Interventi tal-UE mmaniġġjati b’mod ċentrali għall-kapital ta’ riskju: jeħtieġ li jkun hemm orjentament akbar

Sommarju eżekuttiv

Il-kapital ta’ riskju jiffoka fuq il-finanzjament ta’ ditti żgħar, fi stadju bikri u innovattivi, li huma meqjusa li għandhom potenzjal kbir ta’ tkabbir. Ħafna drabi jitqies bħala katalizzatur għall-ħolqien tal-impjiegi u għat-tkabbir ekonomiku. L-Unjoni Ewropea (UE) ilha aktar minn 20 sena tipprovdi kapital ta’ riskju lil intrapriżi żgħar u medji biex tgħinhom jibdew in-negozji tagħhom. L-UE trawwem ukoll ekosistema tal-kapital ta’ riskju Ewropea sostenibbli.

Aħna ddeċidejna li neżaminaw is-swieq ta’ kapital ta’ riskju minħabba l-involviment dejjem akbar tal-UE f’dan il-qasam ta’ politika li ma konniex koprejna qabel. Awditjajna l-mod kif il-Kummissjoni qed timplimenta l-interventi mmaniġġjati b’mod ċentrali fil-qasam tal-kapital ta’ riskju. Aħna vvalutajna jekk it-tfassil ta’ dawn l-interventi kienx ġie appoġġat minn valutazzjonijiet tal-impatt u minn evalwazzjonijiet, u jekk dawn kinux ġew implimentati kif suppost. Aħna qisna wkoll jekk kienx hemm strateġija ta’ investiment komprensiva.

L-awditu kopra s-sitt interventi mmaniġġjati b’mod ċentrali, li ilhom stabbiliti mill-1998, u qies ukoll il-proposti għal strument suċċessur taħt il-qafas finanzjarju pluriennali li jmiss (2021-2027). Aħna analizzajna d-dokumentazzjoni rilevanti, u intervistajna lill-persunal tal-Kummissjoni u tal-Fond Ewropew tal-Investiment (FEI), partijiet interessati mis-settur pubbliku u dak privat kif ukoll akkademiċi. Barra minn hekk, wettaqna stħarriġiet fost maniġers ta’ fondi ta’ kapital ta’ riskju.

Aħna sibna li l-Kummissjoni kienet żiedet l-appoġġ tagħha għas-suq ta’ kapital ta’ riskju mingħajr ma kienet wettqet valutazzjoni sħiħa tal-ħtiġijiet tas-suq li kienet tkopri l-istrumenti kollha u l-kapaċità ta’ assorbiment. Sibna wkoll evidenza limitata dwar l-impatt tal-appoġġ tagħha.

L-istrateġija ta’ investiment li l-Kummissjoni użat ma kinitx komprensiva, u s-swieq ta’ kapital ta’ riskju li huma inqas żviluppati ma bbenefikaw kważi xejn mill-interventi tal-UE mmaniġġjati b’mod ċentrali.

Il-Kummissjoni u investituri oħra (pubbliċi u privati) jipparteċipaw fuq l-istess livell fil-fondi ta’ kapital ta’ riskju, fejn jaqsmu l-istess qligħ u telf (jiġifieri skont il-prinċipju pari passu). Ir-rata baxxa ta’ redditu fuq l-investiment tagħhom hija waħda mir-raġunijiet għal-livell baxx ta’ interess muri minn investituri privati fil-kapital ta’ riskju tal-UE. Filwaqt li, għall-investimenti soċjali, il-Kummissjoni diġà tippermetti li jsiru investimenti li ma jkunux pari passu, hija għadha ma analizzatx il-possibbiltà li, lill-investituri privati, iċċedilhom ir-redditu tal-UE fuq l-investimenti.

Il-FEI jimmaniġġja fondi primarjament għall-Kummissjoni, għall-Bank Ewropew tal-Investiment u għal korpi nazzjonali. Sar attur importanti fis-suq ta’ kapital ta’ riskju tal-UE. Madankollu, jeħtieġ li l-proċeduri tiegħu jiġu semplifikati, billi l-applikazzjonijiet għal fondi jistgħu jdumu aktar minn 12-il xahar biex jiġu approvati. Jeħtieġ li l-politika inizjali tal-FEI dwar l-allokazzjoni ta’ ftehimiet ta’ investiment tiġi aġġornata u mtejba. Aħna sibna li l-FEI ffaċċja diffikultajiet biex jagħlaq mandati skaduti.

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni ma tiġborx informazzjoni dwar l-ispejjeż reali li l-FEI jġarrab fl-implimentazzjoni tal-istrumenti appoġġati mill-UE. Aħna sibna li t-tariffi tal-bidu tan-negozju li l-Kummissjoni ħallset lill-FEI għat-tnedija ta’ strumenti ġodda żdiedu maż-żmien u li, minkejja s-sinerġiji jew l-għarfien espert li l-FEI seta’ akkumula matul l-aħħar żewġ deċennji, dan ma wassalx għal iffrankar. Sibna wkoll li t-tariffi ma kinux mfassla apposta kompletament biex jinċentivaw l-ilħuq tal-objettivi kumplessivi tal-fondi.

Aħna nagħmlu għadd ta’ rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni biex ittejjeb il-valur miżjud tal-interventi tal-UE fis-suq ta’ kapital ta’ riskju. Aħna nirrakkommandaw li l-Kummissjoni:

1. twettaq l-analiżijiet meħtieġa biex ittejjeb l-evalwazzjoni tal-interventi tal-UE;
2. tiżviluppa strateġija ta’ investiment li tkun komprensiva;
3. tikkomunika mal-FEI biex dan jissemplifika l-ġestjoni li jwettaq tal-interventi tal-UE.

Introduzzjoni

Il-kapital ta’ riskju jista’ jikkatalizza l-innovazzjoni, il-ħolqien tal-impjiegi u t-tkabbir ekonomiku. B’riżultat ta’ dan, suq ta’ kapital ta’ riskju vibranti jista’ jġib miegħu benefiċċji ekonomiċi diretti. Tabilħaqq, esperti u partijiet interessati fl-UE, inkluża l-Kummissjoni, jagħrfu r-rabta li teżisti bejn l-innovazzjoni, l-intraprenditorija, il-kapital ta’ riskju u t-tkabbir ekonomiku.

Kapital ta’ riskju: tip ta’ ekwità privata

Il-kapital ta’ riskju huwa tip ta’ ekwità privata li jiffoka fuq il-finanzjament ta’ ditti emerġenti żgħar, fi stadju bikri, u innovattivi, li huma meqjusa li għandhom potenzjal kbir ta’ tkabbir. Ħafna drabi dawn il-kumpaniji jibdew biss b’idea u b’mudell kummerċjali li ma jkunx ġie ttestjat, jiġifieri jkun hemm element ta’ riskju sostanzjali. Madankollu, jekk l-idea u l-mudell kummerċjali jispiċċaw jirnexxu, eventwalment dawn il-kumpaniji jistgħu jiġġeneraw redditi għoljin, li jippermettu li r-redditi fit-tul tal-kapital ta’ riskju u tal-ekwità privata jisbqu l-investimenti tradizzjonali.

Ditti emerġenti u negozji li jkunu għadhom kemm jinfetħu jeħtieġu finanzjament biex jiżviluppaw it-teknoloġija/l-innovazzjoni ġdida tagħhom. Fl-istess ħin, ma tantx ikollhom introjtu x’jirrapportaw. Għalhekk, minħabba d-diffikultà li jista’ jkollhom biex jipprovdu l-livelli ta’ kollateral meħtieġa, dawn id-ditti jistgħu jiffaċċjaw diffikultajiet ta’ aċċess għal finanzjament suffiċjenti mill-banek. L-investituri ta’ kapital ta’ riskju jimlew din id-diskrepanza tal-likwidità minħabba li huma lesti jaċċettaw aktar riskji mill-banek, minħabba l-opportunitajiet ta’ redditu, jew għal raġunijiet strateġiċi.

Kumpaniji ġodda jgħaddu minn stadji differenti ta’ żvilupp, kif jidher fil-Figura 1.

• L-istadju ta’ avvjament: il-kapital ta’ avvjament jappoġġa attivitajiet preliminari bħal riċerka dwar is-suq u dwar il-prodott jew l-iżvilupp ta’ pjan ta’ direzzjoni tan-negozju. Dan jiġi l-aktar mis-sid(ien) tan-negozju, minn investituri informali (business angels) u/jew mill-familja u l-ħbieb.
• L-istadju bikri u sussegwenti tan-negozju: aktar kapital huwa meħtieġ għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-mudell kummerċjali. Dan huwa prinċipalment l-istadju li fih jidħlu l-investituri ta’ kapital ta’ riskju. Lejn tmiem din il-fażi, il-kumpaniji li jirnexxu jibdew bil-mod jagħmlu qligħ.
• L-istadju ta’ tkabbir u ta’ espansjoni: kumpaniji li jirnexxu se jżidu d-dħul u l-qligħ. Jekk l-investituri ta’ kapital ta’ riskju jkunu investew f’dawn il-kumpaniji, huma se jibdew ifittxu li jbigħu (jew “joħorġu minn”) dawn il-kumpaniji biex jiksbu redditu fuq l-investiment tagħhom.

Sors: Il-QEA.

Normalment investimenti ta’ kapital ta’ riskju jsiru permezz ta’ fond, li huwa konsorzjament ta’ kapital minn diversi investituri (soċji akkomandanti) li jiġi mmaniġġjat minn maniġer ta’ fond (soċju solidali). Il-fondi ta’ kapital ta’ riskju jiddependu mill-prinċipju tad-diversifikazzjoni: huma għandhom skopertura wiesgħa fuq portafoll diversifikat (tipikament bejn 10 ftehimiet u 20 ftehim, ta’ investiment), li tgħin biex ir-riskji jiġu mmaniġġjati aħjar (ara l-Kaxxa 1 għall-karatteristiċi prinċipali ta’ investiment ta’ kapital ta’ riskju fl-Ewropa). L-Anness I jippreżenta l-istruttura tipika ta’ fond ta’ kapital ta’ riskju.

Il-fondi ta’ kapital ta’ riskju jistgħu joffru wkoll għarfien espert, li jintalab regolarment minn intraprendituri li jkollhom l-għan li jkabbru l-kumpanija tagħhom. Dan is-servizz siewi jista’ jkopri suġġetti bħall-irfinar ta’ strateġija u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ innovazzjoni, l-iżvilupp ta’ prodott u ta’ servizz ġdid, jew l-introduzzjoni ta’ negozju fis-suq globali. Strateġija rfinata u viżibbiltà bikrija fis-suq globali huma essenzjali għas-suċċess ta’ kumpaniji ta’ teknoloġija avvanzata u għal negozji li jkunu għadhom kemm infetħu.

Fond ta’ kapital ta’ riskju jikseb redditu ladarba jbigħ (jew “joħroġ minn”) kumpanija. Il-ħruġ isir jew permezz ta’ offerta inizjali (IPO) lill-pubbliku fis-suq tal-istokks, jew inkella permezz ta’ bejgħ tal-kumpanija lil investitur industrijali (bejgħ ta’ negozju) jew lil fond ta’ kapital ta’ riskju jew ditta ta’ ekwità privata oħra. Meta kumpanija fil-portafoll ma jifdallhiex valur, il-valur kontabilistiku tagħha jitħassar skont l-istandards applikabbli tal-kontabbiltà.

Involviment tal-Kummissjoni fis-suq ta’ kapital ta’ riskju

L-istrateġija Ewropa 2020 hija l-aġenda attwali tal-UE għat-tkabbir u l-impjiegi. Hija tenfasizza tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv bħala mod kif jingħelbu d-dgħufijiet strutturali fl-ekonomija Ewropea, jittejbu l-kompetittività u l-produttività tagħha, u tiġi sostnuta ekonomija soċjali tas-suq sostenibbli¹. Bħalma l-kapital ta’ riskju huwa katalist għall-innovazzjoni, għall-ħolqien ta’ impjiegi u għat-tkabbir ekonomiku, l-UE tipprovdi flus biex ittejjeb l-aċċess tan-negozji Ewropej fl-istadji tal-bidu u tat-tkabbir tagħhom. L-UE trawwem ukoll ekosistema tal-kapital ta’ riskju Ewropea sostenibbli fl-Ewropa².

L-interventi tal-UE jimmobilizzaw fondi privati u pubbliċi addizzjonali bħala appoġġ finanzjarju biex tiġi massimizzata l-effettività tal-baġit tal-UE. Dawn l-investimenti diretti fil-fondi ta’ kapital ta’ riskju huma ġejjin minn partijiet differenti mill-baġit tal-UE.

• Interventi mmaniġġjati b’mod ċentrali jiġu ffinanzjati minn diversi oqsma baġitarji, bħall-intrapriża, l-industrija, u r-riċerka. Il-Kummissjoni hija direttament involuta fit-tfassil u l-iżvilupp ta’ dawn l-istrumenti, tal-istrateġija ta’ investiment tagħhom u fid-determinazzjoni tal-iskala tal-kontribuzzjoni li ssir mill-UE.
• Interventi taħt ġestjoni kondiviża³, li jintużaw fil-politika ta’ koeżjoni, huma ffinanzjati mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE). Kull intervent irid jiġi implimentat fi ħdan il-qafas ta’ programm operazzjonali mmaniġġjat minn awtorità maniġerjali fi Stat Membru. L-awtorità maniġerjali hija responsabbli għat-tfassil tal-istrument finanzjarju u għad-determinazzjoni tad-daqs finanzjarju tiegħu.

Ħafna mill-fatturi strutturali li jistgħu jew jagħtu spinta jew inkella jirrestrinġu l-kapital ta’ riskju fl-Ewropa kollha għadhom prinċipalment id-dominju tal-Istati Membri. Pereżempju, il-liġijiet fiskali nazzjonali jistgħu jfixklu l-iżvilupp tas-suq ta’ kapital ta’ riskju⁴, il-liġijiet korporattivi u tax-xogħol jistgħu jostakolaw l-ingaġġ ta’ persunal, u l-ambjent regolatorju jista’ jnaqqas l-aptit tal-investituri għar-riskju u jillimita l-ġbir ta’ fondi⁵.

Is-suq ta’ kapital ta’ riskju fl-Ewropa

Mill-2012 ’il hawn kien hemm żieda kontinwa fil-ġbir ta’ fondi mill-fondi Ewropej ta’ kapital ta’ riskju. It-total ta’ fondi miġbura laħaq quċċata, wara 10 snin, ta’ EUR 11.4 biljun fl-2018. Il-livell attwali jaqbeż il-livell li kien hemm fl-2007 qabel il-kriżi. Sal-2022, huwa ppjanat li l-Kummissjoni tkun allokat aktar minn EUR 3.3 biljun għall-investimenti ta’ kapital ta’ riskju mill-2014 ’il hawn.

Kif jidher fil-Figura 2, mill-2015 sal-2017 l-aġenziji governattivi⁶ żiedu l-appoġġ tagħhom sinifikattivament għall-fondi Ewropej ta’ kapital ta’ riskju. L-appoġġ naqas fl-2018. F’termini relattivi, l-2010 u l-2011 raw l-ogħla rati ta’ finanzjament imwettaq mill-aġenziji governattivi. Fl-2018, l-aġenziji governattivi pprovdew 14 % tal-ġbir kumplessiv ta’ fondi, li huwa sehem sinifikattivament iżgħar meta mqabbel mas-sentejn preċedenti, iżda xorta waħda ogħla mil-livell li kien hemm fl-2007 qabel il-kriżi.

