Νέες επιλογές για τη χρηματοδότηση έργων αγροτικής ανάπτυξης: Αν και απλούστερες, δεν εστιάζουν στα αποτελέσματα

Σύνοψη

Οι επιλογές απλουστευμένου κόστους (ΕΑΚ) είναι μια νέα μέθοδος απόδοσης δαπανών που εφαρμόζεται σε ορισμένα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης. Έως το 2014, οι δαπάνες των έργων που υλοποιούνταν στο πλαίσιο των μέτρων αυτών αποδίδονταν βάσει των πραγματοποιηθεισών δαπανών.

H χορήγηση στήριξης μέσω της απόδοσης των πραγματοποιηθεισών δαπανών είναι μια διαδικασία που ενέχει δυσκολίες, όπως και τον κίνδυνο εμφάνισης σφάλματος. Ως εκ τούτου, ήταν μεγάλο το ενδιαφέρον για την αναζήτηση απλούστερων μεθόδων υπολογισμού της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της ΕΕ σε έργα και δραστηριότητες. Πλέον (κατά την περίοδο 2014-2020), για τον προσδιορισμό του ύψους της στήριξης που θα καταβληθεί τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να εφαρμόσουν μία από τις τρεις κατωτέρω αναφερόμενες νέες μεθόδους (γνωστές ως ΕΑΚ):

• τυποποιημένες κλίμακες μοναδιαίου κόστους
• κατ’ αποκοπήν ποσά και
• ενιαίους συντελεστές χρηματοδότησης

Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζονται οι διαπιστώσεις του ελέγχου μας σχετικά με την εφαρμογή των ΕΑΚ στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης. Κύριος στόχος μας ήταν να αξιολογηθεί κατά πόσον με τη χρήση των ΕΑΚ επιτυγχάνεται απλούστευση, ενώ διασφαλίζεται συγχρόνως η τήρηση της αρχής της οικονομίας και παράγονται καλύτερα αποτελέσματα. Εξετάσαμε αν με τη χρήση των ΕΑΚ:

• απλουστεύθηκαν οι διοικητικές διαδικασίες και
• διασφαλίστηκε η τήρηση της αρχής της οικονομίας, καθώς και αν
• οι ΕΑΚ χρησιμοποιούνται ευρέως και εντείνουν την εστίαση στους στόχους της πολιτικής.

Καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι, γενικώς, η χρήση των επιλογών απλουστευμένου κόστους μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την απλούστευση και, ενδεχομένως, τη μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης τόσο για τους δικαιούχους όσο και για τις αρχές των κρατών μελών. Εξαρτώντας τις πληρωμές από την επίτευξη των εκροών, οι ΕΑΚ μετατοπίζουν την εστίαση από τα τιμολόγια, χωρίς ωστόσο να εντείνουν την εστίαση στα αποτελέσματα.

Διαπιστώσαμε ότι οι ΕΑΚ μπορούν να συμβάλουν στη συγκράτηση των δαπανών των έργων αγροτικής ανάπτυξης, υπό την προϋπόθεση ωστόσο ότι έχουν καθοριστεί στο κατάλληλο επίπεδο, βάσει δίκαιης, αντικειμενικής και επαληθεύσιμης μεθοδολογίας. Εντούτοις, ο ρόλος των οργανισμών πιστοποίησης στο πλαίσιο του ελέγχου των ΕΑΚ δεν είναι σαφής, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένας κίνδυνος που πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Διαπιστώσαμε επίσης ότι οι νέες ΕΑΚ εξακολουθούν να αντιστοιχούν σε ένα πολύ μικρό ποσοστό των δαπανών στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης. Αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στην ποικιλομορφία των έργων αγροτικής ανάπτυξης και στην επένδυση που απαιτείται για την ανάπτυξη των αναγκαίων μεθοδολογιών.

Βάσει των ανωτέρω διαπιστώσεων, διατυπώνουμε τις ακόλουθες συστάσεις:

• Η Επιτροπή πρέπει να επικαιροποιήσει τις κατευθυντήριες οδηγίες της σχετικά με τις ΕΑΚ προκειμένου αυτές να καλύπτουν τις βασικές αρχές που πρέπει να τηρούνται για την ανάπτυξη των μεθοδολογιών.
• Η Επιτροπή πρέπει να διευκρινίσει ποιος είναι υπεύθυνος για τον έλεγχο της μεθοδολογίας και των υπολογισμών σχετικά με τις ΕΑΚ.
• Για να διευκολυνθεί η κατάλληλη χρήση των ΕΑΚ, η Επιτροπή θα πρέπει να διερευνήσει τις δυνατότητες ανάπτυξης περισσότερων προαιρετικών, «έτοιμων προς χρήση» ΕΑΚ και να επικαιροποιήσει τους ορισμούς των βασικών και επικουρικών δικλίδων ελέγχου που χρησιμοποιεί, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η χρήση των ΕΑΚ.
• Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει τον βαθμό στον οποίο είναι δυνατή η μεταστροφή από την απόδοση των πραγματοποιηθεισών δαπανών προς την απόδοση με βάση τα αποτελέσματα, αξιοποιώντας την κτηθείσα πείρα.

Εισαγωγή

Η πολιτική της ΕΕ για την αγροτική ανάπτυξη

Βασική επιδίωξη της αγροτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) είναι η υποστήριξη των αγροτικών περιοχών της ΕΕ ώστε να ανταποκρίνονται σε ένα ευρύ φάσμα οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών προκλήσεων. Η ΕΕ δαπανά περί τα 14 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως από τον προϋπολογισμό της για την πολιτική αυτή. Οι δαπάνες για την αγροτική ανάπτυξη αντιστοιχούν στο 25 % περίπου των δαπανών της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ). Η συγχρηματοδότηση από τα κράτη μέλη ανέρχεται σε επιπλέον 7 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Για το ήμισυ περίπου των δαπανών από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την αγροτική ανάπτυξη, οι πληρωμές που πραγματοποιούνται βασίζονται στην καλλιεργούμενη έκταση ή τον αριθμό των ζώων. Για το υπόλοιπο ήμισυ, η στήριξη μπορεί να λάβει τη μορφή κατ’ αποκοπήν ποσών ή ποσοστών που συνδέονται με τις υλοποιούμενες δραστηριότητες ή με τις δαπάνες στις οποίες υποβλήθηκε ο δικαιούχος. Στο πλαίσιο 1 παρουσιάζονται οι σχετικοί μηχανισμοί.

H χορήγηση στήριξης μέσω της απόδοσης των πραγματοποιηθεισών και καταβληθεισών δαπανών είναι διαδικασία που ενέχει δυσκολίες, καθώς και τον κίνδυνο εμφάνισης σφάλματος. Διαπιστώσαμε ότι ο μεγαλύτερος όγκος σφαλμάτων στις δαπάνες της ΕΕ συγκεντρώνονται στη στήριξη που λαμβάνει αυτή τη μορφή⁴. Ως εκ τούτου, είναι μεγάλο το ενδιαφέρον για την αναζήτηση απλούστερων μεθόδων υπολογισμού της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της ΕΕ σε έργα και δραστηριότητες. Πλέον (μετά το 2014), τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να εφαρμόσουν μία από τις τρεις κατωτέρω αναφερόμενες τέτοιες μεθόδους⁵ (γνωστές ως επιλογές απλουστευμένου κόστους, ΕΑΚ) για τον προσδιορισμό του ύψους της στήριξης που θα καταβληθεί:

• τυποποιημένες κλίμακες μοναδιαίου κόστους
• κατ’ αποκοπήν ποσά και
• ενιαίους συντελεστές χρηματοδότησης.

Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι το σύνολο ή τμήμα του ποσού που αποδίδεται βασίζεται, παραδείγματος χάριν, σε τυποποιημένες δαπάνες που υπολογίζονται βάσει προκαθορισμένης μεθόδου, σε μονάδες που παρήχθησαν στο πλαίσιο του έργου ή σε ποσοστά που εφαρμόζονται σε άλλες δαπάνες⁶ (βλέπε γράφημα 1). Είναι δυνατός ο συνδυασμός διαφορετικών ειδών ΕΑΚ.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει των κατευθυντήριων οδηγιών της Επιτροπής για τις ΕΑΚ.

Οι ΕΑΚ που θεσπίστηκαν την περίοδο 2014-2020 αφορούν μόνο τα μέτρα που δεν βασίζονται στην έκταση ή τον αριθμό των ζώων ή τα οποία δεν καλύπτονται από τις μεθόδους κατ’ αποκοπήν ενισχύσεων που προβλέπονται στους κανονισμούς (βλέπε σημείο 2). Στο γράφημα 2 παρουσιάζεται η προβλεπόμενη χρηματοδότηση για την αγροτική ανάπτυξη για την περίοδο 2014-2020, και επισημαίνεται το πιθανό μερίδιο των μέτρων στο πλαίσιο των οποίων μέρος των δαπανών μπορεί να αποδοθεί βάσει ΕΑΚ. Παρότι η χρήση ΕΑΚ στο πλαίσιο των μέτρων αυτών αποτελεί πρόσφατη εξέλιξη στον τομέα της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης, στο πλαίσιο άλλων ταμείων⁷ χρησιμοποιούνταν ΕΑΚ ήδη κατά την περίοδο 2007-2013.

Σημ.: Το διάγραμμα παρουσιάζει μια κατά προσέγγιση κατανομή, δεδομένου ότι για τμήματα ορισμένων μέτρων προβλέπεται η εφαρμογή μεθόδων που βασίζονται στην καταβολή κατ’ αποκοπήν ενισχύσεων, αλλά δεν είναι διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με την κατανομή των ποσών που προβλέπονται στον προϋπολογισμό σε επίπεδο υπομέτρων.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει οικονομικών στοιχείων που ελήφθησαν από την Επιτροπή (στις 20 Νοεμβρίου 2017).

Σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες⁸, οι ΕΑΚ καθορίζονται με έναν από τους ακόλουθους τρόπους⁹:

• βάσει δίκαιης, αντικειμενικής και επαληθεύσιμης μεθόδου υπολογισμού
• σύμφωνα με τους κανόνες για τις ΕΑΚ που εφαρμόζονται σε άλλες πολιτικές της ΕΕ για παρόμοια είδη πράξεων και δικαιούχων
• σύμφωνα με εθνικά συστήματα επιχορηγήσεων κράτους μέλους για παρόμοια είδη πράξεων και δικαιούχων
• βάσει συντελεστών που ορίζονται στους κανονισμούς.

Οι ΕΑΚ δεν έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα —τα κράτη μέλη αποφασίζουν ελεύθερα αν θα τις χρησιμοποιήσουν.

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

Ο έλεγχός μας κάλυψε τον σχεδιασμό, καθώς και τα τρία πρώτα έτη (2015-2017) χρήσης των ΕΑΚ για την καταβολή της στήριξης στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης. Τα σχετικά μέτρα απαριθμούνται στο παράρτημα I.

Κύριος στόχος μας ήταν να αξιολογηθεί κατά πόσον με τη χρήση των ΕΑΚ επιτυγχάνεται απλούστευση, ενώ διασφαλίζεται συγχρόνως η τήρηση της αρχής της οικονομίας και παράγονται καλύτερα αποτελέσματα. Προκειμένου να απαντηθεί αυτό το κύριο ερώτημα ελέγχου, εξετάσαμε αν με τη χρήση των ΕΑΚ:

• απλουστεύθηκαν οι διοικητικές διαδικασίες και
• διασφαλίστηκε η τήρηση της αρχής της οικονομίας, καθώς και αν
• οι ΕΑΚ χρησιμοποιούνται ευρέως και εντείνουν την εστίαση στους στόχους της πολιτικής.

