Zrównoważone finansowanie – potrzeba bardziej spójnych działań UE, aby przekierować finansowanie na zrównoważone inwestycje

Streszczenie

I

W 2015 r. Unia Europejska (UE) i jej państwa członkowskie podpisały porozumienie paryskie, by wzmocnić globalną odpowiedź na zagrożenie związane ze zmianą klimatu. Jednym z celów tego porozumienia jest zapewnienie, by przepływy finansowe były zgodne ze ścieżką prowadzącą do niskiego poziomu emisji gazów cieplarnianych i rozwoju odpornego na zmianę klimatu. Panuje powszechna zgoda co do tego, że przejście na gospodarkę o zerowych emisjach netto będzie wymagało znacznych inwestycji publicznych i prywatnych.

II

W 2018 r. Komisja ustanowiła Plan działania w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego, który obejmował środki mające na celu przekierowanie finansowania prywatnego na zrównoważone inwestycje, zarządzanie ryzykiem finansowym wynikającym ze zmiany klimatu oraz poprawę zrównoważonego ładu korporacyjnego w sektorze prywatnym. Jednocześnie Komisja i Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) kontynuowały starania zmierzające do zapewnienia publicznego wsparcia finansowego na rzecz zrównoważonych inwestycji, w szczególności związanych z działaniami w dziedzinie klimatu.

III

Trybunał zbadał, czy Komisja podejmowała właściwe działania, by przekierować finansowanie na zrównoważone inwestycje. Kontrola Trybunału skupiła się na tym, czy w planie działania z 2018 r. uwzględniono kluczowe kwestie związane ze zrównoważonym finansowaniem i czy zrealizowano go w terminie. Trybunał ocenił również, czy wsparcie finansowe UE jest udzielane w oparciu o spójne kryteria zrównoważonego rozwoju i czy przyczynia się do wspierania zrównoważonych inwestycji.

IV

Niniejsze sprawozdanie może przyczynić się do sprawniejszego wdrażania strategii dotyczącej finansowania transformacji w stronę gospodarki zrównoważonej z 2021 r., która pozwoli ukończyć działania zainicjowane w ramach planu działania z 2018 r. i będzie opierać się na ich rezultatach.

V

Trybunał stwierdza, że potrzebne są bardziej spójne działania ze strony UE, aby przekierować finansowanie prywatne i publiczne na zrównoważone inwestycje. Chociaż Komisja skoncentrowała się w swoich działaniach na zwiększeniu przejrzystości na rynku, działaniom tym nie towarzyszyły środki, które pozwoliłyby rozwiązać problem kosztów niezrównoważonej działalności gospodarczej. Ponadto Komisja musi stosować spójne kryteria w celu ustalenia, czy inwestycje, które wspiera ze swojego budżetu, mają zrównoważony charakter, oraz lepiej ukierunkować starania, aby stworzyć możliwości inwestowania w zrównoważony sposób.

VI

Jeśli chodzi o konkretne środki regulacyjne, Trybunał stwierdził, że planowane działania słusznie skoncentrowano na sposobach poprawy przejrzystości – zarówno pod względem tego, które inwestycje są zrównoważone, jak i tego, w jaki sposób sektor finansowy i przedsiębiorstwa prowadzą sprawozdawczość na temat zrównoważoności. Wiele działań uległo opóźnieniu i wymaga podjęcia dalszych kroków, aby można je było wdrożyć w praktyce. W szczególności dłużej niż planowano trwało ukończenie prac nad wspólnym systemem klasyfikacji zrównoważonej działalności (nad tzw. unijną systematyką dotyczącą zrównoważonego rozwoju), który stanowi podstawę do oznakowania produktów finansowych i standaryzacji informacji na temat zrównoważoności przekazywanych przez przedsiębiorstwa. Trybunał uważa, że rozwiązania te nie będą w pełni skuteczne, jeżeli nie będą im towarzyszyć wystarczające środki mające na celu odzwierciedlenie środowiskowych i społecznych kosztów niezrównoważonej działalności.

VII

Jeśli chodzi o wsparcie finansowe UE, Trybunał stwierdził, że EBI ma do odegrania ważną rolę we wspieraniu zrównoważonych inwestycji i stosowaniu unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju. Analiza wsparcia inwestycyjnego zapewnianego przez Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych, którą przeprowadził Trybunał, wykazała jednak, że fundusz ten zapewnił mniejsze wsparcie na rzecz działań w dziedzinie klimatu w Europie Środkowo-Wschodniej – gdzie istnieją znaczne potrzeby w tym zakresie – niż w innych regionach. Ponadto Trybunał stwierdził, że zapewniono niewielkie wsparcie finansowe na rzecz projektów dotyczących przystosowania się do zmiany klimatu, w przypadku których trudno jest pozyskać finansowanie prywatne. Uważa również, że UE niewystarczająco aktywnie wspierała utworzenie wykazu zrównoważonych projektów gotowych do realizacji i nie wykorzystała w pełni potencjału krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu, aby na ich podstawie wskazać możliwości inwestowania w zrównoważony sposób.

VIII

Trybunał ustalił ponadto, że brak jest spójnie stosowanego i wiążącego wymogu, by w ramach wszystkich działań objętych finansowaniem ze środków UE stosowano zasadę „nie czyń poważnych szkód”. Co więcej, w programach wydatków UE (z wyjątkiem Programu InvestEU) nie ma żadnych wymogów, by oceniać indywidualne inwestycje pod kątem spełniania norm społecznych i środowiskowych porównywalnych z normami stosowanymi przez EBI. Oznacza to, że w przypadku takich samych działań finansowanych z różnych programów unijnych stosowane mogą być niedostatecznie rygorystyczne lub rozbieżne kryteria w celu oceny ich zrównoważonego charakteru pod względem środowiskowym i społecznym. Ponadto wiele kryteriów wykorzystywanych do oceny i monitorowania wkładu budżetu UE w osiągnięcie celów klimatycznych nie jest tak rygorystycznych i w takim samym stopniu opartych na wiedzy naukowej jak kryteria opracowane na potrzeby unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju.

IX

Trybunał zaleca, by Komisja:

• dokończyła wdrażanie środków przewidzianych w planie działania i doprecyzowała mechanizmy audytu i weryfikowania zgodności;
• w większym stopniu przyczyniała się do zrównoważonego finansowania poprzez ustalenie opłat za emisję gazów cieplarnianych;
• informowała o rezultatach Programu InvestEU w zakresie klimatu i środowiska;
• zintensyfikowała starania w kierunku utworzenia wykazu zrównoważonych projektów gotowych do realizacji;
• stosowała zasadę „nie czyń poważnych szkód” i kryteria unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju spójnie w całym budżecie UE;
• monitorowała wykonanie planu działania i wszelkich przyszłych strategii oraz informowała o osiągniętych rezultatach.

Wstęp

01

W 2015 r. Unia Europejska (UE) i jej państwa członkowskie podpisały porozumienie paryskie, by wzmocnić globalną odpowiedź na zagrożenie związane ze zmianą klimatu. Jednym z celów porozumienia jest „zapewnienie spójności przepływów finansowych ze ścieżką prowadzącą do niskiego poziomu emisji gazów cieplarnianych i rozwoju odpornego na zmiany klimatu”¹. UE i jej państwa członkowskie zobowiązały się również do wdrożenia Agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030². Cele dotyczące ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju są przewidziane w traktatach UE, a Unia zobowiązała się do wspierania międzynarodowych wysiłków na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu.

02

Zmiana klimatu została uznana za zagrożenie dla stabilności systemu finansowego³ i całej gospodarki. Jej konsekwencje dotyczą bowiem nie tylko wpływu gospodarczego coraz bardziej ekstremalnych zjawisk pogodowych lub podnoszenia się poziomu mórz („ryzyko fizyczne”), lecz także ryzyka utraty wartości inwestycji z powodu zmian w polityce, technologii i ramach prawnych w związku z przeciwdziałaniem zmianie klimatu („ryzyko związane z transformacją”). Test skrajnych warunków klimatycznych dla całej gospodarki, przeprowadzony przez Europejski Bank Centralny (EBC), pokazuje, że wpływ ryzyka związanego z klimatem na przedsiębiorstwa i banki mógłby wywołać recesję lub krach na rynku finansowym⁴.

03

Wyzwanie polega na tym, jak zorganizować i sfinansować społecznie sprawiedliwą i zrównoważoną środowiskowo transformację w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu i odpornej na jego zmianę. Nikt nie ma wątpliwości, że transformacja ta będzie wymagała znacznych inwestycji publicznych i prywatnych. Konieczne będzie zarówno pozyskanie środków finansowych na inwestycje niezbędne do stworzenia gospodarki neutralnej pod względem emisji dwutlenku węgla, jak i wzmocnienie stabilności finansowej przez uwzględnianie kwestii z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego (ESG) (tj. „zrównoważonego finansowania”) w decyzjach biznesowych i inwestycyjnych.

04

Komisja nie oszacowała jeszcze skali całkowitych inwestycji niezbędnych do tego, by do 2050 r. przeprowadzić sprawiedliwą społecznie i zrównoważoną środowiskowo transformację w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu i odpornej na jego zmianę – co obejmowałoby zarówno łagodzenie zmiany klimatu, jak i przystosowanie się do niej (odporność na zmianę klimatu). W 2020 r. Komisja przedstawiła szacunki wskazujące, że osiągnięcie celu dotyczącego redukcji emisji gazów cieplarnianych o 55% do 2030 r. wymagałoby dodatkowych inwestycji w sam system energetyczny w wysokości około 350 mld euro rocznie⁵. Ponadto z szacunków Komisji wynika, że luka inwestycyjna w zakresie zrównoważenia środowiskowego wynosi ogółem od 100 do 150 mld euro rocznie, a potrzeby w zakresie inwestycji społecznych kształtują się na poziomie 142 mld euro rocznie w okresie do 2030 r.⁶ Eksperci szacują, że osiągnięcie w UE‑27 zerowych emisji netto do 2050 r. wymagałoby w latach 2021–2050 całkowitych nakładów inwestycyjnych w wysokości około 1 bln euro rocznie⁷. Szacunki te dotyczą czystych technologii i rozwiązań technicznych w energetyce, transporcie, budynkach, przemyśle, rolnictwie i infrastrukturze przesyłu energii.

05

W 2016 r. Komisja powołała Grupę Ekspertów Wysokiego Szczebla ds. Zrównoważonego Finansowania mającą zapewniać doradztwo w zakresie opracowania strategii w tej dziedzinie⁸. W skład Grupy weszli wysoce wykwalifikowani eksperci reprezentujący społeczeństwo obywatelskie, sektor finansowy i środowisko akademickie, a także obserwatorzy z instytucji europejskich i międzynarodowych⁹. Jak zauważono w sprawozdaniu końcowym opracowanym przez Grupę¹⁰ oraz w sprawozdaniach innych ekspertów¹¹, do osiągnięcia wymaganego poziomu zrównoważonych inwestycji potrzebna będzie interwencja publiczna, która powinna uwzględnić co najmniej następujące kluczowe problemy:

• Rynki nie odzwierciedlają pełnych kosztów społecznych i środowiskowych działalności gospodarczej: Rynek nie wycenia w wystarczającym stopniu negatywnych skutków ubocznych emisji gazów cieplarnianych¹² ani innych negatywnych skutków środowiskowych i społecznych niezrównoważonej działalności gospodarczej¹³. W związku z tym wiele przedsiębiorstw oraz inwestorów publicznych i prywatnych ma znikomą motywację finansową, żeby przy podejmowaniu decyzji uwzględniać kwestie z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego. Jak zauważyła Grupa Ekspertów Wysokiego Szczebla, działania podejmowane w ramach systemu finansowego nie mogą zastąpić silnego sygnału cenowego dotyczącego emisji dwutlenku węgla¹⁴.
• Brak wystarczającej przejrzystości i nieujawnianie dostatecznych informacji na temat zrównoważonej działalności: Ograniczone ujawnianie informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze prywatnym i publicznym może prowadzić do sytuacji, w której między inwestorami a spółkami, na rzecz których dokonano inwestycji, występuje asymetria informacji na temat wyników aktywów w zakresie zrównoważonego rozwoju. Brak harmonizacji sprawia, że „zielone” definicje i kryteria mogą być różnie interpretowane i wykorzystywane na potrzeby pseudoekologicznego marketingu. Zainteresowanie zrównoważonymi inwestycjami rośnie, ale inwestorzy nie dysponują wiarygodnymi i porównywalnymi danymi, które są im potrzebne do podejmowania świadomych decyzji¹⁵.
• Niektóre zrównoważone inwestycje wiążą się z potencjalnie wyższym ryzykiem i większymi kosztami finansowania: Zmiany w otoczeniu prawnym, politycznym i technologicznym mogą zwiększyć ryzyko w przypadku zrównoważonych inwestycji. Ponadto ocena i konieczność przestrzegania norm dotyczących zrównoważoności mogą sprawiać, że koszty finansowe prowadzenia zrównoważonej działalności będą wyższe¹⁶. W niektórych przypadkach zrównoważone projekty będą potrzebowały wsparcia publicznego, aby były finansowo opłacalne („rentowne”)¹⁷. Na przykład projekty dotyczące przystosowania się do zmiany klimatu często wymagają dużych nakładów finansowych z góry, nie generują stałego strumienia dochodów i przynoszą korzyści o charakterze pozafinansowym wykraczające poza projekt, które są trudne do oszacowania pod względem gospodarczym.
• Brak jasności co do potrzeb w zakresie zrównoważonych inwestycji i co do dostępnych projektów: W niektórych sektorach i obszarach inwestorom, którzy chcą inwestować w zrównoważony sposób, brakuje informacji na temat potrzeb w zakresie zrównoważonych inwestycji i na temat dostępnych projektów. W niektórych przypadkach brak dostępnych projektów wynika z braku wystarczających zdolności lub wiedzy fachowej po stronie prywatnych podmiotów opracowujących projekty i organów publicznych. Jest to szczególnie problematyczne w przypadku zrównoważonych projektów infrastrukturalnych, które są złożone pod względem opracowania, finansowania i realizacji, lecz niezbędne dla transformacji w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i odpornej na zmianę klimatu¹⁸.

06

UE uznała, że do rozwiązania tych problemów konieczna jest interwencja publiczna. W szczególności dostrzegła ona potrzebę opracowania spójnej strategii, która łączyłaby środki regulujące rynki finansowe ze wsparciem finansowym na rzecz zrównoważonych inwestycji. Środki regulacyjne UE dotyczące inwestorów, przedsiębiorstw i innych uczestników rynku finansowego mogą pomóc w przekierowaniu finansowania prywatnego na zrównoważone inwestycje.

07

Grupa Ekspertów Wysokiego Szczebla sformułowała zalecenia stanowiące podstawę planu działania w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego¹⁹ (zwanego dalej „planem działania”), który Komisja opublikowała w 2018 r. Plan ten obejmuje dziesięć działań (zob. rys. 1).

08

Na rys. 2 ukazano, jak złożone i wzajemnie powiązane są poszczególne działania zaproponowane w planie działania w odniesieniu do głównych zainteresowanych stron zaangażowanych w zrównoważone finansowanie.

09

W wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027 UE planuje wspierać inwestycje publiczne i prywatne przez przeznaczenie co najmniej 30% budżetu UE na działania w dziedzinie klimatu. Szacuje się, że odnośna kwota wyniesie około 358 mld euro, z czego 7,9 mld euro stanowi gwarancja budżetowa związana z Programem InvestEU. Ponadto państwa członkowskie będą musiały przeznaczyć co najmniej 37% środków finansowych, które otrzymują z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, na wspieranie działań w dziedzinie klimatu. Szacuje się, że kwota ta wyniesie około 268 mld euro. Jednocześnie EBI planuje przeznaczyć około 192 mld euro na sfinansowanie działań w dziedzinie klimatu i zrównoważenia środowiskowego przy zachowaniu ogólnego wolumenu finansowania zapewnianego przez EBI. Zarówno InvestEU, jak i EBI zamierzają objąć wsparciem dodatkowe inwestycje prywatne i publiczne innych inwestorów w działania w dziedzinie klimatu o wartości około 522 mld euro. Ogółem UE byłaby zatem w stanie zapewnić wsparcie finansowe w wysokości ponad 200 mld euro rocznie w latach 2021–2027 z potrzebnej kwoty około 1 bln euro rocznie (zob. pkt 04). Na rys. 3 przedstawiono przegląd planów UE i EBI dotyczących wsparcia na rzecz zrównoważonych inwestycji związanych z działaniami w dziedzinie klimatu i zrównoważeniem środowiskowym w latach 2021–2027.

Zakres kontroli i podejście kontrolne

10

Celem Trybunału była ocena, czy Komisja podejmowała właściwe działania, by przekierować finansowanie na zrównoważone inwestycje. W związku z tym Trybunał ocenił, czy środki przewidziane w planie działania:

1. służą rozwiązaniu wyżej przedstawionych kluczowych problemów (pkt 05), a mianowicie:
   
   
   1. faktu, że rynek nie odzwierciedla środowiskowych i społecznych kosztów niezrównoważonej działalności;
   2. braku przejrzystości co do tego, co jest zrównoważone;
   3. problemu większego ryzyka i wyższych kosztów finansowych w przypadku niektórych zrównoważonych inwestycji;
   4. braku jasności co do potrzeb w zakresie zrównoważonych inwestycji i co do dostępnych projektów;
2. zostały wdrożone zgodnie z planem.

Trybunał ocenił również, czy wsparcie finansowe UE jest udzielane z zastosowaniem spójnych kryteriów zrównoważonego rozwoju i czy przyczynia się do wspierania zrównoważonych inwestycji.

11

Trybunał zwraca uwagę, że ze względu na charakter, rodzaj i harmonogram środków przewidzianych w planie działania jest zbyt wcześnie, by ocenić, na ile skutecznie przyczyniły się one do przekierowania finansowania prywatnego i publicznego na zrównoważone inwestycje.

