną rzeczywistością do ułatwiania poruszania się po obiekcie osobom niedowidzącym.
Kordoba Hiszpania
Kordoba, jedno z najstarszych miast w Europie, jest położone w enklawie między górami a doliną Guadalquivir. Miasto priorytetowo traktuje powszechną dostępność, ze szczególnym naciskiem na inkluzywną turystykę i partnerstwa publiczno-prywatne.
Mamy świadomość, że osiągnięcie idealnej dostępności wciąż wymaga wiele pracy, możemy jednak zapewnić, że każdego roku nasze miasto radzi sobie coraz lepiej. Ostatecznie, podejmując zadanie zarządzania tym wspaniałym miejscem, władze miasta Kordoba, biorą odpowiedzialność za otaczanie opieką wszystkich obywateli i odwiedzających, z niepełnosprawnościami lub bez. Robimy to dla wszystkich, wszyscy są u nas zawsze mile widziani.
José María Bellido, burmistrz Kordoby
Dziedzictwo kulturalne dla każdego
Kordoba szczyci się największym obszarem starych zabudowań miejskich w Hiszpanii i jest jedynym miastem na świecie z czterema obiektami objętymi ochroną UNESCO. Dlatego jest popularnym kierunkiem turystycznym. Sam meczet-katedra w Kordobie przyciąga nawet 2 mln turystów rocznie. W tym kontekście działania podejmowane przez Delegaturę ds. Inkluzywności i Dostępności mają na celu promowanie ciągłych i wszechstronnych działań poprawiających dostępność dla turystów, którzy odwiedzają miasto.
Ważnym punktem programu kulturalnego Kordoby jest festiwal Patios de Córdoba, podczas którego mieszkańcy otwierają swoje podwórka dla odwiedzających. W czasie festiwalu instalowane są mobilne rampy dla użytkowników wózków inwalidzkich lub osób z ograniczoną mobilnością, dla których rezerwuje się specjalne miejsca parkingowe.
Muzeum Julia Romera de Torresa w Kordobie jest pierwszym hiszpańskim muzeum w 100% przystosowanym do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, wpisując się w strategiczne zobowiązanie miasta do kontynuacji kultury inkluzywności. Muzeum jest wyposażone w pętlę induktofoniczną i systemy częstotliwości, wypukłe oznaczenia (montowane na ścianach elementy dotykowe) i autodeskrypcję wystaw w 34 językach oraz w hiszpańskim języku migowym. Do muzeum prowadzi również przystosowana trasa z historycznego centrum miasta.
Obecnie trwają prace konstrukcyjne mające na celu poprawę dostępności dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich w pałacu Alcázar de los Reyes Cristianos. Dotychczas udało się poprawić ogólną dostępność obiektu o 90%.
Specjalny program szkoleniowy obejmujący 355 godzin szkolenia pomaga prywatnym i publicznym agentom turystycznym w lepszym wspomaganiu turystów z niepełnosprawnościami.
W miejscach kultury i rekreacji w Kordobie są instalowane rampy w celu poprawy dostępności dla osób poruszających na wózkach inwalidzkich.
Kody NaviLens pomagają niedowidzącym użytkownikom korzystać z sieci transportu publicznego w Kordobie.
Dostępność w całej sieci transportowej
Transport publiczny w Kordobie jest bezpłatny dla osobistych asystentów osób z niepełnosprawnościami, a kierowcy autobusów uczestniczą w szkoleniach ukierunkowanych na współpracę z takimi osobami. Specjalna aplikacja opracowana przez miasto gwarantuje użytkownikom z ograniczoną mobilnością możliwość łatwej rezerwacji z wyprzedzeniem miejsc parkingowych wyposażonych w czujniki. Przystosowano również stacje kolejowe.
