Ambjent tal-baħar: il-protezzjoni tal-UE hija wiesgħa iżda mhux approfondita

Sommarju eżekuttiv

L-ibħra tal-Unjoni Ewropea (UE) huma vasti, u fihom abbundanza ta’ ħabitats u speċijiet. L-UE għandha politika għall-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar u l-użu sostenibbli tar-riżorsi tal-baħar. Ix-xjenzati u dawk li jfasslu l-politika rrikonoxxew li s-sajd, permezz tal-estrazzjoni tar-riżorsi u l-ħsara li ssir lill-qiegħ il-baħar, huwa pressjoni ewlenija fuq l-ambjent tal-baħar.

Il-politika komuni tas-sajd tal-UE tkopri s-sajd fl-ibħra tal-UE, u għandha l-għan li tiżgura li l-attivitajiet tas-sajd ikunu ambjentalment sostenibbli. Il-Kummissjoni għandha rwol akbar fil-konservazzjoni tar-riżorsi bijoloġiċi tal-baħar milli għandha għall-politiki ambjentali, fejn hija u l-Istati Membri jikkondividu r-responsabbiltà. Il-politiki ambjentali marittimi l-aktar rilevanti huma stipulati fid-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marittima, u fid-Direttivi dwar l-Għasafar u l-Ħabitats. Il-finanzjament mill-UE huwa mifrux fuq strumenti ta’ finanzjament differenti.

Is-sena 2020 kienet waħda importanti għall-UE f’termini ta’ lħuq tal-objettivi għall-ambjent tal-baħar, u fl-2021 se ssir laqgħa tal-konferenza rigward il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Bijodiversità. Ir-rapport tagħna jista’ jgħin biex jipprovdi informazzjoni għad-diskussjonijiet ta’ politika fil-ġejjieni.

Dan l-awditu eżamina jekk il-qafas tal-UE li jindirizza l-pressjonijiet prinċipali fuq il-bijodiversità u l-ħabitats tal-baħar kienx ġie imfassal u applikat tajjeb fil-prattika f’partijiet magħżula tal-Atlantiku u tal-Mediterran, u jekk kinux inkisbu riżultati mill-użu tal-fondi tal-UE.

Aħna sibna li, b’mod ġenerali, filwaqt li kien hemm qafas fis-seħħ għall-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar, l-azzjonijiet li ttieħdu mill-UE ma kinux ippermettew li l-ibħra jiġu restawrati għal status ambjentali tajjeb, u lanqas li s-sajd imur lura għal livelli sostenibbli fl-ibħra kollha: din il-valutazzjoni hija appoġġata minn rapport mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, ippubblikat hekk kif ikkonkludejna x-xogħol tal-awditjar tagħna, li identifika li l-bijodiversità tal-baħar fl-ibħra Ewropej għadha taħt theddida. Proporzjon għoli ta’ valutazzjonijiet tal-ispeċijiet u l-ħabitats tal-baħar qed ikomplu juru “status ta’ konservazzjoni mhux favorevoli” jew status li “mhuwiex magħruf”. Filwaqt li sibna li l-azzjoni li ttieħdet mill-UE fir-rigward tal-Atlantiku kienet irriżultat fi progress li jista’ jitkejjel, fil-Mediterran baqa’ jsir ammont sinifikanti ta’ sajd eċċessiv; u sehem żgħir mill-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd intuża biex tiġi appoġġata l-konservazzjoni tal-baħar.

B’mod partikolari, aħna sibna li:

1. Ir-regoli tal-UE dwar il-protezzjoni ma wasslux għall-irkupru ta’ ammont sinifikanti ta’ ekosistemi u ħabitats. In-network ta’ żoni tal-baħar protetti ma kienx rappreżentattiv tad-diversi ibħra tal-UE u xi drabi ftit li xejn ipprovda protezzjoni. Fil-prattika, id-dispożizzjonijiet għall-koordinazzjoni tal-politika tas-sajd mal-politika ambjentali ma kinux ħadmu kif kien intenzjonat, u l-ispeċijiet u l-ħabitats li huma protetti permezz tad-Direttivi dwar l-Għasafar u l-Ħabitats kienu bbażati fuq valutazzjonijiet tat-theddid li ma kinux aġġornati.
2. Fl-Atlantiku, fejn il-ġestjoni tas-sajd hija fil-biċċa l-kbira marbuta ma’ limiti fuq il-qabdiet permissibbli, kien hemm titjib li jista’ jitkejjel. Is-sajd għall-maġġoranza tal-istokkijiet tal-ħut kien sostenibbli. Madankollu, għal ħafna stokkijiet kien għadu qed isir sajd eċċessiv.
3. Fil-Mediterran, fejn il-ġestjoni tas-sajd hija fil-biċċa l-kbira marbuta ma’ limiti fuq l-isforz tas-sajd (u mhux fuq il-qabdiet), ir-rati tas-sajd kienu laħqu livelli li kienu darbtejn ogħla minn dawk sostenibbli.
4. L-Istati Membri li żorna użaw 6 % tal-finanzjament tagħhom permezz tal-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd fuq miżuri li huma direttament relatati mal-miżuri ta’ konservazzjoni, u 8 % oħra fuq miżuri li huma indirettament relatati mal-miżuri ta’ konservazzjoni; u aħna rajna eżempji tajba ta’ proġetti ffinanzjati mill-programmi LIFE u Interreg.

Ibbażat fuq dawn is-sejbiet, aħna nagħmlu rakkomandazzjonijiet li għandhom l-għan li:

1. jidentifikaw il-bidliet regolatorji u amministrattivi meħtieġa biex jiġu protetti l-ispeċijiet u l-ħabitats sensittivi,
2. itejbu l-miżuri ta’ protezzjoni fil-Mediterran, u
3. iżidu l-potenzjal tal-finanzjament mill-UE.

Introduzzjoni

L-ibħra u l-oċeani tal-UE

L-Unjoni Ewropea (UE) hija impenjata li tippromwovi l-użu sostenibbli tal-oċeani u li tipproteġi l-ekosistemi tal-baħar. Kemm l-UE bħala korp kif ukoll l-Istati Membri individwali tagħha huma partijiet għal bosta ftehimiet internazzjonali rilevanti għall-protezzjoni tal-ħabitats u l-ispeċijiet tal-baħar. Dawn jinkludu konvenzjonijiet dwar il-Liġi tal-baħar, id-Diversità Bijoloġika, l-Ispeċi Migratorji tal-Annimali Selvaġġi (Konvenzjoni ta’ Bonn), u l-Konservazzjoni tal-Ħajja Ferjali Ewropea u tal-Abitati Naturali (Konvenzjoni ta’ Bern). Il-konvenzjonijiet dwar l-ibħra reġjonali u l-organizzazzjonijiet reġjonali tal-ġestjoni tas-sajd (RFMOs) ukoll għandhom rwol ewlieni.

Fl-2015, in-NU adottat Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli, li jistabbilixxu miri relatati mal-“ħajja taħt l-ilma” (ara l-Kaxxa 1). L-UE hija impenjata li tilħaq dawn l-għanijiet fl-ibħra tagħha.

L-ibħra tal-UE huma vasti (it-terminu “ibħra” jintuża f’dan ir-rapport biex ikopri kemm l-Oċean Atlantiku kif ukoll ibħra oħra). Huma fihom abbundanza ta’ ħabitats u speċijiet u huma ekonomikament, soċjalment u ambjentalment importanti għall-UE, hekk kif jintwera fil-Figura 1.

Sorsi: il-QEA, ibbażat fuq is-sit web tad-DĠ ENV u “State of Europe's Seas”, l-EEA, 2015.

It-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) jirrikjedi li l-UE tintegra l-protezzjoni ambjentali u l-iżvilupp sostenibbli fil-politiki tagħha¹.

Skont it-TFUE, l-UE għandha kompetenza esklużiva fuq il-konservazzjoni tar-riżorsi bijoloġiċi tal-baħar permezz tal-politika komuni tas-sajd tagħha² (PKS). Il-Kummissjoni u l-Istati Membri³jikkondividu r-responsabbiltà għall-politiki ambjentali, li fosthom dawk l-aktar rilevanti għall-ibħra huma stipulati f’direttivi: id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marittima⁴ (MSFD) u d-Direttivi dwar l-Għasafar u l-Ħabitats⁵ (BHDs).

Fl-2015, l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA) irrappurtat dwar il-fatt li l-istat ta’ ħafna speċijiet u ħabitats tal-baħar mhuwiex sodisfaċenti, u kkonkludiet li ma setgħetx tqis li l-ibħra tal-Ewropa huma “b’saħħithom” jew “nodfa”⁶. Fl-2020, l-EEA rrappurtat li t-telfien tal-bijodiversità tal-baħar fl-ibħra tal-Ewropa ma kienx twaqqaf, u li proporzjon għoli ta’ valutazzjonijiet tal-ispeċijiet u tal-ħabitats tal-baħar juru status ta’ konservazzjoni mhux favorevoli jew status li ma kienx magħruf⁷. Il-Figura 2 turi l-klassifikazzjoni tal-EEA tal-kundizzjoni tal-bijodiversità fl-ibħra tal-Ewropa.

Sors: © L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, ir-Rapport tal-EEA, Marine messages II, 2020, il-Figura 3.1, p. 27.

Is-sajd, permezz tal-estrazzjoni tar-riżorsi u l-ħsara li ssir lill-qiegħ il-baħar, huwa waħda mill-pressjonijiet ewlenin fuq l-ambjent tal-baħar. L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent irrappurtat fl-2020⁸ li l-attivitajiet tas-sajd kienu responsabbli għal xi wħud mill-pressjonijiet prinċipali fuq l-ekosistemi fl-ibħra Ewropej, u l-Pjattaforma Intergovernattiva tal-Politika tax-Xjenza dwar il-Bijodiversità u s-Servizzi Ekosistemiċi rrappurtat fl-2019⁹ li s-sajd kellu l-akbar impatt fuq l-ekosistemi tal-baħar. L-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-Nazzjonijiet Uniti (FAO) tosserva li l-bastimenti tat-tkarkir għandhom effetti drammatiċi fuq l-ekosistema, li jinkludu ħsara fiżika f’qiegħ il-baħar, is-sajd eċċessiv ta’ riżorsi demersali, l-ammont kbir ta’ qabdiet aċċessorji u l-qbid skartat¹⁰. Il-Figura 3 turi r-relazzjoni bejn is-sajd u l-konservazzjoni, u l-Anness I jiddeskrivi fil-qosor xi tekniki tas-sajd.

Sors: il-QEA.

Is-sajd jista’ jinvolvi l-qbid aċċessorju ta’ speċijiet vulnerabbli (bħal klieb il-baħar), jew ta’ mammiferi tal-baħar, tjur tal-baħar, u fkieren. It-tibdil fil-klima, it-tniġġis, l-iżvilupp kostali, id-disturb ta’ qiegħ il-baħar u t-tixrid ta’ speċijiet mhux indiġeni wkoll għandhom impatt fuq il-bijodiversità tal-baħar. Fl-2015, l-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura (IUCN) irrappurtat li 7.5 % tal-ispeċijiet ta’ ħut tal-baħar Ewropej ġew mhedda bl-estinzjoni, u li ma kienx hemm biżżejjed informazzjoni xjentifika disponibbli biex jiġi evalwat ir-riskju ta’ estinzjoni għal 20.6 % oħra ta’ speċijiet ta’ ħut¹¹.

Azzjoni tal-UE

L-UE għandha qafas fis-seħħ għall-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar. Dan jinkludi diversi direttivi ambjentali u regolamenti dwar is-sajd. Il-Figura 4 tagħti ħarsa ġenerali lejn il-politiki tal-UE l-aktar rilevanti għal dan l-awditu.

Sors: il-QEA.

Politika komuni tas-sajd

Il-politika komuni tas-sajd (PKS)¹² tistabbilixxi r-regoli għas-sajd tal-UE. Hija għandha wkoll l-għan li tiżgura li l-attivitajiet tas-sajd ikunu ambjentalment sostenibbli, u li timminimizza kemm jista’ jkun l-impatti negattivi tagħhom fuq l-ekosistema tal-baħar¹³. Il-PKS għandha l-għan li tiżgura li, sal-2020, ir-rata tas-sajd ma taqbiżx ir-“rendiment massimu sostenibbli”¹⁴ (ara l-Kaxxa 2).

Kaxxa 2

Rendiment Massimu Sostenibbli (MSY)

Jenħtieġ li l-applikazzjoni tal-MSY tikseb livelli għolja ta’ qabdiet filwaqt li jinżammu l-istokkijiet tal-ħut produttivi fi ħdan ekosistemi tal-baħar b’saħħithom: jekk il-ħut li jinqabad jaqbeż dan il-livell, l-istokkijiet tal-ħut jonqsu. L-applikazzjoni tal-MSY tinvolvi li l-istokkijiet tal-ħut jinżammu f’livelli li jkunu ogħla mill-“approċċ prekawzjonarju” meħtieġ mill-Konferenza tan-NU dwar l-Ambjent u l-Iżvilupp u mill-Ftehim tan-NU dwar il-Ħażniet ta’ Ħut. L-approċċ prekawzjonarju għandu l-għan li jżomm l-istokkijiet tal-ħut ’il fuq mil-limiti bijoloġiċi sikuri u huwa kundizzjoni neċessarja, iżda mhux suffiċjenti, għall-MSY. Kemm l-approċċ prekawzjonarju kif ukoll l-MSY huma integrati fi ħdan l-approċċ ekosistemiku għall-ġestjoni tas-sajd, u jinvolvu t-teħid ta’ livelli dejjem jonqsu ta’ qabdiet tal-ħut:

Sors: il-QEA, ibbażat fuq Parir mogħti mill-ICES, Ġunju 2012 (ICES, 2012. Report of the ICES Advisory Committee 2012. ICES Advice, 2012. Book 1.).

Il-PKS kellha l-objettiv li tikseb l-MSY “fejn possibbli, [...] sal-2015 u, fuq bażi progressiva u inkrementali sa mhux aktar tard mill-2020 għall-istokkijiet kollha.” Fl-2019, l-EEA qieset li kien improbabbli li l-UE tilħaq l-objettiv tagħha tal-politika tal-PKS għall-2020 fil-Mediterran¹⁵.

Suġġett għar-regoli tal-PKS, il-bastimenti tas-sajd tal-UE jistgħu jistadu fl-ibħra kollha tal-UE. Fl-ilmijiet kostali, l-Istati Membri jimmaniġġjaw l-aċċess skont eċċezzjoni temporanja li mill-1983 ’il hawn ġiet suċċessivament imġedda¹⁶.

