Sinerġiji bejn Orizzont 2020 u Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej I-potenzjal kollu tagħhom għadu ma ntużax

Sommarju Eżekuttiv

I Fl-Istrateġija Ewropa 2020, il-Kummissjoni enfasizzat ir-rwol tar-riċerka u l-innovazzjoni bħala motivatur ewlieni tal-prosperità soċjali u ekonomika u tas-sostenibbiltà ambjentali. Iż-żewġ fondi prinċipali li jappoġġaw lir-riċerka u lill-innovazzjoni kienu t-tmien programm qafas tal-UE għar-riċerka u l-innovazzjoni, li kien jismu Orizzont 2020, b’allokazzjoni tal-baġit ta’ EUR 76.4 biljun, u l-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej) (FSIEs), prinċipalment il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) b’ammont impenjat ta’ kważi EUR 41 biljun għal attivitajiet ta’ riċerka u innovazzjoni. Għalkemm Orizzont 2020 u l-FSIE appoġġaw ir-riċerka u l-innovazzjoni, l-objettivi, l-implimentazzjoni, il-modalitajiet ta’ ġestjoni u l-istabbiliment tal-prijoritajiet tagħhom kienu differenti.

II Għall-ewwel darba, l-oqfsa legali għall-perjodu 2014-2020 ta’ Orizzont 2020 u l-FSIE inkludew talba speċifika għall-istabbiliment ta’ sinerġiji bejn iż-żewġ programmi. Is-sinerġiji jinvolvu żewġ programmi jew aktar li jinteraġixxu flimkien biex jipproduċu effett akbar minn interventi individwali. Is-sinerġiji jistgħu jieħdu forom differenti, u jistgħu jinkludu FSIE li jappoġġaw attivitajiet ta’ bini tal-kapaċitajiet għar-riċerka biex jiżdiedu l-opportunitajiet għall-benefiċjarji li sussegwentament jirċievu l-fondi aktar kompetittivi tal-H2020 (sinerġiji upstream), jew FSIE li jiffinanzjaw l-isfruttament jew l-iżvilupp ulterjuri tar-riżultati tal-proġetti ta’ Orizzont 2020 (sinerġiji downstream).

III Dan ir-rapport speċjali huwa l-aktar wieħed reċenti f’sensiela ta’ pubblikazzjonijiet tal-QEA li jeżaminaw l-appoġġ ipprovdut għal attivitajiet ta’ riċerka u innovazzjoni. Huwa jikkomplementa r-Rapport Speċjali 15/2022 tagħna dwar il-miżuri biex titwessa’ l-parteċipazzjoni f’Orizzont 2020.

IV F’dan l-awditu, aħna vvalutajna jekk il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali/reġjonali rilevanti ta’ implimentazzjoni ħadux miżuri xierqa biex jistabbilixxu sinerġiji bejn l-Orizzont 2020 u l-FSIE. Aħna eżaminajna jekk dawn il-korpi tawx importanza dovuta lil fatturi li kienu strumentali fil-ħolqien ta’ sinerġiji, u jekk ippjanawx u implimentawx miżuri biex jiġu stabbiliti sinerġiji.

V Aħna sibna li xi fatturi strumentali għall-ħolqien ta’ sinerġiji ma kinux għadhom ġew stabbiliti bis-sħiħ u li l-implimentazzjoni varjat skont it-tip ta'sinerġija. Pereżempju, minbarra d-differenzi fl-oqfsa legali taż-żewġ programmi li l-Kummissjoni kienet diġà indirizzat għall-perjodu 2021-2027, il-kooperazzjoni bejn il-partijiet ikkonċernati taż-żewġ programmi ta’ riċerka u innovazzjoni kienet għadha limitata. In-nuqqas ta’ bażi ta’ data integrata għal proġetti tal-FSIE li hija interoperabbli mal-bażi ta’ data ta’ Orizzont 2020 għamilha diffiċli għall-Kummissjoni u għall-awtoritajiet nazzjonali/reġjonali li jidentifikaw u jesploraw sinerġiji possibbli. Barra minn hekk, billi ma kien hemm l-ebda sistema li timmonitorja s-sinerġiji, il-Kummissjoni ma kinitx f’pożizzjoni li tidentifika u tippromwovi eżempji ta’ prattika tajba b’mod sistematiku.