Sors: Data pprovduta lill-QEA mingħand Invest Europe.

Il-Figura 3 turi xejra simili fl-investmenti li saru f’kumpaniji. F’dawn l-aħħar 10 snin, żdiedu l-investimenti minn fondi Ewropej ta’ kapital ta’ riskju, u l-quċċata ntlaħqet fl-2018 f’ammont ta’ EUR 8.2 biljun. Barra minn hekk, il-livell attwali ta’ investiment jaqbeż il-livell li kien hemm fl-2007 qabel il-kriżi.

Mindu bdiet il-kriżi finanzjarja, il-valur u l-ammont ta’ ħruġ minn fondi Ewropej ta’ kapital ta’ riskju kienu relattivament stabbli. Fl-2018, il-fondi ta’ kapital ta’ riskju ħarġu minn 1 193 negozju li kienu għadhom kemm infetħu, għal valur ta’ EUR 2.0 biljun, iżda ma kienx hemm ritorn għal-livell tal-2007, ta’ qabel il-kriżi, meta l-fondi ta’ kapital ta’ riskju kienu ħarġu minn 1 629 negozju li kienu għadhom kemm infetħu, għal valur ta’ EUR 3.1 biljun. Ara l-Figura 3.

Sors: Data pprovduta lill-QEA mingħand Invest Europe.

Matul l-20 sena li l-Kummissjoni ilha tappoġġa l-fondi ta’ kapital ta’ riskju permezz tal-interventi tal-UE mmaniġġjati b’mod ċentrali, din impenjat EUR 1.7 biljun f’140 fond, li EUR 0.9 biljun minnhom kienu ġew żborżati sa nofs l-2018. Bħala medja, dawn il-fondi ta’ kapital ta’ riskju investew EUR 3 miljun u ħolqu 48 impjieg għal kull kumpanija. Dawn il-kumpaniji kienu jimpjegaw madwar 74 000 persuna fiż-żmien meta sar l-investiment.

Kif jaħdmu l-interventi tal-UE mmaniġġjati b’mod ċentrali

Il-Kummissjoni tagħti mandat lill-Fond Ewropew tal-Investiment (FEI)/Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) biex jimplimentaw interventi ta’ kapital ta’ riskju għal remunerazzjoni li dwarha jkun intlaħaq qbil. Il-Kummissjoni żżomm ir-responsabbiltà ġenerali, għajr f’każ wieħed fejn ir-responsabbiltà hija kondiviża mal-Grupp tal-BEI u korpi oħra. L-interventi tal-UE appoġġaw għadd kbir ta’ negozji li kienu għadhom kemm infetħu, u xi wħud minnhom saru atturi importanti fis-setturi tagħhom. Il-Kaxxa 2 tipprovdi eżempji tar-riskji u l-benefiċċji tal-investimenti tal-FEI taħt il-mandat tal-Kummissjoni.

L-ammont investit mill-interventi tal-UE mmaniġġjati b’mod ċentrali, b’fokus fuq il-kapital ta’ riskju, żdied sinifikattivament matul dawn l-aħħar 10 snin, billi tela’ minn EUR 33 miljun kull sena (medja għall-perjodu 1998‐2000) għal EUR 458 miljun kull sena (medja għall-perjodu 2014‐2020).

Dawn l-istrumenti tal-UE jitfasslu fuq bażi xprunata mid-domanda, li jfisser li huma jipprovdu finanzjament meta jintalbu jagħmlu dan mill-fondi ta’ kapital ta’ riskju, dment li jissodisfaw il-kriterji ta’ eliġibbiltà u jgħaddu mill-proċess ta’ diliġenza dovuta u approvazzjoni. It-Tabella 1 turi s-sitt interventi tal-UE b’fokus fuq il-kapital ta’ riskju li għandhom ġestjoni ċentrali b’dan il-mod⁷.

Tabella 1

Interventi tal-UE mmaniġġjati b’mod ċentrali b’fokus fuq il-kapital ta’ riskju

Sors: Il-QEA, adattat mill-bażi ġuridika.

Fl-2015, il-leġiżlaturi tal-UE adottaw regolament li jistabbilixxi l-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi (FEIS) (ara l-Anness II). Il-Kummissjoni fdat lill-BEI bil-ġestjoni tal-FEIS, u mbagħad il-BEI ddelega parti minnha lill-FEI¹⁵. Il-FEIS tnieda biex jipprovdi kapaċità ta’ rfigħ tar-riskji, iffaċilitat minn garanzija ta’ EUR 16-il biljun mill-baġit tal-UE u EUR 5 biljun mir-riżorsi proprji tal-BEI sabiex jippermetti lill-Grupp tal-BEI (il-BEI u l-FEI) iforni finanzjament addizzjonali. Il-FEIS se jipprovdi finanzjament ta’ kapital ta’ riskju ta’ EUR 2 320 miljun u b’hekk huwa l-akbar mis-sitt programmi¹⁶.

F’April 2018, il-Kummissjoni niedet il-programm pan-Ewropew ta’ fond ta’ fondi. Flimkien mal-FEI, hija għażlet sitt fond ta’ fondi Ewropej, li minnhom tnejn diġà għandhom ftehimiet iffirmati. Fond ta’ fondi huwa konsorzjament ta’ kapital ipprovdut minn bosta sħab għall-investiment f’fondi ta’ kapital ta’ riskju, li min-naħa tagħhom jinvestu f’negozji li jkunu għadhom kemm jinfetħu. Din l-istruttura tippermetti diversifikazzjoni usa’ tar-riskju, iżda żżid saff addizzjonali ta’ amministrazzjoni. Ammont li jilħaq EUR 343 miljun huwa disponibbli mill-interventi mmaniġġjati b’mod ċentrali, b’EUR 67 miljun oħra mir-riżorsi propji tal-FEI. Is-sitt fond ta’ fondi huma mistennija jiġbru EUR 1.7 biljun oħra minn investituri oħra (pubbliċi jew privati), bil-għan li jikkatalizzaw investimenti ta’ EUR 6.5 biljun f’kumpaniji li jkunu għadhom kemm jinfetħu.

F’Ġunju 2018, il-Kummissjoni ppubblikat il-proposta tagħha għall-intervent suċċessur imsejjaħ “InvestEU”¹⁷, bħala parti mill-pakkett ta’ proposti għall-qafas finanzjarju pluriennali li jmiss (2021-2027).

Ir-rwol tal-Fond Ewropew tal-Investiment

Il-FEI jappoġġa intermedjarji finanzjarji li jipprovdu finanzjament lill-SMEs madwar l-Ewropa. L-azzjonisti prinċipali tiegħu huma l-BEI (58.6 % tal-kapital), l-UE irrappreżentata mill-Kummissjoni (29.7 %) u partijiet interessati oħra fosthom banek pubbliċi u privati kif ukoll istituzzjonijiet finanzjarji¹⁸. Huwa jimplimenta interventi ta’ kapital ta’ riskju f’isem oħrajn, bħall-UE, il-BEI (taħt il-mandat tar-Riżorsi tal-Kapital ta’ Riskju (RCR)), l-awtoritajiet nazzjonali jew reġjonali, u investituri privati. Il-Figura 4 tagħti stampa ġenerali ta’ kif joperaw l-istrumenti ta’ kapital ta’ riskju appoġġati mill-UE, u tar-rwol tal-FEI.

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-FEI.

Il-FEI sar wieħed mill-akbar atturi fis-suq Ewropew ta’ kapital ta’ riskju. Fl-2018, il-FEI waħdu ffirma ftehimiet ma’ fondi ta’ kapital ta’ riskju b’impenn li jinvesti EUR 1.4 biljun.

Ambitu u approċċ tal-awditjar

Aħna ddeċidejna li neżaminaw is-swieq ta’ kapital ta’ riskju minħabba l-involviment dejjem akbar tal-UE f’dan il-qasam ta’ politika li ma konniex koprejna qabel. Evalwajna jekk il-Kummissjoni kinitx qed tagħmel użu tajjeb mill-istrumenti ta’ kapital ta’ riskju tagħha billi eżaminajna jekk:

1. il-Kummissjoni wettqitx evalwazzjonijiet ex ante, interim u ex post ta’ kwalità tajba;
2. l-istrateġija ta’ investiment li permezz tagħha l-UE wasslet l-assistenza tagħha kinitx komprensiva;
3. l-istrumenti tal-UE ġewx implimentati kif suppost mill-FEI.

Aħna nistennew li r-rapport tagħna jgħin lill-Kummissjoni biex timplimenta l-politika tagħha b’mod aktar effiċjenti u effettiv. Meta vvalutajna l-adegwatezza tat-tfassil tal-interventi, aħna kkonċentrajna fuq il-perjodu 2014-2020. Għall-aspetti l-oħra, aħna ħadna inkunsiderazzjoni l-interventi kollha tal-UE mmaniġġjati b’mod ċentrali mill-1998 ’il quddiem. Fejn applikabbli, qisna wkoll l-abbozz tal-programm InvestEU għall-perjodu 2021-2027.

Biex niġbru evidenza għall-awditjar, aħna analizzajna d-dokumentazzjoni rilevanti, inkluż kampjun li jiddokumenta l-proċess li jintuża mill-FEI għall-għażla ta’ fondi ta’ kapital ta’ riskju. Aħna intervistajna wkoll persunal mill-Kummissjoni, mill-FEI, mill-Banque Publique d’Investissement ta’ Franza u minn Invest Europe¹⁹, kif ukoll akkademiċi u maniġers ta’ fondi. Barra minn hekk, għamilna żjarat lil assoċjazzjonijiet ta’ kapital ta’ riskju u assoċjazzjonijiet li kienu għadhom kemm jinftetħu, banek promozzjonali, ministeri u fondi ta’ kapital ta’ riskju fid-Danimarka u fl-Italja. Fl-aħħar nett, wettaqna żewġ stħarriġiet fost maniġers ta’ fondi ta’ kapital ta’ riskju.

Osservazzjonijiet

Dgħufijiet fl-evalwazzjonijiet ex ante u ex post

Qabel tniedi intervent ġdid, il-Kummissjoni trid twettaq evalwazzjoni ex ante u/jew valutazzjoni tal-impatt, li tinkludi analiżi tal-ħtiġijiet tas-suq. Jenħtieġ li l-evalwazzjoni u l-valutazzjoni janalizzaw ukoll l-istruttura u l-ħtiġijiet ta’ finanzjament tal-kumpaniji mmirati mill-istrument, kif ukoll is-sorsi disponibbli ta’ finanzjament. Billi tuża din l-informazzjoni, il-Kummissjoni tista’ tistma d-diskrepanza tal-likwidità u tiddetermina l-iskala xierqa tal-appoġġ tagħha għas-suq ta’ kapital ta’ riskju.

L-objettiv prinċipali tal-interventi kollha tal-UE mill-1998 ’il hawn kien li jittejjeb l-aċċess tan-negozji, b’mod partikolari l-SMEs, għall-finanzjament permezz ta’ appoġġ għall-intraprenditorija u l-innovazzjoni. Għal kull intervent, il-Kummissjoni hija mistennija twettaq evalwazzjonijiet interim u/jew ex post biex tivvaluta l-effettività tal-intervent.

L-interventi ma kinux ibbażati fuq valutazzjoni xierqa tal-ħtiġijiet tas-suq

Aħna eżaminajna jekk u kif il-Kummissjoni kienet iddeterminat u kkwantifikat id-diskrepanza tal-likwidità għall-interventi fil-perjodu ta’ programmazzjoni attwali (2014-2020). Eżaminajna wkoll jekk dan kienx sar kemm fuq livell aggregat tal-UE kif ukoll fuq livell tal-Istati Membri. Fl-aħħar nett, aħna analizzajna jekk kinitx ġiet stabbilita diskrepanza tal-likwidità għall-fażijiet differenti fiċ-ċiklu tal-ħajja ta’ kumpanija (ara l-Figura 1).

Aħna sibna li, għalkemm il-Kummissjoni kienet wettqet evalwazzjonijiet ex ante u valutazzjonijiet tal-impatt u għalkemm kienet analizzat il-ħtiġijiet tas-suq billi ħarset lejn il-provvista u d-domanda, il-kwantifikazzjoni tad-diskrepanza tal-likwidità ma kinitx komprensiva. Dan kien prinċipalment minħabba n-nuqqas ta’ data. Il-Kummissjoni osservat ukoll li fid-dokumentazzjoni akkademika ma hemmx qbil dwar jekk il-livelli baxxi ta’ investimenti ta’ kapital ta’ riskju meta mqabbla mal-PDG fil-biċċa l-kbira mill-Istati Membri tal-UE humiex, b’mod predominanti, problema ta’ provvista jew problema ta’ domanda, jiġifieri jekk hemmx provvista insuffiċjenti ta’ kapital ta’ riskju jew jekk hemmx għadd insuffiċjenti ta’ kumpaniji li fihom jista’ jsir investiment²⁰.

Pereżempju, fl-2011 il-Kummissjoni wettqet evalwazzjoni ex ante u valutazzjoni tal-impatt tal-Faċilità ta’ Ekwità għat-Tkabbir (EFG) immaniġġjat b’mod ċentrali. Aħna sibna li l-istudju ta’ bażi li sar f’isem il-Kummissjoni ma spjegax ir-raġunament wara l-istima li wettaq tad-diskrepanza tal-likwiditಹ.

Għal dak li jirrigwarda strument ieħor immaniġġjat b’mod ċentrali, il-Faċilità ta’ Ekwità InnovFin (IFE), aħna sibna li l-valutazzjoni li saret fl-2013 kienet twettqet biss wara t-tressiq tal-proposta leġiżlattiva u wara li l-Kummissjoni, il-Parlament u l-Kunsill kienu diġà ddiskutew baġit indikattiv.

Sibna wkoll li meta l-FEIS tnieda fl-2015, il-Kummissjoni ma wettqitx evalwazzjoni ex ante komprensiva jew valutazzjoni tal-impatt tad-diskrepanza tal-likwidità jew tal-ħtiġijiet tas-suq. Hija lanqas ma wettqet din il-valutazzjoni fl-2017, meta l-garanzija tal-UE żdiedet b’EUR 10 biljun (għal EUR 26 biljun) u l-perjodu ta’ investiment ġie estiż mill-31 ta’ Lulju 2019 sal-31 ta’ Diċembru 2020²².

Fl-2015 ukoll, twettqet valutazzjoni speċifika f’isem il-Kummissjoni biex tiġi esplorata l-possibbiltà li tintuża struttura ta’ fond ta’ fondi²³. Abbażi ta’ intervisti ma’ 105 maniġers ta’ fondi ta’ kapital ta’ riskju, il-valutazzjoni wriet li kien hemm diverġenza ta’ opinjonijiet dwar l-istat u l-ħtiġijiet tas-suq ta’ kapital ta’ riskju. Meta għamlet ir-rakkomandazzjoni dwar id-daqs finanzjarju tal-fond ta’ fondi li kellu jinħoloq, il-valutazzjoni la kkwantifikat id-diskrepanza tal-likwidità u lanqas ma indirizzat il-kwistjoni ta’ assorbiment.

Il-Kummissjoni diġà wettqet l-evalwazzjoni ex ante/valutazzjoni tal-impatt tagħha għall-interventi ta’ kapital ta’ riskju suċċessuri taħt il-programm InvestEU li jmiss għall-perjodu 2021-2027 li riesaq. Madankollu, għal darb’oħra, id-diskrepanza tal-likwidità ma ġietx ikkwantifikata.