Il-ġestjoni tas-sajd tal-UE hija organizzata b’mod differenti fl-Atlantiku u l-Mediterran: fl-Atlantiku, fil-biċċa l-kbira, tiġi applikata sistema ta’ kwoti; filwaqt li l-Mediterran huwa fil-biċċa l-kbira regolat minn reġim tal-isforz tas-sajd. Għall-Atlantiku, kull sena, l-UE tistabbilixxi limiti ta’ qbid, deżinjati bħala “Qabdiet Totali Permissibbli” (TACs), u tallokahom ¹⁷ fost l-Istati Membri u skont iż-żona tas-sajd. Fil-Mediterran, japplikaw ukoll żewġ Regolamenti tal-UE: ir-Regolament dwar il-Mediterran (“MedReg”)¹⁸ u r-Regolament għas-sajd fiż-żona tal-Ftehim li jistabbilixxi l-Kummissjoni Ġenerali tas-Sajd għall-Mediterran (“Regolament dwar il-GFCM”)¹⁹, li fihom kemm miżuri ta’ ġestjoni kif ukoll miżuri tekniċi. Il-Kaxxa 3 tagħti eżempju ta’ TACs u ta’ sforz tas-sajd.

Sal-2019, meta daħal fis-seħħ il-pjan ta’ ġestjoni pluriennali (MAP) tal-UE għall-Punent tal-Mediterran u ġie adottat il-MAP tal-GFCM għall-istokkijiet tal-ħut tal-qiegħ fl-Adrijatiku, il-pjanijiet ta’ ġestjoni nazzjonali kienu jistabbilixxu limitazzjonijiet tal-isforz skont l-Istat Membru u ma kien hemm l-ebda qafas għall-monitoraġġ tat-tnaqqis tal-isforz fil-livell tal-UE.

L-UE, l-Istati Membri Mediterranji tagħha, u nazzjonijiet Mediterranji oħra huma partijiet għall-GFCM. L-objettivi tal-GCFM jinkludu l-iżgurar tal-konservazzjoni u tal-użu sostenibbli tar-riżorsi ħajjin tal-baħar fil-Baħar Mediterran²⁰. Fl-2017, il-partijiet għall-GFCM, inkluża l-UE, iffirmaw id-Dikjarazzjoni Ministerjali ta’ Malta MedFish4Ever²¹.

Politiki ambjentali

Żoni tal-baħar protetti tal-UE (Natura 2000)

Id-Direttiva dwar l-Għasafar (1979) u d-Direttiva dwar il-Ħabitats (1992) għandhom l-għan li jipproteġu l-ispeċijiet u l-ħabitats mhedda fl-UE kollha, u flimkien joħolqu n-network ta’ żoni protetti “Natura 2000”. L-Istati Membri jiddeżinjaw u jimmaniġġjaw is-siti ta’ Natura 2000. Iż-żoni protetti fil-baħar jissejħu żoni tal-baħar protetti (MPAs). Fi tmiem l-2019, kien hemm aktar minn 3 000 MPA ta’ dan it-tip.

Id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (MSFD)

Fl-2007, il-Kummissjoni adottat politika marittima integrata²², li għandha l-għan li ssaħħaħ il-koordinazzjoni bejn oqsma ta’ politika differenti. L-MSFD tal-2008 hija l-pilastru ambjentali ta’ din il-politika.

L-MSFD tistabbilixxi reġjuni u sottoreġjuni tal-baħar (ara l-Figura 5) u tirrikjedi li l-Istati Membri jiksbu “status ambjentali tajjeb” fl-ibħra tagħhom sal-2020²³. L-Istati Membri jridu jimplimentaw strateġiji għall-ibħra tagħhom, f’kooperazzjoni ma’ Stati Membri oħra li jikkondividu reġjun jew sottoreġjun tal-baħar.

Sors: il-QEA, ibbażat fuq id-dokument tekniku Delineation of the MSFD Article 4 marine regions and subregions.

L-Istati Membri kellhom jivvalutaw l-ilmijiet tal-baħar tagħhom abbażi ta’ 11-il deskrittur kwalitattiv (ara l-Kaxxa 4) u kellhom iressqu programmi ta’ monitoraġġ u miżuri biex jinkiseb status ambjentali tajjeb sal-2020.

Fl-2018, il-Kummissjoni kkonkludiet²⁴ li kien meħtieġ titjib fil-programmi kollha ta’ miżuri, u li x’aktarx ma kienx se jinkiseb status ambjentali tajjeb sal-2020 fir-reġjuni kollha tal-baħar u għad-deskritturi kollha²⁵. Fl-2020, il-Kummissjoni rrikonoxxiet²⁶ li l-progress fl-ilħuq ta’ status ambjentali tajjeb ma kienx mgħaġġel biżżejjed, u identifikat oqsma kritiċi fejn jista’ jsir titjib.

Strateġiji għall-Bijodiversità

Fl-2011, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni dwar l-istrateġija għall-bijodiversità sal-2020²⁷, li stabbiliet il-mira li jitwaqqaf it-telfien tal-bijodiversità u d-degradazzjoni tal-ekosistema tal-art u tal-baħar tal-UE sal-2020. Fl-2015, ir-rieżami ta’ nofs il-mandat tal-istrateġija rrikonoxxa li l-ispeċijiet u l-ekosistemi tal-baħar kienu għadhom qed jonqsu fl-ibħra tal-UE u li n-network tal-baħar ta’ Natura 2000 baqa’ ma ġiex ikkompletat²⁸. F’Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet Strateġija dwar il-Bijodiversità ġdida. Din għandha l-għan li tipproteġi mill-inqas 30 % taż-żona tal-baħar tagħha sal-2030, u li tipproteġi b’mod strett mill-inqas 10 %.

Responsabbiltajiet tal-Kummissjoni u tal-Istati Membri

Billi l-konservazzjoni tar-riżorsi bijoloġiċi tal-baħar hija kompetenza esklużiva tal-UE, il-Kummissjoni għandha rwol akbar f’dan il-qasam milli għandha għall-ambjent tal-baħar, fejn ir-responsabbiltajiet jiġu kondiviżi mal-Istati Membri. Il-Kummissjoni tipproponi Regolamenti għall-ġestjoni tas-sajd (b’mod notevoli rigward il-qabdiet permissibbli, il-metodi u l-kontrolli tas-sajd, u l-finanzjament). Il-Kummissjoni tissorvelja l-implimentazzjoni, min-naħa tal-Istati Membri, għaż-żewġ oqsma ta’ politika: għas-sajd, permezz tad-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (DĠ MARE) u, għall-ambjent tal-baħar, permezz tad-Direttorat Ġenerali għall-Ambjent (DĠ ENV). Il-Kumitat Xjentifiku, Tekniku u Ekonomiku għas-Sajd (STECF) huwa grupp ta’ esperti li jipprovdi pariri lill-Kummissjoni dwar il-ġestjoni tas-sajd; u l-Kunsill Internazzjonali għall-Esplorazzjoni tal-Baħar (ICES) huwa korp intergovernattiv tar-riċerka dwar il-baħar fl-Atlantiku tat-Tramuntana, li jipprovdi pariri xjentifiċi lill-Kummissjoni.

It-Tabella 1 turi kif ir-responsabbiltajiet għall-politiki ambjentali u tas-sajd jinqasmu bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri f’żoni tal-baħar differenti. L-Istati Membri huma responsabbli għal miżuri għall-implimentazzjoni tad-direttivi ambjentali, u għall-applikazzjoni tar-regoli stipulati fil-PKS. Dawn jinkludu d-dritt li jittieħdu miżuri protettivi fl-ilmijiet tal-baħar tagħha (pereżempju, bl-użu tal-Artikoli 11 u 20 tal-PKS).

Sors: il-QEA.

Finanzjament mill-UE

Il-finanzjament mill-UE jista’ jappoġġa l-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar permezz ta’ bosta strumenti (bħall-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS), il-programmi LIFE u Interreg), iżda l-ebda wieħed ma huwa speċifiku għall-protezzjoni tal-baħar. Skont l-Artikolu 6 tar-Regolament 508/2014, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-FEMS jinkludi appoġġ għall-PKS għall-konservazzjoni tar-riżorsi bijoloġiċi tal-baħar. Il-Kummissjoni ma tirrappurtax b’mod espliċitu dwar it-total tal-finanzjament mill-UE ddedikat għall-ambjent tal-baħar.

Ambitu u approċċ tal-awditjar

Aħna analizzajna l-qafas ta’ politika u ta’ nfiq tal-UE, u kif dan indirizza l-pressjonijiet prinċipali fuq il-bijodiversità u l-ħabitats tal-baħar, filwaqt li ffukajna fuq il-pressjoni li tirriżulta mis-sajd kummerċjali. Aħna eżaminajna jekk:

• il-qafas tal-UE kienx imfassal u applikat tajjeb mill-Kummissjoni u mill-Istati Membri,
• kienx sar progress fl-Atlantiku u fil-Mediterran, u
• il-Kummissjoni u l-Istati Membri kisbux riżultati mill-użu li għamlu mill-fondi tal-UE.

L-awditu li wettaqna kopra l-perjodu mill-adozzjoni tal-MSFD fl-2008 sal-1 ta’ Marzu 2020. Aħna ffukajna fuq il-Golf tal-Biskalja u l-Kosta Iberika, kif ukoll fuq il-Makaroneżja u l-Punent tal-Baħar Mediterran, u żorna l-Istati Membri li għandhom kosti f’dawn iż-żoni tal-baħar – Spanja, Franza, l-Italja u l-Portugall. Il-Figura 6 turi l-ambitu ġeografiku tal-awditu li wettaqna.

Sors: il-QEA, ibbażat fuq id-dokument tekniku Delineation of the MSFD Article 4 marine regions and subregions.

L-awditu li wettaqna ma kienx ikopri d-Direttiva dwar l-Ippjanar tal-Ispazju Marittimu²⁹ u l-Istrateġija tat-Tkabbir Blu, billi l-Istati Membri mhux se jagħtu rendikont lill-Kummissjoni dwar l-ippjanar tal-ispazju marittimu qabel l-2021.

Fix-xogħol tal-awditjar li wettaqna aħna:

• eżaminajna l-proposti, il-linji gwida u r-rapporti rilevanti tal-Kummissjoni;
• żorna lill-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali, kif ukoll lir-rappreżentanti mis-settur tas-sajd u minn organizzazzjonijiet ambjentali fi Spanja, Franza, l-Italja u l-Portugall;
• irrieżaminajna l-finanzjament mill-UE għal proġetti li jipproteġu l-ambjent tal-baħar u eżaminajna tali proġetti u 21 żona tal-baħar protetta li kienu ilhom stabbiliti, b’objettivi ta’ protezzjoni li jvarjaw, miż-żoni tal-baħar magħżula;
• ikkonsultajna ma’ bord ta’ esperti biex nużaw l-għarfien espert tagħhom sabiex nanalizzaw ir-rabtiet bejn il-politiki ambjentali u tas-sajd;
• irrieżaminajna studji u rapporti rilevanti, inklużi dawk mill-Kumitat Xjentifiku, Tekniku u Ekonomiku għas-Sajd (STECF) u mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent.

Is-sena 2020 hija waħda importanti għall-UE f’termini ta’ lħuq tal-objettivi ta’ konservazzjoni skont l-istrateġija għall-bijodiversità tal-2011, il-PKS u l-MSFD. Fl-2021, huwa mistenni li ssir il-Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika. Dan ir-rapport jipprovdi analiżi tar-riżultati li nkisbu sa issa dwar il-protezzjoni tal-bijodiversità tal-baħar u, għaldaqstant, jista’ jikkontribwixxi għad-diskussjoni dwar l-għażliet fil-ġejjieni.

Osservazzjonijiet

L-Istati Membri jiffaċċjaw sfidi fl-applikazzjoni tal-qafas tal-UE għall-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar

Il-qafas legali tal-UE jirrikjedi li l-Istati Membri jipproteġu l-ambjent tal-baħar. Aħna eżaminajna jekk il-qafas tal-UE kienx ġie stabbilit u applikat biex jiffaċilita dan. Għal dan il-għan, aħna eżaminajna jekk il-qafas kienx jipprovdi għodod effettivi biex jiġu protetti ż-żoni tal-baħar, kienx stabbilixxa bażi ċara għall-azzjonijiet, kienx ġie integrat ma’ oqsma oħra ta’ politika li għandhom impatt fuq l-ambjent tal-baħar, u kienx ibbażat fuq pariri xjentifiċi aġġornati li jidentifikaw l-ispeċijiet u l-ħabitats li huma l-aktar fil-periklu.

Iż-żoni tal-baħar protetti tal-UE fil-prattika jipprovdu protezzjoni limitata

Il-Kummissjoni tiddefinixxi l-MPAs bħala żoni tal-baħar li nħolqu bl-objettiv primarju ta’ konservazzjoni tan-natura. Biex ikunu effettivi, l-MPAs jeħtieġu objettivi ċari b’azzjonijiet immaniġġjati tajjeb ibbażati fuq l-aqwa xjenza disponibbli³⁰. L-MSFD tirrikjedi li l-Istati Membri jinkludu fl-istrateġiji tagħhom miżuri ta’ protezzjoni ta’ spazji, b’mod li jikkontribwixxu għal networks koerenti u rappreżentattivi ta’ żoni marini protetti³¹.

L-MPAs ikopru ħafna objettivi ta’ konservazzjoni permezz ta’ varjetà ta’ miżuri protettivi, li jistgħu jinkludu restrizzjonijiet fuq is-sajd. L-Istati Membri japplikaw bosta livelli ta’ restrizzjonijiet fuq is-sajd fi ħdan l-MPAs (ara l-Kaxxa 5 għal eżempju). Fl-2018, l-EEA kkonkludiet li n-network ta’ MPAs ma kienx ekoloġikament rappreżentattiv³².

Kaxxa 5

Livelli ta’ protezzjoni differenti fl-MPA ta’ Cinque Terre (l-Italja)

Sors: il-QEA, addattat minn stampa oriġinali © Ente Parco Nazionale delle Cinque Terre.

L-MPA tkopri 4 554 ha, bi 3 saffi ta’ protezzjoni. Iż-żona A (is-sajd huwa pprojbit) tkopri biss 104 ha (2.3 % tal-MPA). Fiż-żoni B u C, is-sajjieda lokali huma awtorizzati jistadu dment li jkollhom awtorizzazzjoni minn qabel mill-awtorità maniġerjali. Iż-żona C hija żona ta’ lqugħ bejn iż-żoni tal-akbar interess għall-bijodiversità u ż-żoni barra mill-MPA fejn ir-restrizzjonijiet huma inqas stretti.