VI Aħna sibna li d-dokumenti strateġiċi tal-FSIE, jiġifieri strateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti u programmi operazzjonali, inkludew referenzi limitati għall-prijoritajiet ta’ Orizzont 2020. Barra minn hekk, il-prijoritajiet stabbiliti f’dawn id-dokumenti kienu kemxejn wiesgħa, u b’hekk illimitaw il-possibbiltà li jinħolqu s-sinerġiji.

VII L-awtoritajiet ta’ ġestjoni tal-FSIE ma implimentawx il-miżuri kollha ta’ promozzjoni tas-sinerġiji previsti fid-dokumenti strateġiċi. B’mod partikolari, ġew implimentati miżuri li joħolqu sinerġiji downstream għall-isfruttament ulterjuri tar-riżultati tal-proġetti H2020 sa ċertu punt limitat ħafna biss. Kien hemm żewġ raġunijiet prinċipali għal dan: (i) benefiċjarji ta’ għotjiet taħt Orizzont 2020 rarament ipprevedew sinerġiji downstream mal-FSIE; u (ii) awtoritajiet ta’ ġestjoni ma kinux jafu kif jistabbilixxu sinerġiji downstream jew kif isibu r-riżultati ta’ proġetti ta’ Orizzont 2020. Barra minn hekk, il-parteċipazzjoni ta’ awtoritajiet ta’ ġestjoni fl-azzjonijiet ta’ bini tal-kapaċitajiet tal-Kummissjoni kienet limitata, u huma ma ppromovewx b’mod suffiċjenti l-kunċett ta’ sinerġiji.

VIII Fl-aħħar nett, ċerti proposti għal proġetti li ġew evalwati b’mod pożittiv taħt Orizzont 2020 iżda li ma ġewx iffinanzjati minħabba nuqqas ta’ riżorsi minn Orizzont 2020 irċevew tikketta ta’ kwalità – is-Siġill ta’ Eċċellenza – biex tagħmilha aktar faċli għalihom li jirċievu finanzjament mill-FSIE jew minn kwalunkwe fond ieħor. Madankollu, fil-programmi operazzjonali li ħadna bħala kampjun, għadd limitat minnhom biss finalment irċieva finanzjament mill-FSIEs.

IX Aħna nirrakkomandaw modi kif il-Kummissjoni tista’:

• ittejjeb il-kooperazzjoni bejn il-partijiet ikkonċernati li huma attivi fir-riċerka u l-innovazzjoni;
• tisfrutta l-potenzjal tal-bażijiet ta’ data għat-trawwim tas-sinerġiji;
• iżżid l-użu ta’ sinerġiji downstream u
• ttejjeb il-flussi ta’ informazzjoni dwar proġetti li ngħataw is-Siġill ta’ Eċċellenza.

Introduzzjoni

Orizzont 2020 u Fondi Strutturali għar-riċerka u l-innovazzjoni

01 Fl-Istrateġija Ewropa 2020, il-Kummissjoni enfasizzat ir-rwol tar-riċerka u l-innovazzjoni (R&I) bħala motivatur ewlieni tal-prosperità soċjali u ekonomika u tas-sostenibbiltà ambjentali fl-UE. Il-prijoritajiet tal-Kummissjoni għall-2019-2024 jirriflettu l-importanza kontinwa tar-R&I fuq livell tal-UE, billi dawn għandhom rwol ewlieni f’mill-inqas erbgħa mis-sitt prijoritajiet: Patt Ekoloġiku Ewropew, ekonomija li taħdem għan-nies, Ewropa lesta għall-era diġitali, u Ewropa aktar b’saħħitha fid-dinja.