Finansowanie ze środków NextGenerationEU jest wykorzystywane do pełnego przystosowania 220 przystanków autobusowych w Kordobie, również poprzez zainstalowanie systemu NaviLens. NaviLens pomaga osobom niedowidzącym w zachowaniu większej niezależności. System jest już używany na ponad 50 postojach taksówek w Kordobie. Dotychczas odnotowano 4000 interakcji z kodami NaviLens zainstalowanymi na 34 przystankach autobusowych i ponad 1200 interakcji z kodami zainstalowanymi w muzeum Julia Romera de Torresa.
Inkluzywna przestrzeń rekreacyjna
W Kordobie wykorzystuje się piktogramy, aby ułatwić zabawę dzieciom z niepełnosprawnościami, a także przystosowane wyposażenie stref rekreacji dla osób z ograniczoną mobilnością.
Tego rodzaju piktogramy ułatwiają dzieciom z niepełnosprawnościami zabawę i zrozumienie, jak funkcjonuje wyposażenia w strefach rekreacji.
Lublana Słowenia
Stolica i największe miasto Słowenii – Lublana jest centrum kulturowym kraju z bogatym dziedzictwem kulturowym. Miasto zdobyło nagrody Access City Award w 2015 i 2018 roku. Od tego czasu podjęto duże wysiłki na rzecz jeszcze lepszego przystosowania infrastruktury miejskiej i wytyczenia drogi dla innych słoweńskich miast.
Lublana to miasto, w którym różni ludzie żyją wspólnie, szanując się wzajemnie. Wszystkim stwarzamy warunki niezbędne do prowadzenia życia o dobrej jakości w pełnym wymiarze. Dostępność jest jedną z najważniejszych kwestii, które zawsze bierzemy pod uwagę, kiedy wprowadzamy przekształcenia w mieście. Jeżeli miasto jest dostępne dla grup wymagających szczególnej troski, jest dostępne i przyjazne dla wszystkich.
Zoran Jankovićlin Brännström, burmistrz Lublany
Dotykowa makieta zamku w Lublanie jest dostępna na dziedzińcu.
Bogate doświadczenie kulturowe dla każdego odwiedzającego
Centrum historyczne Lublany oferuje pieszym dostęp bez barier do ulic, placów i mostów przecinających rzekę Lublanicę. W celu zapewnienia większej dostępności zbudowano lub wyremontowano 13 kładek dla pieszych. Z 13 publicznych toalet 10 jest przystosowanych dla wszystkich użytkowników.
Most Rzeźniczy („most miłości” w Lublanie) oferuje bezpłatne przystosowane rozwiązania dla statków rzecznych, a zamek w Lublanie można zwiedzać za pomocą przystosowanego pojazdu elektrycznego. Dotykowa makieta zamku dla osób niedowidzących jest dostępna na dziedzińcu, co ułatwia im poznawanie architektury obiektu.
W trosce o to, aby każdy mógł korzystać z rozległych terenów zielonych w Lublanie, miasto zainwestowało w przystosowane ogrody miejskie. Inwestycja obejmuje umiejscowienie ponad 3000 ławek. Wiele publicznych placów zabaw zostało zmodernizowanych, aby uczynić z nich miejsca bardziej dostępne.
Bezpieczna podróż wokół miasta
W centrum Lublany obszary wydzielone dla pieszych i rowerzystów zostały rozbudowane i zmodernizowane: zastosowano gładkie nawierzchnie, dotykowe oznaczenia poziome, obniżone krawężniki i rampy. Ponad 80% przejść dla pieszych jest wyposażonych w sygnał dźwiękowy, a 2% miejsc do parkowania zarezerwowano dla osób z niepełnosprawnościami.
Bezpłatne pojazdy elektryczne, w tym pojazdy przystosowane do przewożenia wózków inwalidzkich, są dostępne dla obywateli na terenie całego miasta. Wszystkie miejskie autobusy są niskopodłogowe, a 96% z nich jest wyposażonych w komunikaty dźwiękowe i filmowe. Przejazdy środkami transportu publicznego i podmiejskiego są również bezpłatne dla osób z niepełnosprawnościami oraz ich osobistych opiekunów, a także dla osób starszych.