Fil-fehma tagħna, iż-żieda fir-riżorsi baġitarji għall-fondi ta’ kapital ta’ riskju (ara t-Tabella 1) mingħajr kwantifikazzjoni xierqa tad-diskrepanza tal-likwidità tista’ twassal għar-riskju li dawn il-fondi ma jkunux jistgħu jiġu assorbiti (ara l-Kaxxa 3).

Evidenza insuffiċjenti tal-impatt tal-interventi tal-UE

Aħna eżaminajna jekk l-evalwazzjonijiet interim u ex post preċedenti kinux urew l-effettività tal-appoġġ tal-UE lejn il-kapital ta’ riskju. Evalwazzjonijiet interim u ex post xierqa jipprovdu informazzjoni siewja għat-tfassil ta’ strumenti ġodda.

Minn mindu bdiet tappoġġa l-kapital ta’ riskju, il-Kummissjoni ppreżentat sitt evalwazzjonijiet ta’ nofs it-terminu u żewġ evalwazzjonijiet finali. Normalment, l-evalwazzjonijiet irrapportaw dwar l-outputs u r-riżultati bħal pereżempju l-għadd ta’ fondi ta’ kapital ta’ riskju appoġġati, jew l-għadd ta’ kumpaniji li fihom kienu ġew investiti fond ta’ kapital ta’ riskju appoġġati mill-UE. Madankollu, l-evalwazzjonijiet ma analizzawx l-impatt tal-intervent tal-UE fuq l-industrija tal-kapital ta’ riskju jew l-effetti ekonomiċi tiegħu (bħat-tkabbir, l-innovazzjoni, jew l-impjiegi li nżammu u li nħolqu).

Iż-żewġ evalwazzjonijiet ex post twettqu kmieni wisq. Pereżempju, l-evalwazzjoni finali li tkopri l-Faċilità għall-SMEs Innovattivi u b’Rata Għolja ta’ Tkabbir nħarġet fl-2011. Madankollu, il-FEI seta’ japprova ftehimiet ta’ sħubija limitata ma’ fondi ta’ kapital ta’ riskju sal-2013 – u b’hekk dawn kellhom ħames snin biex jinvestu f’kumpaniji.

L-evalwazzjoni interim tal-GIF u l-evalwazzjonijiet ex post tal-ESU 1998 u tal-ESU 2001 iddgħajfu minħabba d-disponibbiltà limitata tad-data.

• L-istrumenti bikrin Il-Faċilità Ewropea għall-Bidu ta’ Negozju Teknoloġiku 1998 u l-Faċilità Ewropea għall-Bidu ta’ Negozju Teknoloġiku 2001 ma kellhomx indikaturi tal-prestazzjoni. L-evalwazzjoni ex post ta’ dawn l-istrumenti rrakkomandat l-użu ta’ indikaturi tal-prestazzjoni mfassla tajjeb.
• Għalkemm il-bażi ġuridika tal-istrument GIF stabbiliet indikaturi u miri, dawn kienu prinċipalment relatati mal-outputs. Għalhekk, għal darb’oħra l-evalwazzjoni interim li kienet tkopri l-istrument GIF irrakkomandat li jiġu żviluppati indikaturi tar-riżultati u tal-impatt, biex ikun hemm lok għal evalwazzjoni finali tal-effettività. Il-Kummissjoni żiedet indikaturi, iżda l-evalwazzjoni finali ma setgħetx tibbaża fuqhom billi din twettqet fi żmien sena mill-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu.

L-evalwazzjonijiet serrħu l-aktar fuq metodi kwalitattivi bħal intervisti u stħarriġ. Filwaqt li l-informazzjoni li nġabret kienet utli, din ma kinitx ikkorroborata minn metodi kwantitattivi.

L-evalwazzjonijiet interim u finali mwettqa mill-Kummissjoni ma analizzawx ix-xenarju kontrofattwali. L-evalwaturi ma vvalutawx l-ammont ta’ impjiegi li kienu nħolqu jew li kienu nżammu mill-kumpaniji li kienu bbenefikaw mill-finanzjament tal-kapital ta’ riskju meta mqabbel mal-għadd teoretiku li seta’ jinħoloq kieku mingħajr il-finanzjament.

Fl-2011, proġett ta’ riċerka ffinanzjat mill-UE²⁵ wettaq din l-analiżi kontrofattwali, li qieset il-kapital ta’ riskju mis-sorsi kollha, (mhux biss mill-UE), kif ukoll minn kumpaniji provenjenti minn seba’ Stati Membri u pajjiż terz wieħed. L-analiżi kkonkludiet li s-sejbiet ġeneralment sostnew l-opinjoni li l-investituri ta’ kapital ta’ riskju kellhom effett pożittiv konsiderevoli fuq it-tkabbir u l-produttività tad-ditti kif ukoll fuq il-prestazzjoni tal-investiment u tal-innovazzjoni. Skont l-istudju, l-investituri ta’ kapital ta’ riskju għenu biex il-kumpaniji fil-portafoll tagħhom ikollhom prestazzjoni aħjar minn ta’ ditti li ma kellhomx appoġġ ta’ kapital ta’ riskju, anke waqt il-kriżi finanzjarja fil-perjodu 2008-2009. Huma pprovdew ir-riżorsi u l-kompetenzi meħtieġa lid-ditti fil-portafoll tagħhom biex dawn jaġġustaw malajr mill-ġdid l-offerta tagħhom tal-prodott/fuq is-suq waqt il-kriżi globali.

Fuq nota pożittiva, il-FEI ppubblika sensiela ta’ dokumenti ta’ ħidma dwar il-kontribuzzjoni ekonomika mwettqa mill-investimenti appoġġati mill-FEI u l-prestazzjoni tan-negozji appoġġati li jkunu għadhom kemm infetħu²⁶, inkluża analiżi kontrafattwali. L-unika osservazzjoni hija li d-dokumenti eżaminaw l-investimenti kollha ta’ kapital ta’ riskju tal-FEI – u mhux biss dawk appoġġati mill-UE.

Fir-rigward tal-istrumenti fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, il-Kummissjoni stabbiliet indikaturi tar-riżultati u tal-impatt għall-EFG, għall-IFE, u għall-FEIS. Fir-rigward tal-EFG u tal-IFE, ġew stabbiliti miri għall-indikaturi kollha għajr il-fatturat u l-għadd ta’ impjegati tal-kumpaniji benefiċjarji (ara t-Tabella 2). Barra minn hekk, il-miri għall-IFE mhumiex relatati biss mal-kapital ta’ riskju iżda jikkombinaw il-kapital ta’ riskju u l-appoġġ ta’ finanzjament b’dejn, li jagħmilha diffiċli li tiġi evalwata l-prestazzjoni ta’ kull strument.

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq il-leġiżlazzjoni u fuq id-dokumenti tal-Kummissjoni.

L-evalwazzjoni interim tal-FEIS irrakkomandat li jiġi ċċarat l-impatt tal-inizjattiva fuq is-suq finanzjarju u, b’mod partikolari, l-effett fuq il-falliment tas-suq u l-possibilità ta’ esklużjoni billi jintużaw xenarji kontrofattwali. L-evalwazzjoni interim irrikonoxxiet l-isforzi attwali tal-Grupp tal-BEI biex jittestja dawn l-istrateġiji għall-prodotti tal-FEIS, b’mod partikolari fit-twaqqif tal-infrastruttura tad-data meħtieġa²⁷.

Il-Kummissjoni ma kellhiex strateġija ta’ investiment komprensiva

It-titjib tal-aċċess għall-finanzjament li jingħata lil negozji permezz ta’ suq pan-Ewropew ta’ kapital ta’ riskju jirrikjedi strateġija ta’ politika u ta’ investiment li tkun koerenti u komprensiva u li, fost l-oħrajn, għandha l-għan li tappoġġa swieq inqas żviluppati, tnaqqas id-dipendenza fuq is-settur pubbliku u tissemplifika l-interventi.

Approċċ abbażi tad-domanda ma jiffavorixxix l-iżvilupp ta’ swieq jew setturi ta’ kapital ta’ riskju inqas żviluppati

Biex nivvalutaw l-istrateġija ta’ investiment li ntużat mill-Kummissjoni, aħna analizzajna s-sitwazzjoni attwali f’termini tal-pajjiżi fejn il-fondi ta’ kapital ta’ riskju appoġġati mill-UE u l-kumpaniji benefiċjarji kienu domiċiljati, l-istadji ta’ żvilupp, u s-setturi ta’ attività.

Swieq ta’ kapital ta’ riskju li kienu sottożviluppati ma bbenefikaw kważi xejn mill-interventi tal-UE mmaniġġjati b’mod ċentrali

Minn mindu l-Kummissjoni bdiet l-attività tagħha ta’ kapital ta’ riskju fl-1998, l-allokazzjoni tal-finanzjament min-naħa tagħha kienet fuq il-bażi tal-mertu tal-proġetti, u ma kinitx immotivata mil-lok ġeografiku tal-fondi ta’ kapital ta’ riskju jew mis-settur tal-investiment.

Mingħajr strateġija li tiżgura l-allokazzjoni ta’ investiment adegwat lil swieq sottożviluppati, huma jistgħu jirċievu inqas appoġġ. Dan ir-riskju ġie kkonfermat mill-evalwazzjonijiet ex ante/valutazzjonijiet tal-impatt li l-Kummissjoni wettqet dwar l-interventi tagħha fil-perjodu 2014-2020 (IFE u EFG), li indikaw konċentrazzjoni għolja ta’ investimenti ta’ kapital ta’ riskju f’ċerti Stati Membri.

Aħna sibna li, fi tmiem Ġunju 2018, iż-żewġ Stati Membri bl-ogħla reġistrazzjoni ta’ fondi ta’ kapital ta’ riskju appoġġati mill-UE kienu Franza u l-Italja, b’20 % u 14 % tal-għadd totali ta’ fondi, rispettivament. Dawn il-pajjiżi kienu segwiti mil-Lussemburgu, ir-Renju Unit, in-Netherlands, il-Ġermanja u l-Finlandja. Fi 12-il Stat Membru, ma twettaq l-ebda investiment ta’ fond ta’ kapital ta’ riskju appoġġat mill-UE (ara l-Figura 5).

Ir-reġim regolatorju applikabbli huwa wieħed mill-fatturi li l-maniġers ta’ fondi jieħdu inkunsiderazzjoni meta jiddeċiedu fejn jirreġistraw fond ta’ kapital ta’ riskju. Skont stħarriġ²⁸ li twettaq mill-FEI, il-maniġers ta’ fondi talbu biex jingħata appoġġ lil fondi pan-Ewropej, aktar investimenti transfruntiera, u armonizzazzjoni tal-oqfsa legali u tas-sistemi fiskali.

Sors: Il-QEA, ibbbażat fuq data tal-FEI.

Fondi ta’ kapital ta’ riskju jistgħu jew jinvestu biss f’kumpaniji li jinsabu fil-pajjiż tar-reġistrazzjoni tagħhom, jew inkella jkollhom fokus fuq bosta pajjiżi. Sat-30 ta’ Ġunju 2018, 42 % tal-fondi ta’ kapital ta’ riskju appoġġati mill-UE kienu ffukati fuq bosta pajjiżi.

F’termini tal-ammonti li l-fondi ta’ kapital ta’ riskju appoġġati mill-UE kienu investew f’kumpaniji, il-Figura 6 turi li l-Istati Membri li kienu attraenti għall-kapital ta’ riskju²⁹ bbenefikaw l-aktar mill-interventi tal-UE. Franza, il-Ġermanja u r-Renju Unit jispikkaw peress li jirrappreżentaw 50 % ta’ dawn l-investimenti. Peress li dawn l-Istati Membri huma l-akbar ekonomiji tal-UE, il-konċentrazzjoni fuqhom ma tgħinx biex jitrawwem suq Ewropew ta’ kapital ta’ riskju.

Sa nofs l-2018, l-ebda fond ta’ kapital ta’ riskju appoġġat mill-UE u mmaniġġjat b’mod ċentrali ma kien investa f’Ċipru, f’Malta, fis-Slovenja jew fis-Slovakkja, u l-investimenti li kienu saru fil-Bulgarija, fiċ-Ċekja, fl-Ungerija, fil-Polonja jew fir-Rumanija kienu limitati biss (EUR 29 miljun b’kollox).

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-FEI.

L-analiżi li wettaqna tad-data tagħti x’tifhem li l-allokazjoni tal-assistenza abbażi tad-domanda tiffavorixxi s-swieq ta’ kapital ta’ riskju li huma l-aktar żviluppati. Dan ma jikkontribwix bis-sħiħ għall-għan iddikjarat tal-UE li jitrawwem suq pan-Ewropew ta’ kapital ta’ riskju, u lanqas għal xi wħud mill-prijoritajiet imsemmijin fil-ftehimiet ta’ delega. Pereżempju, għat-tliet strumenti ta’ ekwità l-aktar reċenti (jiġifieri l-EFG, l-IFE, il-FEIS) il-bażi ġuridika dejjem tagħmel referenza għall-appoġġ tal-iżvilupp tal-kapital ta’ riskju fil-livell tal-UE. Minbarra dan, l-Artikolu 2 tal-ftehim ta’ mandat tal-GIF jiddikjara li l-objettiv tal-faċilità huwa t-tnaqqis tad-differenza bejn l-ekwità u s-suq tal-kapital ta’ riskju bil-ħsieb li jittejjeb is-suq tal-kapital ta’ riskju tal-UE. Bosta evalwazzjonijiet tal-interventi tal-UE mwettqa mill-Kummissjoni jew f’isimha kkritikaw l-approċċ ta’ allokazzjoni abbażi tad-domanda u rrakkomandaw li dan jiġi sostitwit b’approċċ aktar proattiv.

Pereżempju, il-valutazzjoni tal-impatt tal-2018 għall-programm suċċessur InvestEU (perjodu 2021-2027) tirrakkomanda l-ibbilanċjar tal-approċċ abbażi tad-domanda fil-livell ta’ operazzjonijiet individwali permezz ta’ verifikazzjoni aktar rigoruża tal-konformità mal-objettivi ta’ politika. Il-Kummissjoni ma speċifikatx kif dan il-bilanċ ikun jinkiseb fil-prattika jew kif ikun jaffettwa l-approċċ abbażi tad-domanda.

Il-ħtiġijiet ta’ finanzjament ma ġewx ikkwantifikati skont l-istadju ta’ żvilupp jew is-settur ta’ attività

Matul l-20 sena li matulhom il-Kummissjoni ilha tappoġġa l-fondi ta’ kapital ta’ riskju permezz tad-diversi interventi tagħha mmaniġġjati b’mod ċentrali, hija investiet f’SMEs fi stadji differenti ta’ żvilupp. Il-Figura 7 turi kemm mill-EUR 4.6 biljun investiti mill-fondi ta’ kapital ta’ riskju appoġġati mill-UE, f’dan il-perjodu, intuża f’kull stadju ta’ żvilupp tal-kumpaniji.

Sors: Il-QEA, ibbbażat fuq data tal-FEI.