Προκειμένου να σχηματίσουμε συνολική εικόνα της χρήσης των ΕΑΚ, εξετάσαμε τα 118 προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ) και επιλέξαμε 20¹⁰ εξ αυτών για εξέταση βάσει εγγράφων¹¹. Τα ακόλουθα έξι ΠΑΑ επελέγησαν για επίσκεψη ελέγχου: Φλάνδρα (Βέλγιο), Δανία, Σαξονία (Γερμανία), Κανάριες Νήσοι (Ισπανία), Languedoc-Roussillon (Γαλλία) και Σουηδία. Κατά τις επισκέψεις ελέγχου που πραγματοποιήσαμε, συγκρίναμε τις διαδικασίες των κρατών μελών και τις κατευθυντήριες οδηγίες προς τους δικαιούχους πριν και μετά την έναρξη εφαρμογής των ΕΑΚ. Συγκρίναμε επίσης φακέλους έργων και, σε δύο κράτη μέλη¹², πραγματοποιήσαμε επισκέψεις σε τελικούς δικαιούχους.

Προκειμένου να κατανοήσουμε τους εφαρμοστέους κανόνες καθώς και τον ρόλο της Επιτροπής, εξετάσαμε το νομικό πλαίσιο, τις κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη και τις εσωτερικές διαδικασίες και τα φύλλα ελέγχου που χρησιμοποιεί. Στην Επιτροπή, πραγματοποιήσαμε συνεντεύξεις, εξετάσαμε την αλληλογραφία με τα κράτη μέλη, και συμμετείχαμε σε εκδηλώσεις στο πλαίσιο των οποίων η Επιτροπή ενημέρωνε τα κράτη μέλη σχετικά με τις ΕΑΚ.

Η χρήση των επιλογών απλουστευμένου κόστους (ΕΑΚ) απλούστευσε τις διοικητικές διαδικασίες

Διευκολύνουν την υποβολή αιτήσεων πληρωμής από τους δικαιούχους…

Η διαδικασία είσπραξης ενίσχυσης για έργα αγροτικής ανάπτυξης περιλαμβάνει δύο στάδια. Αρχικά, οι αιτούντες υποβάλλουν αιτήσεις ενίσχυσης στις αρμόδιες αρχές, οι οποίες ελέγχουν και εγκρίνουν τα έργα βάσει κριτηρίων επιλεξιμότητας και επιλογής. Μετά την ολοκλήρωση του έργου, οι δικαιούχοι υποβάλλουν αιτήσεις πληρωμής, τις οποίες ο οργανισμός πληρωμών ελέγχει πριν από την πληρωμή. Η διαδικασία αυτή παρουσιάζεται στο γράφημα 3.

Πηγή: ΕΕΣ.

Κατά την υποβολή της αίτησης ενίσχυσης, οι αιτούντες οφείλουν να υποβάλουν διάφορα έγγραφα. Αν τμήμα των επιλέξιμων δαπανών πρόκειται να αποδοθεί από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, συχνά πρέπει να προσκομίσουν προσφορές προκειμένου να αποδείξουν ότι οι δαπάνες είναι εύλογες και, εν συνεχεία, να συνυποβάλουν με τις αιτήσεις πληρωμής τους τιμολόγια και εξοφλητικές αποδείξεις. Στην περίπτωση ενός έργου της περιόδου 2007-2013 που εξετάσαμε στη Σουηδία, το οποίο αφορούσε την κατασκευή στάβλου για αγελάδες, οι δύο αιτήσεις πληρωμής συνοδεύονταν από 134 τιμολόγια και εξοφλητικές αποδείξεις. Η απαίτηση αυτή αφορά και τις έμμεσες δαπάνες (βλέπε πλαίσιο 2).

Εξετάσαμε αιτήσεις ενίσχυσης και αιτήσεις πληρωμής σε σχέση με έργα της περιόδου 2014-2020, για τα οποία οι πληρωμές έγιναν βάσει ΕΑΚ, και τις συγκρίναμε με τις αντίστοιχες για έργα της περιόδου 2007-2013 (κατά την οποία δεν χρησιμοποιούνταν ΕΑΚ), προκειμένου να αξιολογήσουμε κατά πόσον απλουστεύθηκαν οι διαδικασίες υποβολής αιτήσεων ενίσχυσης και πληρωμής. Και στα έξι κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις, διαπιστώσαμε ότι οι δικαιούχοι έργων στο πλαίσιο των οποίων χρησιμοποιούνται ΕΑΚ δεν υποχρεούνται να συνυποβάλουν προσφορές με τις αιτήσεις ενίσχυσης, ούτε τιμολόγια ή εξοφλητικές αποδείξεις με τις αιτήσεις πληρωμής τους. Στον πίνακα 1 παρουσιάζονται παραδείγματα δικαιολογητικών εγγράφων που έπρεπε να συνοδεύουν τις αιτήσεις ενίσχυσης και τις αιτήσεις πληρωμής κατά τις περιόδους 2007-2013 (απόδοση βάσει των πραγματοποιηθεισών δαπανών) και 2014-2020 (απόδοση βάσει ΕΑΚ).

Σημ.: Ο πίνακας περιλαμβάνει μόνον τα δικαιολογητικά έγγραφα που επηρεάστηκαν από τη χρήση ΕΑΚ.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει εγγράφων των κρατών μελών.

Όπως προκύπτει από τον πίνακα 1, σε περίπτωση συχνής χρήσης των ΕΑΚ, οι δικαιούχοι υποχρεούνται να υποβάλλουν λιγότερα έγγραφα. Στο πλαίσιο 3 παρουσιάζεται σχετικό παράδειγμα.

Πλαίσιο 3

Εφαρμογή ενιαίου συντελεστή στις ασφαλιστικές εισφορές στη Σουηδία

Η Σουηδική Διεύθυνση Γεωργίας, σε συνεργασία με το Σουηδικό Συμβούλιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και τον σουηδικό Οργανισμό Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης όρισαν κοινό συντελεστή για τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. Στη Σουηδία, τα περισσότερα έργα περιλαμβάνουν μισθολογικές δαπάνες και, ως εκ τούτου, και ασφαλιστικές εισφορές. Το ύψος των εισφορών αυτών εξαρτάται από το είδος της σύμβασης και την ηλικία του εργαζόμενου. Συχνά αποτυπώνονται σε περισσότερα τιμολόγια διαφόρων φορέων και κατά κανόνα είναι αποτέλεσμα πολύπλοκων υπολογισμών. Στο παρελθόν, πολλοί μικροί δικαιούχοι δεν περιελάμβαναν στις αιτήσεις τους τις εν λόγω δαπάνες, καθώς θεωρούσαν εξαιρετικά περίπλοκη τη διαδικασία.

Στη φωτογραφία παρουσιάζονται τα δικαιολογητικά έγγραφα που συνόδευαν την αίτηση πληρωμής ενός δικαιούχου της περιόδου 2007-2013, κατά την οποία οι ασφαλιστικές εισφορές δεν αποδίδονταν βάσει ενιαίου συντελεστή.

… και, μολονότι οι αρχές επιβαρύνονται με πρόσθετο φόρτο εργασίας ή πρόσθετες δαπάνες για την εκπόνηση της μεθοδολογίας, …

Εφόσον χρησιμοποιούν ΕΑΚ¹³, οι διαχειριστικές αρχές οφείλουν να αναπτύξουν σχετική μεθοδολογία και να υπολογίσουν τα επίπεδα των ενισχύσεων (βλέπε, στο σημείο 45, επισκόπηση των εμπλεκόμενων φορέων σε επίπεδο κρατών μελών). Πρόκειται για πρόσθετες εργασίες που δεν είναι αναγκαίες όταν οι επιχορηγήσεις καταβάλλονται βάσει των πραγματοποιηθεισών δαπανών. Προκειμένου να διαπιστώσουμε αν η επένδυση σε χρόνο και χρήμα για την εκπόνηση της μεθοδολογίας και των υπολογισμών είναι ανάλογη προς την εξοικονόμηση χρόνου που επετεύχθη στο σύνολο της περιόδου, πραγματοποιήσαμε συνεντεύξεις με εκπροσώπους των αρχών των κρατών μελών στις οποίες πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις και εξετάσαμε τα έγγραφά τους που αφορούσαν τη μεθοδολογία και τους υπολογισμούς. Στο πλαίσιο 4 παρουσιάζεται ένα παράδειγμα του όγκου των εργασιών που συνεπάγεται η ανάπτυξη της μεθοδολογίας.

Στο πλαίσιο της εξέτασης των σχετικών εγγράφων, ζητήσαμε από τις αρχές που είναι αρμόδιες για τα 20 ΠΑΑ που επελέγησαν να μας αναφέρουν τους κύριους λόγους για τους οποίους δεν έγινε πιο εκτεταμένη χρήση ΕΑΚ. Ο λόγος που προβλήθηκε συχνότερα ήταν το ευρύ φάσμα έργων και δικαιούχων. Έξι¹⁴ από τις 20 αρχές ανέφεραν τη διοικητική επιβάρυνση και τον χρόνο που απαιτείται για τον σχεδιασμό των σχετικών μεθοδολογιών.

Τρεις από τις έξι διαχειριστικές αρχές στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη επέλεξαν να αναθέσουν εξωτερικά το έργο αυτό, τουλάχιστον για ορισμένες από τις ΕΑΚ τους, καθώς δεν διέθεταν εσωτερικά τους αναγκαίους πόρους ή την αναγκαία εμπειρογνωσία. Αυτές ήταν οι διαχειριστικές αρχές στη Δανία, τη Languedoc-Roussillon και τη Σουηδία. Παρά τον πρόσθετο φόρτο εργασίας ή το πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται η ανάπτυξη των ΕΑΚ, οι διαχειριστικές αρχές στα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις έκριναν ότι αξίζει να επενδύσουν στην ανάπτυξη της μεθοδολογίας των ΕΑΚ, δεδομένης της (προσδοκώμενης) απλούστευσης και της εξοικονόμησης χρόνου που επιτυγχάνεται κατά την υλοποίηση στο επίπεδο τόσο της διοίκησης όσο και του δικαιούχου.

Ο νομοθέτης μπορεί να προβλέπει στους κανονισμούς τους συντελεστές και τα ποσά που θα χρησιμοποιούνται ως ΕΑΚ. Όταν οι εν λόγω ΕΑΚ μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα από τις αρχές των κρατών μελών χωρίς να απαιτείται η εκπόνηση μεθοδολογίας ή μεθόδου υπολογισμού, ονομάζονται «έτοιμες προς χρήση» ΕΑΚ. Βλέπε στο πλαίσιο 5 παραδείγματα «έτοιμων προς χρήση» ΕΑΚ που είναι επί του παρόντος διαθέσιμες στο πλαίσιο της στήριξης της αγροτικής ανάπτυξης¹⁵.

Στην περίπτωση των «έτοιμων προς χρήση» ΕΑΚ που προβλέπονται στη νομοθεσία, όπως η αποζημίωση για τις έμμεσες δαπάνες βάσει ενιαίου συντελεστή, οι διαχειριστικές αρχές δεν χρειάζεται να δικαιολογήσουν το ποσοστό που χρησιμοποιήθηκε. Αυτό είναι εξαιρετικά συμφέρον για τις αρχές των κρατών μελών καθώς, χωρίς να χρειάζεται να εκπονήσουν μεθοδολογία, μπορούν να επωφεληθούν από την απλουστευμένη διαδικασία υποβολής αιτήσεων και πληρωμής.

