L-għażla u l-monitoraġġ ta’ proġetti taħt il-FEŻR u l-FSE fil-perjodu 2014-2020 għadhom prinċipalment orjentati lejn l-outputs

Sommarju eżekuttiv

I

Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, l-UE allokat kważi EUR 349.4 biljun għall-ilħuq tal-objettivi tagħha f’termini ta’ politika ta’ Koeżjoni. Din il-politika għandha l-għan li tappoġġa l-ħolqien tal-impjiegi, il-kompetittività tan-negozji, it-tkabbir ekonomiku, l-iżvilupp sostenibbli u t-titjib fil-kwalità tal-ħajja. Biex jinkisbu dawn l-objettivi, jiġi allokat finanzjament għal proġetti li jitwettqu minn benefiċjarji fl-Istati Membri. L-awtoritajiet fl-Istati Membri jagħżlu l-proġetti li jiffinanzjaw u jimmonitorjaw l-implimentazzjoni tagħhom. Huwa kruċjali li dan il-finanzjament jiġi allokat b’mod effettiv, prinċipalment billi jitwasslu r-riżultati mistennija.

II

Sabiex tappoġġa din il-mira, il-Kummissjoni implimentat diversi miżuri bil-għan li jiżdied il-fokus fuq ir-riżultati fil-perjodu 2014-2020. Fir-rapporti preċedenti, aħna lqajna t-titjib li dawn il-miżuri ġabu. Iżda enfasizzajna wkoll id-dgħufijiet serji li jaffettwaw l-effettività ta’ dawn il-miżuri u l-kwalità tal-informazzjoni ta’ monitoraġġ relatata mal-infiq fuq il-Politika ta' Koeżjoni. Dan ir-rapport jikkonsolida u jiżviluppa dawn is-sejbiet preċedenti.

III

Aħna eżaminajna kemm il-fokus fuq ir-riżultati huwa integrat fil-mod kif jintgħażlu l-proġetti u kemm il-Kummissjoni u l-Istati Membri jistgħu juru li l-baġit tal-UE qed jintnefaq kif suppost. Għalhekk, aħna eżaminajna l-arranġamenti ta’ għażla u ta’ monitoraġġ tal-proġetti li jagħmlu użu mill-finanzjament taħt il-politika ta’ Koeżjoni.

IV

Aħna nikkonkludu li, minkejja l-intenzjonijiet li ilhom jeżistu, it-tfassil tal-proċeduri tal-għażla u l-proċessi nfushom ikomplu jiffukaw fuq l-outputs u l-assorbiment aktar milli fuq ir-riżultati. Barra minn hekk, minħabba ċerti nuqqasijiet fl-arranġamenti ta’ monitoraġġ kien diffiċli li jiġi vvalutat sa liema punt il-finanzjament mill-UE kkontribwixxa għall-ilħuq tal-objettivi tal-UE u tal-Istati Membri. Speċifikament, għall-programmi operazzjonali li eżaminajna, aħna sibna dan li ġej:

• Dwar l-għażla tal-proġetti, il-benefiċjarji potenzjali kienu infurmati tajjeb u ngħatalhom appoġġ xieraq biex jaċċessaw il-finanzjament mill-UE. Il-proċeduri li eżaminajna kienu maħsuba biex jappoġġaw l-għażla ta’ proġetti rilevanti għall-objettivi tal-programmi operazzjonali, iżda l-kriterji tal-għażla rari kienu jeħtieġu li l-applikanti jiddefinixxu indikaturi tar-riżultati kwantifikati fil-livell tal-proġetti. Barra minn hekk, fil-biċċa l-kbira, l-għażla tal-proġetti saret fuq il-bażi ta’ min jiġi l-ewwel, jinqeda l-ewwel. L-applikazzjonijiet ngħataw punteġġi u ġew ikklassifikati bi tqabbil ma’ xulxin fi proċedura tal-għażla waħda biss.
• Dwar il-monitoraġġ, aħna sibna li s-sistemi ta’ monitoraġġ ma kinux saru funzjonali qabel ma kien intlaħaq stadju avvanzat fil-proċess, prinċipalment minħabba dewmien fl-adozzjoni tal-qafas leġiżlattiv. Għad hemm xi dgħufijiet f’xi wħud mis-sistemi tal-IT li jintużaw għall-ġbir u għall-aggregazzjoni tad-data ta’ monitoraġġ. Barra minn hekk, il-progress bil-mod fl-awditi tas-sistemi ta’ monitoraġġ rispettivi introduċa r-riskju li jista’ ma jkunx hemm biżżejjed żmien biex jittieħdu l-azzjonijiet korrettivi meħtieġa qabel ma ssir l-analiżi tal-prestazzjoni fl-2019.
• L-informazzjoni ta’ monitoraġġ tibqa’ fil-biċċa l-kbira orjentata lejn l-outputs. Ir-rapport prinċipali tal-Kummissjoni dwar il-kejl tal-kisbiet juri li sar xi progress f’dak li jirrigwarda l-indikaturi prinċipali tal-outputs kif ukoll fl-implimentazzjoni tal-finanzjament. Madankollu, hemm biss informazzjoni limitata dwar il-kisba ta’ riżultati.

V

Għalhekk, aħna nirrakkomandaw dan li ġej:

• Sabiex jiġi żgurat approċċ konsistenti u verament orjentat lejn ir-riżultati għall-għażla tal-proġetti, jenħtieġ li l-Istati Membri jiżguraw li jsir tqabbil bejn l-applikazzjonijiet tal-proġetti, jitolbu lill-benefiċjarji jiddefinixxu tal-inqas indikatur wieħed reali tar-riżultati għal kull proġett u jwettqu valutazzjoni tar-riżultati mistennija u tal-indikaturi fir-rapport ta' valutazzjoni għall-applikazzjonjiet.
• Sabiex jiżguraw monitoraġġ orjentat lejn ir-riżultati, jenħtieġ li fil-ftehim ta' għotja l-Istati Membri jinkludu minn tal-inqas indikatur wieħed tar-riżultati li jkun reali u kwantifikat, u li jikkontribwixxi għall-indikaturi tar-riżultati stabbiliti fil-livell tal-PO, kif ukoll li l-Kummissjoni tiddefinixxi indikaturi komuni tar-riżultati għall-FEŻR ibbażati fuq definizzjoni komuni ta’ “riżultati”.
• Jenħtieġ li l-Kummissjoni ttejjeb ir-rappurtar dwar il-prestazzjoni u tiżgura li fl-2019 issir analiżi tal-prestazzjoni siewja.

Introduzzjoni

Il-politika ta' Koeżjoni hija l-politika prinċipali ta' investiment tal-UE

01

Il-politika ta' Koeżjoni hija l-politika prinċipali ta' investiment tal-UE. Hija għandha l-għan li tappoġġa l-ħolqien tal-impjiegi, il-kompetittività tan-negozji, it-tkabbir ekonomiku, l-iżvilupp sostenibbli u t-titjib fil-kwalità tal-ħajja. Madwar terz tal-baġit tal-UE huwa allokat għall-politika ta' Koeżjoni. Bil-prezzijiet attwali, dan ammonta għal madwar EUR 230 biljun fil-perjodu ta' programmazzjoni 2000-2006, EUR 346.5 biljun fil-perjodu 2007-2013 u EUR 349.4 biljun fil-perjodu 2014-2020.

02

Il-politika ta' Koeżjoni titwassal permezz tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-Fond Soċjali Ewropew (FSE) u l-Fond ta' Koeżjoni (FK). Dawn il-fondi, flimkien mal-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS), jagħmlu parti mill-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej (FSIE). Dawn jiġu implimentati permezz ta’ programmi operazzjonali (PO) li jistipulaw il-prijoritajiet ta’ investiment u l-objettivi speċifiċi¹. Jiddeskrivu wkoll kif il-finanzjament ikun se jintuża matul il-perjodu ta' programmazzjoni biex jiġu ffinanzjati l-proġetti. Il-PO jiġu implimentati mill-Istati Membri u mir-reġjuni tagħhom. Dan ifisser li l-Istati Membri u r-reġjuni tagħhom jagħżlu, jimmonitorjaw u jevalwaw il-proġetti.

L-orjentazzjoni lejn il-prestazzjoni hija prijorità ewlenija għall-Kummissjoni u għall-Istati Membri għal matul il-perjodu 2014-2020

03

L-Istrateġija Ewropa 2020 hija l-istrateġija fuq 10 snin tal-UE, għall-impjiegi u t-tkabbir. Hija tniedet fl-2010 bil-għan li jinħolqu kundizzjonijiet li jwasslu għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Sabiex jintlaħqu l-objettivi u l-miri stabbiliti fl-Istrateġija Ewropa 2020, fl-2010 il-Kummissjoni aċċennat il-ħtieġa li tiżdied l-effettività tal-politika ta' Koeżjoni billi jkun hemm fokus fuq ir-riżultati².

04

B’hekk, il-pakkett leġiżlattiv għall-politika ta' Koeżjoni fil-perjodu ta' programmazzjoni 2014-2020 daħħal bidliet sinifikanti bl-intenzjoni li jiżdied il-fokus fuq il-prestazzjoni³. Il-miżuri prinċipali huma dawn li ġejjin:

• L-introduzzjoni ta’ kundizzjonalitajiet ex ante (EACs)⁴ li jeħtieġu li sa tmiem l-2016 Stat Membru jissodisfa ċerti kundizzjonijiet għall-użu effettiv tal-fondi SIE (eż. l-eżistenza ta’ oqfsa ta’ politika/strateġiċi). Waħda minnhom, il-Kundizzjonalità ex ante ġenerali Nru 7⁵, teħtieġ “l-eżistenza ta’ sistema ta’ indikaturi tar-riżultati meħtieġa sabiex jintgħażlu azzjonijiet, li jikkontribwixxu bl-aktar mod effettiv għar-riżultati mixtieqa, sabiex jiġi sorveljat il-progress lejn riżultati”.
• L-introduzzjoni ta’ riżerva ta' prestazzjoni, li twarrab parti mill-fondi tal-UE allokati għall-programmi operazzjonali, biex jiġu rilaxxati biss jekk subsett ta’ indikaturi (prinċipalment indikaturi ta’ nfiq/outputs) jilħqu stadji intermedji ddefiniti minn qabel. Ir-rilaxx ta’ din ir-riżerva fl-2019 se jkun ibbażat fuq analiżi tal-prestazzjoni li se titwettaq fl-istess sena⁶.
• Loġika ta’ intervent irrinfurzata matul l-eżerċizzju ta’ programmazzjoni⁷ li tkun teħtieġ li l-Istati Membri jivvalutaw il-ħtiġijiet tagħhom u jimpenjaw lilhom infushom li jiksbu sett ta’ riżultati qabel ma jqisu fejn u kif jonfqu l-fondi taħt il-politika ta’ Koeżjoni.
• Użu aktar konsistenti ta’ indikaturi tal-prestazzjoni biex jitkejjel il-progress li jkun sar fil-kisba ta’ riżultati⁸.

L-importanza tal-għażla u l-monitoraġġ tal-proġetti biex tinkiseb prestazzjoni

05

Fl-2017, aħna kkonkludejna⁹ li l-Kummissjoni u l-Istati Membri rnexxielhom jiżviluppaw programmi operazzjonali b’loġika ta’ intervent aktar robusta. Dan ifisser li l-PO jistipulaw b’mod konsistenti l-għanijiet tal-interventi (objettivi/riżultati speċifiċi) u l-mod kif dawn se jinkisbu (finanzjament meħtieġ, azzjonijiet li għandhom jittieħdu u outputs mistennija).