W Lublanie osoby z niepełnosprawnościami mogą bezpiecznie korzystać z transportu publicznego dzięki środkom takim jak specjalne karty identyfikacyjne, których można użyć do szybkiego wezwania pomocy kierowców w autobusach miejskich.
Bezpłatne pojazdy elektryczne, w tym pojazdy przystosowane do przewożenia wózków inwalidzkich, są dostępne na terenie całej Lublany.
Innowacyjna aplikacja mobilna
Od 2018 r. odwiedzający Lublanę mogą pobrać bezpłatną aplikację mobilną „Lublana na wózku inwalidzkim”, która dostarcza informacji o ułatwieniach dla użytkowników wózków inwalidzkich. Aplikacja wyświetla informacje o przystosowanych obszarach miasta i ułatwia przemieszczanie się osobom z niepełnosprawnościami.
Inteligentne rozwiązania cyfrowe (w tym dostępny portal internetowy Obsługa Inicjatyw Obywatelskich) pomagają w uzyskaniu łatwiejszego i szybszego dostępu do informacji, a także dają wszystkim możliwość uczestnictwa.
Aplikacja mobilna „Lublana na wózku inwalidzkim” dostarcza odpowiednich i aktualnych informacji na temat dostępności w mieście.
Aktywne zaangażowanie osób z niepełnosprawnościami
Lublana opublikowała ostatnio Strategiczny Plan Dostępności, który uwzględnia zaangażowanie partnerów prywatnych i publicznych oraz obejmuje działania mające na celu lepsze przystosowanie miasta do 2025 roku.
Osoby z niepełnosprawnościami są bezpośrednio zaangażowane w kształtowanie polityki poprzez miejskie organy doradcze SOAKO i SVSO. SOAKO składa się z osób z niepełnosprawnościami, przedstawicieli organizacji dla osób niepełnosprawnych, architektów i urzędników miejskich. Organ doradczy wdraża inicjatywy mające na celu usuwanie barier architektonicznych i komunikacyjnych dla osób z niepełnosprawnościami i zapobieganie im. Proponuje również praktyczne rozwiązania odpowiednim organom władz miejskich.
Oprócz kształtowania polityki osoby z niepełnosprawnościami uczestniczą również w praktycznym wdrażaniu strategii politycznych. Działania te obejmują testowanie przystosowanych rozwiązań w miejscach publicznych, takich jak dotykowe oznaczenia poziome, testowe przejazdy autobusami miejskimi i testowe odczytywanie informacji ułatwiających lekturę. W ten sposób osoby z niepełnosprawnościami stają się cennymi partnerami w budowaniu miasta otwartego i dostępnego dla wszystkich.
Lublana przeprowadza regularne konsultacje z osobami z niepełnosprawnościami w ramach procesu podejmowania decyzji, aby lepiej rozumieć specyficzne usługi i działania, które mogą wspomagać integrację, autonomię i niezależne życie.
Mérida Hiszpania
Mérida to historyczne miasto w południowo-zachodniej Hiszpanii, które w 1993 roku zostało wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO ze względu na bogatą przeszłość związaną z czasami Imperium Rzymskiego. Miasto promuje dostęp do swojej kulturowej przeszłości, teraźniejszości i przyszłości dla wszystkich obywateli i nieustannie dąży do statusu miasta dla każdego.
W Méridzie realizujemy projekt transformacji miejskiej i społecznej na podstawie powszechnej dostępności. Rozumiemy, że jedyną drogą do urzeczywistnienia tego zamysłu jest promowanie niezbędnych przekształceń poprzez realizację przekrojowych działań i strategii politycznych. Tylko w ramach powszechnej dostępności i modelu społecznego możemy osiągnąć nasz cel: chcemy, aby wszyscy ludzie bez wyjątku mogli w pełni korzystać ze swoich praw obywatelskich.