12

W sprawozdaniu przedstawiono kompleksowy przegląd działań UE podjętych w dziedzinie zrównoważonego finansowania, a także zwrócono uwagę na wyzwania i ryzyko, z jakimi Komisja musi się zmierzyć, aby zapewnić powodzenie strategii zrównoważonego finansowania. Niniejsze sprawozdanie ma w założeniu przyczynić się do sprawniejszego wdrażania strategii dotyczącej finansowania transformacji w stronę gospodarki zrównoważonej z 2021 r.²⁰ Jak zauważono w odnośnym komunikacie Komisji, środki przewidziane w planie działania z 2018 r. stanowiły podstawę unijnych ram zrównoważonego finansowania, które to ramy zostaną „sfinalizowane i skonsolidowane” za pośrednictwem strategii przyjętej w 2021 r. W załączniku VI wskazano działania z nowej strategii, do których odnoszą się zalecenia sformułowane przez Trybunał.

13

Kontrolę przeprowadzono na podstawie:

• przeglądu wniosków, wytycznych i odpowiednich sprawozdań Komisji w sprawie zrównoważonego finansowania, w szczególności dotyczących unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju, oznakowania zrównoważonych produktów finansowych i ujawniania informacji na temat zrównoważoności;
• analizy odpowiednich przepisów obowiązującego prawodawstwa UE i wniosków regulacyjnych związanych z planem działania i głównymi programami wydatków budżetowych UE na lata 2014–2020 i 2021–2027 (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności, Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, instrument „Łącząc Europę”, EFIS/InvestEU, Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności);
• przeglądu publikacji na temat zrównoważonego finansowania opracowanych przez naukowców, ośrodki analityczne, organizacje międzynarodowe oraz odpowiednie organy i instytucje UE;
• analizy portfela inwestycji EFIS i przeglądu stosowania przez EBI norm środowiskowych i społecznych w oparciu o badanie 12 losowo dobranych operacji dotyczących działań w dziedzinie klimatu;
• wywiadów z urzędnikami Komisji i EBI;
• opinii ekspertów zewnętrznych, przekazanych ustnie lub w formie pisemnej, z których usług skorzystano w celu przeanalizowania środowiska kontroli i uzyskania informacji zwrotnych na temat wstępnie sformułowanych uwag i wniosków.

14

Kontrola przeprowadzona przez Trybunał nie objęła działań Europejskiego Banku Centralnego lub organów krajowych, które miały na celu promowanie zrównoważonego finansowania. Ze względu na ograniczenia związane z pandemią COVID-19 Trybunał nie był w stanie przeprowadzić wizyt na miejscu w organach krajowych ani w odniesieniu do projektów inwestycyjnych wspieranych z EFIS.

Uwagi

Działania UE w dziedzinie zrównoważonego finansowania były konieczne, lecz nie rozwiązują wszystkich kluczowych problemów

15

W tej sekcji sprawozdania Trybunał zbadał, czy działania UE wymienione w planie działania Komisji służą rozwiązaniu problemów wskazanych w pkt 05, w szczególności w odniesieniu do kwestii przejrzystości w zakresie zrównoważoności i negatywnych efektów zewnętrznych. Trybunał przeanalizował również postępy we wdrażaniu poszczególnych środków przewidzianych w planie działania i zwrócił uwagę na związane z tym ryzyko.

Planowane działania słusznie skoncentrowano na zwiększeniu przejrzystości w odniesieniu do tego, co jest zrównoważone

16

Trybunał stwierdził, że siedem z dziesięciu działań przewidzianych w planie działania²¹ miało na celu przekierowanie finansowania na zrównoważone inwestycje przez zapewnienie większej przejrzystości co do zrównoważonego charakteru działalności gospodarczej i produktów finansowych. Komisja zajęła się tą kwestią, ustanawiając wspólny system klasyfikacji zrównoważonej działalności zwany „unijną systematyką dotyczącą zrównoważonego rozwoju” (działanie 1). Ów system opiera się na wynikach prac powołanej w tym celu Grupy Ekspertów Technicznych ds. Zrównoważonego Finansowania. Unijna systematyka dotycząca zrównoważonego rozwoju stanowi podstawę dla innych działań, które wymagają jasnej definicji tego, co jest „zrównoważone”.

17

Aby pomóc inwestorom w identyfikowaniu możliwości inwestowania w zrównoważony sposób, Komisja zaproponowała wprowadzenie ogólnounijnych norm i oznakowań w odniesieniu do zrównoważonych produktów finansowych (działanie 2), wymogów dotyczących udzielania inwestorom porad na temat zrównoważoności produktów finansowych (działanie 4) oraz wskaźników referencyjnych umożliwiających inwestorom ocenę wyników finansowych zrównoważonych inwestycji (działanie 5).

18

Komisja zaproponowała również, aby agencje ratingowe i analitycy rynku pełniej uwzględniali kwestie zrównoważonego rozwoju w informacjach przekazywanych inwestorom (działanie 6) oraz aby dostawcy produktów finansowych i doradcy finansowi informowali swoich klientów o zagrożeniach dla zrównoważonego rozwoju związanych z decyzjami inwestycyjnymi (działanie 7). Jeżeli chodzi o przedsiębiorstwa, w planie działania przewidziano poprawę sprawozdawczości przedsiębiorstw dotyczącej kwestii zrównoważonego rozwoju, głównie kwestii związanych z klimatem (działanie 9).

19

Oprócz środków dotyczących większej przejrzystości w planie działania przewidziano zbadanie, w jaki sposób najlepiej uwzględnić kwestie zrównoważonego rozwoju w „wymogach ostrożnościowych” dla banków i zakładów ubezpieczeń (działanie 8), oraz propagowanie zrównoważoności i długofalowego ładu korporacyjnego (działanie 10).

20

Ponadto Komisja planowała zwiększyć zrównoważone inwestycje dzięki zastosowaniu ram i narzędzi zrównoważonego finansowania w funduszach UE, w szczególności w EFIS i Programie InvestEU (działanie 3). Było to jedyne działanie, które miało na celu zmniejszenie ryzyka i kosztów związanych ze zrównoważonymi inwestycjami oraz propagowanie zrównoważonych projektów. EFIS i Program InvestEU omówiono w pkt 54–73.

21

Ogólnie rzecz biorąc, Trybunał stwierdził, że plan działania ściśle odzwierciedlał kluczowe zalecenia zawarte w sprawozdaniu końcowym Grupy Ekspertów Wysokiego Szczebla ds. Zrównoważonego Finansowania (pkt 07 i załącznik I). Komisja słusznie uznała opracowanie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju (działanie 1) za najważniejsze i najpilniejsze działanie.

Środki mające na celu odzwierciedlenie kosztów środowiskowych i społecznych niezrównoważonej działalności były niewystarczające

22

Trybunał stwierdził, że w planie działania nie uwzględniono konkretnego działania, które miałoby na celu rozwiązanie problemu kosztów środowiskowych i społecznych niezrównoważonej działalności (zob. pkt 05). Nie wspomniano też w nim o tym podstawowym problemie pomimo wagi, jaką Grupa Ekspertów Wysokiego Szczebla nadała temu zagadnieniu w sprawozdaniu końcowym. Komisja pracuje obecnie nad szeregiem rozwiązań mających na celu lepsze odzwierciedlenie kosztów środowiskowych emisji gazów cieplarnianych i innych szkód dla środowiska (spowodowanych na przykład przez zanieczyszczenie powietrza, hałas lub utratę kapitału naturalnego), które to działania mogłyby pomóc w przekierowaniu finansowania na zrównoważone inwestycje. W poniższych punktach przedstawiono informacje na temat niektórych z tych działań.

23

Jak Trybunał zaznaczył w jednym ze swoich wcześniejszych sprawozdań, opłaty za emisję dwutlenku węgla muszą być wystarczająco wysokie, aby zapewnić odpowiednie zachęty do osiągnięcia celów działań w dziedzinie klimatu²². W 2020 r. Komisja rozpoczęła prace nad reformą unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), aby osiągnąć cel redukcji emisji o 55% wyznaczony na 2030 r. oraz cel zerowych emisji gazów cieplarnianych netto wyznaczony na 2050 r.²³ W ramach EU ETS przedsiębiorstwa działające w przemyśle ciężkim, sektorze wytwarzania energii elektrycznej i ciepła oraz w sektorze lotnictwa komercyjnego muszą uzyskać uprawnienia do emisji pokrywające ich nadmierne emisje dwutlenku węgla²⁴. Wysokość opłat za emisję gazów cieplarnianych zależy od popytu na te uprawnienia i od ich podaży. Niektórzy eksperci zaproponowali wprowadzenie „korytarzy cenowych” lub przynajmniej minimalnej opłaty za emisję gazów cieplarnianych, aby ustabilizować i stopniowo podnieść cenę rynkową uprawnień do emisji²⁵. Inni specjaliści twierdzą z kolei, że istniejące mechanizmy stabilności rynkowej do tej pory się sprawdzały, lecz w przyszłości konieczne będzie dokonanie ich przeglądu²⁶.

24

Systemem EU ETS objętych jest obecnie jedynie około 40% emisji gazów cieplarnianych w Europejskim Obszarze Gospodarczym²⁷. Pozostałe emisje są objęte unijnym rozporządzeniem w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego²⁸, a państwa członkowskie są odpowiedzialne za redukcję emisji w sektorach takich jak transport i budownictwo – dwóch sektorach odpowiedzialnych za wzrost emisji²⁹. W momencie przeprowadzania kontroli 14 państw członkowskich zapowiedziało lub wdrożyło jakąś formę podatku od emisji dwutlenku węgla lub mechanizm ustalania opłat za takie emisje, przy czym występują znaczne różnice, jeżeli chodzi o sektory objęte takimi rozwiązaniami oraz wysokość opłat za emisję gazów cieplarnianych³⁰. Według Europejskiego Banku Centralnego żaden z tych mechanizmów nie pozwalał na systematyczne podnoszenie opłat za emisję gazów cieplarnianych, tak aby osiągnąć krajowe cele redukcji emisji³¹.

25

Wobec braku równoważnego rozwiązania dotyczącego ustalania wysokości opłat za emisję gazów cieplarnianych w innych państwach istnieje ryzyko, że produkcja zostanie przeniesiona do krajów poza UE, w których obowiązuje mniej restrykcyjna polityka klimatyczna. Tzw. ucieczka emisji może doprowadzić do wzrostu ogólnego poziomu emisji, a nie do ich spadku. Aby rozwiązać te problemy, Komisja zaproponowała wprowadzenie „mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂”³². Celem takiego mechanizmu byłoby zapewnienie, aby ceny importowanych wyrobów w większym stopniu odzwierciedlały wielkość emisji związanych z ich produkcją. Komisja planuje opublikować wniosek dotyczący tego mechanizmu w drugim kwartale 2021 r.³³

26

Dopłaty do produktów, których wytwarzanie pociąga za sobą duże emisje, również sprawiają, że niezrównoważona działalność ma przewagę. Na przykład niektóre państwa członkowskie nadal udzielają dopłat do paliw kopalnych, przeznaczając średnio 55 mld euro rocznie na subsydiowanie produkcji i zużycia ropy naftowej, gazu i węgla³⁴. Komisja zwróciła się do tych państw, by w krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu przedstawiły działania mające na celu stopniowe wycofanie dopłat do paliw kopalnych. Według Komisji³⁵ 13 państw członkowskich³⁶ zgłosiło, że zamierza przedstawić plany stopniowego wycofywania dopłat do paliw kopalnych, lecz tylko sześć (Austria, Francja, Niemcy, Łotwa, Litwa i Hiszpania) wyznaczyło termin przedłożenia takich planów.

Wiele środków uległo opóźnieniu i wymaga podjęcia dalszych kroków, aby można było je stosować w praktyce

27

Dziesięć działań przewidzianych w planie działania jest podzielone na 27 środków z odrębnymi terminami. Miały one zostać sfinalizowane najpóźniej do końca 2019 r. (załącznik II). Komisja podała informacje na temat postępów w osiąganiu celów planu działania dopiero w lipcu 2021 r.

28

Trybunał dokonał przeglądu charakteru planowanych środków i stanu ich wdrożenia do 7 lipca 2021 r. Z tego przeglądu wynika, że około 18 miesięcy po upływie terminu ukończono wdrażanie 21 środków, a wdrażanie sześciu (w tym dwóch środków okresowych) nadal trwało. 11 spośród 21 wdrożonych środków zostało zrealizowanych z opóźnieniem w stosunku do terminów przewidzianych w planie działania (tabela 1).

29

Trybunał stwierdził, że Komisja nie ustanowiła wskaźników na potrzeby monitorowania i sprawozdawczości w odniesieniu do postępów w realizacji środków przewidzianych w planie działania. Jest to szczególnie istotne, ponieważ powodzenie planu działania zależy od wdrożenia środków, które są dobrowolne (załącznik II). Tymczasem bez odnośnych wskaźników nie będzie możliwe monitorowanie postępów ani ocena wyników jakiejkolwiek strategii UE służącej przekierowaniu finansowania na zrównoważone inwestycje.

Opracowanie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju uległo opóźnieniu i należy rozwiązać kwestie problematyczne, zanim będzie można ją w pełni wdrożyć

30

Zanim Komisja przedłożyła wniosek w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju, niektóre państwa członkowskie próbowały samodzielnie ograniczyć ryzyko pseudoekologicznego marketingu, opracowując własną systematykę, co doprowadziło do powstania szeregu różnych oznakowań i norm³⁷. Poza UE niektóre państwa pracują nad własnymi systematykami dotyczącymi zrównoważonego finansowania, w niektórych przypadkach inspirując się działaniami UE³⁸. Unijna systematyka dotycząca zrównoważonego rozwoju została pomyślana jako system klasyfikowania zrównoważoności działalności gospodarczej na podstawie dowodów naukowych. Mają ją stosować przede wszystkim emitenci papierów wartościowych i obligacji, inwestorzy instytucjonalni, podmioty zarządzające aktywami i inni uczestnicy rynku finansowego oferujący produkty finansowe w UE, a także banki centralne³⁹ (ramka 1). Ponadto mogą z niej korzystać organy publiczne do klasyfikowania swoich działań pod kątem zrównoważoności.

31

Komisja postanowiła wprowadzić unijną systematykę dotyczącą zrównoważonego rozwoju w drodze unijnego rozporządzenia ustanawiającego odnośne ramy oraz szeregu przyjętych przez nią aktów, w których doprecyzowano kryteria tej systematyki pozwalające na ocenę zrównoważenia środowiskowego działalności gospodarczej. W unijnej systematyce określono sześć celów środowiskowych (rys. 4). Zrównoważona działalność musi w znacznym stopniu przyczyniać się do osiągnięcia co najmniej jednego z nich i nie może poważnie szkodzić żadnemu z pozostałych pięciu celów środowiskowych.

32

Aby zgodnie z rozporządzeniem w sprawie unijnej systematyki daną działalność gospodarczą można było zakwalifikować jako zrównoważoną środowiskowo, musi ona spełniać cztery warunki przedstawione na rys. 5.

33

Wykaz rodzajów działalności objętych unijną systematyką może z czasem ulec zmianie. W rozporządzeniu w sprawie unijnej systematyki podkreślono potrzebę regularnego przeprowadzania przeglądu wykazu rodzajów działalności i związanych z nimi kryteriów, tak aby odzwierciedlić zmiany regulacyjne i rozwój techniczny. Na rys. 6 poniżej przedstawiono przykładowe rodzaje działalności zgodne z unijną systematyką, które wnoszą istotny wkład w łagodzenie zmiany klimatu.

34

Z ustaleń Trybunału wynika, że opracowanie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju uległo znacznemu opóźnieniu. Chociaż Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie unijnej systematyki zgodnie z planem w maju 2018 r., współprawodawcy UE przyjęli je dopiero w czerwcu 2020 r. Fakt, że unijną systematykę ustanowiono z opóźnieniem, wpływa również na wdrożenie innych środków przewidzianych w planie działania, które wymagają jasnej definicji tego, co jest „zrównoważone”, w szczególności w przypadku ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem i oznakowań produktów finansowych. W czerwcu 2021 r. Komisja przyjęła akt prawny w sprawie kryteriów unijnej systematyki w zakresie łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej, zakładając, że wejdzie on w życie w styczniu 2022 r. Jeżeli chodzi o pozostałe cztery cele środowiskowe określone w unijnej systematyce, Komisja powołała nową grupę ekspertów („platformę ds. zrównoważonego finansowania”⁴²), która ma przygotować wniosek do końca grudnia 2021 r., tak aby akty prawne weszły w życie w styczniu 2023 r. Platforma ma również przedłożyć Komisji sprawozdanie w sprawie rozszerzenia unijnej systematyki na cele społeczne i w sprawie zgodności z minimalnymi gwarancjami społecznymi⁴³. Ponadto Komisja konsultuje się z grupą zrzeszającą ekspertów z 27 państw członkowskich UE. W załączniku IV przedstawiono pokrótce harmonogram wprowadzania unijnej systematyki.

35

Zarówno z analizy, którą przeprowadził Trybunał, jak i z opinii zainteresowanych stron⁴⁴ wynika, że jak dotąd nie określono zrównoważoności niektórych istotnych rodzajów działalności i technologii, które wywierają znaczny wpływ na środowisko, np. rolnictwa, produkcji energii elektrycznej z gazu ziemnego⁴⁵ oraz energii jądrowej (ramka 2).

36

Trybunał stwierdził, że istnieje ryzyko, iż unijna systematyka nie będzie tak skutecznie wspierała zobowiązania UE do osiągnięcia zerowych emisji netto do 2050 r.⁴⁸, jeśli akty delegowane osłabią kryteria oparte na wiedzy naukowej, które zaproponowała Grupa Ekspertów Technicznych⁴⁹. W szczególności Trybunał zauważył, że wniosek Komisji z 2020 r.⁵⁰ jest sprzeczny z propozycją Grupy Ekspertów Technicznych, ponieważ niektóre elektrownie zasilane gazem zaklasyfikowano jako zrównoważone, nie wymagając w ich przypadku osiągnięcia zerowych emisji netto do 2050 r., jak proponowali eksperci. Komisja tymczasowo wyłączyła z projektu aktu delegowanego opublikowanego w kwietniu 2021 r. kryteria unijnej systematyki dotyczące elektrowni zasilanych gazem i planuje włączyć je do niego w późniejszym terminie w 2021 r.⁵¹

37

To, na ile unijna systematyka i systemy oznakowania przyczynią się do przekierowania finansowania prywatnego na zrównoważone inwestycje, będzie zależało również od przyszłego rozwoju tej systematyki. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie unijnej systematyki może ona w przyszłości obejmować kryteria służące do identyfikacji działalności, która poważnie szkodzi środowisku („systematyka brązowa”), jak również kryteria w odniesieniu do innych celów dotyczących zrównoważonego rozwoju, w tym celów społecznych („systematyka społeczna”)⁵². Dobrowolne stosowanie tych kryteriów może okazać się trudne, ponieważ jak dotąd objętość rozporządzenia w sprawie unijnej systematyki i aktów delegowanych przekracza 500 stron⁵³ w odniesieniu do zaledwie dwóch z sześciu celów środowiskowych. Komisja prowadzi obecnie prace nad narzędziami cyfrowymi, które mają ułatwić stosowanie unijnej systematyki i prowadzenie sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju⁵⁴.