L-MPAs ma jikkwalifikawx għal deżinjazzjoni tal-UE taħt in-network Natura 2000, sakemm ma jkunux jirreferu għal ħabitats jew speċijiet li huma elenkati fil-BHDs. MPAs iddeżinjati spiss jikkoinċidu ma’ xulxin u ma’ żoni protetti nazzjonali. Il-Figura 7 turi kif dawn iż-żoni jistgħu jkunu relatati ma’ xulxin.

Sorsi: INPN, Cartographie des espaces naturels ou protégés: https://inpn.mnhn.fr/viewer-carto/espaces/I056FR9100008 u Natura 2000 Network Viewer: https://natura2000.eea.europa.eu/.

Fejn l-MPAs jindirizzaw il-pressjonijiet tas-sajd, huma jipprovdu diversi livelli ta’ protezzjoni. Aħna eżaminajna kif id-dispożizzjonijiet legali tal-Istati Membri pproteġew 21 MPA ta’ Natura 2000 li kienu ilhom stabbiliti (ara l-Anness II), u sibna li:

1. Għal 3 (14 %), kien hemm projbizzjonijiet fuq is-sajd fil-biċċa l-kbira miż-żona protetta (MPA);
2. Għal 9 (43 %), kien hemm xi restrizzjonijiet fuq l-attivitajiet tas-sajd – il-projbizzjoni ta’ ċerti metodi tas-sajd; il-ħtieġa ta’ awtorizzazzjonijiet; jew is-sajd kien awtorizzat fil-biċċa l-kbira mill-MPA; u
3. F’9 MPAs (43 %), l-Istati Membri kienu imponew ftit jew xejn restrizzjonijiet speċifiċi fuq l-attivitajiet tas-sajd.

Il-leġiżlazzjoni tal-UE ma tirrikjedix li l-MPAs ikollhom pjanijiet ta’ ġestjoni, iżda l-OECD³³ identifikat li dawn il-pjanijiet huma prattika tajba. Il-pjanijiet ta’ ġestjoni jiddefinixxu l-azzjonijiet meħtieġa għall-protezzjoni tal-MPAs u l-awtoritajiet li huma responsabbli milli jagħmlu dan. Ftit aktar minn nofs l-MPAs li eżaminajna kellhom tali pjanijiet. Fl-2019, il-Fond Dinji għan-Natura (WWF)³⁴ irrapporta li filwaqt li l-MPAs kienu jkopru 12.4 % taż-żona tal-baħar tal-UE, 1.8 % biss kienu koperti minn pjanijiet ta’ ġestjoni ta’ MPA. Fl-2020, l-EEA rrappurtat li inqas minn 1 % tal-MPAs Ewropej setgħu jitqiesu bħala riżervi tal-baħar bi protezzjoni sħiħa (eż. permezz ta’ projbizzjonijiet fuq is-sajd), u li kien jeħtieġ li l-ġestjoni tal-MPAs tissaħħaħ³⁵.

L-Istati Membri jistgħu jużaw l-MPAs biex jipproteġu ż-żoni tal-baħar kontra firxa wiesgħa ta’ pressjonijiet oħra minbarra s-sajd (bħat-tħammil, l-estrazzjoni, l-esplorazzjoni għaż-żejt u l-gass, l-iskariki industrijali, l-ankrar, it-tbaħħir jew il-kejbils ta’ taħt il-baħar).

Fl-2019, studju xjentifiku³⁶ kkonkluda li f’59 % tal-MPAs analizzati kien qed jitwettaq sajd tat-tkarkir għal skopijiet kummerċjali f’livelli li kienu ogħla minn dawk ta’ żoni mhux protetti, u li ħafna mill-MPAs ma pproteġewx l-ispeċijiet vulnerabbli. Fl-istudju ġie osservat li ħafna min-network ta’ MPAs tal-UE, spazjalment impressjonanti, jipprovdi sens falz ta’ sigurtà fir-rigward tal-azzjonijiet ta’ konservazzjoni pożittivi li qed jittieħdu. Fejn l-MPAs kienu jinvolvu restrizzjonijiet fuq is-sajd, aħna sibna eżempji ta’ prattiki ta’ protezzjoni addizzjonali (ara l-Kaxxa 6).

Kaxxa 6

Żoni tal-baħar protetti (MPAs) u protezzjoni mis-sajd

Fl-MPA ta’ Cinque Terre (l-Italja), għalkemm jeżistu projbizzjonijiet fuq is-sajd, il-maniġers kienu konxji minn episodji frekwenti ta’ sajd bit-tkarkir illegali ġewwa ż-żona protetta. Fl-2009, huma poġġew bolards kontra t-tkarkir (ara l-Istampa) biex inaqqsu s-sajd illegali. Dawn il-bolards jimblukkaw it-tkarkir u jħabblu x-xbieki.

Sors: © Parco Nazionale delle Cinque Terre.

Fl-2018, l-EEA rrappurtat³⁷ li l-UE kienet laħqet il-mira tal-kopertura spazjali li tiddeżinja minimu ta’ 10 % tal-ilmijiet tagħha bħala MPAs sal-2020, iżda li ż-żoni protetti kienu żbilanċjati favur l-ilmijiet kostali u ma kinux ikopru l-baħar fond b’mod suffiċjenti. Hija kkonkludiet li n-network ta’ MPAs kien għadu ma kienx rappreżentattiv tal-firxa sħiħa tal-bijodiversità fiż-żoni koperti u li kien jeħtieġ li l-bijodiversità tal-baħar tiġi protetta b’mod aħjar³⁸. Fl-2020, il-Kummissjoni stmat li inqas minn 1 % taż-żoni tal-baħar fl-UE kienu protetti b’mod strett³⁹.

It-Tabella 1 turi l-varjazzjoni fir-responsabbiltajiet għall-politiki ambjentali u tas-sajd skont it-tip ta’ żona tal-baħar. L-Istati Membri jridu jikkonformaw mal-impenji ta’ konservazzjoni tal-baħar stipulati fl-MSFD u fil-BHDs, u għal dan il-għan, huma jistabbilixxu MPAs u jimponu restrizzjonijiet fuq il-bastimenti tas-sajd proprji tagħhom. Fl-ibħra territorjali tagħhom, huma jistgħu wkoll jillimitaw l-aċċess għas-sajd għal bastimenti li tradizzjonalment jistadu f’dawk l-ilmijiet u li jiġu minn portijiet li jinsabu fuq il-kosta maġenb tagħhom, iżda ma jistgħux jagħmlu dan b’mod unilaterali għal MPAs li jinsabu barra minn din iż-żona kostali (ara l-Figura 8) u jeħtieġ li jinvolvu lilhom infushom f’diskussjonijiet multilaterali skont il-PKS.

Sors: il-QEA.

L-għodod regolatorji li jorbtu l-politika tal-UE dwar il-bijodiversità tal-baħar mal-PKS tagħha ma ħadmux tajjeb fil-prattika

Id-dritt tal-UE rigward il-PKS u l-bijodiversità tal-baħar fih dispożizzjonijiet biex il-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar (fejn l-Istati Membri huma prinċipalment responsabbli) tintrabat ma’ miżuri ta’ konservazzjoni tas-sajd (li jaqgħu taħt il-kompetenza esklużiva tal-UE). Aħna eżaminajna kif dawn id-dispożizzjonijiet ħadmu fil-prattika fiż-żoni tal-baħar li eżaminajna u li huma ppreżentati fil-paragrafu 26.

L-Artikolu 11 tal-PKS

L-Istati Membri huma responsabbli mill-ħolqien ta’ żoni tal-baħar protetti u jridu jirrispettaw l-impenji ta’ konservazzjoni skont il-BHDs u l-MSFD. Madankollu, billi s-sajd huwa kompetenza fil-livell tal-UE, l-Artikolu 11 tal-PKS jippermetti li l-Istati Membri, meta jfittxu li jillimitaw l-impatti minn bastimenti tas-sajd minn Stati Membri oħra, jippreżentaw rakkomandazzjonijiet konġunti biex il-Kummissjoni tkun tista’ tieħu miżuri.

L-Istati Membri li żorna ma fittxewx li jużaw l-Artikolu 11 tal-PKS. Huma spjegawlna li raġuni ewlenija kienet li l-proċess, ibbażat fuq rakkomandazzjonijiet konġunti segwiti minn atti legali delegati tal-Kummissjoni, kien ikkumplikat biex jiġi applikat u seta’:

• iwassal għal restrizzjonijiet finali li jkunu aktar dgħajfa minn dawk inizjalment imressqa mill-Istat Membru li jkun qed jagħmel il-proposta,
• jirrikjedi diskussjoni twila li matulha ż-żona tkun tibqa’ miftuħa għall-bastimenti ta’ Stati Membri oħra u setgħet tkompli ssir aktar ħsara lill-ħabitats sensittivi (ara l-eżempju fil-Kaxxa 7).

Kaxxa 7

Eżempju tad-diffikultajiet fl-applikazzjoni tal-Artikolu 11 tal-PKS

Jekk, pereżempju, Franza kienet teħtieġ timponi restrizzjonijiet fuq is-sajd biex tkun konformi mal-MSFD fi kwalunkwe żona żgħira li tinsab fl-ilmijiet tagħha taż-Żona 8.a tal-ICES (ara hawn taħt), hija tista’ tapplikahom għall-bastimenti Franċiżi. Biex ir-restrizzjonijiet jiġu estiżi għall-bastimenti kollha tal-UE, Franza trid tilħaq qbil dwar rakkomandazzjoni konġunta mal-Istati Membri kollha l-oħra li jkollhom interess ta’ ġestjoni diretta fiż-żona (il-Kummissjoni infurmatna li tmien Stati Membri jiddikjaraw il-qabdiet fiż-Żona 8a).

Sors: il-QEA, adattat minn Original Scientific Illustrations Archive tal-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-Nazzjonijiet Uniti. Riproduzzjoni awtorizzata.

Madankollu, ma hemm l-ebda limitu ta’ żmien għall-Istati Membri kkonsultati biex jirreaġixxu għall-proposta ta’ Franza. Jekk u meta jirreaġixxu, huma jistgħu jaċċettaw rakkomandazzjoni konġunta b’miżuri li jkunu aktar dgħajfa minn dawk proposti. Jekk Franza ma taqbilx, hija trid tappoġġa t-talba tagħha b’evidenza xjentifika, u huwa diffiċli li tintwera evidenza konkreta tal-benefiċċji tal-miżuri protettivi fuq l-ambjent tal-baħar. Il-proċess kollu jista’ jdum bosta snin.

Il-Kummissjoni rrikonoxxiet li r-rakkomandazzjonijiet konġunti skont l-Artikolu 11 tal-PKS “damu aktar biex jitfasslu u jkopru biss ċerti żoni tal-Baħar tat-Tramuntana u tal-Baħar Baltiku”⁴⁰. F’seba’ snin, il-Kummissjoni adottat sitt rakkomandazzjonijiet konġunti relatati mal-Baħar tat-Tramuntana u l-Baħar Baltiku⁴¹, u l-ebda waħda minnhom ma kienet tirrigwarda żoni inklużi fl-ambitu ġeografiku tal-awditu li wettaqna, u lanqas fil-Mediterran. Inqisu li din il-proċedura ma tistax tiżgura protezzjoni f’waqtha mis-sajd għal għadd kbir ta’ MPAs ta’ Natura 2000. Aħna nosservaw li l-EEA rrappurtat fl-2020 li l-proċedura tal-Artikolu 11 spiss kellha l-konsegwenza li jiġu ppreferuti l-interessi tas-sajd kummerċjali aktar milli r-rekwiżiti tal-konservazzjoni tan-natura⁴².

Fl-2018, il-Kummissjoni pproponiet li d-definizzjoni taż-żoni ristretti għas-sajd tiġi estiża għal kwalunkwe żona protetta stabbilita mill-Istati Membri. Jekk dawn tal-aħħar jingħataw is-setgħa biex jikkontrollaw l-attivitajiet tas-sajd f’dawn iż-żoni⁴³, kieku jiġi ssimplifikat il-proċess li attwalment huwa meħtieġ skont l-Artikolu 11.

L-Artikolu 15 tal-MSFD

Meta, biex jilħqu l-objettiv tal-MSFD li jikkonsisti fil-ksib ta’ status ambjentali tajjeb fiż-żoni tal-baħar tagħhom, l-Istati Membri jidentifikaw miżuri li jmorru lil hinn mis-setgħat tagħhom (pereżempju, li jkunu relatati mal-politika tas-sajd), huma jistgħu jqajmu l-kwistjoni fil-livell tal-UE skont l-Artikolu 15 tal-MSFD (Rakkomandazzjonijiet għal azzjoni Komunitarja). Mill-erba’ Stati Membri li żorna, il-Portugall biss kien għamel dan.

Fl-2014, biex jissodisfa l-impenji tiegħu skont il-BHDs u l-MFSD, il-Portugall ipprojbixxa lill-bastimenti tiegħu milli jwettqu tkarkir tal-qiegħ f’parti kbira miż-ŻEE u mill-blata kontinentali tiegħu (ara l-Figura 9). F’Lulju 2015, il-Portugall talab lill-Kummissjoni biex tindirizza l-NEAFC sabiex il-projbizzjoni tiġi estiża għal bastimenti oħra tal-UE u mhux tal-UE, skont l-Artikolu 15 tal-MSFD. Fl-2016, il-Kummissjoni talbet lill-Portugall biex jipprovdi aktar studji xjentifiċi, li l-awtoritajiet Portugiżi qalulna li ma kinux iqisu li dawn kienu meħtieġa. B’riżultat ta’ dan, il-bastimenti Portugiżi mhumiex awtorizzati li jużaw ix-xbieki tat-tkarkir tal-qiegħ f’dik iż-żona, filwaqt li, fiż-żmien meta wettaqna l-awditu, l-bastimenti tal-Istati Membri l-oħra komplew jagħmlu dan.

Sors: il-QEA, adattat mill-ordni ministerjali Portugiż Nru 114/2014 (© Ministério do Mar).

Ir-regoli tal-UE dwar il-protezzjoni ma wasslux għall-irkupru ta’ ammont sinifikanti ta’ ekosistemi u ta’ ħabitats tal-baħar.