06

Madankollu, biex tinkiseb politika effettiva, huwa importanti li mhux biss jiġu stabbiliti miri ċari u jitqiesu r-riżultati matul l-eżerċizzju ta’ programmazzjoni. Huwa essenzjali li jintuża approċċ orjentat lejn ir-riżultati matul il-fażi kollha ta’ implimentazzjoni tal-PO, peress li huma prinċipalment il-kwalità tal-proġetti ffinanzjati u l-valur miżjud tagħhom f’termini ta’ riżultati tanġibbli li jiddeterminaw l-effettività ta’ politika. L-għażla, il-monitoraġġ u r-rappurtar tal-proġetti huma għalhekk essenzjali għall-kisba tal-prestazzjoni. Fil-Figura 1 tingħata stampa ġenerali taċ-ċiklu ta’ implimentazzjoni ta’ PO u tal-korpi kkonċernati. Il-proċessi rilevanti għall-awditu tagħna huma aċċennati bl-isfar.

Parteċipanti prinċipali u r-rwol tagħhom fl-għażla u l-monitoraġġ tal-proġetti

07

Il-proġetti jintgħażlu mill-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali responsabbli għall-ġestjoni tal-programmi operazzjonali. Dawn l-awtoritajiet maniġerjali (AM), jew il-korpi intermedjarji (KI) li lilhom jiddelegaw is-setgħat, jistabbilixxu l-kriterji tal-għażla, jorganizzaw il-kumitati tal-għażla u jiddeċiedu liema proġetti jkunu se jirċievu finanzjament Ewropew. Il-Kummissjoni mhijiex involuta fl-għażla tal-proġetti, għall-kuntrarju tar-rwol kruċjali tagħha fin-negozjar tal-programmi operazzjonali. Madankollu, permezz tar-rwol konsultattiv tagħha, il-Kummissjoni hija involuta fil-kumitati ta’ monitoraġġ tal-PO¹⁰ fejn jiġu approvati l-metodoloġija u l-kriterji li jintużaw għall-għażla tal-proġetti. Hija tipprovdi wkoll gwida, ibbażata fuq l-aħjar prattiki u fuq l-esperjenza kondiviża mal-Istati Membri.

08

L-Istati Membri huma responsabbli għall-monitoraġġ tal-proġetti. L-awtoritajiet maniġerjali jimmonitorjaw l-implimentazzjoni tal-programmi operazzjonali u tal-proġetti, jaggregaw l-informazzjoni ta’ monitoraġġ u jippreżentaw Rapporti Annwali ta' Implimentazzjoni (RAI) lill-Kummissjoni. Il-kumitat ta’ monitoraġġ jeżamina wkoll l-implimentazzjoni tal-programmi operazzjonali u japprova r-RAI. Hawnhekk ukoll, ir-rwol tal-Kummissjoni huwa limitat għall-ħruġ ta’ gwida, l-eżaminar tal-prestazzjoni tal-programmi operazzjonali flimkien mal-awtoritajiet maniġerjali, u l-formulazzjoni ta’ osservazzjonijiet dwar ir-Rapporti Annwali ta’ Implimentazzjoni.

09

Madankollu, fir-rwol tagħha ta’ rappurtar, il-Kummissjoni tippreżenta s-sinteżi annwali tagħha tar-RAI u tar-rapporti strateġiċi tal-Istati Membri (fl-2017 u fl-2019) lill-awtorità tal-kwittanza (il-Parlament Ewropew), lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni¹¹.

Ambitu u approċċ tal-awditjar

10

Dan l-awditu fittex li jwieġeb il-mistoqsija dwar jekk l-għażla ta’ proġetti u s-sistemi ta’ monitoraġġ għall-proġetti taħt il-FEŻR u l-FSE fil-perjodu ta' programmazzjoni 2014-2020 kinux orjentati lejn ir-riżultati. Fid-dawl tal-livell avvanzat ta’ implimentazzjoni tal-programmi operazzjonali, u billi komplejna nibnu fuq l-awditi li diġà twettqu, aħna stajna, permezz ta’ dan l-awditu, insegwu għall-ewwel darba “l-approċċ orjentat lejn ir-riżultati”, matul il-fażi kollha ta’ implimentazzjoni, hekk kif l-ewwel riżultati qed isiru disponibbli. Dan l-awditu huwa wkoll ta’ rilevanza kbira għall-analiżi tal-prestazzjoni li hija skedata ssir fl-2019.

11

Fl-ewwel parti, aħna nirrappurtaw dwar l-analiżi li wettaqna tal-proċeduri tal-għażla stabbiliti għall-PO awditjati. Aħna nivvalutaw it-tfassil ta’ dawn il-proċeduri tal-għażla, speċjalment id-determinazzjoni tal-kriterji tal-għażla u l-orjentament tagħhom lejn ir-riżultati, kif ukoll il-fażi ta’ evalwazzjoni tal-applikazzjonijiet. Fit-tieni parti, neżaminaw is-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll stabbiliti u l-monitoraġġ li twettaq sa issa mill-awtoritajiet maniġerjali/korpi intermedjarji tal-PO li saritilhom żjara biex inkejlu l-prestazzjoni operazzjonali fil-livell tal-programmi u fil-livell nazzjonali. Aħna nanalizzaw l-affidabbiltà tad-data, id-disponibbiltà tagħha, kif ukoll il-kapaċità tagħha li tipproduċi informazzjoni rilevanti għall-ġestjoni u għar-rappurtar lill-Kummissjoni.

12

B’kollox eżaminajna 34 proġett (ara l-lista ta’ proġetti fl-Anness I). Iffukajna fuq il-FEŻR u l-FSE, u b’mod aktar speċifiku fuq tliet objettivi tematiċi (TO)¹² (ara deskrizzjoni tal-11-il objettiv tematiku fl-Anness II):

• OT3, it-tisħiħ tal-kompetittività tal-SMEs (16-il proġett),
• OT8, il-promozzjoni tal-impjieg sostenibbli u ta’ kwalità u s-sostenn tal-mobilità tax-xogħol (12-il proġett), u
• OT9, il-promozzjoni tal-inklużjoni soċjali, il-ġlieda kontra l-faqar u kull diskriminazzjoni (6 proġetti).

13

Aħna eżaminajna l-proġetti li ntgħażlu direttament mill-AM (jew mill-korp intermedjarju) permezz ta’ 20 proċedura tal-għażla (ara l-lista fl-Anness III), minn 7 PO li jinsabu f’4 Stati Membri: ir-Repubblika Ċeka, Franza, l-Italja u l-Finlandja (ara l-lista fl-Anness IV). Dawn il-PO u l-Istati Membri ntgħażlu skont il-materjalità tal-finanzjament allokat u l-istadju tal-implimentazzjoni tal-proġetti. Aħna għażilna l-proġetti fuq il-bażi tal-ammont ta’ għotja li rċevew u fuq kemm kienu avvanzati fiż-żmien meta sar l-awditu. L-assi prijoritarju, il-prijoritajiet ta’ investiment u l-objettivi speċifiċi li għalihom jikkorrispondu l-proġetti magħżula huma elenkati fl-Anness V. L-output relatat u l-indikaturi relatati tar-riżultati huma elenkati fl-Anness VI fil-każ tal-FEŻR u fl-Anness VII fil-każ tal-FSE.

14

Aħna eżaminajna wkoll l-azzjonijiet meħuda mill-Kummissjoni fir-rigward tal-għażla tal-proġetti u l-monitoraġġ tal-programmi operazzjonali għall-FSE u l-FEŻR inġenerali.

Osservazzjonijiet

L-għażla tal-proġetti mhijiex ffukata biżżejjed fuq ir-riżultati

15

Jenħtieġ li l-proċeduri tal-għażla li jiġu stabbiliti mill-awtoritajiet maniġerjali jipprijoritizzaw l-għażla ta’ dawk il-proġetti li jkunu l-aktar rilevanti għall-objettivi segwiti u li jkollhom l-akbar probabbiltà li jwasslu r-riżultati, kif ukoll li jiżguraw li l-finanzjament disponibbli jintnefaq f’konformità mar-regoli. Aħna vverifikajna l-punt sa fejn ir-riżultati kienu ġew riflessi fit-tfassil tal-proċeduri tal-għażla (eż. il-kriterji tal-għażla li ntużaw għall-valutazzjoni ta’ applikazzjoni, il-metodu li ntuża għall-valutazzjoni tal-proġetti u d-dokumentazzjoni disponibbli għal offerenti potenzjali) kif ukoll fl-implimentazzjoni tal-proċeduri tal-għażla u b’hekk, fil-proġetti magħżula.

16

Xogħol tal-awditjar preċedenti li twettaq mill-QEA¹³ wera li l-Kummissjoni u l-Istati Membri kien irnexxielhom jiżviluppaw programmi operazzjonali b’loġika aktar robusta ta’ intervent, jiġifieri b’rabta ċara bejn il-ħtiġijiet għall-iżvilupp, l-objettivi speċifiċi u l-indikaturi tar-riżultati. Din il-loġika ta’ intervent trid tiġi riflessa fil-proċeduri tal-għażla tal-proġetti. Aħna nqisu li hemm għadd ta’ kriterji ewlenin li jridu jittieħdu inkunsiderazzjoni mill-awtoritajiet maniġerjali meta jkunu qed ifasslu l-proċeduri biex jiżguraw li dawn ikunu orjentati lejn ir-riżultati:

• jenħtieġ li l-kriterji tal-għażla li jiġu applikati jiżguraw li l-proġetti jkunu allinjati mal-objettivi tal-PO;
• jenħtieġ li l-kriterji tal-għażla jappoġġaw l-għażla ta’ proġetti li mhux biss ikollhom indikaturi tal-outputs kwantifikati, iżda jkollhom ukoll indikaturi tar-riżultati kwantifikati biex ikejlu l-kisbiet tal-proġetti;
• jenħtieġ li l-benefiċjarji jiġu mħeġġa jippreżentaw applikazzjonijiet biex jiġi żgurat li jkun hemm għadd kbir ta’ proġetti minn fejn tista’ ssir l-għażla;
• fl-aħħar nett, jenħtieġ li l-għażla tal-proġetti tkun ibbażata fuq tqabbil dirett tal-applikazzjonijiet, biex jiġu identifikati u prijoritizzati l-proġetti li jkunu l-aktar adatti għall-finanzjament.

17

Il-punt sa fejn l-AM applikaw dawn il-kriterji varjabbli waqt l-ipproċessar tal-applikazzjonijiet li rċevew u kif dawn influwenzaw l-għażla tal-proġetti orjentati lejn ir-riżultati huwa deskritt fil-paragrafi li ġejjin (ara l-paragrafi 18 sa 38).

Il-proċeduri tal-għażla jappoġġaw l-għażla ta’ proġetti rilevanti għall-objettivi tal-programmi operazzjonali

18

Fil-qafas leġiżlattiv għall-perjodu ta' programmazzjoni 2014-2020 ġew introdotti ż-żewġ miżuri li kienu maħsuba biex jiffavorixxu l-għażla ta’ proġetti rilevanti għall-objettivi tal-programmi operazzjonali:

• Il-PO jridu jistipulaw “prinċipji ta’ gwida ” għall-għażla ta’ proġetti għal kull assi prijoritarju¹⁴;
• L-AM jridu jfasslu proċeduri u kriterji tal-għażla li jiżguraw il-“kontribuzzjoni tal-operazzjonijiet għall-kisba ta' objettivi u riżultati speċifiċi tal-prijorità rilevanti”¹⁵.