Antonio Rodríguez Osuna, burmistrz Méridy
Odwiedzający ruiny i obiekty zabytkowe Méridy mogą korzystać z telefonów do skanowania interaktywnych paneli i uzyskać w ten sposób informacje audiowizualne.
Mérida podejmowała konsekwentne działania na rzecz promowania powszechnej dostępności i konsolidacji współpracy z organizacjami reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami. Miasto wykorzystało w szczególności technologie informacyjno-komunikacyjne do poprawy dostępności wydarzeń kulturalnych i obiektów historycznych.
Innowacyjne wykorzystanie ICT podczas wydarzeń kulturalnych i w obiektach historycznych
Mérida jest miastem z bogatą historią, które szanuje swoje dziedzictwo, a jednocześnie dąży do poprawy jego dostępności. Władze zwracają szczególną uwagę na poprawę dostępności wydarzeń kulturalnych i obiektów historycznych.
Aby fascynująca historia Méridy była dostępna dla większej liczby osób, miasto zainstalowało przystosowane panele interaktywne przy ruinach i obiektach zabytkowych.
Podczas festiwalu Stone and Music Festival, który odbywa się co roku w Teatrze Rzymskim, wykorzystywane są wibrujące torby, aby osoby niedosłyszące mogły cieszyć się muzyką. Ponadto organizatorzy Międzynarodowego Festiwalu Teatru Klasycznego w Méridzie współpracują z organizacją Plena inclusión (która wspiera osoby z niepełnosprawnością intelektualną lub niepełnosprawnościami rozwojowymi), fundacją ONCE (która wspiera osoby niedowidzące) oraz firmą Audiosigno (świadczącą usługi dostępności sensorycznej), aby zapewnić lepszą dostępność przedstawień i umożliwić wszystkim obcowanie z teatrem klasycznym.
Mérida wprowadziła dni bez hałasu na targu miejskim oraz podczas Orszaku Trzech Króli w czasie Bożego Narodzenia. W tych dniach muzyka jest wyłączona w określonych godzinach, aby osoby autystyczne i inne osoby z wrażliwością sensoryczną mogły uczestniczyć w tych wydarzeniach bez nadmiernych bodźców.
Osoby, które mieszkają w naszym mieście, ufają, że poprawimy ich życie, promując globalne projekty na szczeblu lokalnym i stworzymy miasto, którego dziedzictwo będzie bardziej uniwersalne, bardziej dostępne i bardziej inkluzywne. Dziedzictwo, które jest częścią życia obywateli Méridy i wszystkich odwiedzających miasto osób. To dziedzictwo, które jest żywe i którym można się cieszyć.
Antonio Rodríguez Osuna, burmistrz Méridy
Latem i podczas świąt Bożego Narodzenia dzieci mogą uczestniczyć w inkluzywnych obozach miejskich, w ramach których dziedzictwo miasta staje się bardziej dostępne. Podczas obozów dzieci są objęte specjalistyczną opieką, dzięki której mogą uprawiać sport, uczestniczyć w przedstawieniach teatralnych i wydarzeniach muzycznych oraz wziąć udział w wycieczkach z przewodnikiem. Publiczne pływalnie są obecnie przystosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami dzięki instalacji windy, a przystosowane wyposażenie zostało również zainstalowane na wielu miejskich placach zabaw.
Reprezentowanie
Kluczowe budynki publiczne w Méridzie są wyposażone w pętle magnetyczne, dzięki którym więcej osób może uczestniczyć w działaniach, forach i wydarzeniach organizowanych przez miasto. Od 2015 roku we władzach miejskich istnieje również specjalna sekcja poświęcona prawom i potrzebom osób z niepełnosprawnościami. Strategie polityczne dotyczące dostępności są skupione wokół planu inkluzywności. Plan został opracowany we współpracy z osobami z niepełnosprawnościami, ich rodzinami i stowarzyszeniami, które je reprezentują. Obejmuje również ogromne zestawienie informacji pozyskanych z testów, spotkań i rozmów. Plan został omówiony i uzgodniony między członkami administracji lokalnej. Ze 101 działań w planie inkluzywności miasto rozpoczęło realizację 50, inwestując w nie dotychczas 2,1 mln euro.