… εξοικονομούν χρόνο κατά τους διοικητικούς ελέγχους

Το προσωπικό των αρμόδιων αρχών διενεργεί διοικητικούς ελέγχους επί των αιτήσεων ενίσχυσης και πληρωμής. Διερευνήσαμε τι αλλάζει στους εν λόγω ελέγχους όταν οι πληρωμές πραγματοποιούνται βάσει ΕΑΚ, εξετάζοντας τη σχετική νομοθεσία¹⁶, τις διαδικασίες των κρατών μελών και τους ελέγχους που διενεργήθηκαν στις περιπτώσεις έργων στο πλαίσιο των οποίων χρησιμοποιήθηκαν ή δεν χρησιμοποιήθηκαν ΕΑΚ. Σχετικά παραδείγματα παρατίθενται στον πίνακα 2.

Σημ.: Ο πίνακας περιλαμβάνει μόνον τους διοικητικούς ελέγχους που επηρεάστηκαν από τη χρήση ΕΑΚ.

Πηγή: ΕΕΣ.

Το προσωπικό των οργανισμών πληρωμών στα έξι κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη μας δήλωσαν ότι ο έλεγχος του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών¹⁷ ήταν χρονοβόρα υπόθεση, ιδίως στις περιπτώσεις που χρειάζονταν περαιτέρω διευκρινίσεις ή που η ποιότητα των προσφορών δεν ήταν ικανοποιητική. Όταν οι πληρωμές γίνονται βάσει ΕΑΚ, οι οργανισμοί πληρωμών εξοικονομούν χρόνο κατά το στάδιο των αιτήσεων πληρωμής, καθώς δεν έχουν να ελέγξουν τιμολόγια ή εξοφλητικές αποδείξεις.

Πριν από την πραγματοποίηση μιας πληρωμής, το προσωπικό του οργανισμού πληρωμών ελέγχει τη συμμόρφωση με τις προϋποθέσεις χορήγησης της στήριξης. Η ολοκληρωθείσα πράξη συγκρίνεται με την πράξη για την οποία χορηγήθηκε η στήριξη και κατά κανόνα πραγματοποιείται επίσκεψη προκειμένου να επαληθευθεί ότι η πράξη πράγματι ολοκληρώθηκε¹⁸. Τίποτε δεν αλλάζει στους ελέγχους αυτούς με τη χρήση ΕΑΚ.

Στην περίπτωση των πληρωμών που βασίζονται στο μοναδιαίο κόστος, το προσωπικό του οργανισμού πληρωμών πρέπει να επαληθεύει τις δηλωθείσες ποσότητες. Τα κράτη μέλη αποφασίζουν τα ίδια με ποιον τρόπο θα γίνεται αυτή η επαλήθευση. Πολλά εξ αυτών πραγματοποιούν επισκέψεις στους δικαιούχους προκειμένου να επαληθεύουν τις ποσότητες και να διασφαλίζουν ότι η ολοκληρωθείσα πράξη ανταποκρίνεται στα προβλεπόμενα στην απόφαση ενίσχυσης. Στις περιπτώσεις πράξεων στις οποίες δεν πραγματοποιείται επίσκεψη, τα κράτη μέλη πρέπει να αναζητούν άλλα μέσα για την επαλήθευση των σχετικών ποσοτήτων και του υποστατού της πράξης. Ο οργανισμός πληρωμών των Καναρίων Νήσων, παραδείγματος χάριν, βασίζεται στα μητρώα γεωργικών οχημάτων για την επαλήθευση της κυριότητας, και η Δανία χρησιμοποιεί δορυφορικές εικόνες για να επαληθεύει την ύπαρξη εγκαταστάσεων αποθήκευσης κοπριάς.

Όταν χρησιμοποιούνται ενιαίοι συντελεστές, οι επιλέξιμες δαπάνες υπολογίζονται ως ποσοστό άλλων κατηγοριών επιλέξιμων δαπανών. Και τα έξι¹⁹ ΠΑΑ που επελέγησαν για επίσκεψη ελέγχου προβλέπουν ενιαίους συντελεστές για τις έμμεσες δαπάνες, και οι αρχές των κρατών μελών ανέφεραν το στοιχείο αυτό ως καλό παράδειγμα απλούστευσης. Σχετικό παράδειγμα παρατίθεται στο πλαίσιο 6.

Πλαίσιο 6

Παράδειγμα τεκμηρίωσης έμμεσων δαπανών

Στη Φλάνδρα, συγκρίναμε αιτήσεις πληρωμής, συμπεριλαμβανομένων των παραστατικών, της περιόδου πριν και μετά την έναρξη εφαρμογής του ενιαίου συντελεστή. Στην πρώτη περίπτωση, εντοπίσαμε στοιχείο δαπάνης ύψους 12 ευρώ σε σχέση με το οποίο είχαν υποβληθεί εννέα δικαιολογητικά έγγραφα.

Όταν εφαρμόζονται ενιαίοι συντελεστές, οι δικαιούχοι δεν είναι υποχρεωμένοι να υποβάλλουν δικαιολογητικά και οι αρχές των κρατών μελών δεν χρειάζεται να τα ελέγχουν.

Οι αρχές της Σαξονίας μάς ανέφεραν ότι ο χρόνος που απαιτείται για την επαλήθευση των αιτήσεων πληρωμής μειώθηκε κατά τουλάχιστον 50 % λόγω των μειωμένων ελέγχων των έμμεσων δαπανών. Κατά την προηγούμενη περίοδο, ο έλεγχος κάθε τιμολογίου στο πλαίσιο των επαληθεύσεων των έμμεσων δαπανών διαρκούσε τουλάχιστον 10 λεπτά. Εάν ένας δικαιούχος αιτείτο την απόδοση δαπανών για μισθώματα ενός έτους, ο αρμόδιος υπάλληλος θα έπρεπε να ελέγξει 12 τιμολόγια και εξοφλητικές αποδείξεις, διαδικασία που θα διαρκούσε περίπου 120 λεπτά. Πλέον, ο αρμόδιος υπάλληλος χρειάζεται να ελέγξει μόνον ότι έγινε ορθά ο υπολογισμός του 15 % των έμμεσων δαπανών και ότι στον κατάλογο των τιμολογίων που δηλώθηκαν για τις άμεσες δαπάνες δεν περιλαμβάνονται έμμεσες δαπάνες, διαδικασία που διαρκεί περίπου 10-15 λεπτά.

Σύμφωνα με εκτίμηση των σουηδικών αρχών, για τον έλεγχο των έμμεσων δαπανών βάσει των πραγματοποιηθεισών δαπανών χρειάζονταν 3 έως 5 ώρες ανά αίτηση πληρωμής, έναντι περίπου 50 λεπτών όταν χρησιμοποιείται ενιαίος συντελεστής.

Από τον έλεγχό μας προκύπτει ότι η χρήση ΕΑΚ μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα απλούστευση και εξοικονόμηση χρόνου, κυρίως για τους δικαιούχους, αλλά και για τις αρμόδιες αρχές. Ωστόσο, η επένδυση που πρέπει να κάνει εκ των προτέρων η διαχειριστική αρχή για την ανάπτυξη μεθοδολογίας ΕΑΚ πρέπει να είναι ανάλογη προς την εξοικονόμηση χρόνου που προσδοκάται να επιτευχθεί για τις αρχές και τους δικαιούχους από την εφαρμογή των ΕΑΚ. Αυτός είναι ένας από τους παράγοντες στους οποίους οφείλεται ο μικρός βαθμός χρησιμοποίησης των ΕΑΚ στο πλαίσιο της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης, όπως αναλύεται κατωτέρω στα σημεία 48 έως 50 και 55 έως 56.

Η ορθή χρήση των ΕΑΚ μπορεί να συμβάλει στη συγκράτηση του κόστους των έργων αγροτικής ανάπτυξης

Στις περιπτώσεις των έργων που χρηματοδοτούνται βάσει της απόδοσης των πραγματοποιηθεισών δαπανών, οι εθνικές αρχές είναι υποχρεωμένες να ελέγχουν κατά το στάδιο της έγκρισης τον εύλογο χαρακτήρα των αναμενόμενων δαπανών. Σε εκθέσεις τόσο της ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης όσο και του ΕΕΣ έχουν επισημανθεί αδυναμίες των εν λόγω ελέγχων (βλέπε πλαίσιο 7).

Όταν χρησιμοποιούνται ΕΑΚ, οι έλεγχοι αυτοί θεωρείται ότι καλύπτονται από την ανάπτυξη τεκμηριωμένης μεθοδολογίας. Η αποτελεσματική χρήση των ΕΑΚ μπορεί να συντελέσει στη συγκράτηση των δαπανών των έργων αγροτικής ανάπτυξης. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό, οι ΕΑΚ πρέπει να έχουν οριστεί στο κατάλληλο επίπεδο, να βασίζονται σε ορθή μεθοδολογία, να επανεξετάζονται τακτικά και να επικαιροποιούνται όταν κρίνεται αναγκαίο. Τυχόν σφάλματα στους υπολογισμούς θα είχαν ως αποτέλεσμα όλα τα έργα που χρησιμοποιούν τους συντελεστές να εμφανίζουν το ίδιο σφάλμα.

Εντοπίσαμε θετικά παραδείγματα μεθοδολογίας και υπολογισμών…

Επιχειρήσαμε να εξετάσουμε τις μεθοδολογίες που ανέπτυξαν τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη. Παρατηρήσαμε ότι τα περισσότερα από τα μέτρα που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΑΑ κατά την περίοδο 2014-2020 είναι παρόμοια με εκείνα που χρηματοδοτήθηκαν κατά την περίοδο 2007-2013²³. Συνεπώς, πολλά κράτη μέλη έχουν πρόσβαση σε ιστορικά δεδομένα για τις δαπάνες που πράγματι πραγματοποιήθηκαν και εξοφλήθηκαν για δραστηριότητες της προηγούμενης περιόδου. Στο πλαίσιο 8 παρατίθεται παράδειγμα κλιμάκων μοναδιαίου κόστους βασισμένων σε ιστορικά δεδομένα.

Τα κράτη μέλη που χρησιμοποιούν ΕΑΚ δεν έχουν κατά κανόνα τα μέσα να συνεχίσουν να παρακολουθούν τις πραγματικές δαπάνες, καθώς, όταν οι οργανισμοί πληρωμών στρέφονται στη χρήση ΕΑΚ, παύουν να συγκεντρώνουν στοιχεία σχετικά με τις πραγματικές δαπάνες. Ως εκ τούτου, ενδέχεται να μην διαθέτουν τα στοιχεία που απαιτούνται για την επικαιροποίηση των υπολογισμών τους. Για τον λόγο αυτό, στη Σαξονία (Γερμανία) για την επικαιροποίηση των ΕΑΚ τους οι αρχές ανέθεσαν σε συμβούλους την ανάπτυξη νέων μεθοδολογιών βάσει δεδομένων εξωτερικών εμπειρογνωμόνων, όταν δεν είναι πλέον διαθέσιμα ιστορικά δεδομένα.