Id-dritt tal-UE jipproteġi speċijiet u ħabitats speċifiċi li huma mhedda u li huma elenkati fl-annessi tal-BHDs, filwaqt li xi speċijiet mhedda (bħall-klieb il-baħar) jibbenefikaw minn restrizzjonijiet fuq il-qbid skont il-PKS. L-MFSD tippermetti li l-Istati Membri jipproteġu speċijiet jew ħabitats mhedda, u tħalli f’idejhom id-deċiżjoni dwar liema għandhom jiġu protetti.

L-UE laħqet qbil rigward l-annessi tal-BHDS aktar minn 25 sena ilu, u dawn ma jinkorporawx l-għarfien xjentifiku reċenti u lanqas ma jkopru l-ħabitats tal-baħar b’mod suffiċjenti. Pereżempju, ir-raja ta’ Malta (Leucoraja melitensis) – speċi meqjusa mill-IUCN bħala f’periklu kritiku⁴⁴ – u l-ħabitats ta’ trawwim tagħha (qigħan ramlija u bit-tajn taħt 60 metru) mhumiex koperti mill-BHDs. Dawn id-direttivi fihom proċeduri biex jiġu aġġornati l-listi ta’ speċijiet u ħabitats protetti, iżda l-Kummissjoni għadha ma użathomx⁴⁵.

Fl-2015, l-EEA⁴⁶ rrappurtat li d-direttivi dwar in-natura jeskludu aspetti sinifikanti tal-ekosistema tal-baħar mill-iskemi ta’ protezzjoni formali, b’referenza b’mod partikolari għall-ħut tal-baħar (eż. l-ispeċijiet sfruttati b’mod kummerċjali), l-ispeċijiet invertebrati (eż. il-molluski u l-istilel tal-baħar) u l-ħabitats tal-baħar lil hinn mill-kosta (eż. is-sikek tar-ramel taħt 20 m jew il-ħabitats ta’ qiegħ artab) u l-komunitajiet assoċjati tagħhom ta’ fawna u flora.

Iż-żieda ta’ speċijiet fl-annessi tal-BHDs tkun tagħmilha aktar faċli li dawn jinġiebu taħt il-protezzjoni tar-regoli tal-PKS. Pereżempju, ir-Regolament dwar il-Mediterran (MedReg) jipprojbixxi l-qbid ta’ speċijiet li huma elenkati fid-Direttiva dwar il-Ħabitats⁴⁷. Skont ir-Regolament dwar il-Mediterran, il-qbid ta’ speċijiet mhedda (eż. sponoż u qroll), li mhumiex elenkati fl-Anness ta’ din id-Direttiva, għadu legali. Bl-istess mod, ir-Regolament dwar Miżuri Tekniċi (RMT)⁴⁸ spiss jirreferi għall-ispeċijiet elenkati fid-Direttiva.

L-UE ħadet inizjattivi biex tipproteġi l-klieb il-baħar (ara l-Kaxxa 8), iżda ma ddeżinjatx żoni protetti. B’kuntrast ma’ dan, l-Istati Uniti tal-Amerka ilhom mill-2006 li ddefinew il-Ħabitats Essenzjali tal-Ħut għall-Ispeċijiet Migratorji Ħafna tal-Atlantiku, inklużi l-klieb il-baħar.

Progress fl-Atlantiku, iżda r-riżultati fil-Mediterran mhumiex sodisfaċenti

Il-PKS tirrikjedi l-konservazzjoni tar-riżorsi bijoloġiċi tal-baħar u l-ġestjoni sostenibbli tas-sajd, billi dan tal-aħħar jitwettaq fi ħdan il-livelli tal-MSY. Aħna eżaminajna jekk l-implimentazzjoni tal-PKS kinitx appoġġat il-konservazzjoni tar-riżorsi u l-ħabitats tal-baħar. Sabiex niksbu dan, aħna nosservaw li jenħtieġ li l-PKS tistabbilixxi miżuri skont l-aħjar pariri xjentifiċi disponibbli biex jiġi indirizzat is-sajd eċċessiv, u tipprevieni l-isfruttament eċċessiv tar-riżorsi tal-baħar billi taġġusta l-kapaċità tal-flotot tas-sajd għal-livelli ta’ qabdiet li jkunu konsistenti mas-sajd sostenibbli⁵². Aħna nqisu li l-eżistenza ta’ sistema ta’ kontroll tas-sajd effettiva hija element kritiku.

Fl-2020, l-EEA rrappurtat li l-objettiv tal-PKS, li l-istokkijiet kollha jinstadu fi ħdan il-livelli tal-MSY sal-2020, x’aktarx ma kienx se jintlaħaq⁵³. Fl-istess rapport ġie osservat li minkejja xi livelli ta’ inċertezza, il-messaġġ huwa ċar – l-UE ma rnexxilhiex twaqqaf it-telfien tal-bijodiversità tal-baħar sal-2020⁵⁴. Dan jintwera fil-Figura 10, flimkien mal-insuffiċjenza tad-data biex jiġu vvalutati l-kundizzjonijiet tal-bijodiversità disponibbli f’ħafna oqsma.

Noti: UNEP-MAP: Programm tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ambjent – Pjan ta’ Azzjoni għall-Mediterran; BSC: Kummissjoni tal-Baħar l-Iswed; BEAT+: għodda għall-valutazzjoni tal-varjabbiltà spazjali tal-bijodiversità billi jiġu kkombinati indikaturi eżistenti; BQR: Proporzjon tal-Kwalità tal-Bijodiversità. Abbrevjazzjonijiet oħra ssir referenza għalihom f’partijiet oħra ta’ dan ir-rapport tal-awditjar.

Sors: © L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, ir-Rapport tal-EEA: Marine messages II, 2020, it-Tabella 3.1, p. 26.

Fl-Atlantiku, il-PKS bdiet tnaqqas is-sajd eċċessiv fi snin reċenti. Fil-Mediterran, is-sajd eċċessiv għadu f’livelli għolja li mhumiex sostenibbli. Aħna eżaminajna fatturi li nqisu li kkontribwew għal dawn ir-riżultati ta’ konservazzjoni mħallta.

Titjib li jista’ jitkejjel fl-Atlantiku

Għal stokkijiet fejn hemm pariri xjentifiċi disponibbli rigward l-MSY, l-għadd ta’ limiti tal-qabdiet totali permissibbli (TAC) stabbiliti f’konformità ma’ dawn il-pariri żdied fi snin reċenti⁵⁵. Il-Kummissjoni kkonkludiet li s-sajd sostenibbli se jkopri 99 %, skont il-volum, tal-ħut li nqabad fl-2020; u 73 % tal-istokkijiet bijoloġiċi.

Fl-2019, l-STECF osserva li fl-Atlantiku tal-Grigal, fuq medja, il-bijomassa tal-istokkijiet kienet qed titjieb⁵⁶. L-istokkijiet fil-Kosta Iberika u fil-Golf tal-Biskalja wrew żieda konsiderevoli f’dak li jirrigwarda l-bijomassa. Madankollu, l-STECF irrapporta li, b’mod ġenerali, ħafna stokkijiet – li għalihom kien hemm informazzjoni ta’ valutazzjoni disponibbli – baqgħu suġġetti għal sajd eċċessiv fl-2017 (40 %) jew barra mil-limiti bijoloġiċi sikuri (35 %), u l-progress kien jidher miexi bil-mod wisq biex l-MSY jinkiseb sal-2020.

L-ICES jipprovdi pariri għal ħafna stokkijiet bijoloġiċi tal-ħut. Fl-2017, l-STECF osserva li minħabba limitazzjonijiet fid-data, l-ICES ma setax jipprovdi stima tal-MSY għal aktar minn nofs l-istokkijiet⁵⁷. Għall-156 stokk ta’ ħut suġġetti għal kwota, l-ICES seta’ jipprovdi pariri dwar l-MSY f’86, jew f’55 %, tal-każijiet⁵⁸. Fil-każijiet l-oħra, l-ICES applika l-approċċ prekawzjonarju, li jista’ jwassal għal rati ta’ sajd li jkunu ogħla minn dawk taħt l-MSY (ara l-Kaxxa 2).

Rapporti wrew li fil-passat il-Kummissjoni pproponiet limiti ta’ qbid li xi drabi qabżu l-pariri xjentifiċi li kienet irċeviet mingħand l-ICES. Min-naħa l-oħra, il-Kunsill xi drabi żied il-limiti proposti mill-Kummissjoni (ara l-Kaxxa 9).

Għadd kbir ta’ azzjonijiet tal-UE ma naqqsux is-sajd eċċessiv fil-Mediterran

Fir-rapport tiegħu tal-2019 dwar il-monitoraġġ tal-prestazzjoni tal-PKS, l-STECF ikkonkluda li l-istokkijiet tas-sajd fil-Mediterran kienu għadhom f’sitwazzjoni li ma kinitx sodisfaċenti⁵⁹. Il-Kummissjoni vvalutat li l-Baħar tal-Mediterran u l-Baħar l-Iswed qed jiġu sfruttati b’rati li huma 2.2 darbiet ogħla minn dawk kompatibbli mas-sajd fi ħdan il-livelli tal-MSY; u li mill-2003 sal-2016 il-bijomassa tal-istokkijiet tal-ħut ma wriet l-ebda żieda sinifikanti⁶⁰. Fl-2020, l-EEA rrappurtat li 6 % biss tal-istokkijiet li ġew ivvalutati fil-Mediterran kienu jissodisfaw il-kriterji tal-MSY⁶¹.

L-STECF osserva l-limitazzjonijiet tar-reġim tal-isforz tas-sajd użat fil-Mediterran u ssuġġerixxa li jitqiesu alternattivi bbażati fuq il-qabdiet (TACs). Il-Kummissjoni pproponiet tali miżuri fil-proposti tagħha għall-MAPs tal-UE fil-Punent tal-Baħar Mediterran u fil-Baħar Adrijatiku, iżda dawn ġew irrifjutati mill-koleġiżlaturi. L-STECF irrapporta li tnaqqis fl-isforz tas-sajd ma jirriżultax awtomatikament f’inqas qabdiet⁶².

L-STECF jistma li, fl-2016, il-flotta kostali fuq skala żgħira tal-UE li topera fil-Mediterran kienet tinkludi madwar 17 500 bastiment⁶³. Il-bastimenti l-kbar jaqbdu ammont ta’ ħut li huwa sinifikattivament aktar minn dak li jinqabad minn bastimenti żgħar. Il-Figura 11 turi s-sehem approssimattiv tal-għadd totali tal-flotta u tal-piż totali tal-qabdiet minn bastimenti żgħar u kbar.

Sors: il-QEA, (abbażi ta’ informazzjoni inkluża fl-STECF 18-07).

Jenħtieġ li l-Istati Membri jimmonitorjaw l-ħatt l-art fil-portijiet tagħhom u li l-liġijiet tal-UE jirrikjedu li l-prodotti kollha tas-sajd jiġu kummerċjalizzati jew reġistrati għall-ewwel darba f’ċentru tal-irkant jew lil xerrejja reġistrati jew lil organizzazzjonijiet tal-produtturi⁶⁴. Konsegwentement, jenħtieġ li l-awtoritajiet tal-Istati Membri u l-maniġers tal-postijiet tal-ħatt l-art ikunu jistgħu jipproduċu bażijiet ta’ data komprensivi dwar il-qabdiet. Fl-2017, l-STECF osserva progress fil-valutazzjoni tal-istokkijiet fil-Mediterran, iżda li d-data disponibbli mhijiex affidabbli biżżejjed billi l-informazzjoni dwar is-sajd hija spiss parzjali u impreċiża u s-serje kronoloġika hija relattivament qasira⁶⁵. Huwa osserva wkoll li l-monitoraġġ imwettaq mill-Istati Membri fir-rigward tal-livelli tal-isforz ta’ parti kbira mill-flotta Mediterranja tal-UE ma kienx sodisfaċenti⁶⁶.

Fl-2019, l-STECF wettaq rieżaminar ex post ta’ 22 pjan nazzjonali ta’ ġestjoni li ġew adottati skont ir-Regolament dwar il-Mediterran. L-STECF ikkonkluda li l-pjanijiet nazzjonali ta’ ġestjoni antiki skont ir-Regolament dwar il-Mediterran, fil-biċċa l-kbira mill-każijiet, ma kkontribwewx għat-titjib tal-istatus mhux sodisfaċenti tal-istokkijiet tal-Mediterran. Barra minn hekk, huwa osserva li t-tnedija ta’ xi wħud minn dawn il-pjanijiet kienet assoċjata ma’ talbiet għal derogi minn dispożizzjonijiet tar-Regolament dwar il-Mediterran⁶⁷.

Ir-Regolament dwar il-Mediterran għandu l-għan li jipproteġi ż-żoni fejn jitrabbew il-ħut u l-ħabitats sensittivi⁶⁸. Huwa kien jirrikjedi li l-Istati Membri jipprovdu lill-Kummissjoni, sal-31 ta’ Diċembru 2007, informazzjoni rilevanti biex jiġu stabbiliti tali żoni, u biex, sa tmiem l-2008, il-Kunsill jiddeżinja “żoni ta’ sajd protetti li essenzjalment jinsabu lil hinn mill-ibħra territorjali tal-Istati Membri, dwar it-tipi ta’ attivitajiet ta’ sajd ipprojbiti jew awtorizzati f’tali żoni”. L-Istati Membri ma pprovdewx din l-informazzjoni lill-Kummissjoni.

Fl-2019, l-UE adottat pjan pluriennali għal sitt speċijiet li jgħixu qrib qiegħ il-baħar fil-Punent tal-Baħar Mediterran⁶⁹. Il-pjan fih dispożizzjonijiet ta’ salvagwardja⁷⁰ biex jittieħdu miżuri ta’ rimedju (bħal għeluq) fil-każijiet fejn il-pariri xjentifiċi juru li l-istokkijiet huma mhedda, iżda hemm diffikultajiet fil-monitoraġġ tal-qabdiet u fil-ksib ta’ data tajba (ara l-paragrafu 62). Il-Kummissjoni se tevalwa l-pjan fl-2024, jiġifieri qrib ħafna tad-data mmirata tal-1 ta’ Jannar 2025, sa meta jridu jinkisbu l-livelli tas-sajd tal-MSY.

Il-miżuri tekniċi huma r-regoli li jirregolaw kif, meta u fejn is-sajjieda kummerċjali jistgħu jistadu. Fl-2019, l-UE adottat ir-Regolament dwar Miżuri Tekniċi (RTM)⁷¹, li huwa applikabbli fl-ilmijiet kollha tal-UE. Wieħed mill-objettivi tal-RTM huwa li jenħtieġ li l-ġestjoni tas-sajd tikkontribwixxi għall-implimentazzjoni tal-MSFD u tal-BHDs⁷².