Komisja poczyniła pewne postępy pod względem zapewniania inwestorom lepszych informacji na temat możliwości zrównoważonego finansowania

38

Działania 2, 4 i 5 określone w planie działania mają na celu stworzenie narzędzi do informowania inwestorów o możliwościach zrównoważonego finansowania oraz do korzystania z unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju. Narzędzia te mogą zachęcić inwestorów instytucjonalnych, takich jak fundusze emerytalne, do przekierowania finansowania na zrównoważone inwestycje (ramka 3).

39

Działanie dotyczące stworzenia norm i oznakowań (działanie 2) ma na celu rozwiązanie problemu polegającego na tym, że niektóre produkty finansowe są wprowadzane na rynek jako „zrównoważone” i „ekologiczne”, mimo że powodują poważne szkody dla środowiska. Ryzyko takiego pseudoekologicznego marketingu było jedną z głównych obaw inwestorów instytucjonalnych i ich klientów chcących inwestować w zrównoważony sposób, a także jednym z głównych powodów utworzenia różnych oznakowań, takich jak TEEC Label we Francji, FNG Siegel w Niemczech i LuxFLAG w Luksemburgu⁵⁷.

40

W 2019 r. Grupa Ekspertów Technicznych zaleciła opracowanie dobrowolnej unijnej normy dotyczącej obligacji ekologicznych, która opierałaby się na kryteriach unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju⁵⁸, aby ograniczyć ryzyko pseudoekologicznego marketingu i promować inwestycje transgraniczne. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie takiej normy 6 lipca 2021 r.⁵⁹ Chociaż UE jest liderem w emisji obligacji ekologicznych, obecnie ich wartość rynkowa pozostaje niska (ramka 4). Komisja planuje również pożyczyć do 250 mld euro w drodze emisji obligacji ekologicznych, aby sfinansować Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF)⁶⁰.

41

Jeśli chodzi o inne produkty finansowe (tj. fundusze inwestycyjne, ubezpieczenia na życie i depozyty), Wspólne Centrum Badawcze przygotowało projekt kryteriów klasyfikowania tych produktów, tak aby powiązać korzystanie z oznakowania ekologicznego UE z unijną systematyką dotyczącą zrównoważonego rozwoju⁶⁴. Komisja planuje przyjąć te kryteria na początku 2022 r.

42

Jeśli chodzi o praktyczne wykorzystanie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w normach i oznakowaniach produktów finansowych, nadal istnieje duża niepewność co do tego, jak udowodnić zgodność z tą systematyką. Komisja poruszyła tę kwestię w konsultacjach publicznych w 2020 r. w sprawie zaktualizowanej strategii zrównoważonego finansowania⁶⁵. Zainteresowane strony ogólnie zgodziły się, że weryfikatorzy unijnych obligacji ekologicznych powinni podlegać obowiązkowi zatwierdzenia na szczeblu UE. W odniesieniu do oznakowania ekologicznego UE dla produktów finansowych wciąż nie jest jasne, jaka rola przypadnie Komisji i Europejskim Urzędom Nadzoru w sprawowaniu nadzoru nad organami odpowiedzialnymi za certyfikowanie wykorzystania oznakowania ekologicznego UE powiązanego z unijną systematyką dotyczącą zrównoważonego rozwoju.

43

Normy i oznakowanie nie są jedynymi sposobami zachęcenia inwestorów do zrównoważonego inwestowania. Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) zaleca przykładowo jako dobrą praktykę uwzględnianie kwestii zrównoważonego rozwoju przy świadczeniu usług doradztwa inwestycyjnego⁶⁶. W kwietniu 2021 r. Komisja przyjęła rozporządzenia delegowane, planowane na drugi kwartał 2019 r., nakładające wymóg obowiązkowego uwzględniania w doradztwie finansowym preferencji klienta detalicznego w zakresie zrównoważonego rozwoju (działanie 4)⁶⁷.

44

Grupa Ekspertów Technicznych Komisji uznała, że inwestorom brakuje wiarygodnych wskaźników referencyjnych niskoemisyjności, które na przykład zapewniałyby informacje na temat stopy zwrotu z inwestycji dostosowanych do porozumienia paryskiego⁶⁸. W 2019 r. na podstawie sprawozdania grupy ekspertów dotyczącego wskaźników referencyjnych w dziedzinie klimatu⁶⁹ Komisja opracowała unijny wskaźnik referencyjny dostosowany do porozumienia paryskiego, a także unijny wskaźnik referencyjny transformacji klimatycznej⁷⁰ (działanie 5).

Ekspozycja sektora prywatnego na ryzyko dla zrównoważonego rozwoju pozostanie niejasna do czasu, kiedy zastosowanie będą miały w pełni nowe unijne wymogi dotyczące ujawniania informacji

45

Aby udoskonalić istniejące wymogi dotyczące ujawniania informacji na temat zrównoważoności, za pośrednictwem działań 7 i 9 Komisja dążyła do ustanowienia na szczeblu UE nowych ram dla sektora finansowego i przedsiębiorstw. Inwestorzy i organy nadzoru w sektorze finansowym nadal nie dysponują bowiem informacjami na temat ekspozycji różnych podmiotów na ryzyko dla zrównoważonego rozwoju, jak również na temat środowiskowego i społecznego oddziaływania inwestycji. Ów brak informacji hamuje rozwój zrównoważonych inwestycji i stwarza ryzyko powstania aktywów osieroconych. Co więcej, uniemożliwia on zainteresowanym stronom i społeczeństwu obywatelskiemu pociąganie przedsiębiorstw do odpowiedzialności za wyrządzone szkody dla środowiska i społeczeństwa⁷¹.

46

Zanim podjęte zostały działania na szczeblu UE, realizowane były ważne inicjatywy krajowe dotyczące w tym obszarze. Na przykład na mocy francuskiej ustawy z 2015 r. o transformacji energetycznej na rzecz zielonego wzrostu⁷² na inwestorów instytucjonalnych nałożono wymóg ujawniania wpływu ich inwestycji na klimat oraz pomiaru ekspozycji na ryzyko związane z klimatem. Na szczeblu międzynarodowym Rada Stabilności Finansowej utworzyła Grupę Zadaniową ds. Ujawniania Informacji Finansowych Związanych z Klimatem⁷³. W 2017 r. grupa ta zaleciła, aby podmioty finansowe i niefinansowe ujawniały informacje finansowe związane z klimatem dotyczące ich ładu korporacyjnego, strategii, zarządzania ryzykiem i celów⁷⁴. W 2019 r. Komisja włączyła zalecenia grupy zadaniowej do wytycznych dotyczących ujawniania informacji związanych z klimatem w ramach dyrektywy w sprawie sprawozdawczości niefinansowej⁷⁵, lecz wytyczne te nie były obowiązkowe, a zgłaszane informacje są w dalszym ciągu niejednolite (zob. dalej pkt 48).

47

Rozporządzenie UE wprowadzające obowiązek ujawniania informacji na temat zrównoważoności konkretnie w przypadku sektora usług finansowych⁷⁶ (działanie 9) przyjęto w 2019 r., cztery lata po ustanowieniu pierwszych tego rodzaju wymogów we francuskim prawie krajowym. Aby przepisy rozporządzenia mogły być stosowane w pełnym zakresie, Komisja musi jeszcze przyjąć standardy techniczne⁷⁷. Zgodnie z rozporządzeniem państwa członkowskie muszą zapewnić, aby właściwe organy posiadały wszelkie niezbędne uprawnienia nadzorcze i uprawnienia w zakresie prowadzenia postępowań wyjaśniających w celu monitorowania, czy uczestnicy rynku finansowego przestrzegają wymogów dotyczących ujawniania informacji. Z ustaleń Trybunału wynika jednak, że Komisja nie przekazała jak dotąd państwom członkowskim wystarczających wytycznych co do tego, jak nadzorować stosowanie wymogów rozporządzenia w sektorze usług finansowych.

48

Aby zapewnić pełniejsze ujawnianie informacji na temat zrównoważoności nie tylko w przypadku instytucji finansowych (działanie 9), Komisja zaplanowała, że wyeliminuje uchybienia w dyrektywie w sprawie sprawozdawczości niefinansowej, zgłaszając nowy wniosek ustawodawczy. Obecnie dyrektywa ta obejmuje bowiem tylko niektóre duże przedsiębiorstwa zatrudniające ponad 500 pracowników, a audyt ujawnianych informacji nie jest obowiązkowy⁷⁸. W przeglądzie z 2019 r. dotyczącym sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju⁷⁹ Trybunał stwierdził, że niektóre państwa członkowskie wykroczyły poza wymogi dyrektywy, rozszerzając ich zakres lub wymagając, by informacje niefinansowe były poddawane zewnętrznemu audytowi.

49

W kwietniu 2021 r. Komisja opublikowała wniosek ustawodawczy dotyczący dyrektywy w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju, która to dyrektywa zmienia dyrektywę w sprawie sprawozdawczości niefinansowej. Według Komisji wniosek ten objąłby około 49 000 spółek notowanych na rynku regulowanym, podczas gdy obecnie wymogom dotyczącym sprawozdawczości niefinansowej podlega około 11 700 przedsiębiorstw. Ponadto przewidziano w nim opracowanie europejskich standardów sprawozdawczości niefinansowej przy wsparciu ze strony Europejskiej Grupy Doradczej ds. Sprawozdawczości Finansowej, a także wsparcie inicjatyw w zakresie standaryzacji na poziomie globalnym w oparciu o wyniki prac Grupy Zadaniowej ds. Ujawniania Informacji Finansowych Związanych z Klimatem⁸⁰. We wniosku odniesiono się również do kluczowego wyzwania, które Trybunał wskazał w swoim przeglądzie z 2019 r. dotyczącym sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju: zaangażowania audytorów zewnętrznych. Przewidziano w nim, że w odniesieniu do ujawnionych informacji na temat zrównoważoności zewnętrzny audyt ma mieć postać atestacji dającej ograniczoną pewność. Według Komisji zapewnienie wystarczającej pewności, wymagane w przypadku sprawozdań finansowych, nie jest jeszcze wykonalne ze względu na brak odpowiednich standardów audytu⁸¹. Ani w rozporządzeniu w sprawie unijnej systematyki, ani w dyrektywie w sprawie sprawozdawczości niefinansowej nie przewidziano obowiązku, by przedsiębiorstwa użyteczności publicznej prowadziły sprawozdawczość na temat zrównoważenia ich działalności, chyba że takie przedsiębiorstwa zostały uznane przez państwa członkowskie za jednostki interesu publicznego.

50

Jeśli z kolei chodzi o sprawozdawczość finansową, w międzynarodowych standardach rachunkowości nie wprowadzono jak dotąd żadnych zmian w celu uwzględnienia problematycznych kwestii związanych ze zmianą klimatu czy apeli ze strony inwestorów⁸². Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości opublikowała jednak materiały edukacyjne, w których wyjaśniono, w jaki sposób zgodnie z obowiązującymi obecnie międzynarodowymi standardami sprawozdawczości finansowej przedsiębiorstwa powinny uwzględniać w swojej sprawozdawczości kwestie związane z klimatem.

Środki sprzyjające inwestycjom długoterminowym nadal znajdują się w fazie przygotowawczej i nie przedstawiono żadnych wniosków ustawodawczych

51

Środki Komisji w ramach działania 10 dotyczyły przede wszystkim identyfikacji przyczyn przyjmowania podejścia krótkowzrocznego w sektorze finansowym.

52

W planie działania przewidziano trzy inne działania, które mogą zachęcać do zrównoważonych inwestycji długoterminowych. Obejmowały one pełniejsze uwzględnienie zrównoważonego rozwoju w usługach ratingowych i badaniach rynku (działanie 6); uwzględnienie zrównoważonego rozwoju w wymogach ostrożnościowych (działanie 8) oraz zbadanie alternatywnych podejść księgowych w przypadku długoterminowych inwestycji portfelowych (środek w ramach działania 9). Działania te obejmują badania, analizy, konsultacje i rozważania dotyczące możliwych rozwiązań. Bardziej szczegółowe informacje na temat poszczególnych działań znajdują się w załącznik III.

53

Grupa Ekspertów Wysokiego Szczebla ds. Zrównoważonego Finansowania zauważyła w swoim sprawozdaniu końcowym, że międzynarodowy standard sprawozdawczości finansowej (MSSF) 9⁸³ jest postrzegany przez wiele przedsiębiorstw jako mający negatywny wpływ na długofalowe finansowanie inwestycji kapitałowych. W planie działania Komisja zobowiązała się do przedstawienia do końca 2018 r. sprawozdania na temat wpływu MSSF 9 na inwestycje długoterminowe, jak dotąd nie opracowała jednak takiego dokumentu. Decyzja w sprawie zmiany MSSF 9 leży w gestii Rady Międzynarodowych Standardów Rachunkowości, która jest niezależna od Unii Europejskiej. Komisja zgłosiła jej swoje wątpliwości w tej sprawie. Kwestia ta nie jest jednak obecnie uznawana za pilną w mniemaniu Komisji, jako że przedsiębiorstwa, których ona dotyczy w największym stopniu (tj. zakłady ubezpieczeń), mogą podjąć decyzję o odroczeniu stosowania MSSF 9 do 2023 r.⁸⁴

Unijne wsparcie finansowe udzielane na rzecz inwestycji nie opiera się na stosowaniu spójnych kryteriów zrównoważonego rozwoju

54

W niniejszej sekcji Trybunał ocenił, czy w planie działania uwzględniono kwestie wyższego ryzyka i większych kosztów w przypadku niektórych zrównoważonych inwestycji, a także brak zrównoważonych projektów gotowych do wdrażania (zob. pkt 05). Ponadto Trybunał zbadał, czy UE zastosowała dobre praktyki w zakresie zrównoważonego finansowania w WRF na lata 2014–2020 i 2021–2027. Trybunał przedstawił pokrótce: a) rolę EBI w finansowaniu działań w dziedzinie klimatu i zrównoważenia środowiskowego, b) jak z EFIS wspierane były i jak z InvestEU wspierane będą obszary, na których zrównoważone inwestycje są najbardziej potrzebne, c) mechanizmy oceny zrównoważoności inwestycji finansowanych z dotacji UE.

EBI odgrywał istotną rolę w zrównoważonym finansowaniu

55

W ramach analizy wsparcia EFIS na rzecz zrównoważonych inwestycji Trybunał zbadał, jaką rolę EBI odgrywa w zrównoważonym finansowaniu. Po pierwsze, Trybunał sprawdził, czy EBI zapewnia finansowanie zrównoważonych projektów na korzystnych warunkach. Po drugie, zbadał, czy EBI pomaga ograniczyć ryzyko i koszty dla innych inwestorów związane ze zrównoważonymi inwestycjami. Po trzecie, przeanalizował również, jak w inny sposób EBI propaguje stosowanie zasad zrównoważonego finansowania.

EBI zapewnia finansowanie projektów dotyczących działań w dziedzinie klimatu na korzystnych warunkach

56

EBI poinformował, że w latach 2012–2020 przeznaczono 197 mld euro na wsparcie inwestycji o łącznej wartości 670 mld euro dotyczących projektów, które miały na celu ochronę środowiska, redukcję emisji gazów cieplarnianych i wspomaganie państw w dostosowaniu się do skutków zmiany klimatu⁸⁵. EBI zamierza zwiększyć do 2025 r. udział finansowania na działania w dziedzinie klimatu i zrównoważenia środowiskowego do 50%, co według prognoz doprowadzi do udzielenia przez EBI wsparcia finansowego w wysokości 292 mld euro w latach 2021–2030. Celem grupy EBI jest wsparcie w tym okresie inwestycji w dziedzinie klimatu i środowiska o wartości 1 bln euro⁸⁶ (tabela 2). Inwestycje objęte takim wsparciem obejmują wkłady z EFIS i InvestEU oraz środki finansowe z Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI)⁸⁷ na działania w dziedzinie klimatu i zrównoważenia środowiskowego, a także inne prywatne i publiczne współfinansowanie projektów. EBI nie opublikował w prognozach bardziej szczegółowego podziału na cele klimatyczne i środowiskowe. Jeżeli chodzi o finansowanie wspierane z EFIS, EBI oferował środki finansowe często na lepszych warunkach (np. pożyczki o niższej stopie procentowej lub dłuższym okresie spłaty) niż kredyty, które kredytobiorca mógłby uzyskać na rynku.

EBI sprawdza zgodność z normami środowiskowymi i społecznymi

57

Trybunał przeanalizował procedury środowiskowych i społecznych analiz due diligence stosowane przez EBI w odniesieniu do działań EFIS, aby ocenić, w jaki sposób EBI zapewnia zrównoważoność projektów EFIS. W tym celu sprawdził, w jaki sposób procedury te były stosowane w praktyce w wybranych 12 projektach EFIS.

58

Z ustaleń Trybunału wynika, że w przypadku inwestycji o znaczącym oddziaływaniu na środowisko i społecznym EBI ocenia zgodność ze swoimi normami środowiskowymi i społecznymi, których przestrzeganie stanowi warunek umowny otrzymania finansowania⁸⁸. EBI ocenia również odporność projektów na zmianę klimatu i może wymagać ich modyfikacji, aby ograniczyć dotyczące ich ryzyko związane z klimatem (pkt 02).