L-istadji bikrin (jiġifieri l-istadju ta’ avvjament u dak tal-bidu) jirrappreżentaw 56 % tal-investiment totali. Normalment, il-fondi ta’ kapital ta’ riskju jinvestu f’aktar kumpaniji fi stadju bikri ta’ tkabbir, pjuttost milli fl-istadji ta’ wara. Minkejja dan, l-ammonti medji li jiġu investiti għal kull SME huma aktar baxxi fl-istadji bikrin. Bħala medja, il-fondi ta’ kapital ta’ riskju appoġġati mill-UE investew EUR 1.36 miljun u EUR 2.56 miljun għal kull SME fl-istadju ta’ avvjament u tal-bidu, rispettivament, filwaqt li l-medja tal-investimenti fl-istadji tat-tkabbir u tal-akkwiżizzjoni³⁰ kienet tammonta għal EUR 4.82 biljun u EUR 7.16-il biljun għal kull SME, rispettivament.

Fl-istħarriġ li wettaqna, 68 % tal-maniġers ta’ fondi ta’ kapital ta’ riskju li wieġbu kienu jqisu li l-parteċipazzjoni pubblika fil-kapital ta’ riskju kienet meħtieġa l-aktar għal investimenti fl-istadji tal-avvjament u tal-bidu.

F’dak li għandu x’jaqsam mad-distribuzzjoni settorjali, kumpaniji li joperaw fis-settur tal-kompjuters u tal-elettronika għall-konsumaturi u fix-xjenzi tal-ħajja jirrappreżentaw aktar minn 50 % tal-investimenti totali magħmula mill-fondi ta’ kapital ta’ riskju appoġġati mill-UE (ara l-Figura 8).

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-FEI.

Għalkemm l-UE investiet fi stadji ta’ żvilupp u f’setturi ta’ attività differenti, l-allokazzjoni ta’ fondi ma kinitx ibbażata fuq analiżi bir-reqqa tal-provvista u d-domanda fis-suq Ewropew ta’ kapital ta’ riskju. L-evalwazzjonijiet ex ante tal-Kummissjoni ma kienx fihom data dwar id-diskrepanza tal-likwidità għall-istadji ta’ żvilupp jew is-setturi ta’ attività differenti (ara l-paragrafu 36).

Aħna nosservaw li fil-valutazzjoni tal-impatt tagħha għal InvestEU (perjodu 2021-2027), il-Kummissjoni ssuġġeriet li l-istrumenti ta’ ekwità jistgħu jkunu mmirati fuq bażi settorjali u abbażi taċ-ċiklu tal-ħajja ta’ kumpanija (abbażi ta’ analiżi tad-diskrepanza tal-likwidità)³¹. Il-valutazzjoni mkien ma ssemmi l-immirar jew l-analiżi skont l-Istat Membru.

Is-suq ta’ kapital ta’ riskju tal-UE mhuwiex attraenti biżżejjed għall-investituri privati

Jenħtieġ li l-interventi appoġġati mill-UE jindirizzaw il-fallimenti tas-suq jew, b’mod aktar speċifiku, dawk li – biex josservaw il-prinċipju tas-sussidjarjetà u jiksbu valur miżjud – l-Istati Membri ma jistgħux jindirizzaw waħedhom³². L-objettiv aħħari ta’ intervent pubbliku huwa li jattira investituri privati sabiex jiġi żviluppat suq sostenibbli ta’ kapital ta’ riskju. Aħna eżaminajna jekk il-Kummissjoni rnexxilhiex tħeġġeġ lil investituri pubbliċi u privati oħra biex jipprovdu fondi flimkien mal-UE. L-evalwazzjoni ex ante tal-IFE li twettqet fl-2013 enfasizzat ir-redditi baxxi bħala waħda mir-raġunijiet prinċipali għan-nuqqas ta’ interess minn investituri privati fil-kapital ta’ riskju: Apparti mill-perjodu tal-bużżieqa tad-dot.com mill-1997 sal-2000, ir-redditu annwali medju għall-fondi Ewropej ta’ kapital ta’ riskju kien inqas minn 10 %, u matul l-10 snin li għaddew, negattiv, fejn lanqas il-prestazzjoni tal-fondi li kellhom l-aħjar ġestjoni ma kienet għolja biżżejjed biex twassal ir-redditi li l-investituri istituzzjonali kienu qed ifittxu³³.

Sabiex l-intervent tal-UE jkun konsistenti mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, il-Kummissjoni stabbiliet miri minimi għas-sehem ta’ investimenti privati fil-fondi ta’ kapital ta’ riskju appoġġati mill-UE. Dawn il-miri ġew stabbiliti f’livell ta’ 50 % għall-istrumenti bikrin bħall-ESU 1998 u l-ESU 2001, iżda mbagħad tnaqqsu għal 30 % fl-interventi tal-perjodu 2014-2020. Dan huwa saħansitra aktar importanti peress li l-Kummissjoni tqis li l-investimenti ta’ riskju proprju mill-FEI/BEI u minn banek promozzjonali huma indipendenti u privati. Mill-bqija, il-Kummissjoni ma stabbilietx xi miri għall-parteċipazzjoni tas-settur privat.

Il-Kummissjoni ma stabbilietx il-kisba ta’ redditi għoljin bħala objettiv għall-interventi tagħha, u lanqas ma talbet lill-FEI jagħmel qligħ bil-fondi tal-UE. Madankollu, skont il-leġiżlazzjoni u l-ftehimiet ta’ delega, il-FEI jeħtieġ japplika l-prinċipju pari passu, skont liema investituri pubbliċi u privati jipparteċipaw fuq livell indaqs fil-fondi ta’ kapital ta’ riskju, u jaqsmu l-istess qligħ u telf. L-attirar ta’ investituri privati, li huwa essenzjali għal suq sostenibbli ta’ kapital ta’ riskju, huwa possibbli biss jekk l-investimenti jiġġeneraw redditi għoljin.

Skont ir-rapporti finanzjarji tal-2017, l-ESU 1998 investiet EUR 101 miljun, u kellha telf nett globali ta’ EUR 12-il miljun minn meta bdiet. Toħroġ stampa simili mill-portafolli mwettqa tal-ESU 2001 u tal-GIF (dawk li diġà tħassru jew inbiegħu). L-ESU 2001 irrapportat telf nett realizzat ta’ EUR 82 miljun fuq l-ammont ta’ EUR 207 miljun investiti, u l-GIF telf ta’ EUR 88 miljun fuq ammont ta’ EUR 470 miljun³⁴. Dawn l-aħħar żewġ strumenti għad għandhom parti sinifikanti mill-investiment tagħhom fil-portafolli tagħhom (ESU 2001: 31 %; GIF: 64 %). Għadu kmieni wisq biex tkun tista’ tiġi pprovduta data sinifikanti għall-interventi aktar reċenti tal-UE [ara t-Tabella 3].

Uħud mill-evalwazzjonijiet finali u interim li l-Kummissjoni wettqet tal-programmi mmaniġġjati b’mod ċentrali ddikjaraw li l-prinċipju pari passu ma rnexxilux jistimula, jew kien ostaklu biex jiġi stimulat, l-investiment privat. Evalwazzjoni oħra (l-evalwazzjoni ex ante tal-2011 dwar l-EFG) ma waslet għall-ebda konklużjoni dwar jekk il-prinċipju pari passu kellux jiġi abbandunat, u ppostponiet id-deċiżjoni għal wara t-twettiq ta’ valutazzjoni dettaljata tas-suq. Fiż-żmien meta sar l-awditu, il-Kummissjoni kienet għadha ma wettqitx din il-valutazzjoni. Il-Kummissjoni tippermetti li jsiru investimenti pari passu biss f’każ ta’ investimenti soċjali taħt it-Tieqa għall-SMEs tal-FEIS.

Wieħed mill-argumenti li l-Kummissjoni tuża għall-applikazzjoni tal-prinċipju pari passu huwa li, inkella, ikun hemm riskju li l-investiment jitqies bħala għajnuna mill-Istat. Għajnuna inkompatibbli mill-Istat li tingħata mill-Istati Membri tfixkel il-kompetizzjoni u tista’ tiġi rkuprata mill-Kummissjoni. Madankollu, il-linji gwida tal-Kummissjoni³⁵ u d-dritt tal-UE³⁶ jistipulaw b’mod ċar iċ-ċirkustanzi li taħthom il-kondiviżjoni asimmetrika tal-qligħ ma tmurx kontra r-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

Pereżempju, investitur pubbliku jista’ jżid ir-redditu għall-investituri privati billi jċedi parti mir-redditu proprju tiegħu (taħt struttura ta’ redditu asimmetrika). Dan ikun ifisser li l-investitur pubbliku ma jkunx qed jinvesti skont l-istess termini bħal investituri oħra, kuntrarju għall-prinċipju ta’ ugwaljanza pari passu.

Il-valutazzjoni tal-2015 dwar il-fond ta’ fondi tgħid: Il-biċċa l-kbira mill-maniġers ta’ fondi ta’ ekwità privata u ta’ kapital ta’ riskju intervistati ġabu l-argument li jekk l-UE biħsiebha serjament tħeġġeġ lis-settur privat jerġa’ jinvesti fil-kapital ta’ riskju Ewropew, jenħtieġ li din tippermetti li l-qligħ imur lis-settur privat bħala kumpens għall-investiment tiegħu fi stadji ta’ investiment b’riskju ogħla. Ir-redditi asimmetriċi kienu meqjusa bħala għajnuna potenzjali biex jingħelbu l-ostakli ħalli jiġu attirati investituri privati fil-livell ta’ fond ta’ fondi.

Qabel ma l-programm ta’ fond ta’ fondi Ewropew ġie stabbilit, il-Kummissjoni waqqfet grupp ta’ ħidma għall-analiżi tiegħu. Il-grupp għamel suġġeriment biex jiġu previsti redditi asimmetriċi fis-sejħa għall-espressjoni ta’ interess, għalkemm għandha tingħata preferenza lil fondi ta’ kapital ta’ riskju b’termini pari passu. Huwa ppropona li dan jiġi bbilanċjat kontra t-twettiq ta’ investimenti f’pajjiżi li għandhom ambjenti ta’ kapital ta’ riskju inqas żviluppati. Għall-kuntrarju ta’ din ir-rakkomandazzjoni, is-sejħa għall-espressjoni ta’ interess ma tatx lok għal redditi asimmetriċi.

Mod ieħor kif l-investituri pubbliċi jistgħu jrawmu suq awtosostenibbli ta’ kapital ta’ riskju huwa li jingħata lok għal irtirar gradwali, jiġifieri ħruġ bikri, minn fondi ta’ kapital ta’ riskju. Madankollu, la l-ftehimiet ta’ sħubija limitata ffirmati bejn il-FEI u l-fondi ta’ kapital ta’ riskju, u lanqas iż-żewġ ftehimiet dwar il-fond ta’ fondi ffirmati sa issa mill-FEI, ma kienu jinkludu dispożizzjonijiet għal ħruġ bikri. Aħna nosservaw li l-valutazzjoni, imwettqa fl-2015, tal-fond tal-fondi kienet għamlet suġġeriment favur l-inkorporazzjoni ta’ mekkaniżmi ta’ ħruġ bikri.

Kumplessità minħabba l-użu ta’ aktar minn intervent wieħed għall-implimentazzjoni tal-appoġġ tal-UE għas-suq ta’ kapital ta’ riskju

Filwaqt li, f’perjodi preċedenti, il-Kummissjoni kienet wasslet l-appoġġ tagħha għas-suq ta’ kapital ta’ riskju permezz ta’ strument wieħed, fil-perjodu 2014-2020 din qed tuża tliet interventi għal din il-fini (jiġifieri l-EFG, l-IFE u l-prodott ta’ ekwità taħt l-SMEW tal-FEIS). Aħna eżaminajna jekk il-Kummissjoni kinitx żgurat koerenza fost dawn it-tliet interventi.

L-għan tal-EFG huwa li jittejjeb l-aċċess tal-SMEs għall-ekwità fl-istadju ta’ espansjoni u ta’ tkabbir tagħhom filwaqt li l-IFE timmira għal investimenti fi stadju bikri. Iż-żewġ regolamenti rispettivi li jirregolaw, it-tnejn jagħtu lok għal investimenti trasversali fi stadji differenti. Iż-żewġ strumenti kienu maħsuba biex ikunu żewġ komponenti ta’ strument finanzjarju uniku ta’ ekwità tal-Unjoni.

Bit-tnedija tal-prodott ta’ ekwità taħt l-SMEW tal-FEIS f’nofs l-2016 (ara l-Anness II), il-kumplessità żdiedet minħabba l-kombinament ta’ garanzija baġitarja flimkien ma’ strument finanzjarju, flimkien mal-involviment tal-Kummissjoni, tal-BEI u tal-FEI.

Biex jiġi evitat it-trikkib bejn dan il-prodott il-ġdid u l-EFG eżistenti, fl-2016 il-Kummissjoni ddeċidiet li tagħti fokus ġdid lill-EFG biex timmira prinċipalment għal investimenti ta’ kapital ta’ riskju f’pajjiżi terzi mhux parteċipanti³⁷, li l-prodott ta’ ekwità taħt l-SMEW tal-FEIS ma jistax ikopri.

Il-fatt li hemm tliet strumenti b’objettivi simili, immaniġġjati minn tliet servizzi differenti fi ħdan il-Kummissjoni, kien ifisser multiplikazzjoni tal-isforzi ta’ governanza, ta’ rapportar u ta’ monitoraġġ. Skont id-diversi dispożizzjonijiet legali, il-FEI huwa meħtieġ iħejji rapporti operazzjonali separati għal kull wieħed mill-istrumenti, minn tal-inqas darbtejn fis-sena.

Attwalment, ir-rapportar operazzjonali li jsir mill-FEI dwar il-prodott ta’ ekwità taħt l-SMEW tal-FEIS ma jipprovdix ċarezza suffiċjenti dwar is-sottotwieqi differenti, u huwa diffiċli li tinkiseb stampa komprensiva tal-istruttura tal-interventi kkombinati.

Aħna nosservaw li l-Kummissjoni rrikonoxxiet l-ineffiċjenzi u t-trikkib u li din ipproponiet struttura ferm simplifikata għall-programm InvestEU li jmiss (2021-2027). Il-proposta hi li jkun hemm strument uniku minflok tlieta (l-EFG, l-IFE u l-FEIS), li jipprovdi garanzija baġitarja unika.

Il-FEI huwa investitur fundamentali iżda dan jista’ jissemplifika l-ġestjoni li jwettaq tal-interventi tal-UE

Il-Kummissjoni ilha twassal l-interventi ta’ kapital ta’ riskju tagħha mmaniġġjati b’mod ċentrali permezz tal-FEI sa mill-bidu tagħhom fl-aħħar parti tas-snin disgħin. Għalhekk, jeħtieġ li l-Kummissjoni tiżgura li l-FEI qed jimplimenta sew l-interventi tal-UE.

Il-FEI huwa attur importanti

Il-fondi miġbura mill-industrija tal-kapital ta’ riskju tal-UE li ġej minn investituri pubbliċi rduppjaw bejn l-2015 u l-2016 u, fl-2018, xorta waħda qabżu l-livell li kien hemm fl-2007 qabel il-kriżi (ara l-Figura 2). Il-FEI, li qed jimmaniġġja għadd dejjem jikber ta’ mandati (ara l-paragrafu 22), sar wieħed mill-akbar atturi fis-suq Ewropew ta’ kapital ta’ riskju. Fl-2018, il-FEI waħdu ffirma ftehimiet ma’ fondi ta’ kapital ta’ riskju b’impenn ta’ investiment ta’ EUR 1.4 biljun, inklużi EUR 214-il miljun li kienu ġejjin mill-istrumenti appoġġati mill-UE. Aħna eżaminajna jekk il-FEI mmaniġġjax l-istrumenti b’mod effiċjenti.