Ir-regolamenti dwar il-Mediterran⁷⁴ u dwar il-GFCM⁷⁵ fihom ukoll miżuri tekniċi li japplikaw biss f’dawn l-oqsma. L-UE hija parti għall-GFCM, iżda għandha d-dritt li tadotta regoli aktar stretti jekk tqis li l-miżuri tal-GFCM ma jkunux biżżejjed biex jipprevienu l-impatti distruttivi tas-sajd⁷⁶. Hemm lok għal Miżuri Tekniċi biex jikkontribwixxu b’mod aktar effettiv sabiex jiġi minimizzat l-impatt ambjentali negattiv tas-sajd fuq l-ambjent tal-baħar fil-Mediterran.

Qabel l-adozzjoni tal-RTM, ma kien hemm l-ebda mekkaniżmu għall-monitoraġġ tal-progress. L-RTM jagħti s-setgħa lill-Kummissjoni biex tadotta atti delegati, fejn ikun meħtieġ⁷³, u jintroduċi rappurtar triennali. L-ewwel rapport triennali huwa mistenni fl-2020.

Id-data dwar is-sajd tinkiseb skont ir-Regolament dwar il-kontroll⁷⁷ u skont ir-Regolament dwar il-Qafas tal-Ġbir ta’ Data. L-evalwazzjoni li l-Kummissjoni wettqet fl-2017 fir-rigward tar-Regolament dwar il-kontroll ikkonkludiet li huwa ma kienx kollu kemm hu adattat għall-iskop tiegħu⁷⁸, u dan wassal lill-Kummissjoni biex tipproponi wieħed ġdid⁷⁹. Problema partikolari hija l-eżenzjoni mir-rappurtar għal bastimenti ta’ inqas minn 12-il metru, u għal qabdiet li jkunu inqas minn 50 kg. Il-proposta, li għadha fil-proċess leġiżlattiv, fiha dispożizzjonijiet li jsaħħu l-monitoraġġ tas-sajd fuq skala żgħira u tinkludi r-rekwiżit għall-bastimenti kollha biex ikollhom sistemi ta’ trekkjar tal-bastimenti.

Sa issa, il-GFCM stabbiliet tmien żoni ristretti għas-sajd (bħaż-żona ristretta fil-Fossa ta’ Jabuka/Pomo) biex tipproteġi l-ħabitats sensittivi tal-baħar fond u l-ħabitats essenzjali tal-ħut – li jkopru madwar 1 % tal-Baħar Mediterran (ara l-Figura 12). Barra minn hekk, mill-2005 ’l hawn, il-GFCM ipprojbiet l-użu ta’ gangmi rmunkati u ta’ xbieki tat-tkarkir fl-ilmijiet kollha li huma fondi aktar minn 1 000 metru (li jirrappreżentaw 59 % tal-Baħar tal-Mediterran u tal-Baħar l-Iswed) biex jiġu protetti l-ħabitats ta’ qiegħ il-baħar li ma tantx huma magħrufa.

Sors: il-QEA, adattat minn Original Scientific Illustrations Archive tal-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-Nazzjonijiet Uniti. Riproduzzjoni awtorizzata./span>

Fil-Mediterran, il-ġestjoni kondiviża tas-sajd ma’ pajjiżi terzi hija diffikultà addizzjonali. Fl-2017, il-qabdiet tal-UE kienu jirrappreżentaw, skont il-piż, madwar 52 % tal-qabdiet fil-Mediterran. Il-Figura 13 turi li erba’ Stati Membri tal-UE huma responsabbli għal kważi l-qabdiet kollha tal-UE, u erba’ pajjiżi oħra jirrappreżentaw aktar minn 80 % tal-qabdiet ta’ pajjiżi terzi⁸⁰.

Sors: il-QEA, ibbażat fuq bażi ta’ data pprovduta mill-GFCM.

L-għodod tal-UE biex tiġi indirizzata l-kapaċità żejda tas-sajd mhumiex allinjati mill-qrib mal-ħtiġijiet reġjonali u mal-impatti ambjentali

Il-PKS għandha l-għan li tipprevieni l-isfruttament eċċessiv tar-riżorsi tal-baħar billi taġġusta l-kapaċità tas-sajd tal-flotot għal livelli ta’ qabdiet li huma konsistenti mal-MSY⁸¹. Fir-Rapport Annwali tal-Attività għall-2017 tagħha, is-servizzi tal-Kummissjoni osservaw li l-kapaċità żejda hija meqjusa bħala kawża ewlenija tas-sajd eċċessiv fil-Baħar Mediterran, minħabba n-nuqqas ġenerali ta’ kontrolli fuq il-qabdiet u d-dipendenza fuq l-isforz tas-sajd biex tiġi rregolata l-mortalità mis-sajd.

Ir-Regolament dwar il-PKS jobbliga lill-Istati Membri biex jaġġustaw il-kapaċità tal-flotot tagħhom għall-opportunitajiet tas-sajd disponibbli għalihom. Huwa jistabbilixxi limiti massimi tal-kapaċità tas-sajd għal kull Stat Membru f’termini ta’ tunnellaġġ u saħħa tal-magna; u jirrikjedi li l-Istati Membri japplikaw “Skema ta’ Dħul/Ħruġ”⁸², sabiex id-dħul ta’ kapaċità ġdida fil-flotot tagħhom isir biss wara l-irtirar ta’ kapaċità ekwivalenti. Il-limiti massimi tal-kapaċità jitnaqqsu meta l-bastimenti jiġu skrappjati permezz ta’ għajnuna pubblika.

Fi tmiem l-2019, il-kapaċitajiet tal-flotot kienu fi ħdan il-limiti massimi aġġustati tal-kapaċità – b’mod kumplessiv, 21 % aktar baxxi f’termini ta’ tunnellaġġ, u 15 % f’termini ta’ saħħa tal-magna. Għalhekk, dawn il-limiti massimi jipprovdu inċentivi limitati biex l-Istati Membri jieħdu azzjoni rigward il-kapaċità tas-sajd (ara l-Figura 14).

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq ir-reġistru tal-flotta tal-UE.

L-Iskema ta’ Dħul/Ħruġ ma tinkludix kundizzjonijiet speċifiċi għall-Mediterran, fejn il-pressjonijiet tas-sajd huma aktar severi minn dawk fl-Atlantiku. L-Iskema tippermetti li bastimenti ġodda jissostitwixxu lil dawk inattivi, kif ukoll li bastimenti ġodda jużaw tekniki li jagħmlu aktar ħsara. Pereżempju, il-permess tad-dħul fil-flotta ta’ bastiment tat-tkarkir tal-qiegħ ġdid li jissostitwixxi bastiment tas-sajd bit-tartarun se jirriżulta fi ħsara akbar lill-ħabitats ta’ qiegħ il-baħar. Ir-Regolament dwar il-PKS jippermetti li l-Kummissjoni tadotta atti ta’ implimentazzjoni li jistabbilixxu regoli għall-applikazzjoni tal-Iskema, iżda għadha ma għamlitx dan⁸³.

Sehem żgħir mill-finanzjament mill-UE jintuża għall-appoġġ tal-konservazzjoni tal-baħar

Jenħtieġ li l-appoġġ finanzjarju jindirizza ħtiġijiet reali u jikkontribwixxi għal azzjonijiet li jtejbu l-konservazzjoni tal-baħar. Fl-awditu li wettaqna, aħna eżaminajna jekk l-użu tal-FEMS, tal-programmi LIFE u ta’ Interreg fl-erba’ Stati Membri li żorna kinux ikkontribwew għall-konservazzjoni tal-baħar.

Il-FEMS jappoġġa l-ilħuq tal-objettivi tal-PKS, inkluż il-minimizzazzjoni tal-impatti negattivi tal-attivitajiet tas-sajd fuq l-ekosistema tal-baħar u l-iżgurar li s-sajd ma jiddegradax l-ambjent tal-baħar⁸⁴. Jenħtieġ li l-FEMS ma jintużax biex jiġu ffinanzjati azzjonijiet li jżidu l-kapaċità tas-sajd ta’ bastiment⁸⁵.

Il-finanzjament totali li ngħata mill-FEMS għall-perjodu 2014-2020 jaqbeż is-EUR 6 biljun. Ħamsa mis-seba’ l-akbar benefiċjarji tal-finanzjament mill-FEMS huma pajjiżi li għandhom kosti Mediterranji (ara l-Figura 15). Minn dawn, l-akbar żewġ benefiċjarji għandhom kosti Atlantiċi u Mediterranji.

Sors: il-QEA, ibbażat fuq “Facts and figures on the common fisheries policy, (EU, 2018)”.

Il-FEMS jappoġġa l-attivitajiet tas-sajd u tal-akkwakultura. Huwa maħsub biex jappoġġa l-MSFD u biex jikkontribwixxi għall-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar⁸⁶. Il-fond jista’ jappoġġa l-miżuri ta’ konservazzjoni direttament, u anki indirettament permezz ta’ miżuri utli oħra (inklużi dawk rigward l-għarfien xjentifiku, il-ġbir ta’ data, il-monitoraġġ u l-infurzar)⁸⁷. Aħna nistmaw li, sa tmiem l-2019, l-erba’ Stati Membri li żorna kienu użaw madwar 6 % tal-finanzjament totali tagħhom li ngħata mill-FEMS għall-miżuri ta’ konservazzjoni li huma marbuta l-aktar direttament mal-MSFD u mal-BHDs⁸⁸, u 8 % oħra għal miżuri li għandhom impatt inqas dirett fuq il-konservazzjoni. Minn dan, huma kienu użaw inqas minn EUR 2 miljun (0.2 %) biex jillimitaw l-impatt tas-sajd fuq l-ambjent tal-baħar (ara l-Figura 16). Fi studju mill-2020 u li ġie ffinanzjat mill-Kummissjoni⁸⁹ nstab li, sal-2019, l-Istati Membri tal-UE kienu użaw EUR 14-il miljun mill-FEMS għall-protezzjoni tal-ispeċijiet sensittivi. Fl-2020, l-EEA identifikat ħtieġa għal allinjament aħjar bejn il-finanzjament mill-FEMS u l-MSFD⁹⁰.

Sors: il-QEA, ibbażat fuq informazzjoni riċevuta mingħand l-Istati Membri.

Fl-2011, aħna rrappurtajna li l-kapaċità żejda tal-flotot tas-sajd tal-UE kienet ippreġudikat is-sostenibbiltà tal-istokkijiet tal-ħut⁹¹. Il-FEMS kellu l-għan li jiffinanzja s-sajd sostenibbli u l-implimentazzjoni tal-politika komuni tas-sajd bejn l-2014 u l-2020⁹². Peress li xi stokkijiet tal-ħut kummerċjali kienu suġġetti għal sajd eċċessiv, waħda mill-kundizzjonijiet tal-fond kienet li ma setax jintuża sabiex tiżdied il-kapaċità tal-flotot tas-sajd biex jaqbdu l-ħut. Għalhekk, il-fond ma appoġġax il-kostruzzjoni ta’ bastimenti ġodda u lanqas iż-żieda fil-kapaċità tas-sajd ta’ bastimenti eżistenti⁹³.

Il-proposta tal-Kummissjoni għal fond ġdid għall-perjodu 2021-2027 għal darb’oħra eskludiet l-appoġġ finanzjarju għal kwalunkwe żieda fil-kapaċità tas-sajd ta’ bastimenti eżistenti, u pprevediet appoġġ finanzjarju għall-ewwel akkwist ta’ bastimenti tas-sajd kostali fuq skala żgħira skont kundizzjonijiet speċifiċi⁹⁴. F’Ġunju 2019, il-konklużjonijiet tal-Kunsill⁹⁵ dwar il-proposta tal-Kummissjoni pprevedew appoġġ finanzjarju għall-ewwel akkwist ta’ bastimenti tas-sajd skont kundizzjonijiet speċifiċi u inkludew deroga għall-esklużjoni ta’ appoġġ għal żidiet fil-kapaċità tas-sajd. Saż-żmien meta wettaqna l-awditu, l-awtoritajiet leġiżlattivi kienu għadhom ma adottawx il-leġiżlazzjoni. Aħna nosservaw li l-għoti ta’ appoġġ għall-akkwist ta’ bastimenti tas-sajd u għaż-żidiet fil-kapaċità tas-sajd jista’ jwassal għal pressjonijiet addizzjonali fuq l-istokkijiet tal-ħut u fuq il-ħabitats vulnerabbli tal-baħar.

Il-Programm LIFE⁹⁶ huwa l-għodda tal-UE li l-għan tagħha huwa li b’mod aktar speċifiku tappoġġa lill-proġetti ambjentali. Mill-2014 ’il hawn, il-Programm LIFE ħoloq Proġetti Integrati li l-għan tagħhom huwa li b’mod speċifiku jappoġġaw, b’ammonti ogħla ta’ finanzjament, lill-Istati Membri tal-UE biex jimplimentaw il-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika. Tlieta mill-erba’ Stati Membri li saritilhom żjara ppromwovew tali proġetti b’azzjonijiet ta’ protezzjoni tal-baħar: LIFE-IP Intemares fi Spanja; LIFE IP Marine Habitats fi Franza; u LIFE-IP Azores Natura fil-Portugall. Fl-erba’ Stati Membri li żorna, aħna sibna eżempji tajba ta’ proġetti relatati mal-protezzjoni tal-baħar li rċevew finanzjament mill-Programm LIFE tal-UE; rajna wkoll użu tajjeb ta’ finanzjament minn Interreg. Il-Kaxxa 10 tagħti eżempji fejn il-finanzjament mill-UE kien għamel differenza.

Kaxxa 10

Il-finanzjament mill-UE jista’ jagħmel differenza

Fl-Arċipelagu tal-Berlengas (sit ta’ Natura 2000 fil-Portugall), l-UE kkofinanzjat il-proġett LIFE Berlengas (b’madwar EUR 0.7 miljun). Il-proġett kellu l-għan li jirrestawra l-popolazzjonijiet tal-għasafar tal-baħar u li jnaqqas il-qbid aċċessorju tagħhom. L-azzjonijiet kienu jinkludu l-eradikazzjoni tal-ispeċijiet invażivi (firien suwed) u l-kontroll tal-popolazzjoni tal-predaturi. Sa tmiem il-proġett, koppja ta’ kanġijiet (band-rumped storm-petrels) kienu reġgħu bdew ibejtu fil-Gżira prinċipali. Il-proġett naqqas il-qbid aċċessorju tal-għasafar tal-baħar fis-sajd bit-tartarun tal-borża, bl-użu ta’ tajra li kienet timita għasfur predatur. Il-kollaborazzjoni mill-qrib tal-bijoloġisti u s-sajjieda għenet biex ikun hemm sensibilizzazzjoni dwar il-qabdiet aċċessorji.