59

Podczas przeglądu procedur analizy due diligence stosowanych przez EBI Trybunał stwierdził, że EBI szacuje wielkość potencjalnych emisji gazów cieplarnianych⁸⁹ i stosuje ceny kalkulacyjne emisji dwutlenku węgla (ang. shadow carbon price), aby uwzględnić w kosztach projektu negatywne skutki zewnętrzne emisji⁹⁰. Obniża to faktycznie rentowność projektów o większych emisjach i zmniejsza ich szanse na sfinansowanie przez EBI.

60

Jeśli chodzi o zbadane przez Trybunał inwestycje EFIS w fundusze, EBI często należał do początkowej grupy inwestorów. Ze względu na rzetelne procedury analizy due diligence zaangażowanie EBI na wczesnym etapie może być sygnałem dla innych potencjalnych inwestorów, że fundusz prawdopodobnie będzie inwestował w rentowne i zrównoważone projekty. Tym samym może to zmniejszyć ich koszty analizy due diligence i zwiększyć wysokość dokonywanej inwestycji.

61

Jeżeli chodzi o przejrzystość i ujawnianie informacji, po zakończeniu projektu EBI przedstawia informacje o spełnieniu przez projekt warunków środowiskowych i społecznych określonych w umowie. EBI nie był zobowiązany do podawania publicznie informacji na temat rzeczywistych rezultatów w zakresie klimatu i środowiska osiągniętych na poziomie poszczególnych projektów w ramach ukończonych operacji EFIS. EBI nie publikuje też wykazu projektów, które wspiera przez inwestycje w fundusze, co oznacza, że informacje o realizacji celów środowiskowych lub klimatycznych tych projektów nie są ujawniane.

EBI promuje zrównoważone finansowanie przez dialog z inwestorami na temat stosowania kryteriów zrównoważonego rozwoju

62

EBI promuje ponadto zrównoważone finansowanie przez zachęcanie innych inwestorów publicznych i prywatnych do przyjęcia dobrych praktyk w zakresie zrównoważonego finansowania. Trybunał informował już o pozytywnej roli EBI w opracowaniu wspólnych zasad monitorowania finansowania działań związanych z klimatem⁹¹, a w niniejszym sprawozdaniu przeanalizował jego rolę w przeprowadzaniu analiz due diligence pod kątem środowiskowym i społecznym.

63

Trybunał stwierdził, że w ramach stosowania kryteriów zrównoważonego rozwoju do projektów EBI nawiązuje dialog z innymi zaangażowanymi inwestorami, przedsiębiorstwami i organami publicznymi. W ten sposób propaguje on większą akceptację bardziej rygorystycznych norm w zakresie klimatu i środowiska. EBI uaktualnia obecnie swoje procedury analizy due diligence i zaktualizował już metodykę monitorowania wydatków na cele związane z klimatem, aby uwzględnić kryteria unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju⁹². Powinno to przyczynić się do upowszechnienia tej systematyki.

Wsparciem z EFIS nie objęto wszystkich obszarów, na których zrównoważone inwestycje są najbardziej potrzebne

Z EFIS wsparto niewiele zrównoważonych inwestycji w Europie Środkowo-Wschodniej

64

Trybunał przeanalizował wkład portfela EFIS w realizację celów klimatycznych w latach 2015–2020. Analiza Trybunału była ograniczona ze względu na fakt, że informacje na temat monitorowania wydatków na cele związane z klimatem nie obejmują inwestycji związanych z MŚP, które stanowią 45% portfela (rys. 7). W rozporządzeniu w sprawie EFIS nie przewidziano bowiem odnośnych obowiązków w zakresie monitorowania i sprawozdawczości.

65

W WRF na lata 2021–2027 monitorowanie wydatków na cele związane z klimatem w ramach Programu InvestEU będzie obejmować MŚP. Ponadto partnerzy wykonawczy InvestEU mogą stosować kryteria unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju, by określić istotny wkład w osiągnięcie celów środowiskowych. Co więcej, Komisja ustanowiła odpowiednie kluczowe wskaźniki skuteczności działania służące do pomiaru realizacji celów środowiskowych i klimatycznych w przypadku zrównoważonych projektów infrastrukturalnych, takie jak roczna redukcja emisji gazów cieplarnianych⁹³. Przyczyni się to do lepszej jakości informacji na temat wkładu InvestEU w działania w dziedzinie klimatu i środowiska w porównaniu z EFIS. W sprawozdawczości nie uwzględnia się jednak rzeczywistych rezultatów w zakresie klimatu i środowiska osiągniętych na poziomie poszczególnych projektów w ramach ukończonych operacji, a korzystanie z kryteriów unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju nie jest obowiązkowe, gdyż partnerzy wykonawczy mogą stosować unijny system monitorowania wydatków na cele związane z klimatem bądź inne uzgodnione metody.

66

Trybunał stwierdził, że w latach 2015–2020 gwarancje EFIS związane z działaniami w dziedzinie klimatu były udzielane niemal wyłącznie na wsparcie inwestycji mających na celu łagodzenie zmiany klimatu (rys. 8). Z kwoty 19,4 mld euro, którą udostępniono na finansowanie inwestycji dotyczących działań w dziedzinie klimatu, 32,4% przeznaczono na energetykę odnawialną – głównie instalacje fotowoltaiczne i wiatrowe. Dalsze 26,2% przeznaczono na inwestycje dotyczące efektywności energetycznej, obejmujące głównie finansowanie elektrociepłowni i renowacji budynków. Jedynie 3,5% środków przydzielono na przystosowanie się do zmiany klimatu, co może świadczyć o szczególnych trudnościach z opracowaniem rentownych inwestycji w tym obszarze (pkt 05).

67

W 2018 r. Grupa Ekspertów Wysokiego Szczebla zwróciła uwagę, że należy w szczególności skupić się na przyspieszeniu inwestycji infrastrukturalnych w państwach Europy Środkowo-Wschodniej, ponieważ to przede wszystkim w tym regionie występuje luka inwestycyjna w zakresie zrównoważonej infrastruktury⁹⁴. Trybunał stwierdził, że wysokość wsparcia w ramach operacji EFIS na rzecz działań w dziedzinie klimatu do 2020 r. w tych krajach była marginalna (rys. 9). Ogólnie rzecz biorąc, w tym regionie inwestycje dotyczące działań w dziedzinie klimatu w latach 2015–2020 stanowiły 23% łącznego finansowania z EFIS, podczas gdy odsetek ten wyniósł 52% w Europie Zachodniej i Północnej i 37% w Europie Południowej. W 2021 r. w sprawozdaniu EBI, które opierało się na analizie krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu państw członkowskich, potwierdzono, że w Europie Środkowo-Wschodniej występują większe potrzeby w zakresie inwestycji na rzecz klimatu⁹⁵.

68

Ponieważ wsparcie z InvestEU – podobnie jak w przypadku EFIS – będzie uzależnione od czynników takich jak zapotrzebowanie rynkowe i dostępność innych źródeł finansowania, w celu zwiększenia zasięgu geograficznego niezbędne będą aktywne działania służące budowaniu zdolności do opracowywania zrównoważonych projektów w sektorach i na obszarach, gdzie ich brakuje.

UE nie przyjęła proaktywnego podejścia do stworzenia wystarczająco obszernego wykazu zrównoważonych projektów gotowych do realizacji

69

Grupa Ekspertów Wysokiego Szczebla podkreśliła w 2018 r., że aby wspomóc utworzenie wykazu zrównoważonych projektów gotowych do realizacji, w szczególności w Europie Środkowo-Wschodniej, potrzebna jest interwencja na poziomie UE. W związku z tym zaleciła ona utworzenie podmiotu unijnego – Zrównoważona infrastruktura Europy – który miałby:

• zapewniać dodatkowe usługi doradcze w dziedzinie opracowywania zrównoważonych projektów inwestycyjnych;
• pomagać w nawiązywaniu kontaktów z prywatnymi inwestorami finansowymi na potrzeby realizacji projektów;
• współpracować z krajowymi bankami prorozwojowymi, by wspierać państwa członkowskie w utworzeniu wykazu projektów gotowych do realizacji w ramach ich krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu⁹⁶.

70

W planie działania (działanie 3) Komisja zobowiązała się do zwiększenia roli doradczej w zakresie opracowywania projektów zrównoważonej infrastruktury, ale nie do ustanowienia odrębnego podmiotu pełniącego funkcje przewidziane dla Zrównoważonej infrastruktury Europy.

71

Komisja planuje wzmocnić usługi doradcze przez ustanowienie Centrum Doradztwa InvestEU. Ten nowy podmiot będzie stosował podejście podobne do Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego (ECDI), które ustanowiono w 2015 r. wraz z EFIS. W ramach kontroli przeprowadzonej w 2020 r. Trybunał stwierdził, że do końca 2018 r. centrum to zrealizowało 10% zadań doradczych w głównych sektorach priorytetowych, takich jak energetyka, transport i środowisko, w Europie Środkowo-Wschodniej, przy czym 16% wszystkich zadań dotyczyło działań w dziedzinie klimatu⁹⁷. Do końca marca 2021 r. liczba zadań doradczych w głównych sektorach priorytetowych w Europie Środkowo-Wschodniej wzrosła, a 33% zadań ECDI dotyczyło działań w dziedzinie klimatu. Komisja podjęła również kroki, by zastosować się do zalecenia Trybunału dotyczącego lepszego ukierunkowania pomocy doradczej na niezaspokojone potrzeby.

72

Nowy portal InvestEU da promotorom możliwość publikowania informacji o projektach na stronie internetowej i będzie stanowić kontynuację Europejskiego portalu projektów inwestycyjnych funkcjonującego w latach 2015–2020. Nie został on jednak zaprojektowany z myślą o aktywnym kierowaniu inwestorów. Nie będzie też zapewniał jakiejkolwiek oceny zrównoważoności bądź innej oceny technicznej i finansowej publikowanych projektów.

73

Krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu miały na celu m.in. wspieranie utworzenia wykazu zrównoważonych projektów gotowych do realizacji w dziedzinie klimatu i energii dzięki zapewnieniu inwestorom jasnych informacji na temat skali i rodzaju inwestycji planowanych przez państwa członkowskie. Trybunał stwierdził jednak, że zawarte w planach informacje na temat potrzeb inwestycyjnych⁹⁸ były niekompletne, niespójne (załącznik V) i cechowały się dużą rozbieżnością (rys. 10). Chociaż Komisja udzieliła państwom członkowskim pewnego wsparcia, nie opracowała wspólnych ram, które państwa członkowskie mogłyby zastosować przy ocenie swoich potrzeb i określaniu przewodnich projektów w zakresie zrównoważonego rozwoju. Istnieje zatem ryzyko, że krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu nie przyczynią się do stworzenia wiarygodnego wykazu zrównoważonych projektów gotowych do realizacji w sektorach i obszarach, w których obecnie nie ma takiego wykazu.

W budżecie UE brakuje spójnych kryteriów opartych na wiedzy naukowej, które pozwalałyby zapobiec wyrządzaniu poważnych szkód dla środowiska

74

Trybunał zbadał, czy przepisy prawne na lata 2021–2027 dotyczące programów wydatków UE oraz Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności dostosowano do działań Komisji w zakresie zrównoważonego finansowania. Chociaż unijna systematyka dotycząca zrównoważonego rozwoju oraz oparte na niej normy, oznakowania i wymogi dotyczące ujawniania informacji są przeznaczone przede wszystkim dla uczestników rynku finansowego, mogą być również stosowane przez sektor publiczny. Jak zauważono powyżej (zob. pkt 63), EBI podjął już decyzję o stosowaniu kryteriów tej systematyki do własnych operacji, które będą obejmować działania objęte wsparciem z InvestEU. Komisja zobowiązała się, że „zbada również, w jaki sposób systematyka UE może być wykorzystywana przez sektor publiczny w kontekście Europejskiego Zielonego Ładu, niezależnie od programu InvestEU”, i podkreśliła znaczenie spójności między sektorem prywatnym a publicznym⁹⁹. Grupa Ekspertów Technicznych zaleciła, by w budżecie UE w odniesieniu do wszystkich inwestycji przestrzegano zasady „nie czyń poważnych szkód” określonej w unijnej systematyce dotyczącej zrównoważonego rozwoju¹⁰⁰.

75

Chociaż unijna systematyka nie została ustanowiona w celu uniemożliwienia finansowania niezrównoważonych inwestycji, jej kryteria można stosować, by sprawdzić, czy dana inwestycja szkodzi środowisku. Trybunał zbadał zatem, czy w głównych programach wydatków UE kryteria unijnej systematyki będą wykorzystywane do oceny szkód dla środowiska w sposób porównywalny z podejściem EBI.

Zasada „nie czyń poważnych szkód” nie jest stosowana w odniesieniu do wszystkich wydatków UE

76

Trybunał ustalił, że brak jest spójnie stosowanego i wiążącego wymogu, by w ramach wszystkich działań objętych finansowaniem ze środków UE stosowano zasadę „nie czyń poważnych szkód”. Zasada ta została wprowadzona na mocy rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (w odniesieniu do funduszy polityki spójności) oraz w Instrumencie na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF). Do momentu przeprowadzenia kontroli Komisja opublikowała jedynie wytyczne dotyczące stosowania zasady „nie czyń poważnych szkód” w RRF¹⁰¹. Zgodnie z tymi wytycznymi korzystanie z poszczególnych kryteriów unijnej systematyki przy stosowaniu tej zasady jest jednak nieobowiązkowe¹⁰². Jeśli chodzi o wspólną politykę rolną, zasada „nie czyń poważnych szkód” nie została uwzględniona w odnośnych przepisach.

77

Wytyczne dotyczące kontroli zrównoważonego charakteru projektów finansowanych w ramach InvestEU¹⁰³ zawierają zalecenia, w jaki sposób ustalić, czy projekty wywierają wpływ na środowisko lub klimat bądź czy mają skutki społeczne. Wytyczne te zostały opracowane we współpracy z partnerami wykonawczymi i uwzględniają unijną zasadę „nie czyń poważnych szkód” oraz powiązane kryteria. W innych programach wydatków UE Trybunał nie znalazł żadnych wymogów zobowiązujących do oceniania indywidualnych projektów inwestycyjnych pod kątem spełniania norm społecznych i środowiskowych porównywalnych z normami stosowanymi przez EBI lub w Programie InvestEU. Oznacza to, że w przypadku takich samych działań finansowanych z różnych programów unijnych stosowane mogą być niedostatecznie rygorystyczne lub rozbieżne kryteria w celu oceny ich zrównoważonego charakteru pod względem środowiskowym i społecznym.

78

Trybunał stwierdził również, że niektóre programy wydatków UE pozwalają na finansowanie działalności szkodliwej dla środowiska. Na przykład polityka spójności umożliwia ograniczone inwestycje w infrastrukturę gazową w niektórych państwach członkowskich¹⁰⁴. W ramach RRF, w drodze wyjątku i w określonych przypadkach, państwa członkowskie mogą również wspierać inwestycje w paliwa kopalne, jeżeli odejście od wysokoemisyjnych źródeł energii prowadziłoby do dużego i szybkiego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych¹⁰⁵. Jak zauważył Trybunał, istnieje ryzyko, że wszelkie inwestycje w paliwa kopalne staną się aktywami osieroconymi¹⁰⁶. EBI z kolei podjął decyzję o stopniowym wycofaniu wsparcia na rzecz projektów dotyczących konwencjonalnej infrastruktury paliw kopalnych i wytwarzania energii, w tym z gazu ziemnego, od początku 2022 r.¹⁰⁷

Procedury monitorowania wkładu budżetu UE w osiągnięcie celów klimatycznych nie są tak rygorystyczne i w takim samym stopniu oparte na wiedzy naukowej jak kryteria unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju

79

Chociaż UE w przeciwieństwie do EBI nie analizuje wkładu poszczególnych projektów w osiągnięcie celów klimatycznych, Komisja monitoruje wydatki z budżetu UE przeznaczone na działania w dziedzinie klimatu („monitorowanie wydatków na cele związane z klimatem”). W tym celu Komisja stosuje współczynnik 100% w przypadku wydatków budżetowych, które uznaje za wnoszące istotny wkład w działania w dziedzinie klimatu, 40% – w przypadku wydatków o umiarkowanym wkładzie i 0% – w przypadku wydatków o nieistotnym wkładzie¹⁰⁸. W swoich wcześniejszych sprawozdaniach Trybunał zauważył, że metodyka ta może prowadzić do przeszacowania wkładu w działania w dziedzinie klimatu. W szczególności skrytykował on tę metodykę z uwagi na zbyt szerokie stosowanie współczynnika 100%¹⁰⁹ oraz brak sprawozdawczości na temat faktycznych wydatków i rezultatów. Zauważył również, że Komisja nie uwzględnia negatywnego oddziaływania niektórych rodzajów działalności finansowanej przez UE na zmianę klimatu¹¹⁰.

80

W ramach systemu na lata 2021–2027 działania objęte wsparciem z RRF i funduszy polityki spójności będą musiały w niektórych przypadkach osiągnąć progi oparte na kryteriach unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju, aby można było je zgłosić jako w 100% wnoszące wkład w działania w dziedzinie klimatu¹¹¹. Komisja będzie jednak nadal stosować współczynnik 40% w odniesieniu do działań, które nie spełniają żadnych kryteriów tej systematyki. Trybunał stwierdził, że również w innych obszarach przyjęte w budżecie UE podejście do monitorowania wydatków związanych z działaniami w dziedzinie klimatu nie obejmuje stosowania kryteriów unijnej systematyki (ramka 5). Tymczasem brak spójnego stosowania unijnej systematyki stwarza ryzyko, że finansowanie pozyskane na potrzeby części RRF dotyczącej klimatu nie będzie spełniało kryteriów opartych na tej systematyce, które będą miały zastosowanie do unijnej normy dotyczącej obligacji ekologicznych.

81

Trybunał stwierdził, że wsparcie UE na inwestycje musi być lepiej dostosowane do zasad zrównoważonego finansowania. Unijne dotacje nie stanowią przykładu do naśladowania, jeżeli chodzi o stosowanie kryteriów zrównoważonego rozwoju i zasady „nie czyń poważnych szkód”, które określono w unijnej systematyce dotyczącej zrównoważonego rozwoju. Stosowanie kryteriów unijnej systematyki przy przyznawaniu dotacji lub monitorowaniu wydatków zapewniłoby dokładniejsze, bardziej porównywalne i oparte w większym stopniu na wiedzy naukowej dane z monitorowania wydatków na cele związane z klimatem. Stosując unijną systematykę do swojego budżetu, UE mogłaby również dawać przykład i zapewnić spójność z celem wyznaczonym w planie działania, jakim jest promowanie zrównoważonego finansowania w sektorze prywatnym.