Dzięki inkluzywnym obozom miejskim dziedzictwo kulturowe Méridy jest bardziej dostępne dla dzieci. Obozy obejmują również wycieczki z przewodnikiem.
Hamburg Niemcy
Hamburg, drugie co do wielkości niemieckie miasto, przyciąga co roku miliony turystów. Jego rzeki i kanały przecina około 2500 mostów, czyniąc z niego miasto z największą liczbą mostów w Europie. Hamburg liczący 1,9 mln mieszkańców nieustannie rozwija swój krajobraz miejski, chcąc uzyskać status miasta bardziej przyjaznego dla osób z niepełnosprawnościami.
Dostępność jest prawem człowieka, jest więc ważna dla mieszkańców Hamburga i całych Niemiec. Wszędzie tam, gdzie ludzie napotykają bariery, nie mogą w pełni uczestniczyć w społeczeństwie i zostają pozbawieni niezależności. Patrząc z takiej perspektywy, dostępność jest również podstawowym elementem demokracji. Nowoczesne, ukierunkowane na przyszłość społeczeństwo demokratyczne jest inkluzywne i pozbawione barier. Tego właśnie chcemy dla Hamburga.
Ulrike Kloiber, koordynator ds. równości osób z niepełnosprawnościami z ramienia Senatu
Dostępność napędzana innowacyjnymi pomysłami
Hamburg niezmiennie kładzie silny nacisk na dostępność w ramach działań związanych z mieszkalnictwem prywatnym i dotowanym przez państwo. Port w Hamburgu, który jest jednym z największym portów na świecie, stanowi jedną z głównych atrakcji miasta i doskonały przykład świetnie przystosowanego miejsca turystycznego. Hamburg wprowadził również innowacyjne koncepcje takie jak „taksówka przyszłości” (Zukunftstaxi). Chodzi o dotacje do zeroemisyjnych taksówek, które mogą przewodzić użytkowników wózków inwalidzkich.
„Taksówka przyszłości” to ważny krok w kierunku dostępności w Hamburgu.
Aktywne zaangażowanie w życie miasta
Hamburg przyjął również skonsolidowane podejście do dostępności, które obejmuje zaangażowanie zainteresowanych stron i skoordynowane działania między sektorem publicznym i prywatnym. Jednym z przykładów jest Krajowa Grupa Robocza ds. Osób z Niepełnosprawnościami – stowarzyszenie, które łączy prawie 70 organizacji osób z niepełnosprawnościami. Grupa robocza broni praw osób z niepełnosprawnościami w różnych organach i instytucjach.
Miasto osiągnęło wiele w kwestii poprawy dostępności od szkoleń dla kierowców taksówek w zakresie obsługi klientów z niepełnosprawnościami po dostępne usługi administracyjne online.
Współpraca i aktywne zaangażowanie były kluczowymi czynnikami sukcesu Hamburga na drodze ku dostępności.
Ścieżki dla osób z niepełnosprawnościami
Hamburg dąży do powołania Instytutu na rzecz inkluzywnej edukacji, dzięki któremu osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi będą mogły uczyć się w placówkach szkolnictwa wyższego. Dodatkowo miasto ma własne przepisy – uchwałę o równości osób z niepełnosprawnościami, która, podobnie jak Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, ma na celu propagowanie niezależności i równego uczestnictwa osób z niepełnosprawnościami w życiu społecznym.
Grenoble Francja
Otoczone przez góry miasto Grenoble leżące w południowo- wschodniej Francji podjęło trwałe zobowiązanie w obszarze dostępności. Miasto zdobyło drugą nagrodę w konkursie Access City Award z 2013 roku, a w 2020 roku otrzymało tytuł „pierwszego dostępnego miasta” nadany przez francuskie stowarzyszenie osób z niepełnosprawnościami APF France handicap.