19

Minbarra dawn, għall-perjodu 2014-2020 ġew introdotti wkoll ir-rekwiżiti li ġejjin, biex jiffavorixxu l-għażla ta’ aktar proġetti orjentati lejn ir-riżultati:

• skont il-Kundizzjonalità ex ante ġenerali Nru 7 (ara wkoll il-paragrafu 4), trid tkun ġiet stabbilita “sistema ta’ indikaturi tar-riżultati meħtieġa sabiex jintgħażlu azzjonijiet, li jikkontribwixxu bl-aktar mod effettiv għar-riżultati mixtieqa”;
• l-AM jridu jfasslu wkoll proċeduri u kriterji tal-għażla li jiżguraw il-“kontribuzzjoni tal-operazzjonijiet għall-kisba ta' […] riżultati […] tal-prijorità rilevanti”¹⁶.

20

Il-“prinċipji ta’ gwida” jaġixxu bħala gwida għall-għażla tal-proġetti, u jiddettaljaw il-kriterji prinċipali tal-għażla li għandhom jintużaw. Flimkien mad-deskrizzjoni tal-proġetti li lilhom għandu jiġi allokat finanzjament, u filwaqt li jipprovdu eżempji ta’ tali proġetti u benefiċjarji, huma jagħtu stampa ġenerali tajba tat-tip ta’ proġetti li għandhom jiġu ffinanzjati taħt kull objettiv speċifiku. Dawn il-prinċipji jintużaw bħala bażi għat-tħejjija tal-kriterji tal-għażla, u tista’ ssir referenza diretta għalihom fil-kriterji tal-għażla.

21

Aħna sibna li, f’xi każijiet, il-prinċipji kienu ta’ natura ġenerali; madankollu, kollha semmew il-ħtieġa li l-proġetti magħżula jkunu konformi mal-objettivi speċifiċi tal-PO, kif deskritt taħt kull assi prijoritarju. Il-kriterji tal-għażla, għall-proċeduri tal-għażla li eżaminajna, kienu konsistenti mal-prinċipji ta’ gwida. Kull proċedura kienet tinvolvi tal-inqas kriterju wieħed dwar ir-rilevanza tal-proġetti u l-kontribut tagħhom għall-objettiv speċifiku.

22

B’mod ġenerali, l-applikazzjonijiet magħżula li eżaminajna kienu vvalutati bi tqabbil mal-kriterji ddefiniti fi ħdan il-proċedura tal-għażla. Aħna sibna li l-34 proġett li eżaminajna għal dan l-awditu kienu rilevanti għall-objettivi speċifiċi tal-PO.

Fil-valutazzjoni tal-applikazzjonijiet tal-proġetti ma kienx hemm wisq fokus fuq ir-riżultati u rari kienet tinkludi riżultati kwantifikati

23

Aħna eżaminajna kif l-AM wettqu l-għażla tagħhom tal-proġetti fil-prattika, b’mod partikolari, l-eżistenza, fil-proposta tal-proġett, tar-riżultati u l-objettivi mistennija, spjegati b’mod ċar, flimkien mal-indikaturi tal-outputs u tar-riżultati (marbuta mal-objettivi speċifiċi) iddefiniti u kwantifikati b’mod ċar. Eżaminajna wkoll jekk l-AM kinux ivvalutaw il-kapaċità ta’ kull applikant li jikseb ir-riżultati mistennija.

24

Sibna li minn 20 proċedura tal-għażla li eżaminajna, 18 kienu jinkludu kriterji li jeħtieġu li l-benefiċjarji jiddeskrivu r-riżultati mistennija tal-proġetti tagħhom (ara l-Anness VIII). Madankollu, 4 biss mill-20 proċedura kienu jinkludu kriterji li jeħtieġu l-kwantifikazzjoni tal-indikaturi tar-riżultati fil-livell tal-proġetti (il-proċeduri tal-għażla 17, 18, 19 u 20). Minbarra dan, fi tliet każijiet, dawn l-indikaturi tar-riżultati ma kinux jikkorrispondu direttament għal dawk iddefiniti fil-livell tal-PO (ara l-eżempju fil-Kaxxa 1).

25

L-analiżi tagħna tal-34 applikazzjoni tal-proġetti magħżula tikkorrobora dawn is-sejbiet. L-applikazzjonijiet kollha pprovdew informazzjoni kwantifikata għal indikaturi tal-output li kienet tikkorrispondi għal dik fil-livell tal-PO, jew inkella, data ta’ dan it-tip setgħet tinkiseb direttament mis-sistema tal-IT (pereżempju għal indikaturi bħall-għadd ta’ intrapriżi li jirċievu appoġġ). Madankollu, 14-il applikazzjoni biss ipprovdew informazzjoni kwantitattiva dwar l-indikaturi tar-riżultati mistennija. F’sitta minn dawn, l-indikaturi tar-riżultati ma kinux jikkorrispondu direttament għall-indikaturi tal-PO. L-applikazzjonijiet l-oħra prinċipalment ipprovdew deskrizzjoni narrattiva (ara l-Figura 2 u l-Anness VIII).

26

Rigward il-valutazzjoni tal-applikazzjonijiet, aħna sibna li l-AM kienu vvalutaw il-fattibbiltà kumplessiva tal-proġetti kif ukoll il-probabbiltà li dawn jirnexxu. Madankollu, filwaqt li saret valutazzjoni tal-possibbiltà li jinkisbu r-riżultati mistennija għat-18-il proġett kollha taħt il-FEŻR, din il-valutazzjoni twettqet biss għal 2 mis-16-il proġett taħt l-FSE li eżaminajna. Aħna sibna wkoll li l-valutazzjoni ta’ din il-possibbiltà kienet pjuttost vaga fir-rapporti ta’ valutazzjoni, ħlief f’seba’ każijiet¹⁷ li kienu jinkludu deskrizzjoni aktar dettaljata dwar ir-rilevanza tal-indikaturi u l-probabbiltà li l-miri jintlaħqu.

27

F’dak li jirrigwarda l-għoti ta’ punteġġi lill-applikazzjonijiet, sibna li t-twassil tar-riżultati mistennija kien parti mill-proċess ta’ għoti ta’ punteġġi fi 11-il każ biss. Dan jindika li, dment li l-proġetti previsti kienu jikkorrispondu għat-tip ta’ azzjonijiet stipulati fil-proċedura tal-għażla, l-AM assumew li huma kienu jikkontribwixxu għall-objettivi tal-programmi operazzjonali. Madankollu, l-AM ma ffukawx fuq il-kobor ta’ dan il-kontribut.

Il-benefiċjarji ġew imħeġġa japplikaw għall-finanzjament

28

Biex jiġi żgurat assorbiment f’waqtu matul il-perjodu ta' programmazzjoni u fl-istess ħin jiġi żgurat fokus fuq ir-riżultati, jeħtieġ li jkun hemm għadd suffiċjenti ta’ offerenti li jistgħu jipprovdu applikazzjonijiet korretti. Il-promozzjoni ta’ sejħa u gwida relatata mill-awtoritajiet maniġerjali għall-applikanti potenzjali huwa kriterju varjabbli importanti għad-determinazzjoni tal-effettività kumplessiva tal-proċeduri tal-għażla. Popolazzjoni ta’ applikanti aktar varjata tkun tista’ tiżgura li jintgħażlu proġetti aħjar.

29

II-miżuri bl-għan li jippromwovu sejħiet mingħand offerenti potenzjali tħejjew mill-awtoritajiet maniġerjali fuq il-bażi tar-rekwiżiti ddettaljati stabbiliti fir-regolament tal-UE. Dawn ġew ippreżentati għall-approvazzjoni lill-Kumitati ta’ Monitoraġġ bħala parti mill-istrateġija ta’ komunikazzjoni tal-programmi operazzjonali li hija meħtieġa mir-Regolament¹⁸.

30

Aħna sibna li l-AM kienu ħeġġew lill-benefiċjarji jipparteċipaw fil-proċeduri tal-għażla. L-ewwel nett, l-AM użaw bosta sorsi biex jippromwovu sejħa mingħand offerenti potenzjali. Dawn kienu jinkludu l-involviment tal-Kmamar tal-Kummerċ u tal-assoċjazzjonijiet lokali tan-negozju, kif ukoll ta’ għodod online. L-AM serrħu wkoll fuq is-sħab biex jiċċirkolaw informazzjoni dwar is-sejħiet li kellhom isiru fuq in-netwerks tagħhom, ibbażat fuq l-għarfien miksub fil-kumitati ta’ monitoraġġ.

31

Barra minn hekk, il-gwidi dwar il-finanzjament ipprovduti mill-awtoritajiet maniġerjali lill-applikanti kienu disponibbli pubblikament u, ħlief għal AM partikolari fiż-żmien meta sar l-awditu, kienu jistipulaw kundizzjonijiet ċari għall-għoti tal-appoġġ, ipprovdew informazzjoni dettaljata dwar il-proċedura għall-applikazzjoni u l-arranġamenti ta’ finanzjament, u rreferew b’mod espliċitu għall-kriterji tal-għażla li kellhom jiġu applikati.

Il-proċeduri tal-għażla ġeneralment ma kinux jinvolvu tqabbil bejn l-applikazzjonijiet tal-proġetti, u dan irriżulta fir-riskju li ma jintgħażlux l-aħjar proġetti

32

Fl-analiżi tagħna tal-proċeduri, aħna vverifikajna li l-proġetti ppreżentati għall-finanzjament kienu vvalutati bi tqabbil ma’ xulxin. Din hija miżura oħra importanti biex jiġi żgurat li jintgħażlu l-proġetti li jkunu l-aktar orjentati lejn ir-riżultati.

33

Fil-qafas tal-ġestjoni kondiviża, il-proċeduri tal-għażla ġew iddefiniti mill-awtoritajiet maniġerjali u approvati mill-kumitati ta’ monitoraġġ, ibbażat fuq rekwiżiti fir-Regolamenti tal-UE¹⁹ u l-gwida tal-Kummissjoni²⁰. La r-Regolamenti tal-Fondi SIE u lanqas il-gwida tal-Kummissjoni ma jispeċifikaw it-tip ta’ proċedura tal-għażla li għandha tintuża; din l-għażla titħalla fid-diskrezzjoni tal-awtoritajiet maniġerjali.

34

Mill-20 proċedura li eżaminajna, 10 kienu sejħiet temporanji għal proposti, 6 kienu sejħiet permanenti, 3 kienu proċeduri ta’ għoti dirett, u waħda kienet sejħa mtennija (ara wkoll id-dettalji fl-Anness III). Aħna sibna li fil-proċeduri tal-għażla kollha ħlief waħda (IT, PO l-Pjemonte, Nru 13) ma kien sar l-ebda tqabbil bejn l-applikazzjonijiet tal-proġetti. B’riżultat ta’ dan, jista’ jkun li l-finanzjament ma ġiex allokat għall-aħjar proġetti. Dan ġie mmitigat sa ċertu punt f’xi programmi operazzjonali li żorna, fejn kienet saret preselezzjoni informali (PO Franċiżi u Finlandiżi) jew formali (l-Italja, il-Pulja), li ppermettiet lill-AM jillimitaw il-preżentazzjoni ta’ applikazzjonijiet għall-proġetti li kienu l-aktar adatti. Aħna sibna dan li ġej:

• Minn 20 proċedura, 15 kienu bbażati fuq il-prinċipju ta’ min jiġi l-ewwel jinqeda l-ewwel, fejn l-applikazzjoni ntgħażlet dment li kienet tissodisfa l-kriterji u dment li kien hemm biżżejjed finanzjament disponibbli. Minn dawn, 13 kienu ġew suġġetti għal preselezzjoni formali jew informali. Aħna osservajna li xi wħud minnhom kienu meħtieġa jilħqu punteġġ minimu biex jintgħażlu (ara l-proċeduri tal-għażla Nri 4 u 5 għall-OPEIC Ċek u Nri 16, 17, 18, 19 u 20 għall-PO Finlandiż).
• B’definizzjoni, fit-3 għotjiet diretti ma kienx hemm kompetizzjoni (ara l-proċeduri tal-għażla Nri 1, 3 u 12).
• F’każ partikolari (IT, PO l-Pjemonte, il-proċedura tal-għażla Nru 8)²¹, il-finanzjament kien ingħata lil proġetti li kienu diġà ntgħażlu matul il-perjodu ta' programmazzjoni preċedenti 2007-2013, sempliċiment billi ġiet estiża d-durata tagħhom. Dan ippermetta li l-KI jevita interruzzjonijiet għall-forniment ta’ taħriġ liż-żgħażagħ, u ppermettielu jibda jassorbi l-fondi. Madankollu, impedixxa l-parteċipazzjoni ta’ applikanti potenzjali ġodda.