© Ana Isabel Fagundes.

© Elisabete Silva.

L-UE kkofinanzjat madwar EUR 3.5 miljun għall-proġett Interreg FISHMPABLU2, li kien jinvolvi 11-il MPA f’6 pajjiżi Mediterranji (il-Greċja, Spanja, Franza, il-Kroazja, l-Italja u s-Slovenja). Il-proġett kellu l-għan li jippromwovi s-sajd sostenibbli fuq skala żgħira fi ħdan l-MPAs u madwarhom, billi jittestja tipi differenti ta’ miżuri (eż. l-involviment tas-sajjieda fis-sorveljanza u fil-monitoraġġ, kif ukoll fit-teħid ta’ deċiżjonijiet, is-sostituzzjoni tal-irkapti tas-sajd, it-tnaqqis tal-isforz tas-sajd, eċċ.). Il-proġett ipproduċa “Sett ta’ għodod ta’ governanza” għal kull miżura għall-maniġers tal-MPAs u għas-sajjieda fuq skala żgħira.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Dan l-awditu eżamina jekk il-qafas tal-UE li jindirizza l-pressjonijiet prinċipali fuq il-bijodiversità u l-ħabitats tal-baħar kienx ġie imfassal u applikat tajjeb fil-prattika f’partijiet magħżula tal-Atlantiku u l-Mediterran, u jekk kinux inkisbu riżultati mill-użu tal-fondi tal-UE. Korpi xjentifiċi awtorevoli identifikaw is-sajd bħala pressjoni ewlenija fuq l-ambjent tal-baħar. B’riżultat ta’ dan, meta eżaminajna l-qafas ta’ politika, il-finanzjament mill-UE, u l-mod kif dawn ġew applikati, aħna tajna attenzjoni partikolari għall-kwistjonijiet relatati mas-sajd.

B’mod ġenerali, kien hemm qafas fis-seħħ għall-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar, iżda l-azzjonijiet li ttieħdu mill-UE ma kinux ippermettew li l-ibħra jiġu restawrati għal status ambjentali tajjeb, u lanqas li s-sajd imur lura għal livelli sostenibbli fl-ibħra kollha. Aħna sibna li l-azzjoni tal-UE kienet ikkontribwiet għall-progress fl-Atlantiku fejn ħafna stokkijiet tal-ħut ġew stabbilizzati u/jew tjiebu, iżda li fil-Mediterran, ma kien hemm l-ebda sinjal sinifikattiv ta’ progress.

Iż-żoni tal-baħar protetti (MPAs) huma l-aktar miżuri emblematiċi ta’ konservazzjoni tal-baħar. Id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marittima tirrikjedi li l-Istati Membri joħolqu networks koerenti ta’ tali żoni; u l-UE kellha l-objettiv li tipproteġi 10 % miż-żoni tal-baħar tagħha sal-2020. Il-valutazzjoni li wettaqna fir-rigward tar-rwol tal-MPAs hija konformi ma’ dik tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, li identifikat nuqqas ta’ network ta’ MPAs effettiv, immaniġġjat tajjeb u konness tajjeb (ara l-paragrafi 31 sa 38). B’riżultat ta’ dan, il-protezzjoni li huma pprovdew fir-rigward tal-bijodiversità tal-baħar kienet limitata.

L-Istati Membri ma jistgħux jimponu restrizzjonijiet fuq l-attivitajiet tas-sajd lil hinn mill-ibħra territorjali mingħajr ma’ jinvolvu lilhom infushom f’diskussjonijiet multilaterali. Dan jikkomplika l-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar (ara l-paragrafu 39).

Id-dritt tal-UE rigward kemm il-politika komuni tas-sajd kif ukoll il-bijodiversità tal-baħar fih dispożizzjonijiet speċifiċi intenzjonati biex jikkoordinaw il-miżuri tas-sajd mal-miżuri li jipproteġu l-ambjent tal-baħar. Aħna sibna li, fil-prattika, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 11 tal-PKS u tal-Artikolu 15 tal-MSFD ma kinux iffunzjonaw kif kien intenzjonat fiż-żoni li eżaminajna. Dan dgħajjef il-koordinazzjoni bejn dawn l-oqsma ta’ politika (ara l-paragrafi 40 sa 46).

In-network Natura 2000, li ġie stabbilit permezz tad-Direttivi dwar l-Għasafar u l-Ħabitats, huwa l-pedament tal-isforzi mwettqa mill-UE biex tipproteġi l-bijodiversità. Leġiżlazzjoni oħra tal-UE tinkludi dispożizzjonijiet protettivi li jirreferu għall-ispeċijiet u l-ħabitats elenkati f’dawn id-direttivi. Aħna osservajna li l-listi tal-ispeċijiet u tal-ħabitats mhedda, li nħolqu aktar minn 25 sena ilu, ma jiħdux inkunsiderazzjoni l-għarfien xjentifiku reċenti. Għaldaqstant, din il-leġiżlazzjoni ma tipproteġix xi wħud mill-ispeċijiet mhedda (ara l-paragrafi 47 sa 51).

Biex jissaħħu r-rabtiet bejn il-politika ambjentali u dik tas-sajd, jenħtieġ li l-Kummissjoni, flimkien mal-Istati Membri, tidentifika l-bidliet regolatorji u amministrattivi meħtieġa biex jiġu protetti l-ispeċijiet u l-ħabitats sensittivi, li t-tnejn li huma:

• jiffaċilitaw applikazzjoni aktar rapida tal-miżuri ta’ konservazzjoni skont il-PKS u l-MSFD;
• jestendu l-protezzjoni għal aktar speċijiet (b’mod partikolari dawk ikklassifikati bħala f’periklu kritiku) u ħabitats fid-dawl tal-għarfien xjentifiku attwali.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: 2022

Fl-Atlantiku, fejn il-ġestjoni tas-sajd hija marbuta ma’ limiti fuq il-qabdiet permissibbli, kien hemm titjib li jista’ jitkejjel fl-istokkijiet tal-ħut, u l-Kummissjoni tistenna li s-sajd sostenibbli se jkopri 99 % tal-ħatt l-art għal qabdiet li huma esklużivament tal-UE u 73 % tal-istokkijiet bijoloġiċi. Għall-istokkijiet tal-ħut fejn hemm pariri xjentifiċi disponibbli dwar l-MSY, il-bijomassa tagħhom kienet qed tiżdied. Madankollu, osservajna li għal aktar minn nofs l-istokkijiet bijoloġiċi ma kienx hemm pariri disponibbli dwar l-MSY, li ħafna stokkijiet baqgħu suġġetti għal sajd eċċessiv, u li l-objettiv ġenerali li sal-2020 l-istokkijiet kollha jinstadu b’mod konsistenti mal-pariri dwar l-MSY mhuwiex se jintlaħaq (ara l-paragrafi 52 sa 58).

Fl-2019, il-korp xjentifiku rilevanti tal-UE (STECF) wissa li s-sajd fil-Mediterran kien f’livelli li kienu darbtejn ogħla minn dawk sostenibbli (ara l-paragrafi 59 u 60).

Aħna sibna li l-azzjoni tal-UE ma kinitx ħolqot iż-żoni tas-sajd protetti tal-UE meħtieġa mir-Regolament dwar il-Mediterran tal-2006. Żoni ristretti għas-sajd għal baċiri tal-baħar jistgħu jinħolqu permezz ta’ għodod oħra. Il-GFCM tippermetti wkoll li jinħolqu żoni ristretti għas-sajd fuq il-bażi ta’ pariri xjentifiċi. Mill-2019 ’il hawn, il-pjan pluriennali għall-Punent tal-Mediterran jipprovdi strument alternattiv għall-ħolqien taż-żoni ristretti għas-sajd. Il-pjan imexxi l-iskadenza tal-objettiv ġenerali li jinkiseb l-MSY mill-2020 għall-1 ta’ Jannar 2025. Il-Kummissjoni se tevalwa l-pjan fl-2024, qrib din id-data ta’ skadenza l-ġdida (il-paragrafi 61 u 65).

Hemm lok għal miżuri tekniċi li jikkontribwixxu b’mod aktar effettiv biex jiġi minimizzat l-impatt ambjentali negattiv tas-sajd fuq l-ambjent tal-baħar fil-Mediterran. Il-miżuri tekniċi tal-UE applikabbli għall-Mediterran huma diffiċli biex jiġu infurzati u għadhom ma kinux suffiċjenti biex jipproteġu r-riżorsi tal-baħar. Fl-2018, il-Kummissjoni pproponiet regolament ġdid dwar il-kontroll, li jindirizza xi wħud mid-dgħufijiet magħrufa li japplikaw għas-sajd fil-Mediterran – notevolment il-monitoraġġ tal-qabdiet tal-ħut u tal-pożizzjoni tal-bastimenti (il-paragrafi 66 sa 69).

Kemm l-UE kif ukoll l-Istati Membri Mediterranji tagħha u nazzjonijiet Mediterranji oħra huma partijiet tal-Kummissjoni Ġenerali tas-Sajd għall-Mediterran (GFCM). Żoni ristretti għas-sajd stabbiliti mill-GFCM ikopru madwar 1 % tal-Mediterran; u l-GFCM ipprojbiet xi tekniki tas-sajd dannużi (il-paragrafu 70) fl-ilmijiet kollha li huma aktar fondi minn 1 000 metru (li jirrappreżentaw 59 % tal-Baħar tal-Mediterran u tal-Baħar l-Iswed).

Il-limiti massimi tal-kapaċità tas-sajd tal-UE u l-Iskema ta’ Dħul u Ħruġ ma kinux imfassla biex iwieġbu għaċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-ibħra reġjonali tal-UE u ma kinux iqisu l-impatt ambjentali ta’ tipi differenti ta’ tekniki tas-sajd (il-paragrafi 72 sa 75).

Minħabba d-degradazzjoni fit-tul tal-ekosistemi tal-baħar fil-Mediterran, jenħtieġ li l-Kummissjoni, flimkien mal-Istati Membri:

• teżamina l-każ biex jiġu stabbiliti aktar żoni tas-sajd protetti fil-baċir tal-Baħar Mediterran;
• tirrapporta regolarment dwar il-progress miksub u dwar il-ħtieġa għal azzjonijiet korrettivi, skont il-pjan pluriennali għall-Punent tal-Mediterran, biex ikunu jistgħu jiġu identifikati u jittieħdu azzjonijiet korrettivi.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: 2023

Il-politiki tal-UE jiddikjaraw li jenħtieġ li l-finanzjament mill-UE jappoġġa l-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar. L-UE għandha bosta għodod biex tagħmel dan. Il-FEMS huwa mfassal biex jappoġġa l-objettivi tal-PKS. Il-fond jista’ jappoġġa l-miżuri ta’ konservazzjoni kemm direttament kif ukoll indirettament. Għall-erba’ Stati Membri li saritilhom żjara, aħna nistmaw li 6 % tal-finanzjament totali li ngħata mill-FEMS u li ntuża sa tmiem l-2019 kien direttament relatat ma’ miżuri ta’ konservazzjoni, u 8 % oħra kienu marbuta indirettament ma’ objettivi ta’ konservazzjoni (il-paragrafi 76 sa 79).

Il-kapaċità żejda tal-flotta tas-sajd fil-Mediterran hija fattur fis-sajd eċċessiv. Aħna osservajna li l-proposta tal-Kummissjoni għal fond ġdid għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2021-2027 fil-biċċa l-kbira żammet ir-restrizzjonijiet eżistenti għall-finanzjament ta’ żidiet fil-kapaċità tas-sajd (il-paragrafi 80 u 81).

Il-Programm LIFE tal-UE għandu l-għan li jappoġġa lill-proġetti ambjentali, b’mod partikolari permezz ta’ proġetti integrati. Interreg jista’ jiffinanzja wkoll proġetti li jappoġġaw l-ambjent tal-baħar. Aħna rajna eżempji ta’ użu tajjeb ta’ dawn il-fondi fl-Istati Membri li żorna (il-paragrafu 82).

Fil-kuntest tal-eżerċizzju ta’ programmazzjoni li jmiss tal-FEMS, jenħtieġ li l-Kummissjoni, flimkien mal-Istati Membri, tidentifika l-mod kif iżżid il-kontribuzzjoni tal-finanzjament mill-FEMS għall-objettivi ta’ konservazzjoni tal-baħar.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: 2023

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla I, immexxija mis-Sur Samo Jereb, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tat-28 ta’ Ottubru 2020.

Għall-Qorti tal-Awdituri

Klaus-Heiner Lehne
Il-President

Annessi

Anness I — Tekniki tas-sajd

Dan l-Anness jispjega fil-qosor il-karatteristiċi prinċipali ta’ xi tekniki tas-sajd⁹⁷.

Xibka tat-tkarkir tal-qiegħ hija xibka f’forma ta’ kon li tiġi rmunkata b’mod orizzontali (minn dgħajsa waħda jew tnejn) tul qiegħ il-baħar. Normalment, din ikollha żewġ partijiet laterali li jestendu ’l quddiem mill-fetħa u tidjieq lejn tarf (“manka”) dejjaq u magħluq fejn fih jinżamm il-ħut li jinqabad. Ix-xibka hija mfassla biex taqbad speċijiet li jgħixu f’qiegħ il-baħar jew qrib tiegħu.

Tartarun tal-borża huwa xibka twila u ċirkolari b’qafas kemm fit-tarf ta’ fuq kif ukoll fit-tarf ta’ isfel. Ix-xifer ta’ isfel għandu ħoloq b’wajer tal-azzar jew b’ħabel li jgħaddi minnhom, li jintużaw biex ix-xibka tinġabar flimkien fl-għamla ta’ “borża” jew biex jinġibdilha l-qiegħ biex il-ħut jingħalaq ġo fiha. Ġeneralment, dan huwa l-aktar tagħmir effiċjenti għas-sajd fil-baħar miftuħ ’il bogħod mill-qiegħ.

L-għeżul tat-tisqif huma magħmulin minn sensiela ta’ xbieki li bejn wieħed u ieħor jinżammu vertikali permezz ta’ sufruni mal-linja ta’ fuq (“lett”) u piżijiet mal-linja ta’ isfel (“kalament taċ-ċomb”). Ix-xbieki jinġarru mal-kurrent, normalment qrib is-superfiċe jew f’nofs l-ilma, u jaqbdu l-ħut mill-garġi hekk kif dawn jgħumu fihom. L-għeżul tat-tisqif jistgħu jitwaħħlu mad-dgħajsa jew jitħallew jinġarru ħielsa u jinġabru aktar tard.