Chcemy dać każdemu szansę na uczestnictwo w kształtowaniu naszego miasta zgodnie z ideą »nic o nas bez nas«. Nasz transport publiczny jest dobrze wyposażony – nasz tramwaj był pierwszą linią tramwajową na świecie przystosowaną do obsługi osób z niepełnosprawnościami, a teraz skupiamy się na świadczeniu przystosowanych usług mieszkaniowych osobom z niepełnosprawnościami fizycznymi.
Luis Beltran-Lopez, radny odpowiedzialny za dostępność i niepełnosprawność we władzach miasta
Miasto Grenoble poczyniło duże postępy w przystosowaniu swojego transportu publicznego.
Przystosowane środki transportu umożliwiające poruszanie się po mieście
Miasto Grenoble przyjęło zdecydowane podejście do dostępności transportu. Miejskie autobusy i tramwaje zostały przystosowane. Obecnie trwają prace nad udostępnieniem przystosowanych rowerów.
Specjalna kampania uświadamiająca
Miesiąc dostępności w Grenoble obejmuje szereg wydarzeń, których celem jest podnoszenie świadomości o potrzebach i wyzwaniach osób z niepełnosprawnościami. Miasto organizuje również wyjazdy terenowe w celu oceny sytuacji w terenie. Każdego roku miasto sporządza raport na temat stanu dostępności struktur prywatnych i publicznych i prezentuje wyniki na posiedzeniu miejskiej Komisji ds. Dostępności.
Podczas spotkania miejskiej Komisji ds. Dostępności omawia się stan dostępności w Grenoble.
Grenoble stawia na dostosowanie swoich obiektów, aby sport stał się bardziej dostępny.
Poza transportem
Plan Ad’Ap, który jest realizowany do 2025 roku ma na celu przekształcenie budynków Grenoble, takich jak szkoły, centra kultury i obiekty sportowe. Dzięki temu miasto będzie mogło realizować więcej projektów sportowych. Dotychczas przystosowano ponad 40 obiektów.
Reprezentowanie w procesie podejmowania decyzji
Projekty finansowane z budżetu miejskiego są przedkładane, a następnie poddawane głosowaniu przez mieszkańców. W ten sposób powstają nowe projektu inkluzywności społecznej. Proces ten obejmuje powoływanie stowarzyszeń wspierających dzieci autystyczne, które zrezygnowały z nauki w szkole lub budowanie placów zabaw zwanych „handiparkami”. Tego rodzaju place są przeznaczone dla dzieci z niepełnosprawnością lub bez, przez co sprzyjają różnorodności od najmłodszych lat.
Uczestnictwo w konkursie Access City Award 2024
Możesz ułatwić życie osobom z niepełnosprawnościami. Weź udział w konkursie Access City Award 2024 i wyślij zgłoszenie.
Konkurs Access City Award jest organizowany przez Komisję Europejską w partnerstwie z Europejskim Forum Osób Niepełnosprawnych. Nagroda jest uznaniem dla miast za ich pracę na rzecz poprawy dostępności, w szczególności dla osób z niepełnosprawnościami.
Uczestnictwo w konkursie jest szansą na zdobycie ogólnoeuropejskiego uznania oraz wyjątkową okazją do przeglądu aktualnej sytuacji w swoim mieście. Daje również możliwość wymiany doświadczeń z innymi miastami europejskimi i pomaga osiągnąć status miejsca, w którym żyje się i które zwiedza się jeszcze lepiej.
Zwycięskie miasta otrzymują nagrodę finansową:
- 1. miejsce: 150 000 EUR;
- 2. miejsce: 120 000 EUR;
- 3. miejsce: 80 000 EUR.
W konkursie mogą wziąć udział miasta liczące więcej niż 50 tys. mieszkańców.