Il-kwalità tad-data ta’ monitoraġġ tinsab f’riskju, u fil-biċċa l-kbira hija orjentata lejn l-outputs

35

Aħna vverifikajna li s-sistemi ta’ monitoraġġ kienu jippermettu l-ġbir sistematiku ta’ data dwar indikaturi speċifikati biex b’hekk seta’ jitkejjel il-progress li jkun sar fil-livelli tal-proġett, tal-programm u tal-UE. Eżaminajna wkoll jekk dan kienx ġie rrappurtat b’mod li jippermetti li jintwera s-suċċess tal-proġetti ffinanzjati, kif ukoll l-użu effettiv u effiċjenti tal-baġit tal-UE.

36

It-taqsima li ġejja tinkludi l-valutazzjoni tagħna tal-kundizzjonijiet meħtieġa biex ikun jista’ jsir monitoraġġ u rappurtar dwar l-ilħuq tal-objettivi. L-ewwel aħna vverifikajna jekk l-AM kinux waqqfu sistemi ta’ monitoraġġ li jiffunzjonaw qabel ma bdew jimplimentaw il-fondi. Qisna wkoll jekk l-informazzjoni dwar il-prestazzjoni rrappurtata mill-benefiċjarji kinitx affidabbli, kompleta u f’waqtha. Minbarra dan, aħna eżaminajna wkoll ir-rwol tal-awtoritajiet maniġerjali u tal-Kummissjoni.

37

Fl-aħħar nett, qisna jekk is-sistemi stabbiliti pproduċewx informazzjoni dwar il-prestazzjoni orjentata lejn ir-riżultati; speċifikament jekk ipproduċewx informazzjoni aggregata ta’ siwi, peress li dan huwa element ewlieni biex ikun jista’ jsir rappurtar dwar l-użu effettiv ta’ fondi fil-livell tal-Istati Membri u tal-UE permezz tal-monitoraġġ u r-rappurtar annwali.

Huwa possibbli li l-aċċertament dwar il-kwalità tad-data ta’ monitoraġġ ma jiġix ipprovdut fil-ħin għall-analiżi tal-prestazzjoni tal-2019

38

Il-monitoraġġ tal-progress ta’ PO lejn l-objettivi tiegħu jsir fuq il-bażi tad-data li tinġabar minn diversi sorsi. Din id-data tiġi aggregata fil-livell tal-PO u tal-Istat Membru u tifforma l-bażi għar-rapporti li jintbagħtu lill-kumitat ta’ monitoraġġ tal-PO u lill-Kummissjoni. Sabiex tiġi ppreżentata stampa korretta tas-sitwazzjoni fil-livell tal-PO jew tal-Istat Membru, huwa essenzjali li d-data li tinġabar tkun affidabbli, kompleta u f’waqtha. Biex jiksbu dan, l-AM jridu jwaqqfu sistema ta’ monitoraġġ li tinkludi l-ġbir tad-data u kontrolli fuq is-sors tad-data. Sabiex tikseb aċċertament dwar il-kwalità tad-data, il-Kummissjoni sserraħ fuq ix-xogħol tal-awditjar imwettaq mill-awtoritajiet tal-awditjar fil-livell tal-Istati Membri, kif ukoll fuq ix-xogħol tal-awditjar tagħha stess.

39

Fil-kuntest speċifiku tal-analiżi tal-prestazzjoni, huwa importanti wkoll li d-data, kif ukoll is-sistemi li jintużaw għall-produzzjoni tagħha, jiġu awditjati kmieni kemm jista’ jkun, biex l-awtoritajiet tal-Istati Membri jkunu jistgħu jindirizzaw kull dgħufija li tinqabad rigward il-kwalità tad-data, ferm qabel it-tmiem ta’ Ġunju 2019. Huwa f’dan il-punt, li r-Rapporti Annwali ta' Implimentazzjoni (RAI) tal-2018 – il-bażi għall-analiżi tal-prestazzjoni u l-allokazzjoni tar-riżerva ta’ prestazzjoni – jintbagħtu lill-Kummissjoni.

Regoli estensivi tal-UE jistabbilixxu kif jenħtieġ li l-Istati Membri jwaqqfu s-sistemi tagħhom ta’ monitoraġġ għall-perjodu 2014-2020

40

Bil-ħsieb li jinkisbu ġbir u monitoraġġ sistematiċi tad-data prodotta fil-livell tal-PO, il-qafas regolatorju għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 introduċa bosta bidliet li jikkonċernaw l-arranġamenti f’dan ir-rigward:

• L-AM jridu jistabbilixxu sistema ta’ ġestjoni u kontroll (MCS) li tkopri sistemi adegwati għar-rappurtar u l-monitoraġġ²².
• L-AM huma responsabbli għall-istabbiliment ta’ sistema kompjuterizzata biex jirreġistraw id-data kollha relatata mal-indikaturi tal-PO²³ għal skopijiet ta’ monitoraġġ u rappurtar.
• Skont l-EAC 7, l-AM jridu jistabbilixxu “sistema ta’ indikaturi tar-riżultati meħtieġa sabiex jintgħażlu azzjonijiet, li jikkontribwixxu bl-aktar mod effettiv għar-riżultati mixtieqa, sabiex jiġi sorveljat il-progress lejn [dawk ir-]riżultati”²⁴. Il-PO kienu meħtieġa juru li wettqu l-kundizzjonalitajiet ex ante (EAC) kollha sal-31 ta’ Diċembru 2016²⁵ (ara l-paragrafu 4).
• Sal-31 ta’ Diċembru 2015²⁶, l-Istati Membri kienu meħtieġa jiżguraw li l-iskambji kollha tal-informazzjoni bejn il-benefiċjarji u AM, l-Awtoritajiet ta’ Ċertifikazzjoni (ĊA), l-AAs u l-korpi intermedjarji setgħu jitwettqu b’mod elettroniku²⁷.

41

Il-Kummissjoni stabbiliet ukoll gwida speċifika²⁸, għall-persunal tagħha u għall-awtoritajiet responsabbli tal-Istati Membri, dwar metodoloġija komuni għall-valutazzjoni tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll fl-Istati Membri, inkluża l-eżistenza ta’ sistemi adegwati għall-monitoraġġ u r-rappurtar.

L-informazzjoni dwar il-prestazzjoni mhux dejjem hija affidabbli, kompleta u f’waqtha, u dan għandu impatt fuq ir-rapporti ta’ implimentazzjoni maħruġa mill-Istati Membri

Data rrappurtata mill-benefiċjarji

42

Għall-FEŻR, f’ħafna każijiet, id-data għall-indikaturi tar-riżultati tinġabar minn korpi nazzjonali tal-istatistika (ara l-eżempji fl-Anness VI). Il-bqija tad-data tiġi mingħand il-benefiċjarji. Għall-FSE, il-biċċa l-kbira tad-data tiġi rrappurtata permezz tad-data miġbura mingħand il-benefiċjarji (ara l-Anness VII). L-awtoritajiet maniġerjali jivverifikaw li d-data miġbura mingħand il-benefiċjarji tkun korretta fiż-żmien tal-ikkompletar ta’ proġett, meta jirċievu r-rapport finali tagħhom. Matul l-implimentazzjoni ta’ proġett, jistgħu jsiru wkoll kontrolli fuq il-post, fuq il-bażi ta’ kampjuni.

43

Għadd ta’ kontrolli tal-plawżibbiltà u tal-konsistenza jitwettqu awtomatikament mis-sistemi stabbiliti fuq id-data pprovduta mill-benefiċjarji, speċjalment għall-FSE. L-AM għandhom ukoll għodod biex jimmonitorjaw jekk id-data pprovduta dwar il-parteċipanti tkunx kompleta, u b’hekk ikunu jistgħu jfakkru lill-benefiċjarji li jkunu ppreżentaw data inkompleta biex jipprovdu aktar informazzjoni.

44

L-awditu tagħna żvela problemi rigward il-kwalità tad-data miġbura. Aħna identifikajna problema ġenerali rigward il-kompletezza u l-korrettezza tad-data dwar parteċipanti f’azzjonijiet kofinanzjati mill-FSE. Din id-data hija klassifikata bħala sensittiva fil-leġiżlazzjoni nazzjonali²⁹, u għalhekk huwa f’idejn il-parteċipanti biex jiddeċiedu jekk jiddikjarawhiex jew le. Huwa wkoll diffiċli biex l-Istati Membri u l-Kummissjoni jivverifikaw il-preċiżjoni tagħha. Dgħufija addizzjonali rigward il-ġbir tad-data hija ppreżentata fil-Kaxxa 2.

45

Fl-awditu tagħha dwar l-affidabbiltà tad-data dwar il-prestazzjoni (2014-2020), il-Kummissjoni rrappurtat li kien hemm problemi oħra relatati mal-affidabbiltà tad-data, pereżempju:

• data mhux miġbura li wasslet biex ċerti kisbiet ma jiġux irreġistrati u b’hekk biex dawn ma jittiħdux inkunsiderazzjoni għad-determinazzjoni tal-progress ta’ PO, li rriżulta f’fehim skorrett tas-sitwazzjoni;
• nuqqas ta’ fehim min-naħa tal-awtoritajiet maniġerjali rigward id-definizzjoni ta’ indikaturi komuni (pereżempju, l-Indikatur Komuni tal-Outputs Nru 26, “Intrapriżi li jikkooperaw ma’ organizzazzjonijiet ta’ riċerka”) li rriżulta f’dikjarazzjoni eċċessiva tal-għadd ta’ kumpaniji rrappurtati għal dan l-indikatur;
• sar għadd doppju/ma ngħatax limitu massimu għall-valur tal-indikatur “popolazzjoni kkonċernata” fl-għadd ta’ residenti taż-żona, li rriżulta f’valuri inkonsistenti.

Disponibbiltà u affidabbiltà tal-informazzjoni dwar il-prestazzjoni

46

L-eżistenza ta’ sistemi ta’ monitoraġġ funzjonali fiż-żmien meta l-AM jibdew jimplimentaw il-programmi hija element ewlieni biex jiġi żgurat li d-data dwar il-prestazzjoni tiġi ġġenerata fil-ħin, li min-naħa tiegħu jiżgura li jkun jista’ jseħħ monitoraġġ.

47

L-approvazzjoni tardiva, f’Diċembru 2013, tal-qafas leġiżlattiv għall-perjodu 2014-2020 fil-livell tal-UE, dewmet l-iżvilupp tas-sistemi tal-IT użati għall-monitoraġġ. Għall-indikaturi tal-FSE, minħabba l-kumplessità addizzjonali fir-rigward tas-sensittività tad-data u d-definizzjoni tal-indikaturi, kien meħtieġ li jsiru aktar diskussjonijiet li baqgħu sejrin matul parti sewwa tal-2014. Dan dewwem aktar il-finalizzazzjoni tas-sistemi tal-IT. F’żewġ każijiet kien hemm fatturi oħra li kkawżaw id-dewmien: ir-riorganizzazzjoni tar-reġjuni (Franza, PO Lorraine et Vosges), u t-tfassil ta’ sistema ġdida unika tal-IT għall-fondi kollha SIE 2014-2020 fir-Repubblika Ċeka.