… εντούτοις, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα δεδομένα στα οποία βασίστηκε ο υπολογισμός δεν ήταν διαθέσιμα…

Προκειμένου να μπορεί να εκτιμηθεί αν μια μεθοδολογία είναι δίκαιη και αντικειμενική, πρέπει να είναι επαληθεύσιμη. Οι ελεγκτές πρέπει να έχουν πρόσβαση στα δεδομένα στα οποία βασίστηκε ο υπολογισμός των ΕΑΚ για όσο διάστημα αυτές χρησιμοποιούνται²⁴. Επιλέξαμε συγκεκριμένα επιμέρους στοιχεία των υπολογισμών και παρακολουθήσαμε την πορεία τους μέχρι τα πρωτογενή δεδομένα, προκειμένου να ελέγξουμε την επαληθευσιμότητά τους.

Η μεθοδολογία που περιγράφεται στο πλαίσιο 8 (βλέπε σημείο 31) αποτελεί παράδειγμα περίπτωσης στην οποία κατέστη δυνατό να παρακολουθήσουμε χωρίς δυσκολία την πορεία των επιλεγέντων στοιχείων έως τα δεδομένα στα οποία βασίστηκαν οι υπολογισμοί. Ωστόσο, διαπιστώσαμε προβλήματα σχετικά με την επαληθευσιμότητα ορισμένων από τις μεθοδολογίες που αναπτύχθηκαν για τον υπολογισμό του μοναδιαίου κόστους. Οι ελεγκτές της ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης κατέληξαν σε παρόμοιες διαπιστώσεις σχετικά με την επαληθευσιμότητα σε δύο²⁵ από τους έξι ελέγχους που διενήργησαν μέχρι στιγμής σχετικά με τις ΕΑΚ.

Στον περιορισμένο αριθμό παραδειγμάτων που εξετάσαμε, τα προβλήματα που εντοπίσαμε σχετίζονταν με περιπτώσεις στις οποίες οι αρχές είχαν αναθέσει εξωτερικά την πραγματοποίηση των υπολογισμών. Στη Σουηδία, η διαχειριστική αρχή δεν είχε πρόσβαση στα δεδομένα στα οποία βασίστηκαν ορισμένοι από τους υπολογισμούς και, αντ’ αυτών, στηρίχθηκε σε ανεξάρτητες αξιολογήσεις. Στη Δανία, ο μηχανισμός εξωτερικής ανάθεσης περιελάμβανε τρία επίπεδα συμβούλων, περιπλέκοντας τη διαδικασία επαλήθευσης, όπως περιγράφεται στο πλαίσιο 9.

Πλαίσιο 9

Η συμμετοχή περισσότερων συμβούλων μπορεί να περιπλέξει τη διαδικασία επαλήθευσης

Οι δανικές αρχές ανέθεσαν την ανάπτυξη ΕΑΚ στον σύμβουλο A. Ιστορικά δεδομένα δεν ήταν διαθέσιμα σε σχέση με τους στάβλους εκτροφής. Ο σύμβουλος Α ανέθεσε σε υπεργολάβο (σύμβουλος Β) τον καθορισμό των κλιμάκων μοναδιαίου κόστους. Με τη σειρά του, ο σύμβουλος Β ζήτησε στοιχεία από τον σύμβουλο Γ. Επιπλέον, ένας ανεξάρτητος φορέας επανεξέτασε τους υπολογισμούς βάσει της πείρας του και άλλων πηγών δεδομένων. Στο παρακάτω γράφημα παρουσιάζονται σχηματικά οι εμπλεκόμενοι στη διαδικασία ανάπτυξης των κλιμάκων μοναδιαίου κόστους για τους στάβλους εκτροφής στη Δανία.

Το ένα τρίτο περίπου των δεδομένων στα οποία βασίστηκαν οι υπολογισμοί δεν ήταν διαθέσιμα κατά τον χρόνο του ελέγχου μας. Οι δανικές αρχές μάς ενημέρωσαν ότι θα έπρεπε να υπογράψουν νέα σύμβαση με το τρίτο επίπεδο συμβούλων (σύμβουλος Γ) προκειμένου να λάβουν τα δεδομένα στα οποία βασίστηκαν οι εκτιμήσεις. Η εξωτερική ανάθεση και η χρήση δεδομένων προερχόμενων από μια σειρά διαδοχικά εμπλεκόμενων συμβούλων περιέπλεξε τη διαδικασία επαλήθευσης των υπολογισμών και την κατέστησε χρονοβόρα. Αυτό θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί αν οι δανικές αρχές είχαν ζητήσει τα σχετικά δεδομένα από τον σύμβουλο A, με τον οποίο είχαν συμβληθεί, ή αν είχαν προβλέψει στη σύμβαση ότι οι υπολογισμοί έπρεπε να είναι επαληθεύσιμοι.

… ή τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για τους υπολογισμούς δεν ήταν επαρκώς τεκμηριωμένα

Οι υπολογισμοί είναι ορθοί όταν αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα και εφόσον οι παραδοχές και τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για τη μεθοδολογία τεκμηριώνονται επαρκώς²⁶. Επιχειρήσαμε να εξετάσουμε αν πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις, ελέγχοντας τη μεθοδολογία που εφαρμόστηκε για επιλεγμένες ΕΑΚ στα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήσαμε επίσκεψη. Επίσης, επαληθεύσαμε τους υπολογισμούς, ανιχνεύοντας την πορεία δείγματος στοιχείων έως τα πρωτογενή δεδομένα (βλέπε επίσης σημεία 33 έως 35). Στις περισσότερες περιπτώσεις, διαπιστώσαμε ότι η μεθοδολογία και οι υπολογισμοί ήταν ορθοί.

Σε ένα από τα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, οι αρχές δεν ήταν σε θέση να τεκμηριώσουν τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν. Σύμφωνα με τη μεθοδολογία που εφαρμόζεται για τις κλίμακες μοναδιαίου κόστους και τα κατ’ αποκοπήν ποσά στις Κανάριες Νήσους, αρκούν τρεις προσφορές ή τρία τιμολόγια για τον καθορισμό μιας ΕΑΚ. Ο όγκος των δεδομένων που χρησιμοποιούνται για τους υπολογισμούς ποικίλλει, αλλά σε πολλές περιπτώσεις οι αρχές δεν ήταν σε θέση να δικαιολογήσουν γιατί και πώς επελέγησαν τα συγκεκριμένα δεδομένα. Σχετικό παράδειγμα παρατίθεται στο πλαίσιο 10.

Σε άλλες περιπτώσεις, οι αρχές χρησιμοποίησαν για τον υπολογισμό των ΕΑΚ μη συγκρίσιμες προσφορές. Στο πλαίσιο 11 παρατίθεται σχετικό παράδειγμα, από το οποίο προκύπτει επίσης ότι η χρήση των ΕΑΚ δεν συνεπάγεται πάντοτε προστιθέμενη αξία σε σύγκριση με την απόδοση των πραγματοποιηθεισών δαπανών.

Πλαίσιο 11

Κατ’ αποκοπήν ποσό βάσει μη συγκρίσιμων προσφορών που δεν οδήγησε σε εξοικονόμηση πόρων

Στις Κανάριες Νήσους, ομάδες τοπικής δράσης που συμμετέχουν τουλάχιστον σε δύο εκδηλώσεις μπορούν να λάβουν στήριξη με τη μορφή κατ’ αποκοπήν ποσού για την κάλυψη του κόστους συμμετοχής. Οι αρχές των Καναρίων Νήσων υπολόγισαν το ποσό αυτό ως το διπλάσιο του μέσου κόστους πέντε εκδηλώσεων. Οι πέντε εκδηλώσεις σχετίζονται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία, τη βιοτεχνία και την ανάπλαση. Οι δικαιούχοι εισπράττουν το κατ’ αποκοπήν ποσό εφόσον επισκεφθούν δύο από τις εκδηλώσεις.

Εάν η απόδοση των δαπανών των δραστηριοτήτων αυτών είχε γίνει βάσει των πραγματοποιηθεισών δαπανών, ο δικαιούχος θα έπρεπε κατά πάσαν πιθανότητα να υποβάλει δύο τιμολόγια και εξοφλητικές αποδείξεις για την τεκμηρίωσή τους. Μάλιστα, για να εισπράξει το κατ’ αποκοπήν ποσό, θα έπρεπε πιθανότατα να υποβάλει ακόμη τιμολόγιο ή βεβαίωση συμμετοχής ώστε να αποδείξει ότι συμμετείχε στις δύο εκδηλώσεις. Στην περίπτωση αυτή, η καταβολή του κατ’ αποκοπήν ποσού δεν είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση του αριθμού των εγγράφων που ο δικαιούχος έπρεπε να υποβάλει, ούτε του αριθμού των ελέγχων που έπρεπε να διενεργήσει ο οργανισμός πληρωμών. Ακόμη, δεν συνετέλεσε στη συγκράτηση των δαπανών του έργου, όπως αποδεικνύεται από τις διαφορές μεταξύ των προσφορών.

Η κατάργηση της απαίτησης για ανεξάρτητη πιστοποίηση δημιουργεί νέες προκλήσεις

Ο ανεξάρτητος έλεγχος είναι σημαντικός προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι ΕΑΚ βασίζονται σε δίκαιες, αντικειμενικές και επαληθεύσιμες μεθόδους. Ανεξάρτητοι έλεγχοι επί του σχεδιασμού μιας ΕΑΚ μπορεί να διενεργούνται είτε πριν από την έναρξη της εφαρμογής της («εκ των προτέρων») ή κατά ή μετά την εφαρμογή της («εκ των υστέρων»). Επιδιώξαμε να σχηματίσουμε μια συνολική εικόνα των ελέγχων που διενεργήθηκαν σχετικά με τη μεθοδολογία των ΕΑΚ και διαπιστώσαμε ότι, στην περίπτωση της αγροτικής ανάπτυξης, οι σχετικοί κανόνες τροποποιήθηκαν πρόσφατα.

Η εισαγωγή των ΕΑΚ στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης συνοδεύθηκε από υποχρέωση υποβολής δήλωσης ανεξάρτητου φορέα²⁸. Επρόκειτο για το μοναδικό μέτρο ανεξάρτητου εκ των προτέρων ελέγχου. Μετά τις πρόσφατες τροποποιήσεις της νομοθεσίας²⁹ τα επενδυτικά μέτρα δεν καλύπτονται πλέον από τις εν λόγω δηλώσεις. Ως εκ τούτου, από το 2018 και έπειτα, δεν θα διενεργούνται υποχρεωτικοί ανεξάρτητοι έλεγχοι σχετικά με τις μεθοδολογίες και τους υπολογισμούς των ΕΑΚ. Ωστόσο, οι διαχειριστικές αρχές θα εξακολουθούν να έχουν τη δυνατότητα να αναθέτουν σε ανεξάρτητο φορέα την εκπόνηση ή την αναθεώρηση της μεθοδολογίας και των υπολογισμών.

Η Επιτροπή δεν εξετάζει τη μεθοδολογία και τους υπολογισμούς κατά την έγκριση των ΠΑΑ, αλλά μόνο στο πλαίσιο ορισμένων επιλεγμένων ελέγχων…

Η Επιτροπή εξετάζει και εγκρίνει τα ΠΑΑ³⁰. Η επικύρωση των υπολογισμών των ΕΑΚ δεν αποτελεί μέρος της διαδικασίας έγκρισης των ΠΑΑ.