02 Il-perjodu 2014-2020 ra investiment akbar fir-R&I mill-baġit tal-UE aktar minn qatt qabel. Iż-żewġ fondi prinċipali li jappoġġaw ir-R&I kienu t-tmien programm qafas (FP) għar-R&I, bl-isem ta’ Orizzont 2020 (H2020) u l-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE), li 95 % minnhom ġew allokati mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR). L-allokazzjoni tal-baġit totali għal H2020 kienet ta’ EUR 76.4 biljun, u l-finanzjament tal-UE allokat għal attivitajiet tar-R&I taħt il-FEŻR kien qrib EUR 41 biljun. B’kollox, dan kien jirrappreżenta 12 % tal-baġit tal-UE għall-perjodu 2014-2020. Għall-perjodu 2021-2027, il-baġit tal-UE għar-R&I kompla jiżdied (pereżempju, il-baġit għall-FP ġdid huwa ta’ EUR 95.5 biljun, l-ammont stmat mill-FEŻR għar-baġit għar-R&I huwa ta’ EUR 56 biljun u l-baġit għar-R&I inkluż fil-pjanijiet approvati ta’ rkupru u reżiljenza minn Marzu 2022 kien ta’ EUR 44.4 biljun).

03 Il-Kummissjoni trawwem il-ħolqien ta’ sinerġiji. Dawn huma definiti f’dan ir-rapport bħala l-koordinazzjoni tal-finanzjament tal-UE għar-riċerka taħt l-FSIE u Orizzont 2020 biex jiżdiedu l-effettività u l-effiċjenza tat-tnejn li huma, b’hekk jinkiseb impatt akbar f’termini ta’ riżultati ta’ innovazzjoni.

04 Is-sinerġiji ssemmew għall-ewwel darba f’Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2007 u minn dakinhar ’il quddiem saru dejjem aktar importanti. Għall-ewwel darba, l-oqfsa legali għall-2014-2020 ta’ kemm l-H2020¹ u l-ESIFs² inkludew talba speċifika biex il-korpi ta’ implimentazzjoni joħolqu sinerġiji bejn iż-żewġ programmi. L-oqfsa legali għall-perjodu 2021-2027 ta’ Orizzont Ewropa (is-suċċessur ta’ H2020) u l-politika ta’ koeżjoni tal-implimentazzjoni tal-fondi (is-suċċessur tal-FSIE) iqiegħdu aktar importanza fuq is-sinerġiji. B’mod partikolari:

• ir-Regolament ta’ Orizzont Ewropa, li jagħti attenzjoni speċjali lill-koordinazzjoni u l-komplementarjetà bejn il-politiki ta’ koeżjoni u R&I. L-Anness IV tar-Regolament huwa ddedikat kollu kemm hu għas-sinerġiji;
• ir-Regolament Dwar Dispożizzjonijiet Komuni li jirregola l-politika ta’ koeżjoni ta’ implimentazzjoni tal-fondi, li tenfasizza l-importanza li l-Istati Membri u l-Kummissjoni jsaħħu l-koordinazzjoni u jistabbilixxu sinerġiji u komplementarjetijiet ma’ Orizzont Ewropa.

05 Dokument ta’ gwida³ tal-Kummissjoni tal-2014 dwar is-sinerġiji jiddeskrivi tipi differenti ta’ sinerġiji possibbli bejn l-H2020 u l-FSIE (ara l-Figura 1).