48

L-effetti tad-dewmien huma riflessi fil-livell ta’ implimentazzjoni tal-EAC 7 dwar l-eżistenza ta’ sistema ta’ indikaturi tar-riżultati. Sa tmiem l-2016, id-data ta’ skadenza għall-ikkompletar tal-pjanijiet ta' azzjoni, kien għad hemm 50 pjan li ma kinux ikkompletati, jiġifieri madwar 11 % tal-programmi operazzjonali kollha kienu għadhom ma ssodisfawx dan ir-rekwiżit. Madankollu, sa tmiem Frar 2018, il-pjanijiet ta' azzjoni kollha relatati mal-EAC 7 kienu ġew ikkompletati.

49

Fl-ewwel nofs tal-2017, ir-raba’ sena wara l-bidu tal-perjodu ta' programmazzjoni, aħna sibna li xi wħud mis-sistemi tal-IT kienu għadhom mhumiex qed jiffunzjonaw għalkollox; dan jippreżenta riskju għall-kompletezza u għall-preċiżjoni tad-data miġbura (ara l-eżempji fil-Kaxxa 3). Fl-awditu tagħha dwar l-affidabbiltà tad-data dwar il-prestazzjoni (2014-2020)³⁰, il-Kummissjoni ġibdet l-attenzjoni għan-nuqqas ta’ sistemi ta’ skambju elettroniku tad-data mal-benefiċjarji, li wassal biex l-AM kellha tikkowdja manwalment id-data dwar l-indikaturi fis-sistema, sors potenzjali ta’ żbalji klerikali.

Rapporti ta’ implimentazzjoni maħruġa mill-Istati Membri

50

L-AM jridu jippreżentaw Rapport Annwali ta’ Implimentazzjoni (RAI) lill-Kummissjoni għal kull PO, u dan jiġi approvat mill-Kumitat ta’ Monitoraġġ. Ir-RAI jagħti informazzjoni ewlenija dwar l-implimentazzjoni tal-PO, l-aktar billi jipprovdi informazzjoni kwantitattiva u kwalitattiva dwar l-indikaturi komuni u l-indikaturi speċifiċi għall-programm³². Ir-RAI 2016, li ġew ippreżentati f’Ġunju 2017, kienu l-ewwel rapporti mibgħuta lill-Kummissjoni dwar il-“progress li jkun sar lejn il-kisba tal-għanijiet tal-programm”³³. Il-Kummissjoni twettaq analiżi ta’ kwalità tar-RAI (pereżempju, il-konsistenza tal-għadd ta’ parteċipanti mal-popolazzjoni taż-żoni koperti).

51

Sa tmiem l-2017, 26 RAI kienu għadhom ma ġewx aċċettati mill-Kummissjoni minħabba li xi data għall-indikaturi użati fil-qafas ta’ prestazzjoni kienet nieqsa, minħabba inkonsistenzi fid-data rrappurtata mqabbla mal-informazzjoni pprovduta dwar l-implimentazzjoni tal-PO, jew minħabba n-nuqqas ta’ spjegazzjoni għal parti mid-data rrappurtata. Għal madwar 40 % tal-programmi operazzjonali taħt il-FEŻR, ma kien ġie rrappurtat l-ebda valur għall-indikaturi tagħhom tal-qafas ta’ prestazzjoni fl-2017, u ma kienet saret l-ebda analiżi dwarhom mill-Kummissjoni fiż-żmien meta sar l-awditu.

52

In-nuqqasijiet identifikati fir-RAI jagħtu lok għal mistoqsijiet dwar l-affidabbiltà tal-informazzjoni pprovduta kif ukoll dwar il-livell ta’ progress li ntlaħaq sa issa kif ippreżentat fid-dokumenti maħruġa mill-Kummissjoni bbażati fuq ir-RAI³⁴: ir-rapport annwali ta’ sinteżi lill-Parlament u lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni u, fl-2017 u fl-2019 biss, ir-rapport strateġiku ta’ progress, li jiġbor fil-qosor il-progress li jkun sar.

L-awditi dwar is-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll u dwar l-affidabbiltà tad-data miġbura bdew tard, u dan illimita l-livell ta’ aċċertament dwar is-sistemi ta’ monitoraġġ u naqqas iż-żmien disponibbli biex jiġu indirizzati d-dgħufijiet li nqabdu

53

Jeħtieġ li jsiru arranġamenti xierqa għall-verifikazzjoni u l-korrezzjoni tal-informazzjoni dwar il-prestazzjoni biex tiġi żgurata l-kwalità tagħha u b’hekk, l-użu li jsir minnha fil-kuntest tal-monitoraġġ u r-rappurtar. Prattiki tajbin jirrikjedu li jitwettqu awditi tas-sistemi li jipproduċu d-data - u tal-azzjonijiet korrettivi assoċjati - u li dawn jiġu ffinalizzati qabel ma d-data tiġi inkluża fir-RAI u fir-rapporti strateġiċi.

54

Skont il-qafas leġiżlattiv, kemm l-awtoritajiet tal-awditjar tal-Istati Membri kif ukoll il-Kummissjoni³⁵ jawditjaw il-funzjonament tas-sistemi ta’ monitoraġġ. Jenħtieġ li, b’mod partikolari, dawn l-awditi jiżguraw l-eżistenza ta’ sistemi affidabbli għall-ġbir, ir-reġistrazzjoni u l-ħżin tad-data dwar il-prestazzjoni, u jeżaminaw jekk din id-data tal-prestazzjoni tkunx affidabbli.

Valutazzjoni tal-funzjonament tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll imwettqa mill-awtoritajiet tal-awditjar

55

Matul l-istadji bikrija tal-implimentazzjoni tal-programmi operazzjonali twettqet valutazzjoni tas-sistemi stabbiliti fil-livell tal-AM, bħala parti mill-proċedura tal-ħatra³⁶. F’din il-proċedura, korp tal-awditjar indipendenti (ħafna drabi l-AA) kien meħtieġ jipproduċi rapport u opinjoni dwar jekk l-AM kinux issodisfaw il-kriterji relatati mal-ambjent ta’ kontroll intern, mal-ġestjoni tar-riskju, mal-attivitajiet ta’ ġestjoni u kontroll u mal-monitoraġġ³⁷. Il-ħatra kienet meħtieġa sseħħ qabel l-ewwel preżentazzjoni ta’ pagament interim għall-programmi operazzjonali. B’hekk, mingħajr din il-ħatra, il-PO ma jistgħux jiġu rimborżati. F’dan l-istadju, l-awditu jkopri l-eżistenza ta’ sistemi u proċeduri, iżda ma jkoprix l-implimentazzjoni tajba, li tiġi vverifikata fil-kuntest tal-awditi tas-sistemi mwettqa mill-awtoritajiet tal-awditjar fuq is-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll.

56

Minħabba l-approvazzjoni tardiva tal-programmi operazzjonali u l-finalizzazzjoni tardiva tas-sistemi tal-IT (ara l-paragrafu 47), il-proċess tal-ħatra seħħ tard. Dan ġie affettwat ukoll minn fatturi nazzjonali (ir-riorganizzazzjoni tar-reġjuni fi Franza fl-2015, l-istrutturi ta’ ġestjoni kumplessi - pereżempju, il-PON FSE Franċiż għandu 13-il awtorità maniġerjali delegata u 120 korp intermedjarju). Għall-PO eżaminati f’dan l-awditu, l-AM nħatru bejn Settembru 2016 u Frar 2018, aktar minn sentejn u erba’ snin rispettivament wara l-bidu tal-perjodu ta' programmazzjoni (ara l-Anness IV).

57

Minħabba l-implimentazzjoni tardiva tal-programmi operazzjonali u l-ammont limitat ta’ data miġbura li rriżulta, l-awditi tas-sistemi kienu għadhom qed jibdew fiż-żmien taż-żjarat tal-awditjar tagħna, jiġifieri matul l-ewwel nofs tal-2017. B’hekk, kwalunkwe problema rigward il-kwalità tad-data ma saritx evidenti qabel it-tieni nofs tal-2017. Dan kien kważi erba’ snin wara l-bidu tal-perjodu ta' programmazzjoni ta’ seba’ snin u sena u nofs qabel ma r-RAI 2018, li jiffurmaw il-bażi għall-allokazzjoni tar-riżerva ta' prestazzjoni, jintbagħtu lill-Kummissjoni.

L-awditi tal-Kummissjoni

58

Minbarra li tibbaża fuq ix-xogħol tal-awditjar tal-Istati Membri u s-sistemi li għandhom stabbiliti, il-Kummissjoni twettaq ukoll l-awditi tagħha stess. Hemm żewġ tipi: “awditi tas-sistemi ta’ prevenzjoni bikrija”, immirati lejn il-kisba ta’ aċċertament raġonevoli fi stadju bikri tal-implimentazzjoni li s-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll ikunu qed jiffunzjonaw tajjeb, u “awditi tal-prestazzjoni dwar l-affidabbiltà tad-data”. Iżda minħabba d-dewmien imsemmi qabel, u b’hekk, il-finalizzazzjoni tardiva tas-sistemi ta’ monitoraġġ kif ukoll ir-rappurtar minimu tad-data rilevanti, dawn l-awditi twettqu aktar tard milli kien ippjanat. L-awditi ma setgħux jibdew qabel ma waslu r-RAI 2016, speċjalment fil-każ tal-FEŻR. Sa tmiem l-2017, b’kollox il-Kummissjoni rnexxielha twettaq 23 awditu fi 12-il Stat Membru: 12-il awditu tal-prestazzjoni dwar l-affidabbiltà tad-data u 11-il awditu tas-sistemi ta’ prevenzjoni bikrija.

59

Għall-biċċa l-kbira ta’ dawn l-awditi, ir-rappurtar kien għadu qed isir fil-bidu tal-2018. Skont il-Kummissjoni, ir-riżultati preliminari għas-sistemi awditjati kienu pjuttost pożittivi, għalkemm ġew aċċennati xi nuqqasijiet. Madankollu, fl-istess waqt, madwar 40 % tal-PO taħt il-FEŻR ma rrappurtawx valuri għall-indikaturi tagħhom tal-qafas ta’ prestazzjoni³⁸ fir-RAI 2016 li ġew ippreżentati fl-2017. Għal dawn il-PO, sa Frar 2018, il-Kummissjoni ma kienet wettqet l-ebda awditu biex tiddetermina jekk in-nuqqas ta’ rappurtar kienx dovut għal dewmien fl-implimentazzjoni jew għal nuqqas ta’ sistema ta’ rappurtar tad-data li tiffunzjona.

60

It-twettiq tardiv tal-awditi tas-sistemi jfisser li l-istampa ġenerali tal-istatus tas-sistemi ta’ monitoraġġ mhix kompleta. Partikolarment fil-każ tan-nuqqasijiet, hemm ir-riskju li dawn jiġu identifikati tard u jista’ ma jkunx hemm biżżejjed żmien biex jiġu applikati l-aġġustamenti meħtieġa. Dan jipperikola l-implimentazzjoni tal-analiżi tal-prestazzjoni fl-2019, li se tkun ibbażata fuq id-data li tiġi rrappurtata mill-Istati Membri fir-RAI 2018, sat-30 ta’ Ġunju 2019.