Διενεργεί επίσης ελέγχους προκειμένου να επαληθεύει ότι οι πληρωμές αυτές πραγματοποιούνται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία³¹. Στις περιπτώσεις που επιλέγουν δαπάνες που πραγματοποιούνται με τη χρήση ΕΑΚ, οι ελεγκτές της Επιτροπής εξετάζουν τις μεθοδολογίες και τους υπολογισμούς. Το 2017 η πλειονότητα των δαπανών που κάλυψαν οι έλεγχοι αφορούσε ακόμη μέτρα της περιόδου 2007-2013 και ο υπολογισμός της ενίσχυσης είχε γίνει βάσει των πραγματοποιηθεισών δαπανών.

Τυχόν σφάλματα στη μεθοδολογία μιας ΕΑΚ μπορούν να έχουν αντίκτυπο στο σύνολο των έργων στα οποία αυτή χρησιμοποιείται. Αρκετά κράτη μέλη³² εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με την ενδεχόμενη επιβολή δημοσιονομικών διορθώσεων, την οποία ανέφεραν ως ανασταλτικό παράγονται για τη χρήση ΕΑΚ. Όπως και στην περίπτωση άλλων δημοσιονομικών διορθώσεων που επιβάλλουν οι ελεγκτές της Επιτροπής, ο αντίκτυπός τους περιορίζεται σε δαπάνες 24 μηνών³³.

Στην περίπτωση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, η Επιτροπή μπορεί, κατόπιν σχετικού αιτήματος κράτους μέλους, να επικυρώσει εκ των προτέρων τη μεθοδολογία και τους υπολογισμούς των ΕΑΚ. Για τον σκοπό αυτό εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη³⁴, με την οποία επιτυγχάνεται ασφάλεια δικαίου για το κράτος μέλος. Δεδομένου ότι κανένα από τα άλλα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία δεν επέλεξε αυτό τον μηχανισμό στην πρόταση «Omnibus»³⁵, θα συνεχίσει να εφαρμόζεται μόνο για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

… και ο ρόλος των οργανισμών πιστοποίησης στο πλαίσιο του ελέγχου των ΕΑΚ δεν διευκρινίζεται

Στη διαχείριση και τον έλεγχο των ταμείων συμμετέχουν τρεις εθνικοί φορείς, των οποίων οι αρμοδιότητες σε σχέση με τις ΕΑΚ περιγράφονται στο γράφημα 4.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013.

Ανεξάρτητοι οργανισμοί πιστοποίησης καταρτίζουν ετησίως γνώμη σχετικά με τους ετήσιους λογαριασμούς και τη λειτουργία του συστήματος εσωτερικού ελέγχου των οργανισμών πληρωμών, καθώς και σχετικά με τη νομιμότητα και την κανονικότητα των δαπανών³⁶. Στις κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής³⁷ για τους οργανισμούς πιστοποίησης δεν γίνεται αναφορά στις ΕΑΚ³⁸.

Για να εξασφαλιστεί η συγκράτηση των δαπανών, είναι σημαντικό οι ΕΑΚ να έχουν οριστεί στο κατάλληλο επίπεδο. Τα προβλήματα που εντοπίσαμε σε σχέση με τους υπολογισμούς δείχνουν ότι είναι αναγκαίος ο ανεξάρτητος έλεγχος.

Οι νέες ΕΑΚ αφορούσαν ένα μικρό μέρος των συνολικών δαπανών για την αγροτική ανάπτυξη

Κατά τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου, η Επιτροπή δεν διέθετε συνολική εικόνα του ποσοστού των δαπανών που καλύπτονται από τις ΕΑΚ. Μολονότι μεταξύ των ΠΑΑ που επιλέξαμε περιλαμβάνονται εκείνα με τη μεγαλύτερη χρήση ΕΑΚ³⁹, δεν εντοπίσαμε παραδείγματα μέτρων τα οποία να υλοποιήθηκαν εξ ολοκλήρου με τη χρήση ΕΑΚ.

Κάθε μέτρο αγροτικής ανάπτυξης υποδιαιρείται σε περισσότερα υπομέτρα, τα οποία με τη σειρά τους καλύπτουν πολλά διαφορετικά είδη έργων. Από την εξέταση βάσει εγγράφων των 20 ΠΑΑ, διαπιστώσαμε ότι η χρήση των ΕΑΚ περιορίζεται σε συγκεκριμένα είδη έργων ή δαπανών. Ένα παράδειγμα παρουσιάζεται στο γράφημα 5.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει του ΠΑΑ της Languedoc-Roussillon.

Όταν τμήμα μόνον ενός υπομέτρου ή συγκεκριμένου είδους δαπανών αποδίδεται με τη χρήση ΕΑΚ, τα σχετικά ποσά είναι αδύνατο να εντοπιστούν. Η εγγραφή δαπανών στον προϋπολογισμό των ΠΑΑ φτάνει έως το επίπεδο των μέτρων και τα κράτη μέλη κατά κανόνα παρακολουθούν τις πληρωμές μόνο ανά έργο (ήτοι όχι για κάθε είδος δαπάνης). Ωστόσο, προκειμένου να καταδειχθεί ο αντίκτυπος των ΕΑΚ σε ένα συγκεκριμένο ΠΑΑ (Βαλονία), το οποίο περιλαμβάνει δύο μέτρα στο πλαίσιο των οποίων χρησιμοποιούνται ΕΑΚ, στο γράφημα 6 παρουσιάζεται το ποσοστό του προϋπολογισμού που αναλογεί στα εν λόγω δύο μέτρα και αντιστοιχεί σε ΕΑΚ. Για τα δύο αυτά μέτρα, το πρόγραμμα προβλέπει ενιαίο συντελεστή 14 % για τις έμμεσες δαπάνες.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει εγγράφων της Επιτροπής.

Τα μέτρα των 20 επιλεγέντων για την εξέταση βάσει εγγράφων ΠΑΑ στα οποία προβλέπεται η χρήση ΕΑΚ παρουσιάζονται στο παράρτημα Ι. Οι ΕΑΚ που χρησιμοποιούνται συχνότερα είναι οι «έτοιμες προς χρήση» (βλέπε σημείο 19). Στην πλειονότητα των 20 ΠΑΑ προβλέπεται η χρήση ενιαίων συντελεστών για τις έμμεσες δαπάνες. Στο γράφημα 7 παρουσιάζεται ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούνται συνήθως τα διάφορα είδη ΕΑΚ.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει της εξέτασης των εγγράφων 20 ΠΑΑ.

Οι κλίμακες μοναδιαίου κόστους κατά κύριο λόγο χρησιμοποιούνται για δαπάνες προσωπικού⁴⁰ και για έξοδα ταξιδίου ή διαμονής⁴¹. Όσον αφορά τα πλήρη έργα, κλίμακες μοναδιαίου κόστους χρησιμοποιούνται κυρίως για επενδύσεις σε υλικά στοιχεία ενεργητικού⁴². Στο γράφημα 8 παρουσιάζονται τα είδη ΕΑΚ που προβλέπονται στα έξι ΠΑΑ που επελέγησαν για επίσκεψη ελέγχου.

Σημ.: Οι ΕΑΚ χρησιμοποιούνται μόνο για συγκεκριμένα είδη έργων ή για συγκεκριμένες κατηγορίες δαπανών, και ποτέ για ένα μέτρο συνολικά. Στο γράφημα παρουσιάζεται ο αριθμός των υπομέτρων των επιλεγέντων ΠΑΑ, στο πλαίσιο των οποίων εφαρμόζεται κάθε είδος ΕΑΚ. Στο πλαίσιο του ίδιου υπομέτρου μπορούν να χρησιμοποιούνται διαφορετικά είδη ΕΑΚ. Ως εκ τούτου, στο γράφημα δεν παρουσιάζεται το ύψος των συνολικών δαπανών που πραγματοποιήθηκαν με τη χρήση ΕΑΚ αλλά μόνον τα είδη ΕΑΚ που προτιμώνται.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει εγγράφων των κρατών μελών.

Μολονότι κατά την κατάρτιση των ΠΑΑ της περιόδου 2014-2020 δεν δόθηκε προτεραιότητα στις ΕΑΚ, η Επιτροπή ενθαρρύνει τη χρήση τους

Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν τους κανόνες για την περίοδο 2014-2020 τον Δεκέμβριο του 2013⁴³. Οι τέσσερις ΓΔ⁴⁴ που είναι αρμόδιες για τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία εκπόνησαν από κοινού ένα έγγραφο καθοδήγησης⁴⁵ (οι κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής σχετικά με τις ΕΑΚ), και δημοσίευσαν το τελικό έγγραφο τον Σεπτέμβριο του 2014. Στο γράφημα 9 απεικονίζεται η χρονογραμμή της κατάρτισης των ΠΑΑ της περιόδου 2014-2020.

Πηγή: ΕΕΣ.

Οι τέσσερις ΓΔ που διαχειρίζονται τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία έχουν αναθέσει την εκπόνηση μελέτης σχετικά με τις ΕΑΚ, η οποία βρίσκεται επί του παρόντος σε εξέλιξη. Στο πλαίσιο της μελέτης συγκεντρώνονται πληροφορίες, μέσω έρευνας βάσει ερωτηματολογίου, σχετικά με τα μέτρα και τα είδη των ΕΑΚ που χρησιμοποιήθηκαν σε καθένα από τα ταμεία, τα σχετικά ποσά και τα έργα που υλοποιήθηκαν με τη χρήση ΕΑΚ, καθώς και σχετικά με τα οφέλη από τη χρήση τους. Επιδίωξη της Επιτροπής είναι να αξιοποιήσει τις πληροφορίες αυτές κατά την ανάπτυξη του πλαισίου της πολιτικής για την αγροτική ανάπτυξη για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού (μετά το 2020).

Η μεγάλη ποικιλία μέτρων και δικαιούχων δυσχεραίνει τη χρήση των ΕΑΚ, οι οποίες ωστόσο μπορούν να χρησιμοποιούνται για ευρύ φάσμα επενδύσεων

Όσον αφορά την περίοδο 2014-2020, υπάρχουν 118 διαφορετικά ΠΑΑ στα 28 κράτη μέλη, με 20 ενιαία εθνικά προγράμματα και οκτώ κράτη μέλη να έχουν επιλέξει περιφερειακά προγράμματα⁴⁶. Αναλόγως των ιδιαίτερων οικονομικών, φυσικών ή διαρθρωτικών χαρακτηριστικών της περιφέρειας, τα ΠΑΑ μπορούν να περιλαμβάνουν έως και 20 μέτρα που συμβάλλουν στην επίτευξη των προτεραιοτήτων της ΕΕ στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης⁴⁷.

Η χρήση ΕΑΚ ενδείκνυται ιδίως σε περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες παρόμοιες πράξεις ή παρόμοια είδη δαπανών. Οι αρχές που είναι αρμόδιες για τα 20 ΠΑΑ που επελέγησαν για εξέταση βάσει εγγράφων ανέφεραν ως την κύρια αιτία για την οποία δεν χρησιμοποιούνται σε μεγαλύτερο βαθμό ΕΑΚ την ποικιλομορφία των πράξεων και των δικαιούχων. Τα μέτρα που χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) υποδιαιρούνται σε υπομέτρα. Επιλογές απλουστευμένου κόστους μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο 49 διαφορετικών υπομέτρων (που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι). Στο πλαίσιο δε κάθε υπομέτρου μπορούν να χρηματοδοτηθούν πολλά διαφορετικά είδη έργων ή/και δαπανών.