06 Figura 2 turi l-loġika tas-sinerġiji upstream u downstream bejn H2020 u l-FSIE.

07 Għalkemm il-FSIE u H2020 jipprovdu appoġġ sinifikanti għar-R&I, l-ippjanar u l-implimentazzjoni ta’ sinerġiji huma kumplessi minħabba li ż-żewġ fondi huma differenti f’bosta aspetti (għal aktar dettalji, ara l-Anness I):

• Objettivi: Il-fondi taħt H2020 jimmiraw lejn l-eċċellenza, filwaqt li l-FSIE ridu jsaħħu l-koeżjoni ekonomika u soċjali billi jnaqqsu d-disparitajiet bejn ir-reġjuni. Dan huwa rifless ukoll mid-differenzi fid-distribuzzjoni tal-fondi H2020 mill-Istat Membru meta mqabbla mal-FSIE impenjati għar-R&I (ara l-Anness II);
• Ġestjoni: Il-Kummissjoni mmaniġġjat b’mod dirett H2020 (jiġifieri, permezz ta’ sejħiet għal proġetti fuq livell tal-UE), filwaqt li l-FSIE ġew implimentati taħt ġestjoni kondiviża bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri (jiġifieri, permezz ta’ sejħiet għal proġetti fuq livell nazzjonali/reġjonali);
• Implimentazzjoni: H2020 ġie implimentat permezz ta’ programmi ta’ ħidma pluriennali ppreparati mill-Kummissjoni, filwaqt li l-FSIE ġew implimentati abbażi ta’ programmi operazzjonali (PO) ippreparati minn awtoritajiet nazzjonali/reġjonali u approvati mill-Kummissjoni;
• L-istabbiliment tal-prijoritajiet: Fil-perjodu 2014-2020, il-FSIE għar-R&I kellhom jintefqu skont “Strateġiji ta’ Speċjalizzazzjoni Intelliġenti” (S3s) żviluppati minn Stati Membri jew reġjuni. L-S3s huma “strateġiji ta’ innovazzjoni [...] li jistabbilixxu prijoritajiet b’mod il jinbena vantaġġ kompetittiv billi jiġu żviluppati u mqabbla l-punti ta’ forza tar-riċerka u l-innovazzjoni mal-ħtiġijiet kummerċjali [...] filwaqt li jiġu evitati d-duplikazzjoni u l-frammentazzjoni tal-isforzi”⁴. Il-fondi ta’ H2020 intefqu skont oqsma prinċipali ta’ prijoritá kif definiti mir-Regolament, u s-suġġetti fi ħdan dawk l-oqsma kif definiti fil-programmi ta’ ħidma li l-Kummissjoni adottat permezz tal-proċedura ta’ kumitat (jiġifieri, li tinvolvi kumitat ta’ rappreżentanti mill-Istati Membri kollha).

08 Is-sinerġiji huma rilevanti b’mod partikolari għal dawk il-pajjiżi bi prestazzjoni baxxa fir-R&I u b’konsegwenza ta’ dan jipparteċipaw inqas f’H2020 (ara r-Rapport Speċjali 15/2022). Dawn il-pajjiżi huma fost dawk bl-akbar finanzjament għar-R&I disponibbli mill-FSIE (ara l-Anness II).

Rwoli u responsabbiltajiet

09 It-Tabella 1 tiddeskrivi l-partijiet ikkonċernati prinċipali involuti fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ ta’ H2020 u l-FSIE. L-Anness I jipprovdi aktar dettalji.

Ambitu u approċċ tal-awditjar

10 Meta wieħed iqis il-bażijiet legali rilevanti mitluba mill-istabbiliment tas-sinerġiji bejn H2020 u l-FSIE għall-ewwel darba għall-perjodu 2014-2020 (ara l-paragrafu 04), l-awditu prova jitfa’ dawl fuq sa liema punt seħħ dan. Aħna ddeċidejna li nwettqu l-awditu bil-ħsieb tal-importanza dejjem tiżdied tas-sinerġiji u l-opportunitajiet mitlufa meta ma jinħolqux dawn, u biex jitkompla r-Rapport Speċjali 15/2022 tagħna ppubblikat reċentament li ffoka fuq miżuri sabiex titwessa’ l-parteċipazzjoni ta’ pajjiżi bi prestazzjoni baxxa f’Orizzont 2020. Infatti, ir-regolament H2020 jistipula li s-sinerġiji mal-FSIE u l-miżuri għat-twessiegħ tal-parteċipazzjoni f’H2020 għandhom jgħinu fl-eliminazzjoni tad-distakk tar-R&I fl-Ewropa.