Wnioski i zalecenia

82

Trybunał stwierdza, że potrzebne są dalsze działania ze strony UE, aby przekierować finansowanie prywatne i publiczne na zrównoważone inwestycje. Środki przewidziane w planie działania należy uzupełnić o działania mające na celu lepsze odzwierciedlenie kosztów społecznych i środowiskowych niezrównoważonej działalności gospodarczej. Ponadto UE musi stosować spójne kryteria w celu ustalenia, czy inwestycje, które wspiera, mają zrównoważony charakter, oraz lepiej ukierunkować starania, aby stworzyć możliwości inwestowania w zrównoważony sposób.

83

Trybunał stwierdził, że siedem z dziesięciu działań przewidzianych w planie działania dotyczyło kluczowej kwestii, jaką jest poprawa przejrzystości informacji na temat zrównoważonej działalności gospodarczej i zrównoważonych produktów finansowych. Tylko jedno działanie miało na celu ograniczenie ryzyka i kosztów związanych z finansowaniem zrównoważonych inwestycji oraz zachęcanie do opracowywania zrównoważonych projektów. Planowi działania nie towarzyszyły wystarczające środki, które miałyby na celu odzwierciedlenie kosztów środowiskowych niezrównoważonej działalności (pkt 15–22).

84

Wiele środków przewidzianych w planie działania uległo opóźnieniu i wymaga podjęcia dalszych kroków, aby można było je stosować w praktyce. Komisja skoncentrowała się na opracowaniu unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju, która miała pomóc w ustaleniu, jakie rodzaje działalności są zrównoważone, i stanowiła podstawę do ujawniania przez sektor prywatny i publiczny informacji na temat zrównoważoności. Wejście w życie tej systematyki uległo znacznemu opóźnieniu, co spowodowało zwłokę we wprowadzeniu innych środków, które się na niej opierają, takich jak oznakowanie produktów finansowych i ujawnianie informacji na temat zrównoważoności. Trybunał uważa, że po wejściu w życie unijna systematyka może być cennym narzędziem opartym na wiedzy naukowej, umożliwiającym inwestorom analizę możliwości inwestycyjnych, a przedsiębiorstwom – dostosowanie działalności gospodarczej do celów zrównoważonego rozwoju (pkt 27–36).

85

Skuteczność unijnej systematyki i systemów oznakowania będzie w dużej mierze zależeć od ich dobrowolnego stosowania oraz od tego, czy ich wiarygodność będzie poparta odpowiednią weryfikacją. Może się to jednak okazać trudne ze względu na liczbę i złożoność kryteriów unijnej systematyki. Ponadto ekspozycja sektora prywatnego na ryzyko dla zrównoważonego rozwoju oraz wpływ przedsiębiorstw na środowisko i społeczeństwo pozostaną niejasne do czasu, kiedy zastosowanie będą miały w pełni nowe unijne wymogi dotyczące ujawniania informacji. W opinii Trybunału Komisja nie doprecyzowała jeszcze w wystarczającym stopniu mechanizmów weryfikacji informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem ujawnianych przez uczestników rynku finansowego, którą mają przeprowadzać właściwe organy państw członkowskich, a proponowane mechanizmy kontrolowania sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju wciąż oczekują na przyjęcie przez prawodawców. Ponadto środki sprzyjające długoterminowym inwestycjom nadal znajdują się w fazie przygotowawczej i jak dotąd nie przedstawiono żadnych wniosków ustawodawczych w tym zakresie (pkt 37–53).

Zalecenie 1 – Dokończenie wdrażania środków przewidzianych w planie działania i doprecyzowanie mechanizmów audytu i weryfikowania zgodności

Trybunał zaleca, by Komisja:

1. dokończyła wdrażanie opóźnionych elementów środków regulacyjnych przewidzianych w planie działania, w szczególności unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju, oraz kontynuowała działania przygotowawcze w obszarze ładu korporacyjnego;
2. doprecyzowała mechanizmy weryfikowania zgodności inwestycji w ramach określonych produktów finansowych z unijną systematyką dotyczącą zrównoważonego rozwoju;
3. doprecyzowała rolę audytorów i organów nadzoru w odniesieniu do – odpowiednio – weryfikowania sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz ujawniania przez nie odnośnych informacji oraz ujawniania informacji przez uczestników rynku finansowego.

Termin realizacji: koniec 2022 r. w przypadku ppkt a), b) i c).

86

Jak zauważyła Grupa Ekspertów Wysokiego Szczebla, działania Komisji mające na celu przekierowanie finansowania prywatnego na zrównoważone inwestycje nie będą skuteczne, jeżeli w kosztach działalności gospodarczej nie zostaną uwzględnione negatywne skutki uboczne dla środowiska i społeczeństwa. W tym kontekście Trybunał odnotowuje, że Komisja rozpoczęła prace nad wnioskami dotyczącymi przeglądu unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji i rozporządzenia w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego, które to instrumenty obejmują obecne działania na rzecz redukcji emisji w UE (pkt 22–26).

Zalecenie 2 – Przyczynianie się w większym stopniu do zrównoważonego finansowania poprzez ustalenie opłat za emisję gazów cieplarnianych

W celu lepszego uwzględnienia kosztów środowiskowych i społecznych niezrównoważonej działalności gospodarczej oraz zwiększenia atrakcyjności zrównoważonego finansowania Trybunał zaleca, aby Komisja określiła dodatkowe środki, które przyczynią się do tego, by opłaty za emisje gazów cieplarnianych w większym stopniu odzwierciedlały koszty środowiskowe tych emisji.

Termin realizacji: koniec 2022 r.

87

Unijne wsparcie finansowe na rzecz inwestycji nie jest udzielane na podstawie spójnych norm dotyczących zrównoważonego rozwoju. EBI odgrywa ważną rolę w zapewnianiu finansowania zrównoważonych projektów na korzystnych warunkach oraz w ocenie ich zgodności z normami środowiskowymi i społecznymi. Promuje także zrównoważone finansowanie przez dialog z inwestorami na temat stosowania kryteriów zrównoważonego rozwoju. Wsparcie z EFIS nie obejmowało jednak w wystarczającym stopniu wszystkich sektorów i obszarów geograficznych, gdzie występują potrzeby w zakresie zrównoważonych inwestycji. Kraje Europy Środkowo-Wschodniej otrzymały mniejsze wsparcie z EFIS na działania w dziedzinie klimatu w porównaniu z innymi obszarami, a na inwestycje w przystosowanie się do zmiany klimatu przeznaczono jedynie niewielką część środków finansowych z EFIS. Trybunał stwierdził również, że mechanizmy sprawozdawczości w przypadku InvestEU nie obejmują rzeczywistych rezultatów w zakresie klimatu i środowiska osiągniętych w projektach w ramach operacji finansowych ani ujawniania kwot finansowania z InvestEU, które jest monitorowane zgodnie z kryteriami unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju (pkt 55–67).

Zalecenie 3 – Informowanie o rezultatach Programu InvestEU w zakresie klimatu i środowiska

Aby zapewnić większą przejrzystość informacji na temat inwestycji ze środków Programu InvestEU i osiągniętych w ich ramach rezultatów, Trybunał zaleca, by Komisja:

1. podawała, jaka część finansowania z Programu InvestEU jest monitorowana z wykorzystaniem kryteriów unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju;
2. w przypadku zakończonych operacji finansowania informowała o ich rezultatach związanych z klimatem, takich jak faktyczna redukcja emisji gazów cieplarnianych.

Termin realizacji: od końca 2022 r.

88

Trybunał stwierdził również, że UE nie przyjęła proaktywnego podejścia do utworzenia wystarczająco obszernego wykazu zrównoważonych projektów gotowych do realizacji. W jednym z wcześniejszych sprawozdań Trybunał zauważył, że Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego zrealizowało niewiele zadań doradczych w sektorach priorytetowych, takich jak energetyka i transport, w Europie Środkowo-Wschodniej. Z obserwacji Trybunału wynika wprawdzie, że w późniejszym okresie poczyniono postępy, jeżeli chodzi o ukierunkowanie pomocy doradczej na te obszary oraz opracowywanie projektów, które potencjalnie mogłyby zostać objęte wsparciem w ramach gwarancji InvestEU. Na szczeblu UE nie ma jednak podmiotu, który w aktywny sposób kierowałby inwestorów w stronę odpowiednich projektów, a ponadto nie wykorzystuje się w pełni krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu, by na ich podstawie opracowywać zrównoważone projekty (pkt 69–73).

Zalecenie 4 – Opracowanie wykazu zrównoważonych projektów gotowych do realizacji

Trybunał zaleca, by Komisja:

1. zapewniała wsparcie doradcze w pierwszej kolejności na obszarach i w sektorach o dużych potrzebach w zakresie zrównoważonych inwestycji, ale o małej zdolności do opracowania niezbędnych projektów, w tym projektów dotyczących przystosowania się do zmiany klimatu;
2. w kontekście nadchodzącej aktualizacji krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu pomogła państwom członkowskim w zapewnieniu kompletności i większej spójności informacji podawanych przez nie we wstępnych wersjach zaktualizowanych planów co do potrzeb inwestycyjnych w poszczególnych sektorach i regionach, w tym w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu.

Termin realizacji: koniec 2023 r.

89

Mechanizmy dotyczące oceny zrównoważoności wydatków UE nie są w pełni zgodne z dobrymi praktykami w zakresie zrównoważonego finansowania, jeśli chodzi o stosowanie zasady „nie czyń poważnych szkód” i kryteriów środowiskowych i społecznych opartych na wiedzy naukowej, takich jak te opracowane na potrzeby unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju. Trybunał ustalił, że brak jest spójnie stosowanego i wiążącego wymogu, by w ramach wszystkich działań objętych finansowaniem ze środków UE stosowano zasadę „nie czyń poważnych szkód”. Zasada ta została wprawdzie wprowadzona w przypadku funduszy objętych rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów, jak i w rozporządzeniu ustanawiającym RRF, nie uwzględniono jej jednak przykładowo w przepisach dotyczących wspólnej polityki rolnej. Komisja wydała jedynie wytyczne w sprawie stosowania tej zasady w ramach RRF. Korzystanie z kryteriów unijnej systematyki przy wdrażaniu tej zasady w odniesieniu do RRF nie jest jednak obowiązkowe. Trybunał stwierdził ponadto, że w programach wydatków UE (z wyjątkiem Programu InvestEU) nie ma żadnych wymogów zobowiązujących do oceniania indywidualnych projektów inwestycyjnych pod kątem spełniania norm społecznych i środowiskowych porównywalnych z normami stosowanymi przez EBI. Oznacza to, że w przypadku takich samych działań finansowanych z różnych programów unijnych stosowane mogą być niedostatecznie rygorystyczne lub rozbieżne kryteria w celu oceny ich zrównoważonego charakteru pod względem środowiskowym i społecznym (pkt 74–78).

90

Procedury monitorowania wkładu budżetu UE w osiągnięcie celów klimatycznych nie są tak rygorystyczne i w takim samym stopniu oparte na wiedzy naukowej jak kryteria unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju, które zobowiązał się stosować EBI. Wskutek niestosowania tej systematyki do budżetu unijnego UE ryzykuje, że narazi na szwank swoje własne starania na rzecz promowania zrównoważonego finansowania w sektorze prywatnym, a także, że wkład budżetu UE w działania w dziedzinie klimatu będzie zawyżany i niemożliwy do porównania z danymi EBI i InvestEU z monitorowania wydatków na cele związane z klimatem. Ponadto UE ryzykuje, że finansowanie pozyskane na potrzeby części RRF dotyczącej klimatu nie będzie spełniało norm opartych na unijnej systematyce, które będą miały zastosowanie do unijnej normy dotyczącej obligacji ekologicznych. Może to niekorzystnie wpłynąć na gotowość podmiotów na rynku finansowym do zakupu obligacji ekologicznych i finansowania RRF (pkt 79–81).

Zalecenie 5 – Spójne stosowanie zasady „nie czyń poważnych szkód” i kryteriów unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w całym budżecie UE

Trybunał zaleca, by Komisja:

1. stosowała zasadę „nie czyń poważnych szkód” w całym budżecie UE;
2. uwzględniła zasadę „nie czyń poważnych szkód” we wniosku w sprawie zmiany rozporządzenia finansowego;
3. włączyła w pełni kryteria unijnej systematyki do unijnej metodyki monitorowania wydatków na cele związane z klimatem w miarę, jak kryteria te zostaną opracowane;
4. uzupełniła obecną sprawozdawczość na temat wkładu budżetu w działania w dziedzinie klimatu poprzez podawanie informacji na temat wydatków UE związanych z klimatem, w stosunku do których zastosowano współczynnik 100% na podstawie kryteriów unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju.

Termin realizacji: po przyjęciu aktów delegowanych w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju (2022 r.).

91

Komisja przedstawiła sprawozdanie z wdrożenia planu działania dopiero w lipcu 2021 r. Co więcej, nie opracowała wskaźników skuteczności działania, które byłyby powiązane z celami tego planu. Tymczasem bez takich wskaźników nie będzie możliwe monitorowanie postępów ani ocena wyników w zakresie przekierowywania finansowania na zrównoważone inwestycje (pkt 27–29).

Zalecenie 6 – Monitorowanie i sprawozdawczość dotyczące planu działania w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz przyszłej strategii

Trybunał zaleca, by Komisja:

1. opracowała wspólne wskaźniki skuteczności działania, co umożliwi lepsze monitorowanie postępów;
2. prowadziła sprawozdawczość na temat realizacji planu działania i wszelkich nowych strategii zrównoważonego finansowania.

Termin realizacji: koniec 2023 r.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę V, której przewodniczy Tony Murphy, członek Trybunału Obrachunkowego, w Luksemburgu w dniu 20 lipca 2021 r.

Załączniki

Załącznik I – Uwzględnienie w planie działania kluczowych zaleceń Grupy Ekspertów Wysokiego Szczebla

Kluczowe zalecenia Grupy Ekspertów Wysokiego Szczebla ds. Zrównoważonego Finansowania		Odnośne części planu działania
1	Ustanowienie i utrzymanie na szczeblu UE wspólnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju	Działanie 1: Ustanowienie unijnego systemu klasyfikacji zrównoważonych działań
2	Sprecyzowanie obowiązków inwestorów w zakresie pełniejszego uwzględniania perspektywy długoterminowej i preferencji w zakresie zrównoważonego rozwoju	Działanie 4: Uwzględnienie zrównoważonego rozwoju w usługach doradztwa finansowego Działanie 7: Doprecyzowanie obowiązków inwestorów instytucjonalnych i podmiotów zarządzających aktywami
3	Udoskonalenie zasad ujawniania informacji w celu zapewnienia pełnej przejrzystości zagrożeń dla zrównoważonego rozwoju, począwszy od zmiany klimatu	Działanie 7: Doprecyzowanie obowiązków inwestorów instytucjonalnych i podmiotów zarządzających aktywami Działanie 9: Pełniejsze ujawnianie informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju i sprawniejsze tworzenie zasad rachunkowości
4	Kluczowe elementy strategii zrównoważonego finansowania dla sektora detalicznego: doradztwo inwestycyjne, oznakowanie ekologiczne i minimalne normy dotyczące społecznie odpowiedzialnych inwestycji	Działanie 2: Stworzenie norm i oznakowań dla ekologicznych produktów finansowych Działanie 4: Uwzględnienie zrównoważonego rozwoju w usługach doradztwa finansowego
5	Opracowanie i wdrożenie oficjalnych europejskich norm i oznakowań dotyczących zrównoważonego rozwoju, począwszy od obligacji ekologicznych	Działanie 2: Stworzenie norm i oznakowań dla ekologicznych produktów finansowych
6	Ustanowienie „Zrównoważonej infrastruktury Europy”	Brak odpowiedniego działania w planie działania
7	Zarządzanie i przywództwo (lepsze dostosowanie kultury korporacyjnej do perspektywy długoterminowej)	Działanie 10: Wspieranie zrównoważonego ładu korporacyjnego i przeciwdziałanie krótkowzrocznemu podejściu na rynkach kapitałowych
8	Uwzględnienie zrównoważoności w mandacie nadzorczym Europejskich Urzędów Nadzoru i rozszerzenie zakresu monitorowania ryzyka	Działanie 4: Uwzględnienie zrównoważonego rozwoju w usługach doradztwa finansowego Działanie 8: Uwzględnienie zrównoważonego rozwoju w wymogach ostrożnościowych