Proces wyboru jest podzielony na dwa etapy: etap wstępnej selekcji na szczeblu krajowym i etap ostatecznej selekcji na szczeblu europejskim. Jury krajowe w każdym kraju wybierze maksymalnie trzy miasta spośród zgłoszeń krajowych na podstawie kryteriów oceny przekazanych przez Komisję Europejską. Kandydaci wybrani w procesie wstępnej selekcji przechodzą do drugiego etapu konkursu, w którym są oceniani przez jury europejskie.
Zgłoszenie może wysłać organ administracyjny miasta liczącego ponad 50 tys. mieszkańców w jednym z państw członkowskich UE. W państwach członkowskich, w których jest tylko jedno takie miasto, w konkursie mogą wziąć udział obszary miejskie składające się z dwóch lub więcej miast, jeżeli ich łączna liczba mieszkańców przekracza 50 tys.
Ponieważ konkursu Access City Award nie może wygrać to samo miasto w dwóch kolejnych latach, miasta zwycięskie w 2023 r. nie mogą uczestniczyć w konkursie w 2024 r. Organizatorzy zachęcają wszystkie inne miasta, w tym zdobywców drugiego i trzeciego miejsca oraz wyróżnień specjalnych do ponownego udziału w konkursie.
Zgłoszenia należy wypełnić i złożyć za pomocą formularza internetowego we wskazanym terminie. W momencie rozpoczęcia okresu przesyłania zgłoszeń publikowane są wskazówki i zasady udziału w konkursie jako pomoc w przygotowaniu zgłoszenia.
Publikacje te będą dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w witrynie Access City Award 2024.
ec.europa.eu/social/accesscityaward2024
Procedura i kryteria selekcji
Jury oceni środki podjęte i planowane w następujących obszarach:
- otoczenie architektoniczne i strefy publiczne;
- transport i powiązana infrastruktura;
- informacje i komunikacja, w tym nowe technologie;
- obiekty i usługi publiczne.
Jury oceni zgłoszenia pod kątem następujących sześciu kryteriów:
- zakres działań,
- odpowiedzialność, poziom zaangażowania,
- oddziaływanie,
- jakość i trwałość rezultatów,
- udział osób z niepełnosprawnościami i odpowiednich partnerów,
- innowacje społeczne.
Zapraszamy do odwiedzania naszej witryny w celu uzyskania informacji o ostatecznych kryteriach.
Zwycięzca konkursu Access City Award w 2024 roku zostanie ogłoszony 1 grudnia 2023 r. Uroczystość wręczenia nagród jest częścią corocznej konferencji z okazji Europejskiego Dnia Osób z Niepełnosprawnościami (między 30 listopada a 1 grudnia 2023 r.).
Skontaktuj się z nami
Sekretariat konkursu Access City Award oferuje pomoc w przygotowaniu zgłoszenia. W celu uzyskania dodatkowych informacji prosimy o kontakt pod adresem: secretariat@accesscityaward.eu
Na temat tej publikacji
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2023
© Unia Europejska, 2023
Komisja Europejska wdrożyła politykę ponownego wykorzystywania swoich dokumentów zgodnie z decyzją Komisji 2011/833/UE z dnia 12 grudnia 2011 r. w sprawie ponownego wykorzystywania dokumentów Komisji (Dz.U. L 330 z 14.12.2011, s. 39). Z wyjątkiem przypadków, w których stwierdzono inaczej, ponowne wykorzystywanie tego dokumentu jest dozwolone na podstawie licencji Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY 4.0) (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0). Oznacza to, że ponowne wykorzystywanie jest dozwolone pod warunkiem odpowiedniego poinformowania o autorze oraz o wszelkich zmianach wprowadzonych w dokumencie.
W przypadku wykorzystania lub powielania elementów, które nie są własnością Unii Europejskiej, konieczne może być uzyskanie zgody bezpośrednio od właściwych podmiotów prawa autorskiego.