Fl-2018 il-FEI wettaq stħarriġ³⁸ li wera li, minħabba r-rwol tiegħu ta’ investitur fundamentali, il-parteċipazzjoni tiegħu kienet meqjusa importanti u kienet tgħin biex tattira investituri privati billi ssaħħaħ il-kredibilità tal-fond. B’mod ġenerali, il-maniġers tal-fond inkwistjoni kellhom impressjoni pożittiva tal-parteċipazzjoni tal-FEI fl-investimenti.

Il-biċċa l-kbira mill-maniġers ta’ fondi ta’ kapital ta’ riskju li wieġbu għall-istħarriġ tagħna kienu japprezzaw il-proċess bir-reqqa ta’ diliġenza dovuta tal-FEI; il-kwalità tiegħu tfisser li ħafna drabi dan huwa meqjus bħala “siġill ta’ approvazzjoni”. Madankollu, il-wiġġieba ddikjaraw ukoll li l-FEI kien formalistiku, orjentat lejn il-konformità, u li l-proċess ta’ approvazzjoni tal-applikazzjoni għall-fond kien jieħu wisq fit-tul. Skont l-istħarriġ, 45 % tal-maniġers ta’ fondi qalu li l-FEI dam aktar minn sena biex japprova applikazzjoni, u 41 % irrapportaw li dam bejn 6 xhur u sena. Il-biċċa l-kbira mill-wiġġieba (66 %) qalu li, matul il-proċess ta’ applikazzjoni, kienu f’kuntatt ma’ bejn tlieta u ħames interlokuturi fil-FEI, u xi interlokuturi mhux dejjem kienu familjari mal-partikolaritajiet nazzjonali.

Il-valutazzjoni li twettqet fl-2015 tal-fond ta’ fondi enfasizzat li r-rwol kontroċikliku li l-FEI jaqdi biex jiżgura li n-negozji innovattivi li jkunu għadhom kemm infetħu u l-SMEs ikomplu jkollhom aċċess għall-kapital matul perjodi ta’ tnaqqis fir-ritmu ekonomiku. Iżda hija ddikjarat ukoll li għadd ta’ partijiet interessati, speċjalment fondi ta’ kapital ta’ riskju, assoċjazzjonijiet ta’ kapital ta’ riskju u xi operaturi nazzjonali ta’ fond ta’ fondi, kienu esprimew il-fehma li r-rwol dominanti tal-FEI bħala investitur fundamentali fis-suq Ewropew ta’ kapital ta’ riskju u bħala maniġer tal-fond ta’ fondi qajjem dubji dwar is-sostenibbiltà fuq terminu itwal.

L-istrumenti appoġġati mill-UE jirkbu fuq oħrajn immaniġġjati mill-FEI minflok ma jissupplimentawhom

Il-FEI żviluppa politika għall-allokazzjoni ta’ fondi mill-mandati differenti (jiġifieri politika dwar l-allokazzjoni ta’ ftehimiet ta’ investiment). Aħna eżaminajna jekk il-FEI kienx implimentaha sew, b’kont meħud tan-natura tal-mandati differenti tiegħu.

Il-FEI jrid jiddeċiedi f’liema fond ta’ kapital ta’ riskju jinvesti u liema mandat. Il-bażijiet ġuridiċi rispettivi u l-ftehimiet ta’ delega tal-istrumenti mmaniġġjati b’mod ċentrali li jiġu ffinanzjati mill-UE jew jippermettu li jsir koinvestiment b’fondi taħt mandati oħra, jew inkella le.

Taħt l-ESU 1998, koinvestimenti mal-FEI jew ma’ faċilitajiet immaniġġjati mill-FEI kienu espressament ipprojbiti³⁹. Dan huwa minħabba li l-ESU 1998 kienet imfassla biex tikkomplementa l-mandati mmaniġġjati mill-FEI billi tindirizza dawk l-SMEs li la l-BEI u lanqas il-FEI ma jista’ jappoġġa minħabba l-kriterji ta’ riskju ogħla statutorji tagħhom⁴⁰.

Il-kunċett ta’ kriterji ta’ riskju ogħla kien ripetut għall-ESU 2001 u għall-GIF, għalkemm il-koinvestiment kien permess. Fi tmiem l-2017, 30 % tal-fondi ta’ kapital ta’ riskju appoġġati minn dawn l-istrumenti kellhom koinvestimenti minn mandati oħra tal-FEI (l-aktar mill-mandat tal-RCR tal-BEI⁴¹). Dan juri li l-fondi magħżula ma kinux qed jimmiraw għal segment ta’ riskju differenti mill-mandati l-oħra tal-FEI.

Il-bażijiet ġuridiċi li jkopru l-EFG, l-IFE u l-FEIS ma għadhomx jirreferu għall-kunċett ta’ kriterji ta’ riskju ogħla. It-tlieta li huma jispeċifikaw li l-istrumenti għandhom jikkomplementaw l-istrumenti finanzjarji li jiġu ffinanzjati minn programmi nazzjonali jew reġjonali. Filwaqt li l-bażi ġuridika għall-FEIS tistimola b’mod speċifiku l-komplementarjetà mal-operazzjonijiet u mal-attivitajiet eżistenti tal-BEI, il-bażi ġuridika għat-tnejn l-oħra ma tgħid xejn dwar dan l-aspett.

Ir-regolament dwar il-FEIS jitlob għal gwida dwar il-kombinament tal-użu tal-istrumenti tal-UE mal-finanzjament tal-BEI taħt il-garanzija tal-UE biex il-komplementarjetà tiġi żgurata. Il-Kummissjoni ħarġet gwida dwar il-komplementaritajiet bejn il-FEIS u l-FSIE. Ma teżisti l-ebda gwida rigward koinvestimenti ma’ mandati oħra mmaniġġjati mill-FEI, eż. il-mandat tal-RCR tal-BEI.

Minħabba l-multiplikazzjoni ta’ mandati taħt il-FEI, l-evalwazzjoni interim li saret għall-Kummissjoni dwar l-intervent tal-GIF irrakkomandat li l-FEI jiżviluppa politika dwar l-allokazzjoni ta’ ftehimiet ta’ investiment⁴². Din il-politika tal-FEI ilha teżisti mill-2009. Wara ftit aġġornamenti, il-politika baqgħet ma nbidlitx bejn tmiem l-2011 u l-2018, meta sar tibdil radikali.

Il-politika tal-2011 dwar l-allokazzjoni ta’ ftehimiet ta’ investiment ma rat l-ebda trikkib notevoli bejn il-mandati differenti. Madankollu, fil-każ tal-intervent tal-GIF, saru koinvestimenti, jiġifieri l-FEI investa fondi minn bosta mandati fl-istess fond ta’ kapital ta’ riskju⁴³. Il-politika dwar l-allokazzjoni ta’ fondi tal-2018 ma siltet l-ebda konklużjoni dwar xi trikkib potenzjali. Madankollu, meta wieħed iqis il-preferenzi tal-mandati (għal setturi speċifiċi jew għal prestazzjoni partikolari, pereżempju) u l-fokus ġeografiku tagħhom, hemm trikkib bejn l-interventi tal-UE mmaniġġjati b’mod ċentrali u mandati oħra.

Filwaqt li l-politika inizjali (valida sal-2018) ħalliet id-deċiżjonijiet dwar l-allokazzjoni ta’ fondi kompletament għall-ġudizzju professjonali tal-FEI, il-politika l-ġdida tinkludi kriterji għal valutazzjoni kwantitattiva⁴⁴ u kwalitattiva biex jiġi deċiż liema mandat huwa l-aktar adatt għal liema fond ta’ kapital ta’ riskju. Il-FEI ma pprovdielna l-ebda evidenza tal-gwida li huwa jagħti lill-persunal dwar kif dawn il-kriterji għandhom jiġu applikati.

Il-FEI ttestja l-politika l-ġdida tiegħu billi applikaha għall-investimenti li saru fl-2017 u fl-2018. Ir-riżultati ta’ dan l-eżerċizzju ta’ ttestjar retrospettiv wera li, abbażi tal-valutazzjoni kwantitattiva biss, fil-każ ta’ xi investimenti li saru bl-użu tal-interventi tal-UE mmaniġġjati b’mod ċentrali, il-FEI seta’ uża mandati pubbliċi oħra minħabba li dawn tal-aħħar ingħataw punteġġi ugwali jew ogħla minn dawk appoġġati mill-UE. Il-FEI ma pprovdilniex evidenza dettaljata biex juri kif il-punteġġi individwali ġew ikkalkulati.

Il-FEI kellu diffikultajiet biex joħroġ minn fondi appoġġati mill-UE

Fond ta’ kapital ta’ riskju jwettaq redditu ladarba jbigħ (jew “joħroġ minn”) kumpanija. Il-ħruġ isir jew permezz ta’ IPO fis-suq tal-istokks, jew inkella permezz ta’ bejgħ tal-kumpanija lil investitur industrijali (bejgħ ta’ negozju) jew lil fond ta’ kapital ta’ riskju jew ditta ta’ ekwità privata oħra. Meta kumpanija fil-portafoll ma jifdallhiex valur, il-valur kontabilistiku tagħha jitħassar skont l-istandards applikabbli tal-kontabbiltà. Aħna eżaminajna l-istrateġija ta’ ħruġ użata mill-fondi biex jimmassimizzaw ir-redditi fuq l-investimenti. Barra minn hekk, aħna eżaminajna l-istrateġija għall-għeluq tal-mandati taħt analiżi.

Fl-2018, it-tliet rotot prinċipali ta’ ħruġ fuq is-suq Ewropew ta’ kapital ta’ riskju skont l-ammont kienu: (i) bejgħ ta’ negozju f’rata ta’ 35 %; (ii) IPOs f’rata ta’ 22 %; (iii) tħassir f’rata ta’ 12 %⁴⁵. Il-maniġers ta’ fondi Ewropej ta’ kapital ta’ riskju jqisu li l-akbar sfidi tagħhom huma l-ħruġ minn investimenti u s-suq tal-IPO⁴⁶.

Dokument tal-2017 mis-Sħubija Startup Europe kkonkluda li 2 % biss tal-kumpaniji Ewropej li qed jespandu joħorġu titoli ta’ ekwità għall-bejgħ lill-pubbliku, u li madwar 15 % tal-ammont kumplessiv iġġenerat fl-Ewropa nġabar permezz ta’ IPOs. Dan joħloq problema għaliex l-IPOs, minbarra li sempliċiment jipprovdu kapital għat-tkabbir, joffru opportunitajiet ta’ ħruġ għall-fondi ta’ kapital ta’ riskju. Mingħajr ħruġ, il-magna tal-kapital ta’ riskju tirriskja li tisfa miżgħuda⁴⁷.

It-Tabella 3 turi l-għadd ta’ ħruġ u l-investimenti li kien jifdal għall-interventi kollha appoġġati mill-UE li kienu mmaniġġjati b’mod ċentrali, fit-30 ta’ Ġunju 2018.

Id-durata ta’ fond tiġi stabbilita fil-ftehim ta’ sħubija limitata. Il-FEI ffaċċja diffikultajiet biex jagħlaq tnejn mill-mandati tal-Kummissjoni (l-ESU 1998 u l-ESU 2001) minħabba li l-fondi ta’ kapital ta’ riskju naqsu milli jbigħu l-kumpaniji kollha fil-portafoll tagħhom matul il-ħajja tagħhom. Meta vvaluta l-fondi li fihom kellu jinvesti taħt l-ESU 1998 u l-ESU 2001, il-FEI ta attenzjoni limitata lill-kapaċità tal-fondi li jimmaniġġjaw il-fażi ta’ żvestiment. Din il-kwistjoni ġiet indirizzata tard u ż-żewġ strumenti bikrija (l-ESU 1998 u l-ESU 2001), li kienu diġà skadew, kellhom jiġu estiżi biex jagħtu ċans lill-FEI jsib modi kif jiżvesti.

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-FEI.

B’riżultat ta’ dan, f’nofs l-2018, l-ESU 1998, li l-mandat tagħha spiċċa f’Lulju 2014, kienet għadha qed tipparteċipa f’fondi b’investimenti fi 12-il ditta, li kienu jirrappreżentaw 4 % tal-kumpaniji investiti. Bl-istess mod, f’nofs l-2018, l-ESU 2001 kienet għadha qed tipparteċipa f’fondi b’interess kontinwu fi 98 kumpanija, b’rappreżentanza ta’ 31 % tal-investimenti.

It-tariffi tal-FEI mhumiex trasparenti għalkollox jew maħsuba b’mod li jiffavorixxi l-ilħuq tal-objettivi tal-politika

Il-Kummissjoni tħallas tariffi ta’ ġestjoni lill-FEI biex jimplimenta l-interventi ta’ kapital ta’ riskju tal-UE f’isimha⁴⁸. Il-Kummissjoni tirrimborża wkoll lill-FEI wħud mill-ispejjeż li jitqiesu eliġibbli għall-implimentazzjoni tal-fondi tal-UE (spejjeż oħra ta’ ġestjoni). Aħna eżaminajna jekk it-tariffi ta’ ġestjoni mħallsa mill-Kummissjoni kinux ġustifikati u jekk dawn laħqux l-objettivi tal-politika.

Il-ftehimiet ta’ delega jqiegħdu limitu massimu fuq it-tariffi f’rata ta’ bejn 5.7 % u 8.5 % tal-intervent tal-UE. (Ara t-Tabella 4 għal dettalji dwar is-solli tat-tariffi għal kull intervent).

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq ftehimiet ta’ delega.

Minbarra t-tariffi ta’ ġestjoni li l-Kummissjoni tħallas lill-FEI, il-maniġers ta’ fondi tal-fondi ta’ kapital ta’ riskju appoġġati mill-UE jiddebitaw ukoll tariffi ta’ ġestjoni. Ġeneralment, dawn jikkorrispondu għal 2 % tal-ammont impenjat kull sena. Barra minn hekk, it-tnedija tal-programm pan-Ewropew ta’ fond ta’ fondi żiedet saff amministrattiv ieħor (ara l-paragrafu 20). Il-maniġer ta’ kull fond ta’ fondi jiddebita wkoll tariffi ta’ ġestjoni, li jistgħu jvarjaw bejn 8 % u 12 % tal-kontribuzzjoni tal-UE li tkun ġiet impenjata matul il-ħajja tal-fond (ħafna drabi madwar 12-il sena).

Nuqqas ta’ trasparenza dwar il-ġustifikazzjoni tat-tariffi tal-bidu tan-negozju

Il-ftehimiet ta’ delega bejn il-Kummissjoni u l-FEI jirrikjedu l-pagament, bħala parti mit-tariffi amministrattivi, ta’ tariffa tal-bidu tan-negozju fil-bidu tal-perjodu ta’ implimentazzjoni (l-Anness III). Dawn it-tariffi huma maħsuba biex ikopru: i) it-tħejjija tas-sejħa għal espressjoni ta’ interess (li tinkludi termini u kundizzjonijiet dettaljati kif ukoll ir-rekwiżiti ta’ rapportar); ii) it-twaqqif tal-proċessi interni u s-sistemi tal-IT inkluż is-sit web tal-FEI, iii) il-ħolqien ta’ dokumentazzjoni legali standardizzata.