Załącznik II – Realizacja i wyniki działań przewidzianych w planie działania UE

Załącznik III – Najważniejsze i najnowsze wydarzenia dotyczące planu działania

Plan działania	Najważniejsze i najnowsze wydarzenia
Działanie 1: Ustanowienie unijnego systemu klasyfikacji zrównoważonych działań	W marcu 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie „Taxonomy: Final report of the Technical Expert Group on Sustainable Finance” zawierające zalecenia dotyczące kształtu unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju. Załącznik techniczny, który uzupełnia to sprawozdanie, zawiera propozycję technicznych kryteriów kwalifikacji rodzajów działalności gospodarczej, które mogą wnosić istotny wkład w łagodzenie zmiany klimatu lub przystosowanie się do niej. W czerwcu 2020 r. przyjęto rozporządzenie w sprawie unijnej systematyki, tj. rozporządzenie w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje. W listopadzie 2020 r. Komisja opublikowała projekt aktu delegowanego wdrażającego techniczne kryteria kwalifikacji w zakresie łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej. W kwietniu 2021 r. Komisja opublikowała zmieniony projekt aktu delegowanego wdrażającego techniczne kryteria kwalifikacji w zakresie łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej. Akt delegowany został przyjęty w czerwcu 2021 r. i będzie obowiązywał od 1 stycznia 2022 r.
Działanie 2: Stworzenie norm i oznakowań dla ekologicznych produktów finansowych	W 2019 r. Grupa Ekspertów Technicznych zaproponowała opracowanie dobrowolnej unijnej normy dotyczącej obligacji ekologicznych. Wymagałaby ona finansowania działalności zgodnej z technicznymi kryteriami kwalifikacji określonymi w unijnej systematyce dotyczącej zrównoważonego rozwoju. Emitenci byliby zobowiązani do przekazywania danych na przykład na temat działalności finansowanej przy użyciu obligacji ekologicznych. W okresie od czerwca do października 2020 r. Komisja prowadziła konsultacje publiczne w sprawie unijnej normy dotyczącej obligacji ekologicznych. Wniosek ustawodawczy w sprawie unijnej normy dotyczącej obligacji ekologicznych został przestawiony przez Komisję 6 lipca 2021 r. W październiku 2020 r. Wspólne Centrum Badawcze Komisji (JRC) przedstawiło projekt kryteriów klasyfikowania detalicznych produktów finansowych jako zrównoważone. Po opracowaniu kryteria te zostaną przyjęte w drodze decyzji Komisji, co ma nastąpić do końca 2021 r. / na początku 2022 r. Prace nad przygotowaniem kryteriów oznakowania ekologicznego UE dla detalicznych produktów finansowych są wciąż w toku.
Działanie 3: Wspieranie inwestycji w zrównoważone projekty	Przyjęcie rozporządzenia w sprawie InvestEU w marcu 2021 r. oraz zwiększenie części budżetu UE przeznaczonej na działania uwzględniające kwestie klimatu do 30%.
Działanie 4: Uwzględnienie zrównoważonego rozwoju przy świadczeniu usług doradztwa inwestycyjnego	Zaktualizowane wytyczne ESMA stanowią jedynie, że „dobrą praktyką byłoby” uwzględnianie zrównoważonego rozwoju przy świadczeniu usług doradztwa inwestycyjnego. W dniu 21 kwietnia 2021 r. Komisja zatwierdziła rozporządzenia delegowane dotyczące uwzględniania w doradztwie finansowym preferencji klienta detalicznego w zakresie zrównoważonego rozwoju. Rozporządzenia te odnoszą się do doradztwa dotyczącego inwestycji i  ubezpieczeń.
Działanie 5: Opracowanie wskaźników referencyjnych zrównoważonego rozwoju	W drodze zmiany rozporządzenia w sprawie wskaźników referencyjnych dotyczących klimatu w listopadzie 2019 r. opracowano dwa rodzaje takich unijnych wskaźników: unijne wskaźniki referencyjne transformacji klimatycznej oraz unijne wskaźniki referencyjne dostosowane do porozumienia paryskiego. W rozporządzeniu zobowiązano również Komisję do oceny wykonalności ustanowienia szerzej zakrojonych „wskaźników referencyjnych z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego”. W następstwie sprawozdania „TEG Final Report on Climate Benchmarks and Benchmarks’ ESG Disclosures” w dniu 17 lipca 2020 r. Komisja przyjęła akty delegowane dotyczące ujawniania informacji na temat czynników z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego.
Działanie 6: Pełniejsze uwzględnienie zrównoważonego rozwoju w usługach ratingowych i badaniach rynku	W 2019 r. ESMA opublikowała poradę techniczną dotyczącą kwestii zrównoważonego rozwoju na rynku ratingów kredytowych oraz wytyczne w sprawie wymogów ujawniania informacji przez agencje ratingowe. W 2020 r. Komisja wyznaczyła ośrodek analityczny do przeprowadzania analizy usług ratingowych i badań dotyczących zrównoważonego rozwoju. Zgodnie z dokumentem konsultacyjnym z konsultacji publicznych w sprawie zaktualizowanej strategii zrównoważonego finansowania Komisja zamierza przedstawić do końca 2021 r. sprawozdanie na temat potrzeby wzmocnienia ram regulacyjnych dotyczących ujawniania przez agencje ratingowe informacji na temat kwestii z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego.
Działanie 7: Doprecyzowanie obowiązków inwestorów instytucjonalnych i podmiotów zarządzających aktywami	24 lipca 2018 r. Komisja zwróciła się z wnioskiem do Europejskich Urzędów Nadzoru o wydanie porad technicznych na temat potencjalnych zmian w aktach delegowanych w odniesieniu do uwzględnienia ryzyka i czynników zrównoważonego rozwoju w procedurach, organizacji, nadzorze nad produktami i mechanizmach zarządzania niektórych podmiotów finansowych (w tym podmiotów zarządzających aktywami, inwestorów instytucjonalnych, zakładów ubezpieczeń oraz doradców inwestycyjnych i ubezpieczeniowych). Urzędy przekazały Komisji swoje sprawozdanie końcowe zawierające porady techniczne 30 kwietnia 2019 r. Rozporządzenia delegowane dotyczące uwzględnienia ryzyka dla zrównoważonego rozwoju zostały przyjęte przez Komisję 21 kwietnia 2021 r.
Działanie 8: Uwzględnienie zrównoważonego rozwoju w wymogach ostrożnościowych	W następstwie zmiany rozporządzenia w sprawie wymogów kapitałowych, do której doszło w 2019 r., EUNB ma obowiązek ocenić do czerwca 2025 r. stopień ryzyka w przypadku aktywów lub działalności o ekspozycji na ryzyko o charakterze środowiskowym lub społecznym (ryzyko fizyczne i ryzyko związane z transformacją). Współprawodawcy upoważnili również EUNB, by do czerwca 2021 r. ocenił możliwość włączenia różnych rodzajów ryzyka z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego do procedur weryfikacji i oceny przeprowadzanych przez organ nadzorczy. Jeżeli chodzi o sektor ubezpieczeń, Komisja otrzymała od EIOPA porady techniczne w sprawie uwzględnienia ryzyka dla zrównoważonego rozwoju w ramach ostrożnościowych dla zakładów ubezpieczeń, które posłużyły za podstawę do opracowania aktów delegowanych (tzw. środków poziomu 2) przyjętych w kwietniu 2021 r. We wrześniu 2019 r. EIOPA przedstawiła również bardziej ogólną opinię na temat zrównoważoności w dyrektywie Wypłacalność II. Komisja prowadzi obecnie przegląd środków poziomu 1, który planuje zakończyć w 2021 r. Na jego potrzeby skorzysta ona z opinii EIOPA z 2019 r. Różne rodzaje ryzyka dla zrównoważonego rozwoju występujące w sektorach bankowości, ubezpieczeń, zarządzania aktywami i świadczeń emerytalnych były przedmiotem konsultacji publicznych w sprawie zaktualizowanej strategii zrównoważonego finansowania, które Komisja przeprowadziła w 2020 r.
Działanie 9: Pełniejsze ujawnianie informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju	W 2018 r. w odpowiedzi na apel Komisji Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG) utworzyła Europejskie Laboratorium Sprawozdawczości Przedsiębiorstw. W 2019 r. Komisja opublikowała wytyczne dotyczące ujawniania informacji związanych z klimatem, opierające się na wynikach prac Grupy Ekspertów Technicznych ds. Zrównoważonego Finansowania. Wnioski z oceny adekwatności wskazują na to, że dyrektywa w sprawie sprawozdawczości niefinansowej nie zaspokaja w wystarczającym stopniu zapotrzebowania różnych grup zainteresowanych stron na informacje, głównie inwestorów i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Inwestorzy potrzebują lepszej wiedzy na temat ryzyka dla zrównoważonego rozwoju. Niektórzy z nich poszukują bowiem produktów finansowych, które są aktywnie ukierunkowane na problemy środowiskowe i społeczne, w związku z czym potrzebują informacji na temat ich oddziaływania. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinny z kolei rozliczać przedsiębiorstwa ze skutków prowadzonej przez nie działalności i z tego względu potrzebują dostępu do odnośnych informacji. W 2020 r. Europejskie Laboratorium Sprawozdawczości Przedsiębiorstw opublikowało pierwsze sprawozdanie na temat sposobów poprawy sprawozdawczości związanej z klimatem. Komisja upoważniła to laboratorium do przeprowadzenia prac przygotowawczych w zakresie ewentualnych unijnych standardów sprawozdawczości niefinansowej. W kwietniu 2021 r. Komisja opublikowała wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju zmieniającej dyrektywę w sprawie ujawniania informacji niefinansowych. Wniosek ten opiera się na ocenie adekwatności unijnych ram sprawozdawczości publicznej przedsiębiorstw. Jak dotąd nie opracowano przewidzianego w planie działania „Sprawozdania Komisji w sprawie wpływu MSSF 9 na inwestycje długoterminowe”. Komisja uważa, że taka analiza nie jest obecnie istotna ze względu na zmienione przepisy dotyczące księgowania aktywów finansowych przez zakłady ubezpieczeń. W 2019 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły rozporządzenie w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze usług finansowych. Współprawodawcy zwrócili się do Europejskich Urzędów Nadzoru o opracowanie do grudnia 2020 r. projektu standardów dotyczących informacji i wskaźników w zakresie zrównoważonego rozwoju. W lutym 2021 r. Europejskie Urzędy Nadzoru opublikowały projekt regulacyjnych standardów technicznych dotyczących treści i metod ujawniania informacji na podstawie rozporządzenia w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze usług finansowych, które to standardy po zatwierdzeniu przez Komisję powinny zacząć obowiązywać od marca 2021 r. Do grudnia 2021 r. Europejskie Urzędy Nadzoru muszą również opracować projekt standardów ujawniania informacji na temat niekorzystnego oddziaływania w dziedzinie kwestii społecznych, poszanowania praw człowieka oraz przeciwdziałania korupcji i przekupstwu. Dopiero wtedy Komisja przyjmie te zasady w drodze aktów delegowanych i wykonawczych. 6 lipca 2021 r. Komisja przyjęła akt delegowany uzupełniający art. 8 rozporządzenia w sprawie unijnej systematyki, w którym określono treść, metodykę i sposób prezentacji informacji, jakie mają być ujawniane przez przedsiębiorstwa finansowe i niefinansowe.
Działanie 10: Wspieranie zrównoważonego ładu korporacyjnego i przeciwdziałanie krótkowzrocznemu podejściu na rynkach kapitałowych	W 2019 r. na wniosek Komisji trzy Europejskie Urzędy Nadzoru opublikowały sprawozdania na temat problemu podejścia krótkowzrocznego w procesie podejmowania decyzji w przedsiębiorstwach. W swoim sprawozdaniu ESMA proponuje zaostrzyć przepisy, aby rozwiązać problem nadmiernie krótkowzrocznego podejścia na rynkach papierów wartościowych, EUNB wzywa banki do uwzględnienia perspektywy długoterminowej w ich strategiach i działalności gospodarczej, natomiast EIOPA zwraca uwagę na potencjalną nadmierną krótkoterminową presję ze strony rynków finansowych na przedsiębiorstwa. W 2020 r. Komisja opublikowała badanie „Study on due diligence requirements through the supply chain”, które zawiera informacje na temat potrzeby wprowadzenia nowych obowiązkowych wymogów, oraz badanie „Study on directors’ duties and sustainable corporate governance”, w którym stwierdzono, że pierwotną przyczyną podejścia krótkowzrocznego przedsiębiorstw są w pewnym stopniu ramy regulacyjne i praktyki rynkowe. W 2020 r. Komisja poinformowała, że w celu uwzględnienia czynników z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego w strategiach biznesowych przedstawi w 2021 r. nową inicjatywę dotyczącą zrównoważonego ładu korporacyjnego.

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

Załącznik IV – Kalendarium prac nad unijną systematyką dotyczącą zrównoważonego rozwoju

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

Załącznik V – Krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu: szacunki i prezentacja potrzeb inwestycyjnych państw członkowskich

Państwa członkowskie	Opis potrzeb inwestycyjnych	Kwota
Austria	Szacunkowa całkowita wielkość inwestycji na rzecz poszczególnych wymiarów unii energetycznej w okresie do 2030 r. Krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu nie zawiera ogólnej oceny źródeł finansowania potrzebnych inwestycji.	166–173 mld EUR
Belgia	Wskazano potrzeby inwestycyjne w sześciu obszarach (transformacja cyfrowa, cyberbezpieczeństwo, edukacja, opieka zdrowotna, energetyka, mobilność). Brak jest powiązań między oszacowanymi potrzebami a środkami określonymi w ostatecznej wersji krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu.	144–155 mld EUR
Bułgaria	Całkowite potrzeby inwestycyjne w latach 2021–2030; Brak informacji na temat: rodzajów kosztów i metodyki szacowania; podziału kosztów na wymiary; podstawowej logiki modelu i założeń; odsetka potrzeb inwestycyjnych, które zostałyby zaspokojone z poszczególnych źródeł.	42,7 mld EUR
Chorwacja	Oszacowanie całkowitych inwestycji w latach 2021–2030; częściowa analiza kosztów i źródeł inwestycji.	19 mld EUR (141 mld HRK)
Cypr	Szacunkowy całkowity koszt potrzebnych inwestycji (w tym środki finansowe UE oraz finansowanie krajowe i prywatne).	1,4 mld EUR
	Szacunkowe potrzeby finansowe (w tym fundusze UE oraz finansowanie krajowe).	0,7 mld EUR
Czechy	Szacunkowe całkowite inwestycje; brak ogólnego przeglądu potrzeb inwestycyjnych i finansowania; brak informacji na temat ryzyka rynkowego.	0,038–0,19 mld EUR (1–5 mld CZK)
Dania	Skumulowane publiczne i prywatne przepływy inwestycyjne zainicjowane umową w sprawie energii (gospodarstwa domowe, przemysł, energia elektryczna, gaz i systemy ciepłownicze).	13–24 mld EUR (100–180 mld DKK)
Estonia	Potrzeby sektora publicznego w zakresie wydatków w latach 2021–2030 na środki wykonawcze w sektorze energetycznym.	226 mln EUR rocznie
Finlandia	W planie przedstawiono szacunkowe dane liczbowe dotyczące następujących sektorowych potrzeb inwestycyjnych: infrastruktura kolejowa, produkcja biopaliw, energia elektryczna ze źródeł odnawialnych, przybliżone oszacowanie zapotrzebowania na sieć elektroenergetyczną. Plan nie obejmuje wszystkich szacunkowych inwestycji potrzebnych w latach 2020–2030. Nie zawiera też pełnych informacji na temat źródeł inwestycji niezbędnych do osiągnięcia celu.	11 mld EUR
Francja	Całkowite koszty (budynki, transport, energia i sieć elektroenergetyczna).	2019–2023: 46 mld EUR rocznie 2024–2028: 64 mld EUR rocznie 2029–2033: 85 mld EUR rocznie
Niemcy	Dodatkowe inwestycje przewidziane w programie działań na rzecz klimatu wynikające z planowanych strategii politycznych i środków w obszarze transformacji w latach 2021–2030 (w sektorach końcowego zapotrzebowania na energię kwota ta wynosi 184 mld EUR w tym samym okresie). Plan nie obejmuje oszacowania potrzeb inwestycyjnych niezwiązanych z energią w sektorach takich jak rolnictwo i przemysł.	95,2 mld EUR
Grecja	Oszacowanie inwestycji w kluczowych obszarach krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu na lata 2020–2030. W planie brakuje analizy luki między potrzebami inwestycyjnymi a dostępnymi źródłami finansowania.	43,8 mld EUR
Węgry	W analizowanym okresie 2016–2040 dodatkowy, w pełni zdyskontowany koszt systemu w scenariuszu z dodatkowymi środkami.	57 mld EUR / 20 401 mld HUF (średnio w ujęciu rocznym – 1,64 mld EUR / 582,9 mld HUF)
Irlandia	W krajowym planie rozwoju na lata 2018–2027 określono priorytety inwestycyjne w zakresie działań w dziedzinie klimatu na 10-letni okres. W ostatecznej wersji krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu nie oceniono ogólnych potrzeb inwestycyjnych, które należy zaspokoić, aby osiągnąć cele i ambicje przewidziane w scenariuszu z dodatkowymi środkami, choć podkreślono potrzebę zmobilizowania inwestycji prywatnych.	21,8 mld EUR
Włochy	Łączne dodatkowe inwestycje potrzebne w latach 2017–2030 w krajowym systemie energetycznym.	180 mld EUR
Łotwa	Inwestycje potrzebne do osiągnięcia celów dotyczących energii wyznaczonych na 2030 r.	8,2 mld EUR
Litwa	Potrzeby w zakresie finansowania na potrzeby planowanych strategii politycznych i środków na lata 2021–2030 (efektywność energetyczna, transport, rolnictwo i leśnictwo, przemysł, gospodarowanie odpadami, działania z zakresu redukcji emisji gazów cieplarnianych, przystosowanie się do zmiany klimatu).	Całkowite zapotrzebowanie na środki finansowe: 14 mld EUR Zapotrzebowanie na publiczne środki finansowe: 9,8 mld EUR
Luksemburg	Inwestycje w efektywność energetyczną i energię ze źródeł odnawialnych (różne scenariusze) przedstawione do 2040 r. W planie pominięto inne środki istotne dla redukcji emisji gazów cieplarnianych, takie jak inwestycje w transport publiczny. Źródła finansowania nie są konsekwentnie powiązane z celami polityki, brak jest rozróżnienia na prywatne i publiczne źródła finansowania. Nie jest zatem możliwe ilościowe określenie bezpośredniego oddziaływania środków w ramach krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu na finanse publiczne.	7,95 mld EUR
Malta	Całkowite niezdyskontowane koszty ponoszone przez sektor instytucji rządowych i samorządowych w latach 2018–2030 (koszty inwestycji według sektorów, inwestycje w podziale na technologie, roczne inwestycje w gospodarstwach domowych). Ostateczna wersja planu zawiera podział źródeł finansowania, ale niewystarczająco szczegółowy. Budżet krajowy jest domniemanym źródłem zdecydowanej większości finansowania, w razie potrzeby z możliwością finansowania ze środków UE. Brak dalszych informacji na temat odsetka potrzeb inwestycyjnych, które można by zaspokoić w ramach programów finansowania na szczeblu UE.	1,66 mld EUR
Niderlandy	Łączne inwestycje w latach 2019–2030 (klaster: środowisko zabudowane, nowe budowy, istniejące budynki niemieszkalne i mieszkalne, mobilność, paliwa odnawialne, promowanie pojazdów elektrycznych, transport towarowy, rolnictwo i użytkowanie gruntów, przemysł, produkcja energii elektrycznej itp.).	56–75 mld EUR
Polska	Potrzeby inwestycyjne na lata 2021–2030.	Około 195 mld EUR
Portugalia	Szacowane ogólne i dodatkowe inwestycje na rzecz neutralności sektora energetycznego w latach 2016–2030 (energia elektryczna, transport, przemysł budowlany, inne sektory). Plan nie zawiera szczegółowych informacji na temat metodyki zastosowanej w celu uzyskania tych szacunków. Brak informacji na temat środków z budżetów regionalnych.	Dodatkowo: 10,8–14,7 mld EUR Ogółem: 407–431 mld EUR
Rumunia	Całkowita wartość inwestycji na lata 2021–2030 (zapotrzebowanie na energię, sieci elektroenergetyczne, elektrownie, kotły parowe). Plan zawiera częściową ocenę potrzeb i wydatków inwestycyjnych, źródła finansowania i inne istotne informacje.	Około 150 mld EUR
Słowacja	Całkowite koszty inwestycji potrzebnych do osiągnięcia celów dotyczących odnawialnych źródeł energii. Zidentyfikowane potrzeby inwestycyjne nie są kompleksowo powiązane z potencjalnymi źródłami finansowania.	4,3 mld EUR
	Renowacja budynków publicznych: całkowita szacunkowa kwota finansowania na działania sektora publicznego na lata 2021–2030	1,24 mld EUR
	Koszty inwestycji związane z obniżeniem emisyjności produkcji energii elektrycznej	0,18 mld EUR rocznie
	Koszty inwestycji związane z obniżeniem emisyjności wytwarzania ciepła	0,25 mld EUR rocznie
Słowenia	Przegląd całkowitych potrzeb inwestycyjnych na lata 2021–2030. Plan nie zawiera kompleksowego przeglądu źródeł finansowania poszczególnych obszarów inwestycji w ujęciu ilościowym. Nie przeanalizowano w nim również komplementarności różnych źródeł finansowania. Plan nie zawiera analizy źródeł finansowania inwestycji na szczeblu regionalnym.	22 mld EUR
Hiszpania	Całkowite inwestycje niezbędne do osiągnięcia celów zintegrowanego krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu na lata 2021–2030 (oszczędność i efektywność, energia ze źródeł odnawialnych, sieci i elektryfikacja, inne działania).	241 mld EUR
Szwecja	Z wyjątkiem zdolności produkcji energii elektrycznej i infrastruktury przesyłowej krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu nie zawiera analizy potrzeb inwestycyjnych i źródeł finansowania w odniesieniu do osiągnięcia celów Szwecji dotyczących klimatu i energii.	14,5 mld EUR (150 mld SEK)