Zdjęcie na okładce, © iStock.com/Johan Karlsson; Page 2, © Easy-to-read.eu; Page 3, © Image by Mohamed Hassan from Pixabay; © BRO.vector/Shutterstock.com; © GoodStudio/Shutterstock.com; © Naumova Marina/Shutterstock.com; © Easy-to-read.eu; © 777 Bond vector/Shutterstock.com; Page 4, © KatyGr5/Shutterstock.com; © Image by Memed_Nurrohmad from Pixabay; © Naumova Marina/Shutterstock.com; © Image by Mohamed Hassan from Pixabay; Page 5, © GoodStudio/Shutterstock.com; © Natty_Blissful/Shutterstock.com; © GoodStudio/Shutterstock.com; © mentalmind/Shutterstock.com; © Image by Mohamed Hassan from Pixabay; Page 6, © Image by Mohamed Hassan from Pixabay; © Peter Hermes Furian/Shutterstock.com; © Artishok/Shutterstock.com; Page 7, © Artishok/Shutterstock.com; © Image by Mohamed Hassan from Pixabay; © Image by Memed_Nurrohmad from Pixabay; © Image by Mohamed Hassan from Pixabay; Page 8, © Image by OpenClipart-Vectors from Pixabay; © Image by Mohamed Hassan from Pixabay; © Image by Mohamed Hassan from Pixabay; Page 9, © Easy-to-read.eu; © Image by Memed_Nurrohmad from Pixabay; © Image by Mohamed Hassan from Pixabay; Page 10, © European Union; © iStock.com/Johan Karlsson; © Lucy Left/Shutterstock.com; © Matej Kastelic/Shutterstock.com; © Creativika Graphics/stock.adobe.com; Page 12, © European Union; Page 15, © iStock.com/Johan Karlsson; Page 16 and 18, © Elin Brännström; Page 19, © Lucy Left/Shutterstock.com; Pages 20 and 21, © Bernardo Jordano de la Torre; Page 22, © Matej Kastelic/Shutterstock.com; Page 23, © Tatjana Čampelj; Page 24, © Ljubljana by Wheelchair; Page 25, Joseph Creamer; Pages 26 and 27, © Susana Fajardo Bautista; Page 28, © canadastock/Shutterstock.com; Pages 29 and 30 © Lukas Kapfer; Page 31, © BearFotos/Shutterstock.com; Page 32, © Sylvain Frappat, © Auriane-Poillet; Page 33, © Auriane-Poillet
JAK SKONTAKTOWAĆ SIĘ Z UE
Osobiście
W całej Unii Europejskiej istnieje kilkaset centrów Europe Direct. Adres najbliższego centrum można znaleźć na stronie: european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_pl.
Telefonicznie lub pisemnie
Europe Direct to serwis informacyjny, który udziela odpowiedzi na pytania na temat Unii Europejskiej. Można się z nim skontaktować:
- dzwoniąc pod bezpłatny numer telefonu: 00 800 6 7 8 9 10 11 (niektórzy operatorzy mogą naliczać opłaty za te połączenia),
- dzwoniąc pod standardowy numer telefonu: +32 22999696,
- za pomocą formularza: european-union.europa.eu/contact-eu/write-us_pl.
WYSZUKIWANIE INFORMACJI O UE
Online
Informacje o Unii Europejskiej są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu Europa (european-union.europa.eu).
Publikacje UE
Publikacje UE można obejrzeć lub zamówić na stronie: op.europa.eu/pl/publications. Większą liczbę egzemplarzy bezpłatnych publikacji można otrzymać, kontaktując się z serwisem Europe Direct lub z lokalnym centrum dokumentacji europejskiej (european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_pl).
Prawo UE i powiązane dokumenty
Informacje prawne dotyczące UE, w tym wszystkie unijne akty prawne od 1951 r., są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu EUR-Lex (eur-lex.europa.eu).
Otwarte dane UE
Portal data.europa.eu zapewnia dostęp do otwartych zbiorów danych pochodzących z instytucji, organów i agencji UE. Dane te można pobierać i wykorzystywać bezpłatnie, zarówno do celów komercyjnych, jak i niekomercyjnych. Portal umożliwia również dostęp do wielu zbiorów danych z krajów europejskich.