Fid-dawl tal-fatt li l-FEI ilu 20 sena jimmaniġġja l-istrumenti appoġġati mill-UE, forsi jkun mistenni li dan ikun żviluppa sinerġiji u għarfien espert li jistgħu jwasslu għal iffrankar fl-ispejjeż, speċjalment fil-fażi tal-bidu ta’ strumenti ġodda. Madankollu dan mhuwiex il-każ, u t-tariffi tal-bidu tan-negozju mħallsa mill-Kummissjoni lill-FEI aktar ma jmorru baqgħu jiżdiedu. Għall-istrument GIF, il-Kummissjoni ħallset EUR 0.3 miljun f’tariffi tal-bidu tan-negozju (0.8 % tat-tariffi massimi totali). Ħarsa lejn l-istrumenti aktar reċenti turi li t-tariffa tal-bidu tan-negozju żdiedet għal EUR 2.5 miljun fil-każ tal-istrument EFG (13 % tat-tariffi massimi totali), EUR 4.0 miljun għall-IFE (14 % tat-tariffi massimi totali), u EUR 5.0 miljun għall-prodott ta’ ekwità taħt l-SMEW tal-FEIS (7 % tat-tariffi massimi totali).

Il-Kummissjoni ma tiġborx informazzjoni dwar l-ispejjeż reali tal-bidu li l-FEI jġarrab. Aħna kkummentajna dwar il-proċess tan-negozjar tat-tariffi bejn il-Kummissjoni u l-FEI fir-Rapport Speċjali Nru 20/2017 tagħna dwar strumenti ta’ garanzija fuq is-self⁴⁹. Sibna li l-konklużjonijiet tar-rapport kienu japplikaw ukoll għall-istrumenti ta’ kapital ta’ riskju, b’mod partikolari s-sejba li l-Kummissjoni ma kellhiex informazzjoni dettaljata għad-dispożizzjoni tagħha dwar l-ispejjeż reali tal-iskemi li kien hemm qabel.

It-tariffi ta’ inċentiv relatati mal-politika mhumiex adatti għalkollox għall-iskop tagħhom

It-tariffi ta’ inċentiv fis-seħħ ma jimmotivawx l-iżvilupp ta’ suq Ewropew ta’ kapital ta’ riskju. Pereżempju, il-FEI jitħallas tariffa ta’ inċentiv għal kull kuntratt li jiġi ffirmat ma’ maniġer ta’ fond, li l-ammont tiegħu jvarja skont l-għadd ta’ kuntratti ffirmati. Madankollu, it-tariffi ta’ inċentiv huma strutturati b’tali mod li ma hemmx rabta bejn it-tariffa ta’ inċentiv u xi mira stabbilita f’dak li jirrigwarda l-għadd ta’ fondi li fihom il-FEI għandu jinvesti. Barra minn hekk, aħna nosservaw li din it-tariffa ma tiżdiedx progressivament skont l-għadd ta’ kuntratti ffirmati. Fil-każ tal-istrumenti GIF u EFG, il-FEI jirċievi tariffa fissa u, fil-każ tal-istrument tal-IFE, l-ogħla tariffi jitħallsu għall-ewwel erba’ kuntratti ffirmati.

It-tariffi ta’ inċentiv mhumiex mfassla apposta bis-sħiħ għall-ilħuq tal-miri stabbiliti għall-interventi. Pereżempju, fil-każ tal-EFG, bħala mira minima l-Kummissjoni stabbiliet l-appoġġ ta’ mill-inqas 360 kumpanija eliġibbli. Madankollu, hija tħallas parti mit-tariffi ta’ inċentiv lill-FEI anki jekk din il-mira ma tintlaħaqx (ara t-Tabella 2).

It-tariffi ta’ inċentiv relatati mal-politika ma jistimolawx l-investiment fis-swieq ta’ kapital ta’ riskju jew f’setturi ta’ attività inqas żviluppati tal-UE. L-istrumenti ESU 1998/2001 ma jipprovdu l-ebda inċentiv għall-FEI biex jinvesti fi swieq ġodda. Strumenti oħra għall-inqas fihom inċentiv – għalkemm l-ammonti huma baxxi meta mqabbla ma’ tipi oħra ta’ inċentiv - iżda ma tingħatax prijorità lil swieq ta’ kapital ta’ riskju li huma inqas żviluppati.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

L-UE ilha involuta fis-suq ta’ kapital ta’ riskju għal aktar minn 20 sena. Matul dan iż-żmien, il-Kummissjoni żiedet bil-kbir l-appoġġ tagħha għas-suq ta’ kapital ta’ riskju. Sar disponibbli ammont sinifikanti ta’ finanzjament mill-UE għat-tisħiħ tas-suq ta’ kapital ta’ riskju tal-UE, iżda għad fadal sfidi.

Evalwazzjoni tal-interventi tal-UE

Aħna sibna li d-deċiżjonijiet li jiddeterminaw l-iskala tal-intervent tal-UE ma kinux ibbażati fuq informazzjoni adegwata, jew minħabba li ma kinitx saret evalwazzjoni ex ante jew valutazzjoni tal-impatt, jew inkella minħabba li l-evalwazzjonijiet kienu tħejjew wara li d-deċiżjoni baġitarja kienet diġà ttieħdet. L-analiżi tad-diskrepanza tal-likwidità kellha diversi dimensjonijiet neqsin, bl-ebda analiżi fuq livell tal-Istati Membri jew ta’ setturi ta’ attività jew ta’ fażijiet ta’ riskju (ara l-paragrafu 29 sa 36).

Meta tfassal interventi futuri, il-Kummissjoni hija meħtieġa twettaq evalwazzjonijiet interim u ex post li jkunu f’waqthom u sinifikanti, filwaqt li t-tagħlimiet meħuda jittieħdu inkunsiderazzjoni. B’mod ġenerali, l-evalwazzjonijiet ex post li twettqu saru kmieni wisq, ħafna drabi saħansitra qabel ma l-programmi kienu ntemmu. Barra minn hekk, dawn l-evalwazzjonijiet ma kienx fihom analiżi bbażata fuq data kwantitattiva, u injoraw ix-xenarji kontrofattwali. Għalhekk, minkejja storja ta’ 20 sena fl-appoġġ għall-kapital ta’ riskju, sa issa l-Kummissjoni pprovdiet biss evidenza limitata tal-impatt miksub (ara l-paragrafu 37 sa 46).

Jenħtieġ li l-Kummissjoni ttejjeb il-bażi ta’ informazzjoni għad-deċiżjonijiet tagħha. B’mod speċifiku, jenħtieġ li din:

1. twettaq analiżi bir-reqqa tal-fallimenti tas-suq jew tal-investimenti subottimali fil-livell tal-UE, tal-Istati Membri u tas-setturi, kif ukoll fl-istadji differenti tal-iżvilupp, sabiex talloka riżorsi finanzjarji xierqa għall-interventi ta’ kapital ta’ riskju.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: sal-iffirmar tal-ftehimiet ta’ delega mas-sħab inkarigati mill-implimentazzjoni (tmiem l-2022).

Biex ittejjeb l-evalwazzjonijiet tagħha, jenħtieġ li l-Kummissjoni:

2. tiżgura l-ġbir ta’ data rilevanti għall-evalwaturi biex jiffukaw fuq l-effettività tal-appoġġ, bl-użu ta’ analiżi kontrofattwali fejn ikun xieraq;
3. twettaq evalwazzjonijiet retrospettivi f’ċertu żmien wara l-perjodu ta’ investiment għall-ESU 1998, l-ESU 2001 u l-GIF, biex tagħti lok għall-ilħuq ta’ konklużjoni utli dwar l-impatt tal-interventi.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: mill-aktar fis possibbli, iżda mhux aktar tard minn tmiem l-2021.

Żvilupp ta’ strateġija ta’ investiment li tkun komprensiva

Il-Kummissjoni ma stabbilietx strateġija ta’ investiment komprensiva biex tiżviluppa suq pan-Ewropew ta’ kapital ta’ riskju. L-interventi tal-UE ma tawx prijorità lil swieq ta’ kapital ta’ riskju inqas żviluppati jew lil setturi ta’ attività inqas żviluppati. Is-suq tal-UE għadu jiddependi ħafna mill-involviment tas-settur pubbliku u kien hemm kumplessità bla meħtieġ li kienet ġejja mill-użu ta’ strumenti differenti.

L-interventi tal-Kummissjoni fis-suq Ewropew ta’ kapital ta’ riskju kienu msejsa fuq approċċ abbażi tad-domanda li, skontu, l-appoġġ jiġi pprovdut għal proġetti abbażi tal-mertu u ma kienx immotivat mil-lok ġeografiku jew mis-settur. Madankollu, aħna sibna li dan l-approċċ jiffavorixxi b’mod ċar lis-swieq ta’ kapital ta’ riskju li huma l-aktar żviluppati, fatt li jwassal għal konċentrazzjoni ta’ investimenti, li ma jikkontribwix bis-sħiħ għal suq pan-Ewropew ta’ kapital ta’ riskju (ara l-paragrafi 49 sa 63).

Il-Kummissjoni ma stabbilietx il-kisba ta’ redditi għoljin bħala objettiv għall-interventi tagħha. F’termini ġenerali, l-attirar ta’ investituri privati, li huwa essenzjali għal suq sostenibbli ta’ kapital ta’ riskju, huwa possibbli biss jekk l-investimenti jiġġeneraw redditi għoljin. L-ESU 1998 investiet EUR 101 miljun, u rreġistrat telf nett globali ta’ EUR 12-il miljun minn meta bdiet. Stampa simili tista’ tiġi osservata fil-portafolli mwettqa tal-ESU 2001 u tal-GIF. Sa issa, il-Kummissjoni kienet qed tipprovdi appoġġ biss fuq bażi pari passu, mingħajr ma ċċedi parti mir-redditu tagħha lill-investituri privati, jew tassumi aktar telf (ara l-paragrafi 64 sa 73).

Biex jiġi żviluppat suq pan-Ewropew ta’ kapital ta’ riskju, jenħtieġ li l-Kummissjoni:

1. tieħu miżuri konkreti għall-appoġġ ta’ investimenti fi swieq ta’ kapital ta’ riskju u setturi ta’ attività inqas żviluppati.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: fil-ħin għat-tħejjija tal-perjodu ta’ programmazzjoni ġdid (tmiem l-2020).

Biex titnaqqas id-dipendenza tas-suq ta’ kapital ta’ riskju tal-UE fuq l-involviment tas-settur pubbliku, jenħtieġ li l-Kummissjoni:

2. tistabbilixxi miri xierqa fil-livell tal-istrumenti biex tiġbor għadd kbir ta’ investituri privati f’daqqa, filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni l-objettivi ta’ politika speċifiċi, u l-iżvilupp tas-swieq ta’ kapital ta’ riskju u setturi ta’ attività differenti fil-livell lokali;
3. tesplora l-għażla li tintroduċi klawsoli ta’ ħruġ gradwali;
4. tesplora l-użu ta’ kondiviżjoni asimmetrika tal-qligħ jew ta’ kondiviżjoni asimmetrika tar-riskju f’każ ta’ falliment tas-suq akut, li permezz ta’ dan il-Kummissjoni tkun iċċedi parti mir-redditu tagħha għall-benefiċċju ta’ investituri oħra, jew tassumi l-ewwel telfiet fejn ir-redditi negattivi jkunu negattivi.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: qabel in-negozjar tal-ftehimiet ta’ delega ġodda (tmiem l-2022).

Implimentazzjoni tal-interventi tal-UE

Il-FEI sar wieħed mill-akbar atturi fis-suq Ewropew ta’ kapital ta’ riskju, b’għadd dejjem jikber ta’ mandati li jimmaniġġja. Il-proċess ta’ diliġenza dovuta tiegħu huwa wieħed bir-reqqa; il-kwalità tiegħu tfisser li ħafna drabi dan huwa meqjus bħala “siġill ta’ approvazzjoni”. Minkejja dan, ħafna drabi l-proċess tqies li kien twil wisq u formalistiku, b’45 % tal-maniġers ta’ fondi jirrapportaw li l-FEI dam ’il fuq minn sena biex japprova applikazzjoni. Barra minn hekk, mill-bidu sal-aħħar, il-maniġers kellhom jittrattaw ma’ għadd kbir ta’ interlokuturi li kellhom diversi livelli ta’ familjarità mal-każ tagħhom.

L-interventi tal-UE mmaniġġjati b’mod ċentrali jirkbu fuq għadd ta’ interventi pubbliċi oħra li wkoll jiġu mmaniġġjati mill-FEI. Il-Kummissjoni rċeviet ftit li xejn informazzjoni dwar kif il-FEI ddeċieda f’liema fond ta’ kapital ta’ riskju jinvesti u taħt liema mandat (ara l-paragrafi 86 sa 95).

Il-FEI ffaċċja diffikultajiet biex jagħlaq tnejn mill-mandati tal-Kummissjoni li kienu waslu għall-istralċ (l-ESU 1998 u l-ESU 2001) minħabba li l-fondi ta’ kapital ta’ riskju naqsu milli jbigħu l-kumpaniji kollha fil-portafoll tagħhom matul il-ħajja tagħhom. Minħabba li din il-problema ngħatat attenzjoni biss wara, dawn iż-żewġ strumenti, li kienu diġà skadew, kellhom jiġu estiżi biex jagħtu ċans lill-FEI jsib modi kif jiżvesti (ara l-paragrafi 96 sa 101).

Aħna sibna li l-Kummissjoni ħallset tariffi sinifikanti tal-bidu tan-negozju għat-tnedija ta’ kull strument ġdid. Ma naraw l-ebda ffrankar li rriżulta minn xi sinerġiji jew minn xi għarfien espert li l-FEI seta’ akkumula matul l-aħħar żewġ deċennji li ilu jimmaniġġja l-istrumenti appoġġati mill-UE. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma kinitx infurmata dwar l-ispejjeż reali li l-FEI ġarrab (ara l-paragrafi 105 sa 107).

It-tariffi ta’ inċentiv relatati mal-politika mhumiex mfassla apposta għalkollox għall-ilħuq tal-miri li jiġu stabbiliti għall-interventi, u lanqas ma ġew maħsuba biex jistimolaw bis-sħiħ l-investimenti f’pajjiżi li kellhom suq ta’ kapital ta’ riskju inqas żviluppat jew f’setturi ta’ attività inqas żviluppati (ara l-paragrafi 108 sa 110).

Biex tiżdied l-effiċjenza, jenħtieġ li l-Kummissjoni tikkomunika mal-FEI biex:

1. jiġi ssemplifikat il-proċess ta’ approvazzjoni tal-proġetti billi titqassar il-kronoloġija attwali;
2. jiġi żgurat li tiġi applikata politika ta’ allokazzjoni ta’ ftehimiet ta’ investiment li tiżgura komplementarjetà bejn l-interventi tal-UE u l-mandati oħra mmaniġġjati mill-FEI;
3. tiġi żgurata l-identifikazzjoni ta’ għażliet suffiċjenti ta’ ħruġ waqt l-approvazzjoni ta’ investiment f’fond.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: fil-ħin għan-negozjar tal-ftehimiet ta’ delega ġodda (tmiem l-2022).