Huwa possibbli li l-analiżi tal-prestazzjoni mhijiex ibbażata fuq stadji intermedji realistiċi

61

Fil-programmi operazzjonali li żorna, fuq il-bażi tar-RAI 2015 jew tal-informazzjoni ta’ monitoraġġ li kienet disponibbli fiż-żmien meta sar l-awditu, aħna osservajna li diġà kien hemm każijiet fejn il-PO kienu laħqu l-miri stabbiliti għall-2023, kif ukoll każijiet fejn kien hemm ir-riskju li dawn ma jintlaħqux. Għall-programmi operazzjonali li saritilhom żjara, ma kinux ġew ippreżentati talbiet għal emendi sabiex il-miri jiġu aġġustati għal valur aktar realistiku. Wieħed biss (ir-Repubblika Ċeka, OPEIC) kien diġà talab, u kiseb, emendi prinċipalment fir-rigward ta’ modifika fl-allokazzjonijiet tal-fondi fi ħdan l-assi prijoritarji. Min-naħa l-oħra, skont il-Kummissjoni, fi Frar 2018, mis-17 480 indikatur li ntużaw fl-430 PO eżistenti, il-valur korrispondenti fil-mira għall-2023 kien ġie mmodifikat għal valur ogħla f’1445 każ u għal valur aktar baxx f’941 każ.

62

Dan jindika li għadd ta’ stadji intermedji³⁹ tal-qafas ta’ prestazzjoni ma għadhomx realistiċi. F’każ li l-istadji intermedji jkunu jridu jiġu riveduti, dan ikun jeħtieġ li jsiru emendi għall-PO, li jistgħu jsiru biss fuq inizjattiva tal-Istati Membri⁴⁰. Minħabba d-durata tal-proċedura tal-emendar (li hija stabbilita għal tliet xhur fir-Regolament), hemm ir-riskju li l-valuri li jintlaħqu mill-indikaturi tal-qafas ta’ prestazzjoni sa tmiem l-2018 ma jiġux imqabbla ma’ stadji intermedji realistiċi.

L-informazzjoni ġġenerata fuq il-bażi tad-data miġbura għadha fil-biċċa l-kbira orjentata lejn l-outputs

63

L-informazzjoni dwar il-prestazzjoni tinġabar biex l-Istati Membri u l-Kummissjoni jkunu jistgħu jużawha għal skopijiet ta’ rappurtar, sabiex jagħtu rendikont ta’ dak li jkun inkiseb permezz tal-finanzjament.

64

L-indikaturi tar-riżultati u l-miri stabbiliti fil-ftehimiet ta' għotja ffirmati bejn il-benefiċjarji u l-awtoritajiet maniġerjali huma essenzjali biex titkejjel il-kisba tar-riżultati. Madankollu, bosta kwistjonijiet ewlenin fl-istruttura tas-sistemi ta’ monitoraġġ qed jaffettwaw il-kejl u l-monitoraġġ tal-kontribut min-naħa tal-proġetti għall-ilħuq tal-objettivi tal-programmi operazzjonali.

Struttura li sserraħ prinċipalment fuq l-indikaturi tal-output, speċjalment fis-snin bikrija tal-implimentazzjoni għall-FEŻR, u nuqqas ta’ indikaturi tar-riżultati kwantifikati ddefiniti fil-livell tal-proġett

65

L-istruttura attwali tippermetti li jsir ġbir aktar sistematiku tad-data għal għadd ta’ indikaturi ddefiniti tajjeb, minkejja li l-għadd ta’ indikaturi huwa għoli ħafna. L-eżistenza ta’ indikaturi komuni tippermetti wkoll li din id-data tiġi aggregata fil-livelli tal-PO, tal-Istati Membri u tal-UE. Madankollu, fl-istruttura tal-qafas loġiku għall-FEŻR, ħafna mill-indikaturi tar-riżultati fil-livell tal-PO mhumiex direttament relatati mal-interventi ffinanzjati. Dawn l-indikaturi ħafna drabi jkunu indikaturi nazzjonali li jieħdu inkunsiderazzjoni l-influwenza ta’ fatturi esterni, u s-sorsi tagħhom ikunu prinċipalment l-uffiċċji nazzjonali tal-istatistika (ara l-eżempji fil-Kaxxa 4 kif ukoll l-Anness VI). Dawn l-indikaturi tar-riżultati ma jiżolawx l-impatt attribwibbli għall-interventi tal-FEŻR, u għalhekk ma jistgħux jitqiesu bħala riżultati immedjati tal-programmi operazzjonali.

66

Biex jiġi mmitigat il-fatt li r-riżultati ġġenerati mill-proġetti taħt il-FEŻR ħafna drabi jimmaterjalizzaw (ferm) wara l-ikkompletar ta’ proġett, fi żmien fejn ma jsirx monitoraġġ tal-proġetti, l-AM jkunu jridu jwettqu evalwazzjonijiet fil-livell tal-assi prijoritarju⁴¹. Mill-inqas darba matul il-perjodu ta’ programmazzjoni, dawn l-evalwazzjonijiet jivvalutaw kif l-appoġġ mill-Fondi SIE jkun ikkontribbwixxa għall-objettivi għal kull prijorità. Iżda minħabba l-bidu tardiv tal-implimentazzjoni, l-għadd ta’ evalwazzjonijiet li diġà twettqu għadu limitat. B'konsegwenza ta’ dan, għalissa l-progress tal-PO qed jitkejjel prinċipalment permezz tal-indikaturi tal-output.

67

Fil-livell tal-proġetti, aħna sibna li l-indikaturi tar-riżultati ma ssemmewx sistematikament fil-ftehimiet ta' għotja (ara l-paragrafu 25). Mit-18-il proġett taħt il-FEŻR li ġew eżaminati f’dan l-awditu, 6 biss⁴² kienu jinkludu indikaturi tar-riżultati fl-applikazzjonijiet u għaldaqstant, fil-ftehim ta' għotja. Madankollu, dawn l-indikaturi tar-riżultati ma kinux l-istess bħal dawk li ntużaw fil-livell tal-PO. Dan ifisser li ma jistgħux jintużaw għal skopijiet ta’ rappurtar jew biex ikejlu l-progress li jkun sar fl-ilħuq tal-objettivi tal-PO. F’erba’ każijiet oħra⁴³, l-indikaturi tar-riżultati ma kinux kwantifikati (jiġifieri ma ngħatat l-ebda mira) u għalhekk ma setgħetx issir valutazzjoni tal-kontribut tagħhom għall-objettiv tal-PO, li llimita l-kejl ta’ kemm il-proġett kiseb l-outputs tiegħu.

68

Għall-proġetti taħt l-FSE, l-indikaturi tar-riżultati ssemmew f’7 minn 16-il proġett. Għall-proġetti l-oħra, ir-riżultati deskritti jew ma kinux relatati mal-indikaturi tal-PO, jew ma kinux kwantifikati. Għal kwalunkwe proġett partikolari huwa impossibbli biex il-valur li jkun intlaħaq jitqabbel ma’ valur fil-mira stmat. Madankollu, fil-każ tal-FSE, anki jekk ir-riżultati u l-indikaturi tar-riżultati ma jkunux kwantifikati jew iddefiniti fil-livell tal-proġetti, il-valuri għall-indikaturi komuni tar-riżultati xorta waħda jkunu qed jitkejlu, peress li l-benefiċjarji tal-proġetti jkunu jridu jirrappurtaw dik id-data fis-sistemi tal-IT tal-AM.

69

Preċedentement, fir-rapporti annwali tagħna, aħna semmejna n-nuqqas ta’ indikaturi tar-riżultati ddefiniti fil-livell tal-proġetti⁴⁴. Dan jagħmilha diffiċli li jitkejjel u li jiġi mmonitorjat il-punt sa fejn il-proġetti jikkontribwixxu għall-ilħuq tal-objettivi tal-PO.

Ir-rilaxx tar-riżerva ta' prestazzjoni huwa bbażat fuq indikaturi li fil-biċċa l-kbira huma orjentati lejn l-inputs u l-outputs

70

L-Istati Membri jistgħu juru li jkun sar progress fl-implimentazzjoni tal-programmi permezz ta’ stadji intermedji (li jridu jintlaħqu sal-2018) u valuri fil-mira (li jridu jintlaħqu sal-2023) għal tliet tipi ta’ indikaturi: indikaturi finanzjarji, indikaturi tal-output u indikaturi tar-riżultati. Dawn jistgħu jkunu kkomplementati mill-użu ta’ passi ewlenin tal-implimentazzjoni (KIS) biex jitkejjel il-progress li jkun sar fi proġetti li jkunu għaddejjin jew li jkunu skedati li jinbdew, iżda li għalihom ma jkunx probabbli li jista’ jinkiseb xi output sa Diċembru 2018. B’mod ġenerali, l-indikaturi użati fil-qafas ta’ prestazzjoni jridu jkunu rappreżentattivi tal-azzjonijiet taħt l-assi prijoritarju. Sabiex ir-riżerva ta' prestazzjoni tiġi rilaxxata, il-valuri li jintlaħqu fi tmiem l-2018 għal dawn l-indikaturi jridu jkunu bejn 75 % u 85 % tal-valur tal-istadju intermedju.

71

Kif jidher f’rapport preċedenti tal-QEA⁴⁵, il-maġġoranza l-kbira tal-indikaturi li ntużaw fil-qafas ta’ prestazzjoni taħt il-politika ta' koeżjoni kienu relatati mal-output (57 %), mal-passi ewlenin tal-implimentazzjoni (9 %) u mal-indikaturi finanzjarji (33 %), filwaqt li l-użu tal-indikaturi tar-riżultati baqa’ marġinali. B’hekk, fil-parti l-kbira, ir-rilaxx tar-riżerva se jibqa’ orjentat lejn l-inputs u l-outputs, u mhux se jkun iffukat fuq ir-riżultati (ara wkoll il-paragrafu 62).

Il-biċċa l-kbira tar-rappurtar li jsir fil-livell tal-UE jikkonċerna l-indikaturi tal-output

72

L-objettiv prinċipali tar-rapport strateġiku 2017 tal-Kummissjoni⁴⁶, li jinkludi r-rapport annwali ta’ sinteżi għall-2017 imfassal abbażi tar-RAI 2016, huwa li jirrapporta dwar il-progress li sar mill-Fondi SIE lejn l-ilħuq tal-objettivi ta’ UE2020. Madankollu, ir-rapport prinċipalment jippreżenta l-livell ta’ implimentazzjoni kif ukoll il-valuri li ntlaħqu għall-indikaturi prinċipali tal-output sa tmiem l-2016. Huwa ma jippreżenta l-ebda informazzjoni dwar il-kisba ta’ riżultati, ħlief għall-indikaturi tar-riżultati taħt l-FSE li ġejjin: l-għadd ta’ parteċipanti li sabu impjieg immedjatament wara t-taħriġ, u l-għadd ta’ parteċipanti li kisbu kwalifika immedjatament wara t-taħriġ. Għall-FEŻR, dan huwa dovut ukoll għall-fatt li ma hemm l-ebda indikatur komuni tar-riżultati; b’hekk, dawk li jintużaw fil-livell tal-Istat Membru ma jistgħux jiġu aggregati.

73

Kif irrappurtajna reċentement, hemm problema fundamentali li taffettwa b’mod partikolari lill-indikaturi tar-riżultati. Fil-fatt, l-indikaturi tar-riżultati taħt il-FEŻR u l-FSE jkejlu elementi differenti b’modi differenti⁴⁷. Barra minn hekk, il-kunċett ta’ "riżultat" huwa interpretat b'mod differenti fir-regolamenti speċifiċi għall-fondi. L-indikaturi tar-riżultati taħt il-FEŻR ma jistgħux jintużaw biex ikejlu r-riżultati immedjati tal-programmi operazzjonali. Minbarra dan, l-għadd kbir ta’ indikaturi tal-prestazzjoni differenti jippreżenta sfida reali għall-ġbir u r-rappurtar tal-informazzjoni dwar il-prestazzjoni⁴⁸.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

74

Għalkemm l-istruttura tal-programmi operazzjonali issa hija aktar orjentata lejn ir-riżultati, b’loġika ta’ intervent aktar b’saħħitha u sett estensiv ta’ indikaturi, b’mod ġenerali aħna nikkonkludu li l-għażla tal-proġetti taħt il-FEŻR u l-FSE mhijiex orjentata għalkollox lejn ir-riżultati u li l-monitoraġġ li ġie stabbilit għadu aktar orjentat lejn l-outputs.