Αν και στο πλαίσιο της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης τα έργα και τα είδη των δαπανών διακρίνονται από μεγάλη ποικιλομορφία, εντοπίσαμε περιπτώσεις στις οποίες είχαν αναπτυχθεί ΕΑΚ που καλύπτουν ευρύ φάσμα επενδύσεων. Παραδείγματος χάριν, το ΠΑΑ των Καναρίων Νήσων προβλέπει κλίμακες μοναδιαίου κόστους για οκτώ κατηγορίες επενδύσεων σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις (βλέπε πλαίσιο 12).

Ωστόσο, όταν για έναν ορισμένο τύπο επένδυσης ο αριθμός των έργων είναι περιορισμένος, η χρήση ΕΑΚ δεν συνεπάγεται προστιθέμενη αξία. Παραδείγματος χάριν, οι αρχές των Καναρίων Νήσων υπολόγισαν το μοναδιαίο κόστος για την αγορά συλλέκτη σταγονιδίων. Το μοναδιαίο κόστος βασίζεται στην προσφορά του μοναδικού διαθέσιμου προμηθευτή. Κατά τον χρόνο του ελέγχου μας, συλλέκτης σταγονιδίων είχε αγοραστεί στο πλαίσιο ενός έργου μόνον. Τα κατ’ αποκοπήν ποσά χρησιμοποιούνται ελάχιστα στο πλαίσιο των έργων αγροτικής ανάπτυξης. Τρία από τα έξι κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη⁴⁸ ανέφεραν ότι επέλεξαν να μην κάνουν χρήση κατ’ αποκοπήν ποσών, επειδή θεωρούν ότι ενέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Προκειμένου να λάβει ενίσχυση με τη μορφή κατ’ αποκοπήν ποσού, ο δικαιούχος πρέπει να πληροί όλες τις προϋποθέσεις –δεν είναι δυνατή η μερική καταβολή.

Τα κράτη μέλη έχουν επίσης τη δυνατότητα να συνδυάζουν διαφορετικά είδη ΕΑΚ για ένα είδος έργου και μπορούν, επομένως, να περιορίζουν τη χρήση των κατ’ αποκοπήν ποσών στις δραστηριότητες εκείνες για τις οποίες είναι απαραίτητη η εκπλήρωση όλων των προϋποθέσεων προκειμένου να επιτευχθούν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Παραδείγματος χάριν, το ΠΑΑ των Καναρίων Νήσων προβλέπει τρία είδη ΕΑΚ (κλίμακες μοναδιαίου κόστους, κατ’ αποκοπήν ποσά και ενιαίους συντελεστές) για τα έργα που λαμβάνουν στήριξη στο πλαίσιο των μέτρων για τη συνεργασία και τη στήριξη της τοπικής ανάπτυξης Leader (βλέπε πλαίσιο 13). Η δυνατότητα συνδυασμού ΕΑΚ διαφορετικών ειδών εξασφαλίζει ευελιξία όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο μπορούν αυτές να χρησιμοποιούνται.

Όταν αρχίζουν να χρησιμοποιούν ΕΑΚ, οι αρχές των κρατών μελών μπορούν να αξιοποιούν τις μεθοδολογίες ή τους συντελεστές που έχουν ήδη αναπτυχθεί στο πλαίσιο εθνικών ή ενωσιακών καθεστώτων. Διαπιστώσαμε ότι σε πολλά ΠΑΑ⁴⁹ χρησιμοποιούνται αποζημιώσεις ταξιδίου ή κλίμακες μοναδιαίου κόστους για δαπάνες προσωπικού, προερχόμενες από τα εθνικά συστήματα. Ωστόσο, βάσει της εξέτασης των εγγράφων των 20 ΠΑΑ που διενεργήσαμε, οι αρχές των κρατών μελών σπανίως αξιοποιούν την πείρα που έχει συσσωρευθεί σε άλλους τομείς πολιτικής κατά την ανάπτυξη ΕΑΚ. Εντοπίσαμε μόνο δύο τέτοια παραδείγματα (βλέπε πλαίσιο 14).

Οι αρχές των κρατών μελών εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με τους ελέγχους της Επιτροπής

Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων ελέγχου μας, ορισμένες αρχές κρατών μελών ανέφεραν ότι έχουν αμφιβολίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή εξετάζει τις ΕΑΚ, ορισμένες δε ανέφεραν ότι αυτό αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για τη χρήση των επιλογών αυτών⁵¹. Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων στα κράτη μέλη, οι υπάλληλοι της Επιτροπής ελέγχουν τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου των κρατών μελών βάσει ενός καταλόγου βασικών και επικουρικών δικλίδων ελέγχου⁵². Εξετάσαμε την προσέγγιση ελέγχου που εφαρμόζει η ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης και διαπιστώσαμε ότι οι ορισμοί των εν λόγω δικλίδων ελέγχου δεν είχαν επικαιροποιηθεί ενόψει της έναρξης χρήσης των ΕΑΚ. Η επικαιροποίηση των ορισμών της Επιτροπής όσον αφορά τις βασικές και επικουρικές δικλίδες ελέγχου, ώστε να λαμβάνουν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ΕΑΚ, είναι ένας τρόπος να διασκεδαστούν οι ανησυχίες των κρατών μελών. Οι σχετικοί με τις ΕΑΚ έλεγχοι παρουσιάζονται στο γράφημα 10.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει συνεντεύξεων και εγγράφων της Επιτροπής.

Στο πλαίσιο αυτό, καταρτίσαμε κατάσταση των κοινών απαιτήσεων διασφάλισης και των αρχών που διέπουν τις επιδόσεις, η οποία παρατίθεται στο παράρτημα II.1 και II.2.

Παρά τις προκλήσεις που περιγράφονται ανωτέρω, πέντε από τις έξι αρχές κρατών στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη προβλέπουν να χρησιμοποιήσουν σε μεγαλύτερο βαθμό τις ΕΑΚ στο μέλλον. Παραδείγματος χάριν, η Σουηδία επιθυμούσε να χρησιμοποιήσει κατ’ αποκοπήν ποσά σε μεγαλύτερο βαθμό στο αρχικό ΠΑΑ της για την περίοδο 2014-2020, περιοριζόταν ωστόσο από την (καταργηθείσα πλέον) διάταξη ότι οι ΕΑΚ πρέπει να έχουν εγκριθεί εκ των προτέρων⁵³.

Οι πρόσφατες αλλαγές στη νομοθεσία ενδέχεται να ενθαρρύνουν τη μεγαλύτερη χρήση των ΕΑΚ στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης

Τον Σεπτέμβριο του 2016, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση τροποποίησης⁵⁴ σειράς διατάξεων που επηρεάζουν την εφαρμογή της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης. Τον Οκτώβριο του 2017, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο συμφώνησαν να καταργήσουν, με ισχύ από το 2018, μια διάταξη που αφορά ειδικά την αγροτική ανάπτυξη⁵⁵, η οποία περιόριζε τη χρήση των ΕΑΚ.

Με τις συμφωνηθείσες τροποποιήσεις εναρμονίζονται περαιτέρω οι κανόνες μεταξύ των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων και αυξάνονται οι δυνατότητες χρήσης των ΕΑΚ. Η κατάργηση της εκ των προτέρων πιστοποίησης της μεθοδολογίας και των υπολογισμών για το ΕΓΤΑΑ μπορεί να διευκολύνει την ευρύτερη χρήση των ΕΑΚ. Η εκ των προτέρων πιστοποίηση σήμαινε ότι οι ΕΑΚ έπρεπε να καθορίζονται σε νωρίτερο στάδιο για το ΕΓΤΑΑ σε σύγκριση, παραδείγματος χάριν, με ό,τι ίσχυε για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Στην περίπτωση του ΕΚΤ, οι ΕΑΚ αρκεί να καθορίζονται το αργότερο κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης, κάτι που πλέον ισχύει και για το ΕΓΤΑΑ. Άλλες προτάσεις που επηρεάζουν τη χρήση των ΕΑΚ στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ και τελούν ακόμη υπό εξέταση από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο περιγράφονται στο πλαίσιο 15. Εφόσον εγκριθούν, οι εν λόγω συμπληρωματικές τροποποιήσεις θα έχουν ως αποτέλεσμα την ευρύτερη χρήση των ΕΑΚ.

Η δυνατότητα να βασίζονται οι ΕΑΚ σε σχέδιο προϋπολογισμού έργου σημαίνει ότι είναι δυνατός ο καθορισμός τους για μια μεμονωμένη πράξη, κατά την αξιολόγηση της αίτησης ενίσχυσης. Οι σουηδικές και οι φινλανδικές αρχές μάς πληροφόρησαν ότι είχαν ήδη εξετάσει το ενδεχόμενο χρήσης κατ’ αποκοπήν ποσών βάσει σχεδίων προϋπολογισμού για διάφορα μέτρα, έως ότου η Επιτροπή τούς ενημέρωσε ότι αυτό δεν ήταν δυνατό στην περίπτωση του ΕΓΤΑΑ⁵⁶.

Δεν έχει επιτευχθεί ακόμη η σύνδεση των ΕΑΚ με τη μεγαλύτερη εστίαση στα αποτελέσματα

Με τις ΕΑΚ η εστίαση μετατοπίζεται από τα τιμολόγια στις εκροές, χωρίς ωστόσο να εντείνεται η εστίαση στα αποτελέσματα

Ένας λόγος που προβάλλεται για την προώθηση της ευρύτερης χρήσης των επιλογών απλουστευμένου κόστους είναι η δυνατότητα ενίσχυσης της εστίασης στις εκροές και τα αποτελέσματα. Στις κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής για τις ΕΑΚ περιλαμβάνονται αρκετές σχετικές αναφορές⁵⁷. Σε σχέση με τα ΠΑΑ που επελέγησαν για επίσκεψη ελέγχου, εξετάσαμε επιμέρους έργα προκειμένου να διαπιστώσουμε κατά πόσον οι αρχές των κρατών μελών επικέντρωσαν τους ελέγχους τους στις εκροές και τα αποτελέσματα και όχι στα τιμολόγια, καθώς και κατά πόσον η επίτευξη των προγραμματισμένων εκροών ή αποτελεσμάτων αποτέλεσε κριτήριο για την επιλεξιμότητα της ενίσχυσης με τη χρήση ΕΑΚ. Επίσης, συγκρίναμε πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν με τη χρήση ΕΑΚ και χωρίς αυτές.

Εντοπίσαμε παραδείγματα εκροών και αποτελεσμάτων έργων που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων ενός μέτρου (ένα τέτοιο παράδειγμα παρατίθεται στο πλαίσιο 16), αλλά δεν εντοπίσαμε ενδείξεις ότι επιτεύχθηκαν καλύτερα αποτελέσματα από εκείνα που θα είχαν επιτευχθεί αν η πληρωμή είχε γίνει βάσει της απόδοσης των πραγματοποιηθεισών δαπανών.

Πλαίσιο 16

Πληρωμές βάσει εκροών στη Σαξονία

Το ΠΑΑ της Σαξονίας χρηματοδοτεί την κατασκευή τοιχίων φυσικής πέτρας βάσει κλιμάκων μοναδιαίου κόστους. Επιδίωξη είναι τα τοιχία αυτά να συμβάλουν στην αποκατάσταση, τη διατήρηση και την ενίσχυση της βιοποικιλότητας σε απότομους και επικλινείς αμπελώνες. Οι πληρωμές βασίζονται στα m² τοιχίου που κατασκευάστηκαν.

© ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΣΑΞΟΝΙΑΣ

Οι δικαιούχοι υποβάλλουν αίτηση ενίσχυσης αφότου λάβουν εκτίμηση της περιβαλλοντικής αξίας από ειδικό σε θέματα προστασίας της φύσης. Μετά την ολοκλήρωση του έργου, οι δικαιούχοι δηλώνουν τον αριθμό των μονάδων (m²) που κατασκευάστηκαν. Οι αρμόδιες αρχές της Σαξονίας πραγματοποιούν επίσκεψη προκειμένου να επιβεβαιώσουν τις δηλωθείσες ποσότητες. Μας εξήγησαν ότι, κατά τον τρόπο αυτό, σε συνδυασμό με την εκτίμηση του ειδικού σε θέματα προστασίας της φύσης, διασφαλίζουν ότι οι εκροές του έργου συμβάλλουν στην επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων.

Οι ΕΑΚ θα μπορούσαν να διαφοροποιούνται με βάση τα επιθυμητά αποτελέσματα, εφόσον αντικατοπτρίζουν τις δαπάνες και διασφαλίζεται η ισότιμη μεταχείριση των δικαιούχων. Πρόκειται για μία από τις πολλές δυνατότητες που προσφέρονται για την ενίσχυση της εστίασης στα αποτελέσματα (μεταξύ των άλλων συγκαταλέγονται η χρήση κριτηρίων επιλογής και η διαφοροποίηση της «έντασης της ενίσχυσης», ήτοι του ποσοστού του έργου που χρηματοδοτείται από το ΕΓΤΑΑ). Δεν εντοπίσαμε παραδείγματα εφαρμογής αυτής τη δυνατότητας στην πράξη.

Η Επιτροπή παρακολουθεί την υλοποίηση της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης μέσω του κοινού συστήματος παρακολούθησης και αξιολόγησης (ΚΣΠΑ). Το ΚΣΠΑ ορίζει δείκτες⁵⁸ σε επίπεδο ΕΕ: τα στοιχεία που υποβάλλουν τα κράτη μέλη πρέπει να είναι συγκρίσιμα μεταξύ τους ώστε να είναι ουσιαστική η αξιολόγηση της πολιτικής. Οι δείκτες θεωρητικά αντικατοπτρίζουν τους στόχους της πολιτικής και, ως εκ τούτου, αναζητήσαμε τον σύνδεσμο μεταξύ αυτών και των πληρωμών, όπως παρουσιάζεται στο γράφημα 11 με ένα πλασματικό παράδειγμα.

Πηγή: ΕΕΣ.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν κατέστη δυνατό να εξακριβωθεί άμεση σύνδεση μεταξύ των πληρωμών για τα επιλεγέντα έργα και των δεικτών. Στην πραγματικότητα, οι δείκτες του ΚΣΠΑ, οι οποίοι ορίζονται σε ενωσιακό επίπεδο, δεν διασφαλίζουν την παρακολούθηση της υλοποίησης της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης σε επίπεδο έργου και, ως εκ τούτου, δεν θα ήταν δυνατό να βασιστούν σε αυτούς οι πληρωμές με τη χρήση ΕΑΚ. Ωστόσο, προκειμένου να παρακολουθούνται τα αποτελέσματα της πολιτικής, οι πράξεις που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ πρέπει να συνδέονται σαφώς με έναν από τους στόχους του. Η βελτίωση της σύνδεσης μεταξύ των πληρωμών και των στόχων των επιμέρους έργων θα συνέβαλλε ενδεχομένως στην ενίσχυση της εστίασης στην επίτευξη των στόχων.

Η Επιτροπή έχει προτείνει τη στροφή στις ενισχύσεις βάσει αποτελεσμάτων

Οι προσφάτως προταθείσες τροποποιήσεις του νομικού πλαισίου⁵⁹ προβλέπουν επίσης, επιπλέον της διεύρυνσης των δυνατοτήτων χρήσης ΕΑΚ, τη δυνατότητα εξάρτησης των ενισχύσεων από τα αποτελέσματα. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή πρότεινε τη συμπερίληψη στο άρθρο 67 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου μιας δυνατότητας χρηματοδότησης μη συνδεόμενης με τις δαπάνες για την αντίστοιχη πράξη, αλλά βασιζόμενης στην πλήρωση των προϋποθέσεων που συνδέονται με την πρόοδο στην εκτέλεση ή με την επίτευξη των στόχων του προγράμματος.

Συμπεράσματα και συστάσεις

Η χρήση των ΕΑΚ έχει αρκετά δυνητικά πλεονεκτήματα. Μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης, δεδομένου ότι δεν απαιτείται η επαλήθευση κάθε ευρώ με τα αντίστοιχα δικαιολογητικά. Οι δικαιούχοι υποβάλλουν και οι αρχές των κρατών μελών έχουν να ελέγξουν λιγότερα έγγραφα.

Εξαρτώντας τις πληρωμές από την επίτευξη των εκροών, οι ΕΑΚ μετατοπίζουν την εστίαση από τα τιμολόγια, χωρίς ωστόσο να ενισχύουν την εστίαση στα αποτελέσματα. Οι ΕΑΚ μπορούν να συμβάλουν στη συγκράτηση των δαπανών των έργων αγροτικής ανάπτυξης, υπό την προϋπόθεση ωστόσο ότι βασίζονται σε αξιόπιστη μεθοδολογία και σε δίκαιους, αντικειμενικούς και επαληθεύσιμους υπολογισμούς. Η εξάρτηση των πληρωμών από την επίτευξη αποτελεσμάτων μπορεί να ενισχύσει την έμφαση στις επιδόσεις και να εντείνει την εστίαση στην επίτευξη των στόχων.

Ο έλεγχός μας δείχνει ότι υπάρχει εξέλιξη, καθώς και συνολική μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης. Οι διαχειριστικές αρχές επενδύουν εκ των προτέρων (είτε χρόνο είτε χρήμα) για την εκπόνηση της μεθοδολογίας και των υπολογισμών, αλλά οι υπάλληλοι εξοικονομούν χρόνο κατά τον έλεγχο των αιτήσεων ενίσχυσης και των αιτήσεων πληρωμής και οι δικαιούχοι χρειάζεται να υποβάλλουν λιγότερα δικαιολογητικά (βλέπε σημεία 13 έως 18, 21, 22 και 26).

Η αποτελεσματική χρήση των ΕΑΚ μπορεί να συντελέσει στη συγκράτηση των δαπανών των έργων αγροτικής ανάπτυξης. Ωστόσο, η διασφάλιση του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών προϋποθέτει την εφαρμογή αξιόπιστης μεθοδολογίας, προκειμένου να προσδιορίζονται ορθά τα επίπεδα χρηματοδότησης (βλέπε σημεία 33 έως 38).

Μολονότι στη νομοθεσία δεν προβλέπεται υποχρέωση επικαιροποίησης της μεθοδολογίας ή των υπολογισμών, βάσει των αρχών της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης οι υπολογισμοί πρέπει να επικαιροποιούνται προκειμένου οι ΕΑΚ να αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα.

Σύσταση 1

Η Επιτροπή πρέπει να επικαιροποιήσει τις κατευθυντήριες οδηγίες της σχετικά με τις ΕΑΚ προκειμένου αυτές να καλύπτουν τις βασικές αρχές που πρέπει να τηρούνται για την ανάπτυξη των μεθοδολογιών. Μεταξύ άλλων, πρέπει να καλύπτουν:

• τις ελάχιστες απαιτήσεις όσον αφορά τα δεδομένα·
• τις αποδεκτές αποκλίσεις των χρησιμοποιούμενων τιμών· και
• εξέταση συνόλων δεδομένων που περιέχουν ακραίες τιμές ή είναι ασταθή.

Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση της σύστασης: 2018.

Η Επιτροπή δεν αξιολογεί τη μεθοδολογία ή τους υπολογισμούς σχετικά με τις ΕΑΚ κατά την έγκριση των ΠΑΑ. Οι έλεγχοι που διενεργούν οι ελεγκτές της ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης καλύπτουν τις ΕΑΚ εφόσον επιλεγούν πληρωμές που έχουν πραγματοποιηθεί βάσει των επιλογών αυτών. Ωστόσο, δεν επιλέγονται συστηματικά κράτη μέλη ή ΠΑΑ που χρησιμοποιούν ΕΑΚ. Οι οργανισμοί πιστοποίησης είναι λειτουργικά ανεξάρτητοι φορείς, ωστόσο ο ρόλος τους όσον αφορά τον έλεγχο των ΕΑΚ δεν διευκρινίζεται. Ως εκ τούτου, ελλοχεύει ο κίνδυνος οι ΕΑΚ να μην ελέγχονται από ανεξάρτητο φορέα (βλέπε σημεία 40 έως 47). Στο πλαίσιο αυτό, οι απαιτήσεις και οι αρχές που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ.1 και ΙΙ.2, θα μπορούσαν να είναι χρήσιμες για τους φορείς οι οποίοι είτε χρησιμοποιούν είτε ελέγχουν τις ΕΑΚ, συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών πιστοποίησης (βλέπε σημείο 62).

Σύσταση 2

Η Επιτροπή θα πρέπει να διευκρινίσει ποιος είναι αρμόδιος για τον έλεγχο της μεθοδολογίας και των υπολογισμών των ΕΑΚ.

Ειδικότερα, η Επιτροπή θα πρέπει, λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις διασφάλισης που περιγράφονται στο παράρτημα II.1, να αποσαφηνίσει τον ρόλο των οργανισμών πιστοποίησης και να συμπεριλάβει στις κατευθυντήριες οδηγίες της προς αυτούς ειδική αναφορά στον έλεγχο των ΕΑΚ και των σχετικών συστημάτων εσωτερικού ελέγχου.

Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση της σύστασης: 2018.

Από τον έλεγχό μας προκύπτει ότι οι ΕΑΚ εξακολουθούν να αντιστοιχούν σε ένα πολύ μικρό μέρος των δαπανών στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης, κάτι που οφείλεται κυρίως στις δυσκολίες της ανάπτυξης επιλογών απλουστευμένου κόστους για ένα ευρύ και πολυποίκιλο φάσμα έργων, δραστηριοτήτων και δικαιούχων. Αυτό έχει επίσης αντίκτυπο στον όγκο των επενδύσεων που είναι αναγκαίες για την ανάπτυξη της μεθοδολογίας των επιλογών απλουστευμένου κόστους. Η ανάπτυξη ΕΑΚ δεν έχει νόημα παρά μόνον όταν υπάρχουν πολλά παρόμοια έργα ή πολλά έργα με παρόμοιες δαπάνες. Παρότι δεν ενδείκνυνται για όλα τα είδη πράξεων και δαπανών, οι ΕΑΚ θα μπορούσαν ωστόσο να χρησιμοποιούνται συχνότερα και αποτελεσματικότερα (βλέπε σημεία 16 και 17, και 48 έως 51). Μολονότι οι κανονισμοί παρέχουν τη δυνατότητα χρήσης μεθοδολογιών και συντελεστών ΕΑΚ που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο άλλων τομέων πολιτικής, διαπιστώσαμε ότι τα κράτη μέλη σπανίως αξιοποιούν τη δυνατότητα αυτή.

Ο νομοθέτης μπορεί να προβλέπει στους κανονισμούς συντελεστές και ποσά προς χρήση ως ΕΑΚ. Ένα ιδιαίτερο πλεονέκτημα αυτών των «έτοιμων προς χρήση» ΕΑΚ είναι ότι οι αρχές των κρατών μελών δεν χρειάζεται να αναπτύξουν μεθοδολογία ή να προβούν σε υπολογισμούς (βλέπε σημεία 19 και 20). Ωστόσο, είναι σημαντικό οι συντελεστές αυτοί να είναι τεκμηριωμένοι και επαρκώς συντονισμένοι με τις δαπάνες που χρηματοδοτούνται βάσει τιμολογίων και άλλων παραστατικών.