Jenħtieġ li t-tariffi ta’ ġestjoni li l-Kummissjoni tħallas lill-FEI:

4. jikkorrispondu għar-rimborż tal-ispejjeż li tassew ikunu ġġarrbu matul it-twaqqif ta’ interventi ġodda;
5. ikunu maħsuba b’mod li jinċentiva l-ilħuq tal-objettivi ġenerali tal-interventi, speċjalment l-iżvilupp ta’ suq Ewropew ta’ kapital ta’ riskju, u jiżdiedu gradwalment ladarba jintlaħqu l-objettivi intermedjarji minimi ta’ prestazzjoni li dwarhom ikun intlaħaq qbil.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: fil-ħin għan-negozjar tal-ftehimiet ta’ delega ġodda (tmiem l-2022).

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla IV, immexxija mis-Sur Alex Brenninkmeijer, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tas-17 ta’ Settembru 2019.

Għall-Qorti tal-Awdituri

Klaus-Heiner Lehne
President

Annessi

Anness I — Struttura tipika ta’ fond ta’ kapital ta’ riskju

Sors: Adattat minn 2018 Professional Standards Handbook – Invest Europe.

Anness II — Il-prodott ta’ ekwità taħt l-SMEW tal-FEIS

F’Ġunju 2015, il-Parlament approva r-Regolament dwar il-FEIS b’garanzija tal-UE ta’ EUR 16-il biljun. Flimkien mal-kontribuzzjoni ta’ EUR 5 biljun imwettqa mill-Grupp tal-BEI, dan iwassal għal total ta’ EUR 21 biljun. F’Diċembru 2017, il-Parlament approva estensjoni tal-garanzija tal-UE b’EUR 10 biljun, għal EUR 26 biljun. Il-Grupp tal-BEI żied ukoll il-kontribuzzjoni tiegħu b’EUR 2.5 biljun għal EUR 7.5 biljun. B’mod ġenerali, l-ammont ibbaġitjat kien ta’ EUR 33.5 biljun. Il-Figura 9 turi dan l-iżvilupp.

Sors: Ir-rapport tal-BEI/FEI tal-2017.

It-total ta’ EUR 33.5 biljun huwa distribwit taħt żewġ twieqi: (i) it-tieqa tal-infrastruttura u l-innovazzjoni; (ii) it-tieqa tal-SMEs. Wara l-estensjoni tal-garanzija tal-UE lill-FEIS, it-tieqa tal-SMEs żdiedet b’EUR 5.5 biljun għal EUR 10.5 biljun, li minnhom il-baġit tal-UE se jkopri EUR 6.5 biljun.

Il-prodott ta’ ekwità taħt l-SMEW tal-FEIS jagħmel parti mit-tieqa tal-SMEs. Dan jinkludi żewġ sottotwieqi. Taħt is-sottotieqa 1, il-FEI jipprovdi investimenti ta’ ekwità: (i) f’fondi ta’ kapital ta’ riskju fl-istadji ta’ espansjoni u ta’ tkabbir; (ii) f’fondi ta’ kapital ta’ riskju f’bosta stadji; (iii) fl-impatt soċjali. Il-garanzija massima tal-UE tkopri EUR 1 000 000 000 u l-likwidità tiġi pprovduta mill-BEI. Barra minn hekk, il-FEI jrid jiffinanzja EUR 50 miljun għar-riskju proprju tiegħu.

Is-sottotieqa 2 hija segment superjuri għall-IFE. Flimkien mas-segment superjuri tal-BEI, din inżdiedet bħala suppliment għall-istrument IFE li diġà kien jeżisti (Orizzont 2020). Il-Figura 10 tagħti stampa ġenerali ta’ kif kien il-prodott ta’ ekwità taħt l-SMEW tal-FEIS qabel l-estensjoni tal-garanzija tal-UE lill-FEIS.

Sors: Il-Bord ta’ Tmexxija tal-FEIS, SB/16/16.

Investiment ta’ EUR 100 taħt is-sottotieqa 1 kien se jiġi ffinanzjat b’EUR 95.2 mill-BEI u garantit mill-UE, b’EUR 4.8 mill-parteċipazzjoni proprja tal-FEI. Ir-riskju jkun kondiviż pari passu fil-proporzjon ta’ 4.8/95.2.

Jekk inħarsu lejn is-sottotieqa 2, kull investiment huwa ffinanzjat skont il-perċentwal tas-segmenti. Jekk wieħed kellu jieħu investiment ta’ EUR 100, EUR 45 ikunu ffinanzjati mis-segment subordinat tal-IFE, EUR 26.5 mis-segment superjuri tal-BEI (garantit mill-baġit tal-UE permezz tal-prodott ta’ ekwità taħt l-SMEW tal-FEIS), u EUR 28.5 mis-segment superjuri tal-FEI. L-IFE kien sejjer ikopri telf sa EUR 45; ’il fuq minn dan is-soll, it-telf jinġarr pari passu mill-baġit tal-UE u mis-segment superjuri tal-FEI fi proporzjon ta’ 26.5/28.5.

B’konsegwenza tal-estensjoni tal-garanzija tal-UE lill-FEIS, f’Ottubru 2018 il-Bord ta’ Tmexxija tal-FEIS iddeċieda li jżid il-garanzija tal-UE għall-prodott ta’ ekwità taħt l-SMEW tal-FEIS b’EUR 1 050 miljun għal EUR 2 320 miljun. Minn dan l-ammont supplimentari, EUR 950 miljun kien intenzjonat għas-sottotieqa 1, u EUR 100 miljun għas-sottotieqa 2.

Minħabba l-arranġament ta’ kondiviżjoni tar-riskju li jidher fil-Figura 10, il-FEI se jkollu jikkoinvesti EUR 47 miljun oħra (4.8 %) fis-sottotieqa 1. Żieda addizzjonali fil-garanzija tal-UE għas-sottotieqa 2 tal-FEIS ta’ EUR 100 miljun tfisser ukoll żieda fil-kontribuzzjoni mill-UE taħt l-IFE b’EUR 170 miljun u fis-segment superjuri tal-FEI b’EUR 108 miljun.

Il-kapaċità ta’ investiment totali ta’ EUR 2 068 miljun, kif jidher fil-Figura 10, imbagħad se tiżdied b’EUR 1 375 miljun għal EUR 3 443 miljun. Din iċ-ċifra tinkludi EUR 2 948 miljun mill-programmi mmaniġġjati b’mod ċentrali u EUR 495 miljun mis-segmenti tar-riskju proprju tal-FEI.

Iż-żieda intenzjonata kienet tirrikjedi emenda oħra għall-ftehim ta’ delega tal-FEIS, li ma ġiex iffirmat qabel nofs Diċembru 2018.

Anness III — Kompożizzjoni tat-tariffi ta’ ġestjoni li l-Kummissjoni tħallas lill-FEI għal kull strument

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq ftehimiet ta’ delega.

Akronimi u abbrevjazzjonijiet

BEI: Il-Bank Ewropew tal-Investiment

CIP: Programm Kwadru għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni

COSME: Programm għall-Kompetittività tal-Intrapriżi u l-SMEs

EFG: Faċilità ta’ Ekwità għat-Tkabbir

ESU 1998: Faċilità Ewropea għall-Bidu ta’ Negozju Teknoloġiku għall-perjodu ta’ ppjanar pluriennali li beda fl-1998

ESU 2001: Faċilità Ewropea għall-Bidu ta’ Negozju Teknoloġiku għall-perjodu ta’ ppjanar pluriennali li beda fl-2001

FEI: Fond Ewropew tal-Investiment

FEIS: Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi

G&E: Inizjattiva għat-Tkabbir u l-Impjiegi

GIF: Faċilità għall-SMEs Innovattivi u b’Rata Għolja ta’ Tkabbir

IFE: Faċilità ta’ Ekwità InnovFin għal Stadju Bikri (IFE)

InvestEU: Abbozz ta’ programm għall-perjodu ta’ ppjanar pluriennali 2021-2027

IPO: Offerta inizjali lill-pubbliku

MAP: Programm Multiannwali għall-Intrapriża u l-Intraprenditorija

PDG: Prodott domestiku gross

Prodott ta’ ekwità taħt l-SMEW tal-FEIS: Prodott ta’ ekwità taħt it-Tieqa għall-Intrapriżi Żgħar u Medji tal-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi (l-Anness II)

SMEs: Intrapriżi żgħar u medji

VC: Kapital ta’ riskju

Glossarju

Ekwità privata: Investiment f’kumpanija privata mhux elenkata, bi skambju ma’ mgħax fuq terminu medju sa twil, li aktar tard jinbiegħ. L-injezzjoni ta’ kapital taġixxi bħala finanzjament tal-bidu ta’ negozju li jkun għadu kemm jiftaħ, jew tal-iżvilupp tiegħu.

Evalwazzjoni ex ante: Valutazzjoni li titwettaq qabel l-implimentazzjoni ta’ intervent u li tqis, pereżempju, il-ħtiġijiet, l-iskala fir-rigward tad-diskrepanza tal-likwidità, il-valur miżjud tal-UE u s-sinerġiji potenzjali ma’ strumenti finanzjarji oħra.

Fond ta’ fondi: Fond kollettiv ta’ investiment li jinvesti f’fondi oħra minflok ma jinvesti direttament f’titoli.

Fond ta’ kapital ta’ riskju: Fond ta’ investiment li jimmaniġġja l-flus li jaslu mingħand investituri professjonali li għandhom l-għan li jinvestu f’ditti żgħar u medji b’potenzjal qawwi ta’ tkabbir.

Garanzija baġitarja: Impenn legali għall-appoġġ ta’ investimenti li jsiru minn sħab finanzjarji billi jiġu pprovduti fondi mill-baġit tal-UE taħt ċerti ċirkustanzi biex jiġi ssodisfat obbligu ta’ pagament fuq programm tal-UE li jirċievi appoġġ.

Għajnuna mill-Istat: Appoġġ, dirett jew indirett, li l-gvern jagħti lil negozju jew lil organizzazzjoni, u li jagħtihom vantaġġ meta mqabbla mal-kompetituri tagħhom. L-UE għandha regoli li jirregolaw l-għajnuna mill-Istat sabiex tevita li jkun hemm distorsjoni tas-suq uniku. Il-Kummissjoni tissorvelja l-konformità ma’ dawn ir-regoli.

Intervent immaniġġjat b’mod ċentrali: Investiment li jiġi jew iffinanzjat jew inkella appoġġat mill-baġit tal-UE u mmaniġġjat mill-Kummissjoni.

Investitur fundamentali: Investitur fdat, li jixtri sehem sinifikanti minn fond ta’ kapital ta’ riskju. Huma jaqdu rwol importanti billi jiggarantixxu l-bejgħ ta’ ċertu proporzjon u billi jistimolaw id-domanda minħabba l-kredibbiltà li jikkontribwixxu għall-investiment.

Kapital ta’ riskju: Flus li jiġu investiti, bi skambju ma’ parteċipazzjoni, f’negozji li jkunu għadhom kemm jiftħu jew f’ditti emerġenti innovattivi li jerfgħu element sostanzjali ta’ riskju u li jirrikjedu għajnuna esperta biex ikabbru n-negozju tagħhom.

Offerta inizjali lill-pubbliku: Il-proċess ta’ tnedija tal-bejgħ jew tad-distribuzzjoni tal-ishma ta’ kumpanija lill-pubbliku għall-ewwel darba.

Pari passu: Il-prinċipju li permezz tiegħu l-investituri kollha jinvestu bl-istess termini u jgawdu l-istess drittijiet.

Strument finanzjarju: Appoġġ finanzjarju li jingħata mill-baġit tal-UE fil-forma ta’ investimenti ta’ ekwità jew ta’ kważi ekwità, self jew garanziji, jew strumenti oħra għall-kondiviżjoni tar-riskji.

Valutazzjoni tal-impatt: Il-ġbir u l-analiżi ta’ informazzjoni biex jiġu ddeterminati l-vantaġġi u l-iżvantaġġi probabbli ta’ azzjoni ppjanata sabiex jingħata appoġġ għat-teħid ta’ deċiżjonijiet.

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jistabbilixxu r-riżultati tal-awditi tagħha tal-politiki u l-programmi tal-UE, jew ta’ suġġetti relatati mal-ġestjoni minn oqsma baġitarji speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex timmassimizza l-impatt tagħhom billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni twettaq mill-Awla IV tal-Awditjar, Regolamentazzjoni tas-swieq u ekonomija kompetittiva, li hija mmexxija minn Alex Brenninkmeijer, Membru tal-QEA. L-awditu tmexxa minn Baudilio Tomé Muguruza, Membru tal-QEA, li ngħata appoġġ minn Daniel Costa de Magalhães, Kap tal-Kabinett, Ignacio García de Parada, Attaché tal-Kabinett u Simon Dennett, Analist; Ioanna Metaxopoulou, Direttur tal-Awla IV; Marion Colonerus, Maniġer Prinċipali; Helmut Kern, Kap tal-Kompitu. It-tim tal-awditjar kien magħmul minn Christian Detry, Ezio Guglielmi u Natalie Hagmayer. Hannah Critoph ipprovdiet appoġġ lingwistiku.

Mix-xellug għal-lemin: Daniel Costa de Magalhães, Christian Detry, Baudilio Tomé Muguruza, Ignacio García de Parada, Ioanna Metaxopoulou, Helmut Kern, Ezio Guglielmi.

Noti finali

¹ Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, EWROPA 2020 -Strateġija għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv (COM(2010) 2020 final tat-3.3.2010).

² http://www.eif.org/what_we_do/equity/venture/index.htm.

³ Il-Kummissjoni taġixxi f’kooperazzjoni mal-Istati Membri.

⁴ Kwistjonijiet ta’ taxxa doppja, ostakli amministrattivi relatati mat-taxxa, inċertezza dwar it-trattament fi kwistjonijiet ta’ taxxa.

⁵ https://www.investeurope.eu/policy/key‐topics/investor‐regulation/insurance/
https://www.investeurope.eu/policy/key‐topics/investor‐regulation/capital‐requirements‐forbanks/

⁶ Inklużi l-FEI u l-BEI.

⁷ Għal dan ir-rapport, aħna nifhmu li l-interventi tal-UE mmaniġġjati b’mod ċentrali huma l-istrumenti finanzjarji (l-ESU 1998, l-ESU 2001, il-GIF, l-IFE u l-EFG) u l-garanzija baġitarja għat-Tieqa tal-Prodott ta’ Ekwità għall-SMEs tal-FEIS kif imsemmija fit-Tabella 1.

⁸ 98/347/KE: Id-Deċiżjoni tal-Kunsill tad-19 ta’ Mejju 1998 dwar miżuri ta’ assistenza finanzjarja għal impriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) innovattivi u li joħolqu l-impjiegi – l-inizjattiva tkabbir u impjiegi (ĠU L 155, 29.5.1998, p. 43).

⁹ 2000/819/KE: Id-Deċiżjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Diċembru 2000 dwar programm multiannwali għall-intrapriża u l-intraprenditorija, u partikolarment għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (IŻM) (2001-2005) (ĠU L 333, 29.12.2000, p. 84).

¹⁰ Id-Deċiżjoni Nru 1639/2006/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ottubru 2006 li tistabbilixxi Programm Kwadru għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni (2007 sa 2013) (ĠU L 310, 9.11.2006, p. 15).

¹¹ Ir-Regolament (UE) Nru 1287/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi Programm għall-Kompetittività tal-Intrapriżi u l-intrapriżi ż-żgħar u ta’ daqs medju (COSME) (2014-2020) u li jħassar id-Deċiżjoni Nru 1639/2006/KE (ĠU L 347 tal-20.12.2013).