Konz jikkonsisti f’kalament twil u bosta lettijiet iqsar (“brazzoli”) li jkunu spazjati b’mod indaqs u bis-snanar fit-tarf. Dan jista’ jitpoġġa jew qrib il-qiegħ jew inkella, b’mod inqas komuni, f’nofs l-ilma jew qrib is-superfiċe. It-tul tiegħu jista’ jvarja minn ftit mijiet ta’ metri fir-rigward tas-sajd kostali u għal aktar minn 50 km fir-rigward tas-sajd mekkanizzat u fuq skala kbira. Fil-każ ta’ konz tal-wiċċ, il-kalament jinżamm qrib is-superfiċe jew f’ċertu fond billi jintużaw sufruni li jkunu spazjati b’mod regolari.

Anness II — MPAs magħżula

Sottoreġjuni tal-baħar: Golf tal-Biskalja u l-Kosta Iberika (BIC); Makaroneżja (MAC); Mediterran tal-Punent (WM)
Sena: Sena li fiha ż-żona ġiet proposta bħala Sit ta’ Importanza Komunitarja

SPANJA

FRANZA

L-ITALJA

IL-PORTUGALL

Akronimi u abbrevjazzjonijiet

BHDs: Direttivi dwar l-Għasafar u l-Ħabitats

EEA: L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent

FAO: L-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-NU.

FEMS: Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd

GES: Status ambjentali tajjeb

GFCM: il-Kummissjoni Ġenerali tas-Sajd għall-Mediterran

ICES: Il-Kunsill Internazzjonali għall-Esplorazzjoni tal-Baħar

IUCN: Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura

MPA: Żona tal-baħar protetta

MSFD: Id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina

MSY: Rendiment Massimu Sostenibbli

NEAFC: il-Kummissjoni tas-Sajd tal-Atlantiku tal-Grigal

NU: In-Nazzjonijiet Uniti

PKS: Politika komuni tas-sajd

RFMO: Organizzazzjonijiet Reġjonali tal-Ġestjoni tas-Sajd

RSCs: Konvenzjonijiet dwar l-Ibħra Reġjonali

STECF: Kumitat Xjentifiku, Tekniku u Ekonomiku għas-Sajd

TFUE: It-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

UE: L-Unjoni Ewropea

ŻEE: Żona Ekonomika Esklużiva

Glossarju

Approċċ ekosistemiku għall-ġestjoni tas-sajd: Dan huwa approċċ integrat li jqis l-ekosistema kollha kemm hi. L-għan huwa li l-ekosistemi jinżammu f’kundizzjoni sana, nadifa, mhux tossika, produttiva u reżiljenti, biex jiġi żgurat li l-benefiċċji mir-riżorsi ħajjin tal-baħar ikunu għolja, filwaqt li l-impatti tal-operazzjonijiet tas-sajd fuq l-ekosistemi tal-baħar ikunu baxxi u ma jkunux ta’ detriment għall-ekosistemi fil-ġejjieni.

Bijomassa ta’ stokk: Il-piż ikkombinat tal-ħut individwali kollu fi stokk u li huwa kapaċi jirriproduċi.

FEMS: ilu mill-2014 l-istrument ta’ finanzjament tal-UE għall-politiki marittimi u tas-sajd.

Ħut tal-qiegħ: Speċijiet jew grupp ta’ ħut li fil-biċċa l-kbira ta’ ħajjithom jgħixu f’qiegħ il-baħar jew kważi.

Interreg: Dan is-sett ta’ programmi huwa ffinanzjat mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u jappoġġa l-kooperazzjoni minn naħa għal oħra tal-fruntiera permezz tal-finanzjament ta’ proġetti. L-għan tiegħu huwa li jindirizza b’mod konġunt l-isfidi komuni u li jsib soluzzjonijiet kondiviżi f’diversi oqsma, inkluż l-ambjent.

Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika: Trattat multilaterali li ġie konkluż fl-1992, taħt l-awspiċji tan-NU, dwar il-konservazzjoni tal-bijodiversità, l-użu sostenibbli tal-komponenti tagħha, u l-qsim ġust u ekwu ta’ benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ riżorsi ġenetiċi.

Konvenzjoni dwar il-Konservazzjoni tal-Ħajja Ferjali Ewropea u tal-Abitati Naturali (Konvenzjoni ta’ Bern): Trattat multilaterali li ġie konkluż fl-1979, taħt l-awspiċji tal-Kunsill tal-Ewropa, dwar il-konservazzjoni ta’ speċijiet ta’ flora u fawna selvaġġi u l-ħabitats tagħhom, b’mod partikolari dawk li huma fil-periklu jew vulnerabbli.

Konvenzjoni dwar il-Konservazzjoni tal-Ispeċi Migratorji tal-Annimali Selvaġġi (Konvenzjoni ta’ Bonn): Trattat multilaterali li ġie konkluż fl-1979, taħt l-awspiċji tan-NU, dwar il-konservazzjoni tal-ispeċijiet migratorji fil-firxa kollha ta’ żoni li jgħixu fihom.

Konvenzjoni dwar il-Liġi tal-Baħar: Trattat multilaterali li ġie konkluż fl-1982, taħt l-awspiċji tan-NU, li jistipula d-drittijiet u r-responsabbiltajiet tan-nazzjonijiet fir-rigward tal-użu li huma jagħmlu mill-ibħra u l-oċeani tad-dinja u li jistabbilixxi linji gwida dwar l-ambjent u dwar il-ġestjoni tar-riżorsi naturali tal-baħar.

Konvenzjonijiet dwar l-Ibħra Reġjonali (RSCs): Strutturi ta’ kooperazzjoni maħsuba biex jipproteġu l-ambjent tal-baħar u li jinvolvi lill-Istati Membri u lill-pajjiżi ġirien li jikkondividu l-istess ilmijiet tal-baħar. L-erba’ RSCs Ewropej huma: OSPAR (il-konvenzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent marin tal-Atlantiku tal-Grigal), HELCOM (il-konvenzjoni dwar il-protezzjoni tal-ambjent marin taż-żona tal-Baħar Baltiku), il-Konvenzjoni ta’ Barċellona (il-konvenzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar u tar-reġjun kostali tal-Mediterran), u l-Konvenzjoni ta’ Bukarest (il-konvenzjoni dwar il-protezzjoni tal-Baħar l-Iswed).

LIFE: ilu mill-1992 l-istrument ta’ finanzjament tal-UE għall-ambjent u l-azzjoni klimatika.

Limiti bijoloġiċi sikuri: Sett ta’ parametri li, jekk jiġu rispettati fil-ġestjoni ta’ stokk ta’ ħut, jiżguraw probabbiltà baxxa li l-istokk jinqered, iżda huma inqas ristretti mill-MSY.

Organizzazzjonijiet Reġjonali tal-Ġestjoni tas-Sajd (RFMOs): Organizzazzjonijiet internazzjonali ffurmati minn pajjiżi b’interessi fis-sajd f’żona partikolari. L-RFMOs jimmaniġġjaw kemm speċijiet migratorji ħafna (bħall-Kummissjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tat-Tonn tal-Atlantiku) kif ukoll l-istokkijiet tal-ħut skont iż-żona ġeografika (bħall-NEAFC).

Qabda totali permissibbli (TAC): Il-volum massimu li jista’ jinqabad minn stokk ta’ ħut kull sena skont il-politika komuni tas-sajd.

Reġim tal-isforz tas-sajd: Approċċ għall-ġestjoni tal-istokkijiet tal-ħut billi jiġu imposti limiti fuq l-isforz tas-sajd.

Rendiment massimu sostenibbli (MSY): Il-kwantità massima ta’ ħut li tista’ tinqabad kontinwament skont kundizzjonijiet eżistenti mingħajr ma jitnaqqas l-istokk.

Sforz tas-sajd: Miżura ta’ attività tas-sajd li tieħu kont tal-kapaċità ta’ bastiment jew ta’ flotta u tal-għadd ta’ jiem użati għas-sajd.

Skema ta’ dħul/ħruġ: Qafas legali għall-ġestjoni tad-daqs tal-flotta tas-sajd tal-UE f’konformità ma’ limiti massimi speċifikati, inkluż billi jiġi żgurat li l-Istati Membri ma jistgħux iżidu bastimenti ġodda mingħajr ma jieħdu inkunsiderazzjoni l-kapaċità irtirata.

Speċijiet pelaġiċi: Speċijiet tal-baħar li jqattgħu l-biċċa l-kbira mill-ħin tagħhom ’l bogħod mix-xatt u minn qiegħ il-baħar.

Stokk bijoloġiku: Grupp ta’ individwi li jappartjenu għal speċi waħda fi ħdan żona speċifika.

Żona ekonomika esklużiva (ŻEE): Erja tal-baħar, immedjatament lil hinn mill-ibħra territorjali ta’ pajjiż kostali, li fiha dak il-pajjiż għandu ċerti drittijiet u dmirijiet taħt il-Konvenzjoni tan-NU dwar il-Liġi tal-Baħar.

Żona tal-baħar protetta (MPA): Żona tal-baħar iddeżinjata, bil-liġi jew b’xi mod ieħor, għall-protezzjoni u ż-żamma tal-bijodiversità, ir-riżorsi naturali u s-siti ta’ wirt kulturali.

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jippreżentaw ir-riżultati tal-awditi li twettaq ta’ politiki u programmi tal-UE, jew ta’ suġġetti relatati mal-ġestjoni minn oqsma speċifiċi tal-baġit. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex timmassimizza l-impatt tagħhom billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni twettaq mill-Awla I tal-Awditjar, Użu sostenibbli tar-riżorsi naturali, li hija mmexxija minn Samo Jereb, Membru tal-QEA. L-awditu tmexxa minn João Figueiredo, Membru tal-QEA, li ngħata appoġġ minn Colm Friel, Maniġer Prinċipali; Michela Lanzutti u Antonella Stasia, Awdituri. Michael Pyper ipprovda appoġġ lingwistiku. Marika Meisenzahl pprovdiet appoġġ grafiku.

Noti finali

¹ L-Artikoli 7 u 11 tat-TFUE.

² L-Artikolu 3 tat-TFUE: “1. L-Unjoni għandha kompetenza esklużiva fl-oqsma li ġejjin: (…) il-konservazzjoni tar-riżorsi bijoloġiċi tal-baħar fil-qafas tal-politika komuni tas-sajd”.

³ L-Artikolu 4 tat-TFUE: “2. Il-kompetenza kondiviża bejn l-Unjoni u l-Istati Membri tapplika għall-oqsma prinċipali li ġejjin: (…) (e) l-ambjent”.

⁴ Id-Direttiva 2008/56/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Ġunju 2008 li tistabbilixxi Qafas għal Azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-Politika tal-Ambjent Marin (Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina). ĠU L 164, 25.6.2008.

⁵ Rispettivament, id-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi u d-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal-21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni tal-ħabitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa.

⁶ L-EEA: State of Europe’s Seas, 2015.

⁷ Ir-Rapport Nru 17/2019 tal-EEA: Marine messages II, Navigating the course towards clean, healthy and productive seas through implementation of an ecosystem‑based approach, 2020.

⁸ Ir-Rapport Nru 17/2019 tal-EEA: Marine messages II, il-Figura 4.1.

⁹ IPBES 2019: Global assessment report on biodiversity and ecosystem services.

¹⁰ Ara l-istudju tal-FAO: “Ecosystem Effects of Fishing in the Mediterranean: An Analysis of the Major Threats of Fishing Gear and Practices to Biodiversity and Marine Habits”, 2004.

¹¹ L-IUCN: “European Red List of Marine Fishes”, 2015.

¹² Ir-Regolament (UE) Nru 1380/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013 dwar il-Politika Komuni tas-Sajd. ĠU L 354, 28.12.2013. Dan ir-regolament huwa l-att bażiku tal-politika u huwa kkomplementat minn ħafna atti legali oħra. Għal skopijiet ta’ simplifikazzjoni, aħna se nirreferu għal dan ir-Regolament bħala “PKS”.

¹³ L-Artikolu 2 tal-PKS.

¹⁴ Il-paragrafi 1 u 2 tal-Artikolu 2 tal-PKS.

¹⁵ L-EEA: “Status of marine fish and shellfish stocks in European seas”, 2019.

¹⁶ L-Artikolu 5 tal-PKS.

¹⁷ Għall-opportunitajiet tas-sajd għall-2020, ara r-Regolament tal-Kunsill (UE) 2020/123 tas-27 ta’ Jannar 2020 li jistabbilixxi għall-2020 l-opportunitajiet tas-sajd għal ċerti stokkijiet tal-ħut u ċerti gruppi ta’ stokkijiet tal-ħut, applikabbli fl-ilmijiet tal-Unjoni u, għal bastimenti tas-sajd tal-Unjoni, f’ċerti ilmijiet mhux tal-Unjoni, ĠU L 25, 30.1.2020.

¹⁸ Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1967/2006 tal-21 ta’ Diċembru 2006 dwar miżuri ta’ ġestjoni għall-isfruttament sostenibbli ta’ riżorsi tas-sajd fil-Baħar Mediterran. ĠU L 409, 30.12.2006.

¹⁹ Ir-Regolament (UE) Nru 1343/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 2011 dwar ċerti dispożizzjonijiet għas-sajd fiż-żona tal-ftehim tal-GFCM (Kummissjoni Ġenerali tas-Sajd għall-Baħar Mediterran). ĠU L 347, 30.12.2011.

²⁰ L-Artikolu 2 tal-GFCM: “L-objettiv tal-Ftehim huwa li jiżgura l-konservazzjoni u l-użu sostenibbli, fil-livell bijoloġiku, soċjali, ekonomiku u ambjentali, tar-riżorsi ħajjin tal-baħar, […] fiż-Żona ta’ Applikazzjoni”.

²¹ Konferenza ministerjali tal-2017 dwar is-sostenibbiltà tas-sajd fil-Mediterran, id-dikjarazzjoni ministerjali ta’ Malta MedFish4Ever. L-Eġittu ma ffirmax din id-dikjarazzjoni.

²² COM(2007) 575 final tal-10 ta’ Ottubru 2007: Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni “Politika Marittima Integrata għall-Unjoni Ewropea”.

²³ L-Artikolu 1 tal-MSFD.