Il-proċeduri tal-għażla ma kinux orjentati lejn ir-riżultati f’aspetti importanti

75

Għall-programmi operazzjonali li żorna, il-proċeduri tal-għażla ntużaw biex jappoġġaw l-għażla ta’ proġetti rilevanti għall-objettivi ta’ dawn il-PO. Madankollu, ma jinkludux b’mod sistematiku l-kriterji tal-għażla li jirrikjedu d-definizzjoni ta’ indikaturi tar-riżultati kwantifikati fil-livell tal-proġetti korrispondenti għal dawk fil-livell tal-PO. B’konsegwenza, l-indikaturi tar-riżultati rarament kienu inklużi fl-applikazzjonijiet; anki meta dan kien il-każ, ma kinux neċessarjament jikkorrispondu għall-indikaturi tal-PO, jew inkella ma kinux kwantifikati. Barra minn hekk, terz biss mir-rapporti ta' valutazzjoni kien jinkludi valutazzjoni speċifika tar-riżultati mistennija fir-rigward tal-objettivi tal-PO (ara l-paragrafi 18 sa 27).

76

Aħna sibna li l-AM kienu pprovdew informazzjoni komprensiva dwar il-programmi operazzjonali, dwar l-aċċess għall-finanzjament mill-UE, u dwar il-proċeduri tal-għażla permezz ta’ bosta mezzi. Ġeneralment, il-benefiċjarji kienu infurmati sew, jew setgħu jibbażaw fuq l-appoġġ ta’ organizzazzjonijiet speċjalizzati (ara l-paragrafi 28 sa 31).

77

Madankollu, waħda biss mill-20 proċedura li eżaminajna kienet tinvolvi l-għoti ta’ punteġġi u klassifikazzjoni tal-applikazzjonijiet bi tqabbil ma’ xulxin. Il-proġetti ġeneralment ġew approvati fuq il-bażi ta’ min jiġi l-ewwel, jinqeda l-ewwel. B’riżultat ta’ dan, jista’ jkun li l-finanzjament ma ġiex allokat għall-aħjar proġetti (ara l-paragrafi 32 sa 34).

Għad baqa’ riskji fir-rigward tal-kwalità tad-data ta’ monitoraġġ li għadha aktar orjentata lejn l-outputs milli lejn ir-riżultati

78

B’segwitu għall-adozzjoni tardiva tal-qafas leġiżlattiv, aħna sibna li wħud mis-sistemi ta’ monitoraġġ tal-programmi operazzjonali ma kinux qed joperaw fil-bidu tal-programm u lanqas ma kienu qed joperaw kompletament fiż-żmien meta sar l-awditu. B’konsegwenza ta’ dan, id-data ddaħħlet manwalment u fi stadju aktar tard. Il-ġbir tad-data wkoll seħħ barra mis-sistemi tal-IT, u dan irriżulta fi żbalji li, f’xi każijiet, kellhom impatt fuq id-data ppreżentata fir-RAI (ara l-paragrafi 35 sa 52).

79

L-adozzjoni tardiva tal-qafas regolatorju, fil-biċċa l-kbira tal-PO, wasslet biex l-implimentazzjoni tibda tard. Sa tmiem l-2016, kien inġabar biss ammont limitat ta’ data fis-sistemi tal-IT. B’konsegwenza ta’ dan, l-awditi meħtieġa biex jingħata aċċertament dwar is-sistemi ta’ monitoraġġ u dwar l-affidabbiltà u d-disponibbiltà tad-data, fil-biċċa l-kbira nbdew fl-2017. Ir-riżultati ta’ dawn l-awditi ma sarux disponibbli qabel tmiem l-2017, erba’ snin wara l-bidu tal-perjodu ta' programmazzjoni ta’ seba’ snin. Dan ifisser li l-aċċertament li nkiseb dwar id-data ta’ monitoraġġ sa issa huwa biss parzjali. B’hekk, il-Kummissjoni ma għandhiex stampa ġenerali tal-funzjonament tas-sistemi ta’ monitoraġġ, inklużi s-sistemi tal-IT. L-analiżi tal-prestazzjoni se sseħħ fl-2019 u fiż-żmien li għad baqa’, hemm ir-riskju li l-miżuri korrettivi li jridu jsiru ma jkunux jistgħu jiġu kkompletati fil-ħin, u li l-analiżi tal-prestazzjoni mhux se tkun ibbażata fuq informazzjoni tajba (ara l-paragrafi 53 sa 60).

80

Aħna sibna li għadd ta’ stadji intermedji tal-qafas ta’ prestazzjoni ma għadhomx realistiċi. F’każ li l-istadji intermedji jkunu jridu jiġu riveduti, ma hemm l-ebda ċertezza li l-emendi meħtieġa tal-PO jkunu jistgħu jsiru fil-ħin għall-analiżi tal-prestazzjoni (ara l-paragrafi 61 u 62).

81

Rigward l-indikaturi tar-riżultati, dawk taħt il-FEŻR u l-FSE jkejlu elementi differenti b’modi differenti. Fil-fatt, il-kunċett ta’ "riżultat" huwa interpretat b'mod differenti fir-regolamenti speċifiċi għall-fondi. Għaż-żewġ fondi, aħna identifikajna r-riskju li jista’ jkun ma jkunx fattibbli li ssir aggregazzjoni siewja tad-data dwar il-prestazzjoni (b’mod partikolari fir-rigward tar-riżultati) fil-livell tal-UE⁴⁹. Barra minn hekk, aħna rrakkomandajna⁵⁰ li jenħtieġ li l-Kummissjoni tistabbilixxi definizzjoni komuni ta’ “outputs” u ta’ “riżultati” (ara l-paragrafu 73).

82

Għall-FEŻR, ħafna mill-indikaturi tar-riżultati spiss jużaw sorsi oħra, bħal data minn uffiċċji nazzjonali tal-istatistika. Jenħtieġ li l-evalwazzjonijiet ikejlu l-kisbiet bi tqabbil mal-objettivi tal-programmi operazzjonali. Madankollu, minħabba l-bidu tardiv tal-implimentazzjoni, ftit kien hemm evalwazzjonijiet disponibbli fiż-żmien meta sar l-awditu tagħna. B’konsegwenza ta’ dan, fil-każ tal-FEŻR huwa diffiċli li jiġi mmonitorjat sa liema punt il-proġetti jikkontribwixxu għall-ilħuq tal-objettivi tal-PO (ara l-paragrafi 63 sa 69). Din il-problema tapplika wkoll għall-FSE, peress li ħafna ftehimiet ta' għotja ma jinkludux indikaturi tar-riżultati kwantifikati.

83

B’mod simili, l-indikaturi tal-output u dawk finanzjarji fil-biċċa l-kbira jiffurmaw il-bażi tal-qafas ta’ prestazzjoni. Dan ifisser li r-rilaxx tar-riżerva ta’ prestazzjoni se jkun prinċipalment ibbażat fuq dawn it-tipi ta’ indikaturi aktar milli fuq ir-riżultati miksuba u l-progress reali li sar lejn l-ilħuq tal-objettivi tal-PO. Apparti dan, l-informazzjoni ppubblikata fir-rapporti tal-Kummissjoni hija fil-biċċa l-kbira relatata mal-outputs, ħlief għall-FSE fejn jingħata l-valur aggregat għal xi wħud mill-indikaturi tar-riżultati (ara l-paragrafi 70 sa 72).

Rakkomandazzjoni 1 – Għażla orjentata lejn ir-riżultati

Sabiex jiġi żgurat approċċ konsistenti u verament orjentat lejn ir-riżultati għall-għażla tal-proġetti, jenħtieġ li l-Istati Membri:

1. ikollhom kriterji tal-għażla li jirrikjedu li l-benefiċjarji jiddefinixxu tal-inqas indikatur wieħed reali tar-riżultati ibbażat fuq definizzjoni komuni ta’ x’jikkostitwixxi “riżultat” għall-proġett tagħhom, inklużi linja bażi u mira. Jenħtieġ li dan l-indikatur tar-riżultati jikkontribwixxi għall-indikaturi tar-riżultati stabbiliti fil-livell tal-PO;
2. jinkludu valutazzjoni ta’ dawn ir-riżultati mistennija u tal-indikaturi fir-rapport ta' valutazzjoni għall-applikazzjonijiet;
3. meta jkunu qed jiddeċiedu dwar il-proċeduri tal-għażla li għandhom jintużaw, jiżguraw li jsir tqabbil bejn l-applikazzjonijiet tal-proġetti.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: mill-2019 ’il quddiem għal sejħiet futuri għal proposti.

Rakkomandazzjoni 2 - Monitoraġġ orjentat lejn ir-riżultati

1. Sabiex jippermettu li jsir monitoraġġ tal-kontributi tal-proġetti għall-objettivi tal-PO, jenħtieġ li l-Istati Membri jinkludu indikaturi tar-riżultati kwantifikati fil-ftehim ta' għotja, li jikkontribwixxu għall-indikaturi tar-riżultati stabbiliti fil-livell tal-PO.

   Data mmirata għall-implimentazzjoni: mill-2019 ’il quddiem għal sejħiet futuri għal proposti.

2. Sabiex il-qafas ta’ monitoraġġ tal-FEŻR isir aktar orjentat lejn ir-riżultati, u b’mod partikolari biex tippermetti l-aggregazzjoni tal-informazzjoni dwar il-prestazzjoni, jenħtieġ li l-Kummissjoni tiddefinixxi indikaturi komuni tar-riżultati għal dan il-fond, ibbażati fuq definizzjoni komuni ta’ “riżultati”.

   Data mmirata għall-implimentazzjoni: tħejjija tal-QFP li jmiss.

Rakkomandazzjoni 3 - Rappurtar dwar il-prestazzjoni u tħejjija tal-analiżi tal-prestazzjoni fl-2019

Sabiex ittejjeb il-mod kif tirrapporta dwar il-prestazzjoni u sabiex twettaq analiżi tal-prestazzjoni siewja b’data affidabbli u stadji intermedji realistiċi, jenħtieġ li l-Kummissjoni:

1. ikollha stampa ġenerali tad-dgħufijiet u l-inċertezzi prinċipali relatati mas-sistemi ta’ monitoraġġ tal-programmi operazzjonali bbażata fuq awditi mwettqa kemm mill-Kummissjoni kif ukoll mill-awtoritajiet tal-awditjar (l-awditi tas-sistemi/l-awditi ta’ affidabbiltà tal-prestazzjoni meħtieġa);
2. tiżgura li l-emendi tal-PO li jintalbu mill-Istati Membri f’dak li jirrigwarda reviżjonijiet iġġustifikati tal-istadji intermedji tal-qafas ta’ prestazzjoni jiġu pproċessati fil-ħin għall-analiżi tal-prestazzjoni.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: qabel il-finalizzazzjoni tal-analiżi tal-prestazzjoni.

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla II, immexxija mis-Sinjura Iliana IVANOVA, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tas-27 ta’ Ġunju 2018.

Glossarju

Assi prijoritarju: Prijorità ta’ investiment waħda jew aktar assoċjati ma’ objettiv tematiku partikolari. Il-finanzjament fi programm operazzjonali huwa organizzat skont l-assi prijoritarju.

Awtorità maniġerjali (AM): Awtorità maniġerjali hija korp pubbliku jew privat li jkun ġie maħtur minn Stat Membru biex jimmaniġġja programm operazzjonali. Il-kompiti tagħha jinkludu l-għażla ta’ proġetti għall-finanzjament, il-monitoraġġ ta’ kif il-proġetti jiġu implimentati, u r-rappurtar lill-Kummissjoni dwar l-aspetti finanzjarji u r-riżultati miksuba.

Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej (FSIE jew fondi SIE): Il-fondi SIE huma ħames fondi separati li għandhom l-għan li jnaqqsu l-iżbilanċi reġjonali fl-Unjoni kollha, b’oqfsa ta’ politika stabbiliti għall-perjodu baġitarju tal-QFP ta’ seba’ snin. Il-fondi jinkludu l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-Fond Soċjali Ewropew (FSE), il-Fond ta' Koeżjoni (FK), il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS).

Indikatur: Indiċi li jista’ jitkejjel għal objettiv, u li jipprovdi informazzjoni li tappoġġa valutazzjoni tal-livell sa fejn ikun intlaħaq objettiv.

Indikaturi finanzjarji: Valuri li jintużaw għall-monitoraġġ tal-progress f’termini tal-impenji u l-pagamenti (annwali) tal-fondi disponibbli għal kull proġett, miżura jew programm fir-rigward tal-ispiża eliġibbli tiegħu.

Indikaturi tal-outputs: Valuri li jintużaw biex ikejlu l-outputs tal-operazzjonijiet appoġġati jew l-outputs fil-livell tal-programmi operazzjonali.

Indikaturi tar-riżultati: Valuri li jintużaw biex jitkejlu r-riżultati ġġenerati minn proġetti appoġġati, jew ir-riżultati miksuba fil-livell tal-programmi operazzjonali.

Kodiċi ta' Kondotta Ewropea dwar is-Sħubija: Sett ta’ prinċipji stipulati fir-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) Nru 240/2014 biex jappoġġaw lill-Istati Membri fl-organizzazzjoni tas-sħubiji għat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ ftehimiet ta’ sħubija u ta’ programmi operazzjonali.

Kriterji tal-għażla/tal-għoti: Kriterji ddefiniti minn qabel li jintużaw fi proċeduri tal-għażla biex tiġi vvalutata l-kapaċità tal-applikanti li jikkompletaw l-azzjoni proposta jew il-programm ta' ħidma propost.

Kumitat ta’ monitoraġġ: Kumitat li jimmonitorja l-implimentazzjoni ta’ PO. Huwa magħmul minn “rappreżentanti tal-awtoritajiet tal-Istat Membru rilevanti” (eż. rappreżentanti tal-awtoritajiet maniġerjali, ta’ ċertifikazzjoni u tal-awditjar, korpi ta’ implimentazzjoni, organizzazzjonijiet tal-impjegaturi jew tal-impjegati, u s-soċjetà ċivili). Il-Kummissjoni għandha wkoll rwol ta’ osservatur.

Kundizzjonalitajiet ex ante: Kundizzjonijiet li l-Istati Membri jridu jissodisfaw qabel ma jkunu jistgħu jirċievu finanzjament taħt il-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej. Meta kienu qed iħejju l-programmi operazzjonali fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, l-Istati Membri kienu meħtieġa jeżaminaw jekk dawn il-kundizzjonijiet kinux ġew issodisfati. Jekk dan ma kienx il-każ, kellhom jitfasslu pjanijiet ta' azzjoni biex jiġi żgurat li dan iseħħ sal-31 ta’ Diċembru 2016.

Loġika ta' intervent: Ir-rabta bejn il-ħtiġijiet ivvalutati, l-objettivi, l-inputs (ippjanati u allokati), l-outputs (immirati u miksuba) u r-riżultati (intenzjonati u reali).

Monitoraġġ: L-eżaminar regolari tal-infiq, l-outputs u r-riżultati, li jipprovdi informazzjoni aġġornata dwar jekk il-proġetti / il-programmi jkunux qed jipprogressaw kif intenzjonat.

Objettiv speċifiku: Ir-riżultat previst li għalih l-azzjoni meħuda mill-UE timmira li tikkontribwixxi.

Outputs: Dak li jiġi prodott jew jitwettaq bir-riżorsi allokati għal intervent (eż. korsijiet ta’ taħriġ mogħtija lil żgħażagħ qiegħda, għadd ta’ impjanti tad-drenaġġ, jew parti ta’ triq li tinbena).

Prijoritajiet ta' investiment: Għal kull assi prijoritarju, fil-programmi operazzjonali tagħhom l-Istati Membri jridu jistipulaw il-prijoritajiet ta’ investiment u l-objettivi speċifiċi korrispondenti. Dawn huma elenkati fir-Regolamenti speċifiċi li jirregolaw il-FEŻR, l-FSE u l-FK.

Programm Operazzjonali (PO): Dikjarazzjoni tal-prijoritajiet u l-objettivi speċifiċi ta’ Stat Membru li tiddeskrivi kif il-finanzjament (kofinanzjament mill-UE u nazzjonali kemm pubbliku kif ukoll privat) ikun se jintuża matul perjodu partikolari (attwalment ta’ seba’ snin) għall-finanzjament ta' proġetti. Il-proġetti fi ħdan PO jridu jikkontribwixxu għal ċertu għadd ta’ objettivi li jkunu speċifikati fil-livell tal-assi prijoritarji tal-PO. Il-finanzjament tal-PO jista’ jiġi mill-FEŻR, mill-FK u/jew mill-FSE. Il-PO jitfassal mill-Istat Membru u jrid jiġi approvat mill-Kummissjoni qabel ma jkun jista’ jsir kwalunkwe pagament mill-baġit tal-UE. Il-programmi operazzjonali jistgħu jiġu modifikati biss matul il-perjodu ta’ programmazzjoni jekk iż-żewġ partijiet jaqblu dwar dan.

Qafas ta’ prestazzjoni: Sett ta' stadji intermedji u ta' miri li jiġu ddefiniti għal kull assi prijoritarju fi Programm Operazzjonali, u li jiffurmaw pilastru importanti tal-approċċ ta' orjentazzjoni lejn il-prestazzjoni.

Riżerva ta’ prestazzjoni: Riżorsi li jikkostitwixxu 6 % tar-riżorsi allokati għall-FEŻR, għall-FSE u għall-FK jew għall-FAEŻR u għall-FEMS, li jridu jsiru disponibbli wara l-analiżi tal-prestazzjoni tal-2019 jekk ċerti rekwiżiti jiġu ssodisfati jew jinqabżu.

Riżultati: Bidliet immedjati li jirriżultaw għall-benefiċjarji fi tmiem il-parteċipazzjoni tagħhom f’intervent (eż. aċċessibbiltà aħjar għal żona minħabba l-kostruzzjoni ta’ triq, trainees li jkunu sabu impjieg).

Strateġija Ewropa 2020: L-istrateġija tal-UE għat-tkabbir għall-perjodu 2010–2020, immirata biex tgħin lill-UE tirkupra mill-kriżi. L-istrateġija tinqasam f’ħames miri ewlenin li jkopru l-impjieg; ir-riċerka u l-iżvilupp; il-klima u l-enerġija; l-edukazzjoni; u l-inklużjoni soċjali u t-tnaqqis tal-faqar.

Lista ta' abbrevjazzjonijiet

AA: Awtorità tal-Awditjar

AĊ: Awtorità ta' ċertifikazzjoni

AM: Awtorità Maniġerjali

AMD: Awtorità Maniġerjali Delegata

AP: Assi prijoritarju

FEŻR: Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali

FK: Fond ta’ Koeżjoni

Fondi SIE jew FSIE: Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej

FSE: Fond Soċjali Ewropew

KE: Kummissjoni Ewropea

KI: Korp intermedjarju

OS: Objettiv speċifiku

OT: Objettiv tematiku

PI: Prijorità ta' investiment

PO: Programm Operazzjonali

QSK: Qafas Strateġiku Komuni

RAI: Rapport Annwali ta' Implimentazzjoni

RDK: Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni

SM: Stat Membru

SMEs: Intrapriżi żgħar u medji

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jippreżentaw ir-riżultati tal-awditi li twettaq ta’ politiki u programmi tal-UE, jew ta’ suġġetti relatati mal-ġestjoni minn oqsma speċifiċi tal-baġit tal-UE. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex timmassimizza l-impatt tagħhom billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni twettaq mill-Awla II tal-Awditjar li tispeċjalizza fl-oqsma ta’ nfiq Investiment għall-koeżjoni, it-tkabbir u l-inklużjoni, u li hija mmexxija minn Iliana Ivanova, Membru tal-QEA. L-awditu tmexxa minn Ladislav Balko, Membru tal-QEA, li ngħata appoġġ minn Branislav Urbanič, Kap tal-Kabinett u Zuzana Frankova, Attaché tal-Kabinett; Myriam Cazzaniga, Maniġer Prinċipali; Pekka Ulander, Kap tal-Kompitu; Michaela Binder, Espert Nazzjonali Sekondat.

Kuntatt

IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet: eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2018

PDF	ISBN 978-92-847-0510-8	ISSN 1977-5741	doi:10.2865/72108	QJ-AB-18-018-MT-N
HTML	ISBN 978-92-847-0560-3	ISSN 1977-5741	doi:10.2865/06080	QJ-AB-18-018-MT-Q

© L-Unjoni Ewropea, 2018

Għal kull użu jew riproduzzjoni ta’ ritratti jew materjal ieħor li ma jaqax taħt id-drittijiet tal-awtur tal-Unjoni Ewropea, irid jintalab il-permess direttament mingħand id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur.

KIF TIKKUNTATTJA LILL-UE

Personalment
Madwar l-Unjoni Ewropea kollha hemm mijiet ta’ ċentri ta’ informazzjoni tal-Europe Direct. Tista’ ssib l-indirizz tal-eqreb ċentru għalik f’dan is-sit: https://europa.eu/european-union/contact_mt

Bit-telefown jew bil-posta elettronika
Europe Direct huwa servizz li jwieġeb il-mistoqsijiet tiegħek dwar l-Unjoni Ewropea. Tista’ tikkuntattja dan is-servizz:

• bit-telefown bla ħlas: 00 800 6 7 8 9 10 11 (ċerti operaturi jafu jimponu ħlas għal dawn it-telefonati),
• fuq dan in-numru standard: +32 22999696, jew
• bil-posta elettronika permezz: https://europa.eu/european-union/contact/write-to-us_mt

KIF ISSIB TAGĦRIF DWAR L-UE

Onlajn
L-informazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE hija disponibbli fuq is-sit web Europa fuq: https://europa.eu/european-union/index_mt

Pubblikazzjonijiet tal-UE
Tista’ tniżżel mill-internet jew tordna l-pubblikazzjonijiet tal-UE, li xi wħud minnhom huma bla ħlas u xi oħrajn bil-ħlas, mill-EU Bookshop fl-indirizz li ġej: https://op.europa.eu/mt/publications. Kopji multipli ta’ pubblikazzjonijiet bla ħlas tista’ tiksibhom billi tikkuntattja lil Europe Direct jew liċ-ċentru tal-informazzjoni lokali tiegħek (ara https://europa.eu/european-union/contact_mt).

Il-liġi tal-UE u dokumenti relatati
Għal aċċess għall-informazzjoni legali tal-UE, inkluż il-liġijiet kollha tal-UE mill-1951 ’l hawn, fil-verżjonijiet lingwistiċi uffiċjali kollha, żur is-sit EUR-Lex hawnhekk: http://eur-lex.europa.eu

Dejta Miftuħa mill-UE
Il-portal tad-Dejta Miftuħa mill-UE (http://data.europa.eu/euodp/mt/home?) jipprovdi aċċess għal settijiet tad-dejta mill-UE. Id-dejta tista’ titniżżel mill-internet u tintuża mill-ġdid bla ħlas, kemm għal skopijiet kummerċjali kif ukoll mhux kummerċjali.