¹² Dan l-ammont jirrifletti l-allokazzjoni baġitarja fil-31 ta’ Diċembru 2018. Jista’ jkun li l-allokazzjoni baġitarja nbidlet sadanittant billi l-EFG hija parti minn linja baġitarja kumplessiva taħt ir-Regolament dwar il-COSME.

¹³ Ir-Regolament (UE) Nru 1291/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi Orizzont 2020 – il-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Innovazzjoni (2014-2020) u li jħassar id-Deċiżjoni Nru 1982/2006/KE [Ir-Regolament dwar Orizzont 2020] (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 104).

¹⁴ Ir-Regolament (UE) 2015/1017 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ġunju 2015 dwar il-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi, iċ-Ċentru Ewropew ta’ Konsulenza għall-Investimenti u l-Portal Ewropew ta’ Proġetti ta’ Investiment u li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1291/2013 u (UE) Nru 1316/2013 — il-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi [Ir-Regolament dwar il-FEIS] (ĠU L 169, 1.7.2015, p. 1). Adottat fl-2015, dan ir-regolament ma jkoprix il-perjodu 2014–2020 kollu kemm hu.

¹⁵ Il-FEIS biddel ir-rwol tal-FEI billi rabtu kuntrattwalment biex jikkontribwixxi finanzjament liż-żewġ sottotwieqi tal-prodott ta’ ekwità taħt l-SMEW tal-FEIS (ara l-Anness II).

¹⁶ Il-QEA ppubblikat opinjoni dwar il-FEIS: L-“Opinjoni Nru 02/2016 – Il-FEIS: proposta bikrija għall-estensjoni u l-espansjoni”, u r-Rapport Speċjali Nru 03/2019 tal-QEA “Il-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi: Jeħtieġ li tittieħed azzjoni biex il-FEIS ikun suċċess totali”.

¹⁷ Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-Programm InvestEU (COM(2018) 439 final tas-6.6.2018).

¹⁸ http://www.eif.org/who_we_are/index.htm

¹⁹ Invest Europe hija assoċjazzjoni li tirrappreżenta s-settur tal-ekwità privata, is-settur tal-kapital ta’ riskju, u s-settur tal-infrastruttura tal-Ewropa, kif ukoll l-investituri tagħhom.

²⁰ JRC Science for Policy Report, “Improving access to finance: which schemes best support the emergence of high-growth innovative enterprises?” (Rapport tal-JRC dwar ix-Xjenza għall-Politika, “Intejbu l-aċċess għall-finanzjament: liema skemi jappoġġaw l-emerġenza ta’ intrapriżi innovattivi b’rata għolja ta’ tkabbir, bl-aħjar mod?”) p. 12.

²¹ L-Anness A tar-Rapport 2011 imħejji minn Economisti Associati srl f’kollaborazzjoni ma’ EIM Business & Policy Research, the Evaluation Partnership, is-Centre for Strategy and Evaluation Services u ċ-Ċentru għall-Istudji Ewropej, p. A13.

²² L-Opinjoni Nru 2/2016 tal-QEA “Il-FEIS: proposta bikrija għall-estensjoni u l-espansjoni”, il-paragrafu 26, u r-Rapport Speċjali Nru 3/2019 tal-QEA, “Il-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi: Jeħtieġ li tittieħed azzjoni biex il-FEIS ikun suċċess totali” il-paragrafu 17.

²³ Oxford Research Centre for Strategy & Evaluation Services, “Assessing the Potential for EU Investment in Venture Capital and Other Risk Capital Fund of Funds” (Nivvalutaw il-Potenzjal ta’ Investiment tal-UE fil-Kapital ta’ Riskju u Fond ta’ Fondi Oħra ta’ Kapital ta’ Riskju), Ottubru 2015.

²⁴ Ir-Rapport 2011 imħejji minn Economisti Associati srl f’kollaborazzjoni ma’ EIM Business & Policy Research, the Evaluation Partnership, is-Centre for Strategy and Evaluation Services u ċ-Ċentru għall-Istudji Ewropej.

²⁵ Il-proġett VICO, “Final Report Summary – Financing Entrepreneurial Ventures in Europe: Impact on innovation, employment growth, and competitiveness”, (“Taqsira Finali tar-Rapport – Il-Finanzjament ta’ Riskji Intraprenditorjali fl-Ewropa: Impatt fuq l-innovazzjoni, it-tkabbir tal-impjiegi, u l-kompetittività”, Settembru 2011 (https://cordis.europa.eu/project/rcn/88431/reporting/en).

²⁶ Id-Dokument ta’ ħidma 2016/34 tal-FEI (Helmut Kraemer-Eis, Simone Signore, Dario Prencipe), “The impact of EIF on the Venture Capital ecosystem”, Volum I tal-The European venture capital landscape: an EIF perspective, 2016.

²⁷ Il-Kummissjoni Ewropea, “Independent Evaluation of the EFSI Regulation. Final Report” (“Evalwazzjoni Indipendenti tar-Regolament dwar il-FEIS. Rapport Finali”), Ġunju 2018, p. 140.

²⁸ Id-Dokument ta’ ħidma 2018/48 tal-FEI, “EIF VC Survey 2018 – Fund managers’ market sentiment and views on public intervention”, April 2018.

²⁹ Venture Capital & Private Equity Country Attractiveness Index (https://blog.iese.edu/vcpeindex/).

³⁰ Klassifikazzjoni tal-istadju ta’ investiment użata mill-FEI rigward ix-xiri tas-sehem maġġoritarju jew kontrollanti ta’ kumpanija, tipikament fi stadju ta’ żvilupp avvanzat, bħall-istadju tat-tkabbir jew tal-espansjoni.

³¹ Id-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni, Valutazzjoni tal-Impatt, SWD(2018) 314 final tas-6.6.2018.

³² L-Artikolu 209 tar-Regolament (UE, Euratom) 2018/1046 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta’ Lulju 2018 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni (ĠU L 193, 30.7.2018, p. 1).

³³ Evalwazzjoni ex ante tal-Kummissjoni, “Financial instrument facilities supporting access to risk finance for research and innovation in Horizon 2020” (Faċilitajiet ta’ strumenti finanzjarji li jappoġġaw l-aċċess għall-finanzjament ta’ riskju għar-riċerka u l-innovazzjoni f’Orizzont 2020), 2013.

³⁴ Skont ir-rapporti finanzjarji tal-istrumenti tal-2017, il-valur tal-kumpaniji li kienu għadhom fil-portafoll tal-fondi appoġġati mill-ESU 2001 u mill-GIF (qligħ mhux realizzat) kien jammonta għal EUR 97 miljun u EUR 79 miljun, rispettivament.

³⁵ Linji gwida tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat biex tippromwovi investimenti ta’ finanzjament ta’ riskju (2014/C 19/04), il-paragrafi 108-109.

³⁶ L-Artikolu 21(13) tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 651/2014 tas-17 ta’ Ġunju 2014 li jiddikjara li ċerti kategoriji ta’ għajnuna huma kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat (ĠU L 187, 26.6.2014, p. 1).

³⁷ Il-programm COSME huwa miftuħ għal parteċipanti minn pajjiżi terzi, li jridu jilħqu qbil mal-Kummissjoni dwar arranġamenti.

³⁸ Id-Dokument ta’ Ħidma 2018/51 tal-FEI, “EIF venture capital Survey 2018 – Fund managers’ perception of EIF’s Value Added”, Settembru 2018.

³⁹ Għalkemm ipprojbit, sibna koinvestiment wieħed li kien qiegħed juża r-riżorsi propji tal-FEI.

⁴⁰ Il-Kummissjoni Ewropea, Proposal for a Council Decision on Measures of Financial Assistance for Innovative and Job-Creating Small and Medium-sized Enterprises (Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar Miżuri ta’ Assistenza Finanzjarja għal Intrapriżi Żgħar u Medji li Huma lnnovattivi u li Joħolqu x-Xogħol) (COM(1998) 26 final tal-21.1.1998).

⁴¹ Il-BEI ta mandat lill-FEI biex jinvesti EUR 9.5 biljun f’kapaċità ta’ rfigħ tar-riskji, għall-appoġġ tat-teknoloġija u l-innovazzjoni industrijali. Permezz tal-mandat tal-RCR il-BEI jimmira għal fondi lil swieq minn bikrija sa medji żgħar li jiffukaw speċifikament fuq l-Ewropa.

⁴² Id-DĠ Intrapriża u Industrija tal-Kummissjoni Ewropea (GHK u Technopolis), “Interim evaluation of the Entrepreneurship and Innovation Programme” (Evalwazzjoni interim tal-Programm għall-Intraprenditorjat u l-Innovazzjoni), 2009, p. IV.

⁴³ Il-FEI uża fondi minn mandati oħra għal 41 % tal-fondi ta’ kapital ta’ riskju appoġġati mill-GIF.

⁴⁴ Pereżempju, klassifikazzjoni partikolari tiġi kkumpilata abbażi tal-istrateġija tal-fond ta’ kapital ta’ riskju, is-setturi jew l-istadji li fihom dan jixtieq jinvesti, jew il-fokus ġeografiku tiegħu. Hemm ukoll kriterji ta’ esklużjoni bħall-kriterju ta’ “maniġers għall-ewwel darba”, billi xi mandati mhux tal-UE ma jippermettux li jintużaw maniġers li jkunu qed iwettqu din il-kariga għall-ewwel darba.

⁴⁵ Invest Europe, 2018 European Private Equity Activity Report. Rotot ta’ ħruġ oħra jinkludu l-ħlas lura ta’ ishma privileġġati, il-bejgħ lil ditta oħra ta’ ekwità, il-bejgħ lil istituzzjoni finanzjarja, ix-xiri lura mill-maniġment/mis-sid, u mezzi oħra.

⁴⁶ Id-Dokument ta’ Ħidma 2018/48 tal-FEI (Helmut Kraemer-Eis, Antonia Botsari, Salome Gvetadze, Frank Lang), EIF venture capital Survey 2018: “Fund managers’ market sentiment and views on public intervention”, 2018.

⁴⁷ Sħubija Start-up Europe, SEP Monitor: Scale-up report, Ġunju 2017.

⁴⁸ Il-Kummissjoni tħallas ukoll tariffi lill-BEI għall-garanzija tal-kapital ta’ riskju relatata mal-FEIS.

⁴⁹ Ir-Rapport Speċjali Nru 20/2017 tal-QEA “Strumenti ta’ garanzija fuq is-self iffinanzjati mill-UE: inkisbu riżultati pożittivi, iżda jeħtieġ orjentament akbar lejn il-benefiċjarji u koordinazzjoni aħjar mal-iskemi nazzjonali”.

⁵⁰ InvestEurope, 2018 European Private Equity Activity. https://www.investeurope.eu/media/811517/invest-europe-2018-european-private-equity-activity.pdf.

⁵¹ Marco Buti and Philipp Mohl: “Lacklustre investment in the Eurozone: Is there a puzzle?” Vox, June 2014. https://voxeu.org/article/raising-investment-eurozone

⁵² Marco Buti: “Lacklustre investment in the Eurozone: The policy response” Vox, December 2014. https://voxeu.org/article/lacklustre-investment-eurozone-policy-response

⁵³ Bergljot B. Barkbu, Pelin Berkmen, Pavel Lukyantsau, Sergejs Saksonovs and Hanni Schoelermann: “Investment in the Euro Area: Why Has It Been Weak?” IMF Working Paper No. 15/32, February 19, 2015. https://www.imf.org/en/Publications/WP/Issues/2016/12/31/Investment-in-the-Euro-Area-Why-Has-It-Been-Weak-42717

⁵⁴ EIB: Investment and Investment Finance in Europe 2013, 14 November 2013. https://www.eib.org/en/infocentre/publications/all/investment-and-investment-finance-in-europe.htm

⁵⁵ ESRI: Access to External Financing and Firm Growth. Background Study for the European Competitiveness Report 2014, May 2014. https://www.google.be/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=2&ved=2ahUKEwjY_475pujeAhVQKuwKHTn6AI4QFjABegQIAxAC&url=https%3A%2F%2Fec.europa.eu%2Fdocsroom%2Fdocuments%2F8786%2Fattachments%2F1%2Ftranslations%2Fen%2Frenditions%2Fpdf&usg=AOvVaw2SPzw1L4aRoQVrA_MZ19Y8

⁵⁶ Florencio Lopez de Silanes Molina, Joseph McCahery, Dirk Schoenmaker and Dragana Stanisic: The European Capital Markets Study. Estimating the Financing Gaps of SMEs. Report sponsored by the Dutch Ministry of Finance and the EBRD, July 2015. https://web.archive.org/web/20161213054417/http:/www.dsf.nl/wp-content/uploads/2015/09/European-Capital-Markets-Study_2015_FINAL-15-7.pdf

Kronoloġija

Kuntatt

IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet: eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2019

© L-Unjoni Ewropea, 2019

Għal kull użu jew riproduzzjoni ta’ ritratti jew materjal ieħor li ma jaqax taħt id-drittijiet tal-awtur tal-Unjoni Ewropea, irid jintalab il-permess direttament mingħand id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur.

Kif tikkuntattja lill-UE

Personalment
Madwar l-Unjoni Ewropea kollha hemm mijiet ta’ ċentri ta’ informazzjoni tal-Europe Direct. Tista’ ssib l-indirizz tal-eqreb ċentru għalik f'dan is-sit: https://europa.eu/european-union/contact_mt

Bit-telefown jew bil-posta elettronika
Europe Direct huwa servizz li jwieġeb il-mistoqsijiet tiegħek dwar l-Unjoni Ewropea. Tista’ tikkuntattja dan is-servizz:

• bit-telefown bla ħlas: 00 800 6 7 8 9 10 11 (ċerti operaturi jafu jimponu ħlas għal dawn it-telefonati),
• fuq dan in-numru standard: +32 22999696, jew
• bil-posta elettronika permezz: https://europa.eu/european-union/contact_mt

Kif issib tagħrif dwar l-UE

Onlajn
L-informazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE hija disponibbli fuq is-sit web Europa fuq: https://europa.eu/european-union/index_mt

Pubblikazzjonijiet tal-UE
Tista’ tniżżel mill-internet jew tordna l-pubblikazzjonijiet tal-UE, li xi wħud minnhom huma bla ħlas u xi oħrajn bil-ħlas, minn: https://op.europa.eu/mt/publications. Kopji multipli ta’ pubblikazzjonijiet bla ħlas tista’ tiksibhom billi tikkuntattja lil Europe Direct jew liċ-ċentru tal-informazzjoni lokali tiegħek (ara https://europa.eu/european-union/contact_mt).

Il-liġi tal-UE u dokumenti relatati
Għal aċċess għall-informazzjoni legali tal-UE, inkluż il-liġijiet kollha tal-UE mill-1952 ’l hawn, fil-verżjonijiet lingwistiċi uffiċjali kollha, żur is-sit EUR-Lex hawnhekk: http://eur-lex.europa.eu

Dejta Miftuħa mill-UE
Il-portal tad-Dejta Miftuħa mill-UE (http://data.europa.eu/euodp/mt) jipprovdi aċċess għal settijiet tad-dejta mill-UE. Id-dejta tista’ titniżżel mill-internet u tintuża mill-ġdid bla ħlas, kemm għal skopijiet kummerċjali kif ukoll mhux kummerċjali.