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

Załącznik VI – Nowa strategia Komisji dotycząca finansowania transformacji w stronę gospodarki zrównoważonej

W lipcu 2021 r. Komisja opublikowała „Strategię dotyczącą finansowania transformacji w stronę gospodarki zrównoważonej” określaną później mianem „strategii zrównoważonego finansowania z 2021 r.” W dokumencie tym Komisja przyznaje, że wdrożenie planu działania z 2018 r. będzie wymagało dalszych wysiłków, i zobowiązuje się dążyć do jego zrealizowania. Podkreśla również, że ze względu na nową sytuację globalną i zmieniającą się wiedzę na temat tego, co jest potrzebne do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju, niezbędny jest nowy dokument strategiczny, który będzie promował zrównoważone finansowanie.

W strategii zrównoważonego finansowania z 2021 r. wskazano następujące cztery główne obszary, w których niezbędne są dodatkowe działania:

W ramach tych czterech priorytetów Komisja planuje następujące bardziej szczegółowe działania mające na celu sfinalizowanie i skonsolidowanie ram zrównoważonego finansowania:

1)  Wspomożenie podmiotów gospodarczych w sfinansowaniu działań na rzecz transformacji (działanie 1)

1. Uznanie starań na rzecz transformacji na drodze w kierunku modelu zrównoważonego
2. Uwzględnienie w unijnej systematyce dotyczącej zrównoważonego rozwoju dodatkowych rodzajów zrównoważonej działalności, które nie zostały jeszcze ujęte w przyjętym akcie delegowanym
3. Rozszerzenie ram dotyczących norm i oznakowań zrównoważonego finansowania

2)  Zapewnienie lepszego dostępu do zrównoważonego finansowania dla osób fizycznych i mniejszych przedsiębiorstw
     (działanie 2)

1. Wzmocnienie pozycji indywidualnych inwestorów i MŚP w zakresie dostępu do możliwości zrównoważonego finansowania
2. Wykorzystanie możliwości oferowanych przez technologie cyfrowe w zakresie zrównoważonego finansowania
3. Zaoferowanie większej ochrony ubezpieczeniowej przed ryzykiem zmiany klimatu i ryzykiem środowiskowym
4. Wspieranie wiarygodnych inwestycji społecznych
5. Lepszy podział ryzyka między inwestorów publicznych i prywatnych, korzystanie z narzędzi ekologicznego planowania budżetu przez państwa członkowskie oraz wzmocnienie działań na rzecz włączenia kwestii związanych z klimatem i różnorodnością biologiczną do budżetu UE

3)  Skłonienie sektora finansowego do wniesienia wkładu na rzecz osiągnięcia celów Zielonego Ładu
     (działanie 3, działanie 4 i działanie 5)

1. Wzmocnienie odporności gospodarczej i finansowej na ryzyko dla zrównoważonego rozwoju (w zakresie sprawozdawczości finansowej i rachunkowości, ratingów kredytowych, zarządzania ryzykiem dla zrównoważonego rozwoju przez banki i ubezpieczycieli, stabilności finansowej)
2. Zwiększenie wkładu sektora finansowego w działania na rzecz transformacji (i. ujawnianie informacji przez instytucje finansowe, obowiązki powiernicze inwestorów, porównywalność badań i ratingów ESG; ii. monitorowanie ryzyka pseudoekologicznego marketingu, pomiar potrzeb kapitałowych i przepływów kapitału)

4)  Promowanie międzynarodowego konsensusu w dziedzinie zrównoważonego finansowania (działanie 6)

1. Uczestnictwo w pracach na forach międzynarodowych
2. Korzystanie z międzynarodowej platformy ds. zrównoważonego finansowania (IPSF)
3. Wspieranie krajów o niskim i średnim dochodzie

Wdrożenie następujących działań i środków przewidzianych w strategii zrównoważonego finansowania z 2021 r. może w przyszłości stanowić odpowiedź na niektóre z uwag i zaleceń przedstawionych w niniejszym sprawozdaniu specjalnym:

Zagadnienia będące przedmiotem uwag i zaleceń w niniejszym sprawozdaniu specjalnym	Działania i środki do wdrożenia przez Komisję zgodnie ze strategią zrównoważonego finansowania z 2021 r.
Ukończenie realizacji środków przewidzianych w planie działania	1 c): Komisja doda techniczne kryteria kwalifikacji w odniesieniu do zrównoważonych rodzajów działalności, których nie uwzględniono jeszcze w akcie delegowanym w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w dziedzinie klimatu.
	1 d): Komisja przyjmie kolejny akt delegowany w sprawie systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju obejmujący pozostałe cztery cele środowiskowe.
	3 a): Komisja będzie prowadzić działania na rzecz opracowania standardów sprawozdawczości finansowej, które odpowiednio odzwierciedlają standardy dotyczące ryzyka dla zrównoważonego rozwoju i które zachęcą do ujmowania kapitału naturalnego.
	3 b): Komisja podejmie działania w celu zapewnienia, aby istotne ryzyko ESG było systematycznie i w przejrzysty sposób uwzględniane w ratingach kredytowych i perspektywach ratingowych.
	3 c): Komisja zaproponuje zmiany w CRR/CRD w celu zapewnienia, aby czynniki ESG były konsekwentnie uwzględniane w systemach banków dotyczących zarządzania ryzykiem.
	3 d): W nadchodzącym przeglądzie dyrektywy Wypłacalność II (2021 r.) Komisja zaproponuje zmiany mające na celu spójne włączenie ryzyka dla zrównoważonego rozwoju do ram ostrożnościowych stosowanych przez ubezpieczycieli.
	4 c): Komisja podejmie działania na rzecz zwiększenia dostępności, integralności i przejrzystości badań rynkowych i ratingów ESG.
Doprecyzowanie mechanizmów audytu i weryfikowania zgodności	5 a): Komisja umożliwi organom nadzoru zajęcie się kwestią pseudoekologicznego marketingu. Będzie monitorować ryzyko związane ze zjawiskiem pseudoekologicznego marketingu oraz, przy wsparciu Europejskich Urzędów Nadzoru, dokona oceny i przeglądu stosowanego obecnie zestawu narzędzi w zakresie nadzoru i egzekwowania przepisów, jakimi dysponują właściwe organy, aby zagwarantować, że uprawnienia, zdolności i obowiązki w zakresie nadzoru są odpowiednie do zamierzonego celu.
Stworzenie wykazu zrównoważonych projektów gotowych do realizacji	2 a): Komisja będzie dążyła do wzmocnienia pozycji inwestorów detalicznych i MŚP w zakresie dostępu do możliwości zrównoważonego finansowania. Program InvestEU zapewni mechanizmy ograniczania ryzyka, natomiast dotyczący MŚP filar Programu na rzecz jednolitego rynku zapewni usługi doradcze dla MŚP za pośrednictwem Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości i wspólnej inicjatywy na rzecz klastrów.
	2 e): Komisja będzie prowadzić prace nad mechanizmami ekologicznego planowania budżetu i podziału ryzyka. Program InvestEU zapewni grupie EBI, krajowym bankom prorozwojowym i innym instytucjom finansowym zdolność do ponoszenia ryzyka i wsparcie w zakresie powiązanych inicjatyw doradczych.
Spójne stosowanie zasady „nie czyń poważnych szkód” i kryteriów unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w całym budżecie UE	2 e): Komisja będzie prowadzić prace nad mechanizmami ekologicznego planowania budżetu i podziału ryzyka. Komisja zobowiązała się do opracowania zaktualizowanych i wzmocnionych metodyk monitorowania wydatków na cele związane z klimatem i różnorodnością biologiczną. Te metodyki monitorowania będą miały kluczowe znaczenie dla weryfikowania, czy wydatki na cele związane z klimatem i różnorodnością biologiczną w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027 są zgodne z ambicjami UE.
Monitorowanie i sprawozdawczość dotyczące Planu działania w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz przyszłej strategii	5 b): Komisja opracuje solidne ramy monitorowania na potrzeby pomiaru postępów osiągniętych w systemie finansowym UE.
	5 c): Komisja usprawni współpracę między właściwymi organami w celu wypracowania wspólnego podejścia do monitorowania uporządkowanej transformacji i dostosowania unijnego systemu finansowego do celów Zielonego Ładu.

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

Wykaz akronimów

EBC – Europejski Bank Centralny

EBI – Europejski Bank Inwestycyjny

EFIS – Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych

EFRAG – Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej

ESG – z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego

ESMA – Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych

EU ETS – unijny system handlu uprawnieniami do emisji

JRC – Wspólne Centrum Badawcze

MSSF – międzynarodowe standardy sprawozdawczości finansowej

RRF – Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

UE – Unia Europejska

WRF – wieloletnie ramy finansowe

Glosariusz

Czynniki z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego – zbiór norm stosowanych przez inwestorów i inne zainteresowane strony do oceny wyników niefinansowych przedsiębiorstwa.

Działania w dziedzinie klimatu – działania mające na celu przeciwdziałanie zmianie klimatu i jej skutkom.

Europejski Zielony Ład – przyjęta w 2019 r. unijna strategia wzrostu, której celem jest osiągnięcie neutralności klimatycznej UE do 2050 r.

Gazy cieplarniane – gazy atmosferyczne – takie jak dwutlenek węgla lub metan – pochłaniające i emitujące promieniowanie, które zatrzymują ciepło, prowadząc do wzrostu temperatury powierzchni Ziemi. Jest to tak zwany efekt cieplarniany.

InvestEU – mechanizm wsparcia inwestycyjnego w celu pobudzenia prywatnych inwestycji w projekty o strategicznym znaczeniu dla UE. W 2021 r. zastąpił EFIS.

Łagodzenie zmiany klimatu – zmniejszanie lub ograniczanie emisji gazów cieplarnianych ze względu na ich wpływ na klimat.

Monitorowanie wydatków na cele związane z klimatem – monitorowanie postępów w osiąganiu celów wyznaczonych w zakresie wydatków na działania w dziedzinie klimatu.

Neutralność klimatyczna – sytuacja, w której działalność człowieka nie wywiera żadnego wpływu netto na klimat.

Podejście krótkowzroczne – skupianie się zarówno przez kadrę kierowniczą przedsiębiorstwa, jak i rynki finansowe na perspektywach krótkoterminowych, co prowadzi do traktowania krótkoterminowych interesów udziałowców jako nadrzędnych względem długoterminowego wzrostu przedsiębiorstwa.

Przystosowanie się do zmiany klimatu – zmniejszenie wrażliwości państw i społeczności na zmianę klimatu przez zwiększenie ich zdolności do sprostania skutkom tej zmiany.

Pseudoekologiczny marketing – nieuzasadnione twierdzenie, że produkt sprzyja środowisku i spełnia normy środowiskowe.

Ryzyko (zagrożenia) dla zrównoważonego rozwoju – sytuacje lub warunki środowiskowe, społeczne lub związane z zarządzaniem, które – jeżeli wystąpią – mogłyby mieć rzeczywiste lub potencjalnie istotne oddziaływanie na wartość inwestycji.

Ryzyko związane z klimatem – potencjalne negatywne konsekwencje zarówno zmiany klimatu, jak i transformacji w kierunku społeczeństwa niskoemisyjnego.

Sprawozdawczość w zakresie zrównoważonego rozwoju – składanie przez przedsiębiorstwo lub organizację sprawozdań na temat gospodarczych, środowiskowych i społecznych skutków ich działalności oraz ekspozycji na ryzyko dla zrównoważonego rozwoju.

Unijna systematyka dotycząca zrównoważonego rozwoju – unijny system klasyfikacji określający, w jakim stopniu działalność gospodarcza jest zrównoważona środowiskowo.

Zasada „nie czyń poważnych szkód” – zasada, zgodnie z którą działalność gospodarcza nie może znacząco zagrażać celom środowiskowym lub społecznym.

Zmiana klimatu – zmiany w systemie klimatycznym Ziemi skutkujące nowymi długoterminowymi typami pogody.

Zrównoważona inwestycja – inwestycja w działalność gospodarczą, która przyczynia się do realizacji celu środowiskowego lub społecznego, o ile taka inwestycja nie narusza poważnie któregokolwiek z tych celów, a przedsiębiorstwa, w które dokonano inwestycji, stosują dobre praktyki w zakresie zarządzania.

Zrównoważone finansowanie – uwzględnianie kwestii z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego w decyzjach biznesowych i inwestycyjnych w sektorze finansowym.

Zrównoważony rozwój – podejście do rozwoju uwzględniające długoterminowe cele nadrzędne, takie jak trwałość rezultatów, ochrona środowiska naturalnego i zasobów naturalnych oraz sprawiedliwość społeczna i gospodarcza.

Odpowiedzi Komisji i EBI

https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/DocItem.aspx?did=59378

Przypisy

¹ Organizacja Narodów Zjednoczonych, porozumienie paryskie, 2015 r.

² Komisja, podejście UE do zrównoważonego rozwoju.

³ EBC, „Financial Stability Review”, maj 2019 r.; sprawozdanie Rady Stabilności Finansowej pt. „The implications of climate change for financial stability”.

⁴ EBC, „Shining a light on climate risks: the ECB’s economy-wide climate stress test”, 2021 r.

⁵ Komisja, Orędzie o stanie Unii: Pytania i odpowiedzi dotyczące planu w zakresie celów klimatycznych na 2030 r., 2020 r.

⁶ Komisja, Plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy – Plan inwestycyjny na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu, 2020 r., przypis na s. 1.

⁷ McKinsey & Company, „How the European Union could achieve net-zero emissions at net-zero cost”, 2020 r.

⁸ Komisja, Rejestr grup ekspertów Komisji i podobnych zespołów.

⁹ Komisja, Grupa Ekspertów Wysokiego Szczebla ds. Zrównoważonego Finansowania.

¹⁰ „Final Report 2018 by the High-Level Expert Group on Sustainable Finance”, 2018 r.

¹¹ EBI i Bruegel, „Investment and growth in the time of climate change”, 2012 r.

¹² „Final Report 2018 by the High-Level Expert Group on Sustainable Finance”, 2018 r., s. 11; s. 88–89.

¹³ OECD, „Sustainable and Resilient Finance – Making sense of the environmental pillar in ESG investing”, 2020 r.

¹⁴ „Final Report 2018 by the High-Level Expert Group on Sustainable Finance”, 2018 r., s. 11.

¹⁵ Komisja, Ocena skutków towarzysząca wnioskowi dotyczącemu dyrektywy w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju, 2021 r.

¹⁶ MFW, „Global Financial Stability Report”, październik 2019 r., rozdział 6 – Sustainable Finance, 2019 r.

¹⁷ „Final Report 2018 by the High-Level Expert Group on Sustainable Finance”, 2018 r., s. 9.

¹⁸ Tamże, s. 35.

¹⁹ Komisja, „Plan działania: finansowanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego”, 2018 r.

²⁰ Komunikat Komisji pt. „Strategia dotycząca finansowania transformacji w stronę gospodarki zrównoważonej”, 2021 r.

²¹ Działania 1, 2, 4, 5, 6, 7 i 9.

²² Europejski Trybunał Obrachunkowy, „Unijny system handlu uprawnienia do emisji – przydziały bezpłatnych uprawnień wymagały lepszego ukierunkowania”, 2020 r.

²³ Komisja, „Zmiana klimatu – aktualizacja unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS)”, 2020 r.

²⁴ Dyrektywa 2003/87/WE ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w Unii oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE.

²⁵ CERRE, „The COVID-19 crisis: a crash test for EU Energy and Climate Policies”, 2020 r.