²⁴ COM(2018) 562 final tal-31 ta’ Lulju 2018: Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill li jivvaluta l-programmi ta’ miżuri tal-Istati Membri skont id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina.

²⁵ COM(2018) 562 final tal-31 ta’ Lulju 2018: Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill li jivvaluta l-programmi ta’ miżuri tal-Istati Membri skont id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina.

²⁶ COM(2020) 259 final tal-25 ta’ Ġunju 2020: Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina.

²⁷ COM(2011) 244 tat-3 ta’ Mejju 2011: Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali u lill-Kumitat tar-Reġjuni “L-assigurazzjoni ta’ ħajjitna, il-kapital naturali tagħna: strateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020”.

²⁸ COM(2015) 478 final tat-2 ta’ Ottubru 2015: Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill “Ir-Rieżami ta’ Nofs il-Mandat dwar l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità sal-2020”.

²⁹ Id-Direttiva 2014/89/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Lulju 2014 li tistabbilixxi qafas għal ippjanar tal-ispazju marittimu.

³⁰ COM(2015) 481 final tal-1 ta’ Ottubru 2015: Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar il-progress fit-twaqqif ta’ żoni protetti tal-baħar (kif mitlub mill-Artikolu 21 tad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (id-Direttiva 2008/56/KE)).

³¹ L-Artikolu 13(4).

³² L-EEA: “Marine Protected Areas: Designed to conserve Europe's marine life, marine protected areas are a globally recognised tool for managing and enhancing our marine ecosystems”, 2018.

³³ Marine Protected Areas Economics, Management and Effective Policy Mixes https://www.oecd.org/environment/resources/Marine-Protected-Areas-Policy-Highlights.pdf.

³⁴ Id-WWF: Protecting Our Ocean - Europe’s Challenges to Meet the 2020 Deadlines”, 2019.

³⁵ L-EEA: Marine messages II, il-Kaxxa 3.2, 2020.

³⁶ Dureuil et al.: “Elevated trawling inside protected areas undermines conservation outcomes in a global fishing hot spot”, Science, Vol. 362, il-Ħarġa 6421, pp. 1403-1407, 2018.

³⁷ L-EEA: “EU reaches the Aichi target of protecting ten percent of Europe's seas”, 2018.

³⁸ L-EEA: “Marine Protected Areas”, 2018.

³⁹ COM(2020) 380 final tal-20 ta’ Mejju 2020. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni. Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030. Inreġġgħu n-natura lura f’ħajjitna.

⁴⁰ COM(2019) 274 final tas-7 ta’ Ġunju 2019: Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar is-Sitwazzjoni Attwali tal-Politika Komuni tas-Sajd u dwar Konsultazzjoni b’rabta mal-Opportunitajiet tas-Sajd għall-2020.

⁴¹ Ara https://ec.europa.eu/fisheries/cfp/fishing_rules_mt.

⁴² L-EEA: Marine messages II, il-Kaxxa 3.2, 2020.

⁴³ COM(2018) 368 final tat-30 ta’ Mejju 2018: Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1224/2009, u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 768/2005, (KE) Nru 1967/2006, (KE) Nru 1005/2008, u r-Regolament (UE) Nru 2016/1139 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fir-rigward tal-kontroll tas-sajd.

⁴⁴ L-IUCN: “European Red List of Marine Fishes”, 2015.

⁴⁵ L-Artikolu 19 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats; l-Artikoli 15 u 16 tad-Direttiva dwar l-Għasafar.

⁴⁶ Ir-Rapport Nru 3/2015 tal-EEA: “Marine protected areas in Europe's seas”.

⁴⁷ L-Artikolu 3 tar-Regolament dwar il-Mediterran.

⁴⁸ Ir-Regolament (UE) 2019/1241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Ġunju 2019 dwar il-konservazzjoni ta’ riżorsi tas-sajd u l-protezzjoni ta’ ekosistemi tal-baħar permezz ta’ miżuri tekniċi. ĠU L 198, 25.7.2019.

⁴⁹ COM(2009) 40 final tal-5 ta’ Frar 2009: “Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar Pjan ta’ Azzjoni tal-Komunità għall-Konservazzjoni u l-Ġestjoni tal-Klieb il-Baħar”.

⁵⁰ STECF 19-17.

⁵¹ Ir-Regolament tal-Kunsill 1185/2003 (kif emendat), tat-23 ta’ Ġunju 2003 dwar it-tneħħija tal-pinen ta’ klieb il-baħar abbord bastimenti. ĠU L 167, 4.7.2003.

⁵² L-Artikoli 2 u 3 tal-PKS.

⁵³ L-EEA: Marine messages II, 2020, p. 11.

⁵⁴ L-EEA: Marine messages II, 2020, p. 25.

⁵⁵ Dokument ta’ ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni, ara p. 9.

⁵⁶ STECF: Monitoring the performance of the Common Fisheries Policy (STECF-Adhoc-19-01). Dan huwa rapport li ġie ppreżentat minn grupp ta’ esperti lill-STECF f’Marzu 2019. Data li tmur lura għas-snin sal-2017. Ara pp. 7, 11.

⁵⁷ STECF 19-01, p. 11.

⁵⁸ Dokument ta’ ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni li jakkumpanja COM(2019) 274 final, ara p. 7.

⁵⁹ STECF-ADhoc-19-01.

⁶⁰ COM(2019) 274 final tas-7 ta’ Ġunju 2016.

⁶¹ L-EEA: Marine messages II, 2020, p. 17.

⁶² Ara r-Rapporti tal-STECF: PLEN 17-02, PLEN 18-01, STECF 18-09 u STECF 18-13.

⁶³ STECF: “The 2018 Annual economic report on the EU fishing fleets” (STECF 18-07), p. 163.

⁶⁴ Ara l-Preambolu (21) u l-Artikolu 59 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1224/2009.

⁶⁵ Ara l-STECF 17-02.

⁶⁶ Ara l-STECF PLEN 17-02.

⁶⁷ Ara l-STECF PLEN 19-01.

⁶⁸ Ara l-Preambolu (18) u l-Artikoli 5 u 6 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1967/2006.

⁶⁹ Ir-Regolament (UE) 2019/1022, li ġie adottat fl-20 ta’ Ġunju 2019.

⁷⁰ L-Artikoli 17 u 6.

⁷¹ Ir-Regolament (UE) 2019/1241.

⁷² Ara l-Artikolu 3(d).

⁷³ Ara, pereżempju, l-Artikoli 10(4), 12(2), 15(2), 23(1 u 5), 27(7) u 31(4).

⁷⁴ Ir-Regolament 1967/2006.

⁷⁵ Ir-Regolament 1343/2011.

⁷⁶ COM(2007) 604 final tas-17 ta’ Ottubru 2007: Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar “Prattiki tas-sajd distruttivi fl-ibħra internazzjonali u l-ħarsien tal-ekosistemi vulnerabbli tal-baħar fond”.

⁷⁷ STECF PLEN 17-02.

⁷⁸ COM(2017) 192 final tal-24 ta’ April 2017: Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill “Implimentazzjoni u evalwazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 1224/2009 li jistabbilixxi sistema tal-Unjoni ta’ kontroll għall-iżgurar tal-konformità mar-regoli tal-Politika Komuni tas-Sajd, kif meħtieġ skont l-Artikolu 118”.

⁷⁹ COM(2018) 368 final tat-30 ta’ Mejju 2018.

⁸⁰ Sors: Bażi ta’ data tal-GFCM.

⁸¹ Ara l-punt 5(d) tal-Artikolu 2 tal-PKS.

⁸² L-Artikolu 23 tal-PKS.

⁸³ Ara l-Artikolu 23(2) tal-PKS.

⁸⁴ L-Artikolu 2(3) tar-Regolament dwar il-PKS.

⁸⁵ Ara l-Artikolu 1 tar-Regolament dwar il-FEMS (ir-Regolament (UE) Nru 508/2014).

⁸⁶ Il-Preambolu (10) tar-Regolament dwar il-FEMS.

⁸⁷ L-Artikolu 6 tar-Regolament dwar il-FEMS.

⁸⁸ L-Artikoli 37 sa 40 tar-Regolament dwar il-FEMS, rispettivament “Appoġġ għad-disinn u l-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ konservazzjoni u kooperazzjoni reġjonali”; “Limitazzjoni tal-impatt tas-sajd fuq l-ambjent tal-baħar u l-adattament tas-sajd għall-protezzjoni tal-ispeċijiet”; “Innovazzjoni marbuta mal-konservazzjoni tar-riżorsi bijoloġiċi tal-baħar”; “Protezzjoni u rkuprar tal-bijodiversità u l-ekosistemi tal-baħar u reġimi ta’ kumpens fil-qafas tal-attivitajiet tas-sajd sostenibbli”.

⁸⁹ “EMFF use for the protection of sensitive species”, rapport finali, Marzu 2020.

⁹⁰ L-EEA: Marine messages II, 2020, p. 53.

⁹¹ Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ir-Rapport Speċjali Nru 12/2011: “Il-miżuri tal-UE kkontribwixxew għall-adattament tal-kapaċità tal-flotot tas-sajd għal opportunitajiet ta’ sajd disponibbli?”

⁹² Ir-Regolament dwar il-FEMS: l-Artikolu 5.

⁹³ Ir-Regolament dwar il-FEMS: l-Artikolu 11

⁹⁴ Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 508/2014. COM(2018) 390 final tal-12.6.2018: l-Artikoli 13 u 16.

⁹⁵ Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar il-proposta tal-Kummissjoni għal Fond Ewropew ġdid għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd, Ġunju 2019.

⁹⁶ Ir-Regolament (UE) Nru 1293/2013.

⁹⁷ Ibbażat fuq informazzjoni mis-sit web tal-FAO.

Kronoloġija

Kuntatt

IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet: eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2020

DRITTIJIET TAL-AWTUR

© L-Unjoni Ewropea, 2020.

Il-politika tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri (QEA) dwar l-użu mill-ġdid hija implimentata bid-Deċiżjoni Nru 6-2019 tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri dwar il-politika tad-data miftuħa u l-użu mill-ġdid ta’ dokumenti.

Sakemm ma jkunx indikat mod ieħor (eż. f’avviżi individwali dwar id-drittijiet tal-awtur), il-kontenut tad-dokumenti tal-QEA, li huwa proprjetà tal-UE, huwa liċenzjat taħt il-liċenzja Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Dan ifisser li l-użu mill-ġdid huwa awtorizzat, dment li l-awturi jingħataw kreditu xieraq u li l-bidliet jiġu indikati. Il-persuni li jużaw mill-ġdid dan il-kontenut ma jistgħux ibiddlu s-sinifikat jew il-messaġġ oriġinali tad-dokumenti. Il-QEA ma għandhiex tkun responsabbli għal kwalunkwe konsegwenza relatata mal-użu mill-ġdid.

Inti meħtieġ tikseb drittijiet addizzjonali ċari jekk kontenut speċifiku juri individwi privati identifikabbli, pereżempju f’ritratti li jkun fihom il-membri tal-persunal tal-QEA, jew jekk ikun jinkludi xogħlijiet ta’ parti terza. Fejn ikun inkiseb permess, tali permess għandu jikkanċella l-permess ġenerali msemmi hawn fuq u għandu jindika b’mod ċar kwalunkwe restrizzjoni dwar l-użu.

Biex tuża jew tirriproduċi kontenut li ma jkunx proprjetà tal-UE, inti jista’ jkun li jkollok titlob il-permess direttament mingħand id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur.

Software jew dokumenti li jkunu koperti mid-drittijiet ta’ proprjetà industrijali, bħal privattivi, trademarks, disinji rreġistrati, logos u ismijiet, huma esklużi mill-politika tal-QEA dwar l-użu mill-ġdid u inti ma għandekx il-liċenzja biex tużahom.

Il-familja ta’ Siti Web istituzzjonali tal-Unjoni Ewropea, fi ħdan id-dominju europa.eu, tipprovdi links għal siti ta’ partijiet terzi. Peress li dawn ma jaqgħux taħt il-kontroll tal-QEA, inti mħeġġeġ biex teżamina l-politiki tagħhom dwar il-privatezza u dwar id-drittijiet tal-awtur.

Użu tal-logo tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri

Ma jistax isir użu mil-logo tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri mingħajr ma jinkiseb il-kunsens tagħha minn qabel.

Kif tikkuntattja lill-UE

Personalment
Madwar l-Unjoni Ewropea kollha hemm mijiet ta’ ċentri ta’ informazzjoni tal-Europe Direct. Tista’ ssib l-indirizz tal-eqreb ċentru għalik f'dan is-sit: https://europa.eu/european-union/contact_mt

Bit-telefown jew bil-posta elettronika
Europe Direct huwa servizz li jwieġeb il-mistoqsijiet tiegħek dwar l-Unjoni Ewropea. Tista’ tikkuntattja dan is-servizz:

• bit-telefown bla ħlas: 00 800 6 7 8 9 10 11 (ċerti operaturi jafu jimponu ħlas għal dawn it-telefonati),
• fuq dan in-numru standard: +32 22999696, jew
• bil-posta elettronika permezz: https://europa.eu/european-union/contact_mt

Kif issib tagħrif dwar l-UE

Onlajn
L-informazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE hija disponibbli fuq is-sit web Europa fuq: https://europa.eu/european-union/index_mt

Pubblikazzjonijiet tal-UE
Tista’ tniżżel mill-internet jew tordna l-pubblikazzjonijiet tal-UE, li xi wħud minnhom huma bla ħlas u xi oħrajn bil-ħlas, minn: https://op.europa.eu/mt/publications. Kopji multipli ta’ pubblikazzjonijiet bla ħlas tista’ tiksibhom billi tikkuntattja lil Europe Direct jew liċ-ċentru tal-informazzjoni lokali tiegħek (ara https://europa.eu/european-union/contact_mt).

Il-liġi tal-UE u dokumenti relatati
Għal aċċess għall-informazzjoni legali tal-UE, inkluż il-liġijiet kollha tal-UE mill-1952 ’l hawn, fil-verżjonijiet lingwistiċi uffiċjali kollha, żur is-sit EUR-Lex hawnhekk: http://eur-lex.europa.eu

Dejta Miftuħa mill-UE
Il-portal tad-Dejta Miftuħa mill-UE (https://copenhagenizeindex.eu/) jipprovdi aċċess għal settijiet tad-dejta mill-UE. Id-dejta tista’ titniżżel mill-internet u tintuża mill-ġdid bla ħlas, kemm għal skopijiet kummerċjali kif ukoll mhux kummerċjali.