Σύσταση 3

Προκειμένου να διευκολυνθεί η κατάλληλη χρήση των ΕΑΚ, η Επιτροπή πρέπει:

• να διερευνήσει τις δυνατότητες ανάπτυξης περαιτέρω άρτια θεμελιωμένων «έτοιμων προς χρήση» ΕΑΚ· και
• να επικαιροποιήσει τους ορισμούς των βασικών και επικουρικών δικλίδων ελέγχου ώστε να λαμβάνουν υπόψη τη χρήση των ΕΑΚ.

Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση της σύστασης: 2018.

Μολονότι η Επιτροπή προβάλλει την αυξημένη εστίαση στις εκροές και τα αποτελέσματα ως έναν από τους λόγους για τη χρήση ΕΑΚ, δεν διαπιστώσαμε οποιαδήποτε ενίσχυση της εστίασης στα αποτελέσματα. Αν και με τις ΕΑΚ η εστίαση μετατοπίζεται από τα τιμολόγια στις εκροές, δεν εντοπίσαμε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι με τη χρήση των επιλογών αυτών επιτυγχάνονται καλύτερα αποτελέσματα σε σύγκριση με αυτά που θα επιτυγχάνονταν με την απόδοση των πραγματοποιηθεισών δαπανών.

Οι νέες βασιζόμενες στα αποτελέσματα ενισχύσεις που προβλέπονται στην πρόταση «Omnibus» της Επιτροπής ανοίγουν τον δρόμο για την πραγματοποίηση πληρωμών οι οποίες δεν συνδέονται με τις δαπάνες. Η επιτυχία τους θα εξαρτηθεί από τις κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής και από την προθυμία των κρατών μελών να εφαρμόσουν αυτή τη νέα μορφή χρηματοδότησης.

Σύσταση 4

Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει τον βαθμό στον οποίο είναι δυνατή η μεταστροφή από το σύστημα απόδοσης των πραγματοποιηθεισών δαπανών προς το σύστημα απόδοσης δαπανών με βάση τα αποτελέσματα. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή πρέπει να αξιοποιήσει την πείρα που έχει αποκτηθεί από την εφαρμογή των ΕΑΚ.

Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση της σύστασης: 2018.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει ο Phil WYNN OWEN, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 7ης Μαρτίου 2018.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Klaus-Heiner LEHNE
Πρόεδρος

Γλωσσάριο

Δημοσιονομικές διορθώσεις: Μειώσεις των ποσών που η Επιτροπή αποδίδει στα κράτη μέλη για δραστηριότητες που υλοποιούνται στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, αφού ληφθούν υπόψη αδυναμίες του συστήματος, καθυστερημένες ή εσφαλμένες πληρωμές, και άλλες ανεπάρκειες.

Ενιαίος συντελεστής: Μία από τις επιλογές απλουστευμένου κόστους. Εφαρμόζεται σε συγκεκριμένες κατηγορίες επιλέξιμων δαπανών που προσδιορίζονται σαφώς εκ των προτέρων. Υπολογίζεται με την εφαρμογή ενός εκ των προτέρων καθορισμένου ποσοστού σε μία ή περισσότερες άλλες κατηγορίες επιλέξιμων δαπανών.

Επιλογές απλουστευμένου κόστους (ΕΑΚ): Τα τρία είδη χρηματοδότησης που προβλέπονται στο άρθρο 67, στοιχεία β), γ) και δ), του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013¹: τυποποιημένες κλίμακες μοναδιαίου κόστους, κατ’ αποκοπήν ποσά και ενιαίοι συντελεστές χρηματοδότησης.

Επιμερισμένη διαχείριση: Μέθοδος εκτέλεσης του προϋπολογισμού της ΕΕ, στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή αναθέτει εκτελεστικά καθήκοντα στα κράτη μέλη, διατηρώντας ωστόσο την τελική ευθύνη.

«Έτοιμες προς χρήση» ΕΑΚ: ΕΑΚ που προβλέπονται σε κανονισμό. Μπορούν να εφαρμοστούν αμέσως από τις αρχές των κρατών μελών χωρίς να απαιτείται τεκμηρίωση των σχετικών ποσών ή συντελεστών μέσω μεθοδολογίας ή υπολογισμών.

Ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία: Πέντε μέσα εκτέλεσης δαπανών της ΕΕ καθοριζόμενα για δημοσιονομική περίοδο επτά ετών. Πρόκειται για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), το Ταμείο Συνοχής (ΤΣ), το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ).

Κατ’ αποκοπήν ποσό: Μία από τις επιλογές απλουστευμένου κόστους. Συνίσταται στην εξ ολοκλήρου καταβολή επιχορήγησης (υπολογισθείσας εκ των προτέρων) σε έργο μετά την ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων ή/και των εκροών που έχουν συμφωνηθεί.

Κοινό σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης (ΚΣΠΑ): Σύστημα το οποίο ανέπτυξαν από κοινού η Επιτροπή και τα κράτη μέλη για τη μέτρηση της προόδου και των επιτευγμάτων της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης και την αξιολόγηση του αντικτύπου, της αποτελεσματικότητας, της αποδοτικότητας και της συνάφειας της στήριξης για την αγροτική ανάπτυξη.

Μεθοδολογία (στο πλαίσιο των ΕΑΚ): Η μέθοδος που εφαρμόζεται για τον υπολογισμό των ΕΑΚ.

Μέτρο: Καθεστώς ενίσχυσης για την υλοποίηση μιας πολιτικής. Στο μέτρο ορίζονται οι κανόνες, όπως τα κριτήρια επιλεξιμότητας και επιλογής, προκειμένου να είναι δυνατή η χρηματοδότηση των έργων.

Πολιτική αγροτικής ανάπτυξης: Ένας από τους πυλώνες της κοινής γεωργικής πολιτικής, ο οποίος συγχρηματοδοτείται από το ΕΓΤΑΑ. Επιδίωξη της πολιτικής είναι η βελτίωση της υπαίθρου και των συνθηκών για τους ανθρώπους που ζουν εκεί, μέσω της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας του γεωργικού και του δασικού τομέα, της βελτίωσης του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής στις αγροτικές περιοχές και της ενθάρρυνσης της διαφοροποίησης της αγροτικής οικονομίας.

Πράξη: Έργο, ομάδα έργων ή άλλη δράση που επιλέγεται βάσει των κριτηρίων που προβλέπονται για το πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης και υλοποιείται από έναν ή περισσότερους δικαιούχους με σκοπό την επίτευξη των στόχων του προγράμματος.

Πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ): Έγγραφο προγραμματισμού το οποίο εκπονεί κράτος μέλος και εγκρίνει η Επιτροπή για χρήση στον σχεδιασμό και στην παρακολούθηση της υλοποίησης της πολιτικής της ΕΕ για την αγροτική ανάπτυξη σε περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο.

Τυποποιημένες κλίμακες μοναδιαίου κόστους: Μία από τις επιλογές απλουστευμένου κόστους. Τυποποιημένες τιμές που ορίζονται εκ των προτέρων για καθορισμένες ποσότητες. Οι επιλέξιμες δαπάνες υπολογίζονται πολλαπλασιάζοντας το τυποποιημένο κόστος με τις δραστηριότητες, τις εισροές, τις εκροές ή τα αποτελέσματα που προσδιορίζονται ποσοτικώς.

Υπολογισμός (στο πλαίσιο των ΕΑΚ): Ο μαθηματικός προσδιορισμός του ποσού/συντελεστή της ΕΑΚ.

Κλιμάκιο ελέγχου

Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων επιδόσεων και των ελέγχων συμμόρφωσης που αυτό διενεργεί επί συγκεκριμένων τομέων του προϋπολογισμού ή επί συγκεκριμένων διαχειριστικών θεμάτων. Το ΕΕΣ επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά έργα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων ή δαπανών, των επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.

Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα Ελέγχου I που ειδικεύεται στη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων και του οποίου προεδρεύει ο Phil Wynn Owen, Μέλος του ΕΕΣ. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν ο João Figueiredo, Μέλος του ΕΕΣ, συνεπικουρούμενος από την Betencourt, σύμβουλο στο ιδιαίτερο γραφείο του, τον Robert Markus, ανώτερο διοικητικό στέλεχος, την Charlotta Törneling, υπεύθυνη έργου, και τους Ioan-Alexandru Ilie, Liia Laanes, Päivi Piki και Raluca-Elena Sandu, ελεγκτές. Ο Michael Pyper παρείχε γλωσσική υποστήριξη και η Annette Zimmerman γραμματειακή υποστήριξη.

Επικοινωνία

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ

Τηλ:. +352 4398-1
Πληροφορίες: eca.europa.eu/el/Pages/ContactForm.aspx
Ιστότοπος: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (https://europa.eu/european-union/index_el).

Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2018

© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2018

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής. Για οποιαδήποτε χρήση ή αναπαραγωγή φωτογραφιών ή άλλου υλικού που δεν αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να ζητηθεί άδεια απευθείας από τους δικαιούχους των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΕ

Αυτοπροσώπως
Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν εκατοντάδες κέντρα πληροφόρησης Europe Direct. Μπορείτε να βρείτε τη διεύθυνση του πλησιέστερου σε σας κέντρου στον δικτυακό τόπο https://europa.eu/european-union/index_el

Τηλεφωνικά ή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου
Η Europe Direct είναι μια υπηρεσία που απαντά στις ερωτήσεις σας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με αυτήν την υπηρεσία:

• καλώντας ατελώς τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (ορισμένα δίκτυα τηλεφωνίας ενδέχεται να χρεώνουν τις κλήσεις αυτές),
• καλώντας ατελώς τον αριθμό +32 22999696 ή
• μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από τον δικτυακό τόπο https://europa.eu/european-union/contact_el

ΒΡΕΙΤΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΕ

Στο διαδίκτυο
Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ είναι διαθέσιμες στον δικτυακό τόπο Europa: https://europa.eu/european-union/contact_el

Στις εκδόσεις της ΕΕ
Μπορείτε να τηλεφορτώσετε ή να παραγγείλετε δωρεάν και επί πληρωμή εκδόσεις της ΕΕ στην ακόλουθη διεύθυνση: https://op.europa.eu/el/publications. Μπορείτε να ζητήσετε πολλαπλά αντίγραφα δωρεάν εκδόσεων επικοινωνώντας με την υπηρεσία Europe Direct ή με το τοπικό σας κέντρο πληροφόρησης (βλ. https://europa.eu/european-union/contact_el).

Στη νομοθεσία της ΕΕ και σε σχετικά έγγραφα
Για πρόσβαση σε νομικές πληροφορίες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του συνόλου της ενωσιακής νομοθεσίας από το 1951 σε όλες τις επίσημες γλώσσες, μεταβείτε στον δικτυακό τόπο EUR-Lex, στην ακόλουθη διεύθυνση: http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=el

Στα δημόσια δεδομένα από την ΕΕ
Η Πύλη Δημόσιων Δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (http://data.europa.eu/euodp/el/data) παρέχει πρόσβαση σε σύνολα δεδομένων από την ΕΕ. Τα δεδομένα μπορούν να τηλεφορτωθούν και να επαναχρησιμοποιηθούν δωρεάν, τόσο για εμπορικούς όσο και για μη εμπορικούς σκοπούς.