²⁶ ERCST, „The Review of the Market Stability Reserve (MSR)”, 2021 r.

²⁷ Międzynarodowe partnerstwo dla działań na rzecz zmniejszenia emisji dwutlenku węgla, „EU Emissions Trading System (EU ETS)”, 2021 r.

²⁸ Rozporządzenie (UE) 2018/842 (rozporządzenie w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego) 2018 r.

²⁹ Europejska Agencja Środowiska (EEA), „Trends and projections in Europe 2020”, 2020 r.

³⁰ Taxfoundation.org, „Carbon Taxes in Europe”, 2020 r.

³¹ EBC, „The implications of fiscal measures to address climate change”, 2020 r.

³² Sekcja 2.1.1. komunikatu COM(2019) 640 final – Europejski Zielony Ład.

³³ Komisja, Program prac Komisji na 2021 r.

³⁴ Euractiv, „EU countries have ‘no concrete plans’ to phase out fossil fuel subsidies: report”, 2019 r.

³⁵ COM(2020) 950 final, załącznik 2 – Załącznik do sprawozdania na temat stanu unii energetycznej na 2020 r. na podstawie rozporządzenia (UE) 2018/1999 w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu.

³⁶ Austria, Belgia, Bułgaria, Dania, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Litwa, Łotwa, Niemcy, Portugalia i Włochy.

³⁷ Parlament Europejski, „Sustainable finance – EU Taxonomy”.

³⁸ Międzynarodowa platforma ds. zrównoważonego finansowania, „Annual Report”, październik 2020 r.

³⁹ Grupa Ekspertów Technicznych, „Taxonomy: Final report of the Technical Expert Group on Sustainable Finance”, 2020 r., s. 26–50.

⁴⁰ EBC, „ECB to accept sustainability-linked bonds as collateral”, 2020 r.

⁴¹ Fitch Ratings, „ECB's Green Bonds Buying to Boost Eligible Issuers' Liquidity”, 2020 r.

⁴² Komisja, informacje na temat platformy ds. zrównoważonego finansowania.

⁴³ Komisja, informacje na temat platformy ds. zrównoważonego finansowania, jej prac technicznych i podgrup.

⁴⁴ Komisja, otrzymane opinie: zrównoważone finansowanie – unijny system klasyfikacji inwestycji ekologicznych.

⁴⁵ Komisja, rozporządzenie delegowane uzupełniające rozporządzenie (UE) 2020/852 poprzez ustanowienie technicznych kryteriów kwalifikacji działalności gospodarczej jako wnoszącej istotny wkład w łagodzenie zmian klimatu lub w adaptację do zmian klimatu, 2021 r.

⁴⁶ Grupa Ekspertów Technicznych, „Taxonomy Report: Technical Annex”, 2020 r.

⁴⁷ Wspólne Centrum Badawcze, „Technical assessment of nuclear energy with respect to the „do no significant harm’ criteria of Regulation (EU) 2020/852 („Taxonomy Regulation’)”, 2021 r.

⁴⁸ Grupa Ekspertów Technicznych, „Taxonomy: Final report of the Technical Expert Group on Sustainable Finance”, 2020 r., s. 53.

⁴⁹ List otwarty 123 naukowców, „How will the European Union’s Green Deal protect our future if its definitions of Greenness are not aligned with its own ambition of net zero greenhouse gases by 2050?”.

⁵⁰ Komisja, Unijny system klasyfikacji inwestycji ekologicznych, 2020 r., załącznik I, s. 112.

⁵¹ Komisja, „Sustainable Finance Package”, 2021 r.

⁵² Rozporządzenie w sprawie unijnej systematyki – rozporządzenie (UE) 2020/852 w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088, motyw 59.

⁵³ Komisja, Akt delegowany ustanawiający kryteria unijnej systematyki dotyczące zmiany klimatu, 2021 r.

⁵⁴ Komisja, kompas unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju.

⁵⁵ IRENA, „Mobilising Institutional Capital for Renewable Energy”, 2020 r.

⁵⁶ Fjärde AP-Fonden, „Annual report 2020”, 2021 r.

⁵⁷ Parlament Europejski, „Sustainable finance – EU Taxonomy”.

⁵⁸ Grupa Ekspertów Technicznych, „Report on EU Green Bond Standard”, 2019 r.

⁵⁹ Komisja, wniosek w sprawie unijnej normy dotyczącej obligacji ekologicznych, 2021 r.

⁶⁰ Komisja, prezentacja Next Generation EU – strategii sfinansowania planu odbudowy dla Europy, 2021 r.

⁶¹ Giełda papierów wartościowych w Luksemburgu, „A pioneer in green finance”, 2021 r.

⁶² Sklasyfikowane jako „ekologiczne” przez emitenta obligacji.

⁶³ Climate Bonds Initiative, „Sustainable Debt Global State of the Market 2020”, 2021 r.

⁶⁴ Komisja, „Retail financial products”; Komisja oraz Climate & Company i partnerzy, „Testing draft EU ecolabel criteria on UCITS equity funds”, 2020 r.

⁶⁵ Komisja, „Summary Report of the Stakeholder Consultation on the Renewed Sustainable Finance Strategy”, 2020 r.

⁶⁶ ESMA, Wytyczne w sprawie określonych aspektów wymogów dyrektywy MiFID II dotyczących odpowiedniości, 2018 r.

⁶⁷ Komisja, „Finansowanie zrównoważonego wzrostu – zakłady ubezpieczeń i maklerzy mają obowiązek doradzania klientom w zakresie aspektów społecznych i środowiskowych”.

⁶⁸ Grupa Ekspertów Technicznych, „TEG Interim Report on Climate Benchmarks and Benchmarks’ ESG Disclosures”, 2019 r., s. 11.

⁶⁹ Grupa Ekspertów Technicznych, „TEG Final Report on Climate Benchmarks and Benchmarks’ ESG Disclosures”, 2019 r.

⁷⁰ Rozporządzenie (UE) 2019/2089 dotyczące unijnych wskaźników referencyjnych transformacji klimatycznej, unijnych wskaźników referencyjnych dostosowanych do porozumienia paryskiego oraz ujawniania informacji dotyczących wskaźników referencyjnych w związku z kwestiami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju.

⁷¹ Komisja Europejska, Ocena skutków towarzysząca wnioskowi dotyczącemu dyrektywy w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju, 2021 r.

⁷² Francuskie Ministerstwo ds. Transformacji Ekologicznej, „Le reporting extra-financier des investisseurs”, 2019 r.

⁷³ Grupa Zadaniowa ds. Ujawniania Informacji Finansowych Związanych z Klimatem, „2020 Status Report”, 2020 r.

⁷⁴ Grupa Zadaniowa ds. Ujawniania Informacji Finansowych Związanych z Klimatem, „Final Report – Recommendations of the Task Force on Climate-related Financial Disclosures”, 2017 r.

⁷⁵ Dziennik Urzędowy C 209 z 20.6.2019, s. 1 – Wytyczne dotyczące sprawozdawczości w zakresie informacji niefinansowych: Suplement dotyczący zgłaszania informacji związanych z klimatem.

⁷⁶ Rozporządzenie (UE) 2019/2088 w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze usług finansowych.

⁷⁷ Europejskie Urzędy Nadzoru, „Final Report on draft Regulatory Technical Standards”, 2021 r.

⁷⁸ Dyrektywa 2014/95/UE dotycząca ujawniania informacji niefinansowych i informacji dotyczących różnorodności przez niektóre duże jednostki oraz grupy.

⁷⁹ Europejski Trybunał Obrachunkowy, „Sprawozdawczość w zakresie zrównoważonego rozwoju – podsumowanie działań instytucji i agencji UE”, 2019 r.

⁸⁰ Grupa Zadaniowa ds. Ujawniania Informacji Finansowych Związanych z Klimatem.

⁸¹ Komisja, „Questions and answers: Corporate Sustainability Reporting Directive proposal”, 21 kwietnia 2021 r.

⁸² „Final Report 2018 by the High-Level Expert Group on Sustainable Finance”, 2018 r., s. 57.

⁸³ https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ifrs-9-financial-instruments/

⁸⁴ Komisja, „Fitness Check on the EU framework for public reporting by companies”, kwiecień 2021 r.

⁸⁵ Grupa EBI, „Climate and Environmental Sustainability”.

⁸⁶ Grupa EBI, „EIB Group Climate Bank Roadmap 2021–2025”, 2020 r.

⁸⁷ EFI, „EIF Operational Plan 2021–2023”, s. 11.

⁸⁸ EBI, „Environmental and Social Standards”, 2018 r.

⁸⁹ EBI, „Methodologies for the Assessment of Project GHG Emissions and Emission Variations”, 2020 r.

⁹⁰ EBI, „EIB Group Climate Bank Roadmap 2021–2025”, załącznik V, 2020 r.

⁹¹ Europejski Trybunał Obrachunkowy, „Przeznaczenie co najmniej jednego na pięć euro w budżecie UE na działania w dziedzinie klimatu – mimo ambitnych prac istnieje poważne ryzyko, że cel nie zostanie osiągnięty”, 2016 r.

⁹² Grupa EBI, „EIB Group Climate Bank Roadmap 2021–2025”, 2020 r, s. xii.

⁹³ Rozporządzenie (UE) 2021/523 ustanawiające Program InvestEU i zmieniające rozporządzenie (UE) 2015/1017.

⁹⁴ „Final Report 2018 by the High-Level Expert Group on Sustainable Finance”, 2018 r., s. 38.

⁹⁵ EBI, „Investment Report 2020/2021: Building a smart and green Europe in the COVID-19 era”, 2021 r.

⁹⁶ „Final Report 2018 by the High-Level Expert Group on Sustainable Finance”, 2018 r., s. 35.

⁹⁷ Europejski Trybunał Obrachunkowy, „Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego – inicjatywa podjęta w celu pobudzania inwestycji w UE, która ma ograniczone skutki”, załącznik I.

⁹⁸ Rozporządzenie (UE) 2018/1999 w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu.

⁹⁹ COM(2020) 21 final – Plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy – Plan inwestycyjny na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu.

¹⁰⁰ Grupa Ekspertów Technicznych, „Statement of the EU Technical Expert Group on Sustainable Finance (TEG):5 high-level principles for Recovery & Resilience”, 2020 r., s. 2.

¹⁰¹ Rozporządzenie (UE) 2021/241 ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności.

¹⁰² Dziennik Urzędowy C 58 z 18.2.2021, s. 1.

¹⁰³ Komisja, „Technical guidance on sustainability proofing for the InvestEU Fund”, 2021.

¹⁰⁴ COM(2018) 372 final – wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności.

¹⁰⁵ C(2021) 1054 final, zawiadomienie Komisji – Wytyczne techniczne dotyczące stosowania zasady „nie czyń poważnych szkód” na podstawie rozporządzenia ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności.

¹⁰⁶ Dziennik Urzędowy C 209 z 1.9.2020, s. 1 – opinia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 5/2020.

¹⁰⁷ EBI, „EIB Energy lending policy”, 2019 r.

¹⁰⁸ Komisja, Projekt budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2021 – Zestawienie dochodów i wydatków w podziale na sekcje, dokument roboczy – część I: Oświadczenia programowe dotyczące wydatków operacyjnych.

¹⁰⁹ Europejski Trybunał Obrachunkowy, „Przeznaczenie co najmniej jednego na pięć euro w budżecie UE na działania w dziedzinie klimatu – mimo ambitnych prac istnieje poważne ryzyko, że cel nie zostanie osiągnięty”, 2016 r.

¹¹⁰ Europejski Trybunał Obrachunkowy, „Monitorowanie wydatków na rzecz klimatu z budżetu UE”, 2020 r.

¹¹¹ Dokument roboczy służb Komisji SWD(2021) 12 final, Wytyczne dla państw członkowskich – Plany odbudowy i zwiększania odporności.

¹¹² Grupa Ekspertów Technicznych, „Taxonomy Report: Technical Annex, Updated methodology & Updated Technical Screening Criteria”, 2020 r., s. 112, 126 i 140.

¹¹³ Komisja, Akt delegowany w sprawie unijnej systematyki dotyczącej klimatu, 2021 r., s. 3–4.

Kalendarium

https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/DocItem.aspx?did=59378

Zespół kontrolny

Sprawozdania specjalne Trybunału przedstawiają rezultaty kontroli dotyczących polityk i programów UE bądź kwestii związanych z zarządzaniem w wybranych obszarach budżetowych. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne tak, aby osiągnąć jak największe oddziaływanie, biorąc przy tym pod uwagę kryteria takie jak zagrożenia dla wykonania zadań lub zgodności, poziom dochodów lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes polityczny i społeczny.

Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę V, zajmującą się obszarami finansowania Unii i administracji. Izbie tej przewodniczy członek Trybunału Tony Murphy. Kontrolą kierowała Eva Lindström, członkini Trybunału, a w działania kontrolne zaangażowani byli: Katharina Bryan, szefowa gabinetu, i Andrzej Robaszewski, ekonomista w gabinecie; Ralph Otte, kierownik; Martin Puc, koordynator zadania; Tomasz Plebanowicz, zastępca koordynatora zadania, a także kontrolerzy: James Mcquade, Laura Kaspar, Dana Šmíd Foltýnová, Mircea-Cristian Martinescu i Jan Olšakovský. Jesús Nieto Muñoz zapewnił wsparcie graficzne, wsparcie językowe natomiast – Adrian Williams. Za obsługę sekretarską odpowiadały Valérie Tempez-Erasmi i Monika Elsner.

Kontakt

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUKSEMBURG

Tel.: +352 4398-1
Formularz kontaktowy: eca.europa.eu/pl/Pages/ContactForm.aspx
Strona internetowa: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu).

Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2021

PDF	ISBN 978-92-847-6618-5	ISSN 1977-5768	doi:10.2865/88309	QJ-AB-21-020-PL-N
HTML	ISBN 978-92-847-6600-0	ISSN 1977-5768	doi:10.2865/11688	QJ-AB-21-020-PL-Q

PRAWA AUTORSKIE

© Unia Europejska, 2021

Polityka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w zakresie ponownego wykorzystywania dokumentów jest realizowana na podstawie decyzji Trybunału nr 6/2019 w sprawie polityki otwartych danych oraz ponownego wykorzystywania dokumentów.

O ile nie wskazano inaczej (np. nie zamieszczono szczegółowych adnotacji o prawach autorskich), treści Europejskiego Trybunału Obrachunkowego będące własnością UE objęte są licencją Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0). Oznacza to, że ponowne wykorzystanie jest dozwolone, pod warunkiem że dokumenty zostaną odpowiednio oznaczone i zostaną wskazane dokonane w nich zmiany. W przypadku ponownego wykorzystania niedozwolone jest zmienianie oryginalnego znaczenia albo przesłania dokumentów. Trybunał nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek konsekwencje ponownego ich wykorzystania.

Jeżeli konkretna treść wskazuje na możliwą do zidentyfikowania osobę fizyczną – tak jak w przypadku zdjęć, na których widoczni są pracownicy Trybunału – lub zawiera prace stron trzecich, wymagane jest zweryfikowanie dodatkowych praw autorskich. W takim przypadku uzyskanie zezwolenia na ponowne wykorzystanie określonej treści unieważnia i zastępuje wspomniane wcześniej zezwolenie ogólne. Powinny być w nim wyraźnie opisane wszelkie ograniczenia dotyczące wykorzystania treści.

W celu wykorzystania lub powielenia treści niebędącej własnością UE może być konieczne wystąpienie o zgodę bezpośrednio do właścicieli praw autorskich.

Rys. 1, 2, 3, 4, 6, tabela w załączniku II, załącznik VI: ikony wykonane przez Pixel perfect, pochodzące z https://flaticon.com.

Oprogramowanie lub dokumenty objęte prawem własności przemysłowej, takie jak patenty, znaki towarowe, wzory użytkowe, znaki graficzne i nazwy, nie są objęte polityką Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w zakresie ponownego wykorzystania i nie jest udostępniana licencja na nie.

Na stronach internetowych instytucji Unii Europejskiej dostępnych w domenie europa.eu zamieszczane są odsyłacze do stron zewnętrznych. Trybunał nie kontroluje ich zawartości i w związku z tym zachęca użytkowników, aby we własnym zakresie zapoznali się z polityką ochrony prywatności i polityką w zakresie praw autorskich obowiązującymi na tych stronach.

Znak graficzny Europejskiego Trybunału Obrachunkowego

Znak graficzny Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nie może być wykorzystywany bez uprzedniej zgody Trybunału.

JAK SKONTAKTOWAĆ SIĘ Z UE

Osobiście
W całej Unii Europejskiej istnieje kilkaset centrów informacyjnych Europe Direct. Adres najbliższego centrum można znaleźć na stronie: https://europa.eu/european-union/contact_pl.

Telefonicznie lub drogą mailową
Europe Direct to serwis informacyjny, który udziela odpowiedzi na pytania na temat Unii Europejskiej. Można się z nim skontaktować:

• dzwoniąc pod bezpłatny numer telefonu: 00 800 6 7 8 9 10 11 (niektórzy operatorzy mogą naliczać opłaty za te połączenia),
• dzwoniąc pod standardowy numer telefonu: +32 22999696,
• drogą mailową: https://europa.eu/european-union/contact_pl.

WYSZUKIWANIE INFORMACJI O UE

Online
Informacje o Unii Europejskiej są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu Europa: https://europa.eu/european-union/index_pl.

Publikacje UE
Bezpłatne i odpłatne publikacje UE można pobrać lub zamówić na stronie: https://op.europa.eu/pl/publications. Większą liczbę egzemplarzy bezpłatnych publikacji można otrzymać, kontaktując się z serwisem Europe Direct lub z lokalnym centrum informacyjnym (zob. https://europa.eu/european-union/contact_pl).

Prawo UE i powiązane dokumenty
Informacje prawne dotyczące UE, w tym wszystkie unijne akty prawne od 1951 r., są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu EUR-Lex: http://eur-lex.europa.eu.

Portal Otwartych Danych UE
Unijny portal otwartych danych (http://data.europa.eu/euodp/pl) umożliwia dostęp do zbiorów danych pochodzących z instytucji i innych organów UE. Dane można pobierać i wykorzystywać bezpłatnie, zarówno do celów komercyjnych, jak i niekomercyjnych.