11 Aħna staqsejna jekk il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali/reġjonali ta' implimentazzjoni wettqux miżuri xierqa biex jistabbilixxu s-sinerġiji bejn H2020 u l-FSIE. Għal dan il-għan, aħna vvalutajna jekk:

• il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali/reġjonali ta’ implimentazzjoni tawx importanza dovuta lil fatturi li kienu strumentali għall-ħolqien tas-sinerġiji;
• il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali/reġjonali ta’ implimentazzjoni ppjanawx u implimentawx sinerġiji b’mod effettiv.

12 Ix-xogħol tal-awditjar tagħna kopra l-implimentazzjoni ta’ sinerġiji fil-perjodu 2014-2020 u eżaminajna evidenza minn firxa ta’ sorsi (għal aktar dettalji dwar il-metodoloġija, ara l-Anness III):

• analiżi mhux fuq il-post ta’ dokumenti rilevanti mill-Kummissjoni, kif ukoll kwestjonarji li mtlew mill-persunal tal-Kummissjoni u intervisti li saru miegħu;
• verifika ta’ data analitika;
• analiżi ta’ estrazzjoni ta’ programmi ta’ ħidma ta’ H2020 u ftehimiet ta’ għotja;
• analiżi ta’ dokumenti relevanti għal kampjun ta’ ħames Stati Membri (il-Portugall, il-Polonja, Is-Slovenja, il-Kroazja u r-Rumanija), kif ukoll intervisti mal-awtoritajiet ta’ ġestjoni u l-NCPs tagħhom. Aħna għażilna dawn il-pajjiżi abbażi tal-prestazzjoni tagħhom fir-R&I, id-disponibbiltà tal-FSIE għar-R&I, u l-parteċipazzjoni f’H2020;
• stħarriġ mibgħut lill-awtoritajiet ta’ ġestjoni tas-27 PO (rata ta’ rispons: 64 %) u 78 Punt ta’ Kuntatt Nazzjonali (NCPs), (rata ta’ rispons: 67 %) fl-Istati Membri kollha;
• intervisti ma’ esperti fil-qasam.

Osservazzjonijiet

Ma ngħatatx l-attenzjoni dovuta lill-fatturi kollha li kienu strumentali fil-ħolqien ta’ sinerġiji

13 Il-ħolqien ta’ sinerġiji huwa kumpless, billi l-finanzjament tal-UE taħt l-FSIE u Orizzont 2020 huwa differenti f’ħafna aspetti (ara l-paragrafu 06). Aħna vverifikajna dokumentazzjoni u ksibna rispons mill-Kummissjoni u l-partijiet ikkonċernati nazzjonali li għamlu referenza għal għadd ta’ fatturi li jistgħu jiddeterminaw suċċess jew falliment fl-istabbiliment ta’ sinerġiji: il-grad tal-allinjament tar-regoli u r-regolamenti, il-kooperazzjoni bejn l-atturi rilevanti fuq livell tal-UE u l-Istati Membri, id-disponibbiltà tad-data relevanti, u l-kapaċità amministrattiva fuq livell nazzjonali u reġjonali.

14 Għalhekk aħna vvalutajna jekk:

• ir-regoli u r-regolamenti ffaċilitawx il-ħolqien ta’ sinerġiji;
• il-kooperazzjoni fuq livell tal-UE u nazzjonali kinitx xierqa għall-ħolqien ta’ sinerġiji;
• il-Kummissjoni kellhiex data u għodod ta’ monitoraġġ xierqa għall-identifikazzjoni u t-trawwim ta’ sinerġiji potenzjali;
• il-Kummissjoni appoġġatx b’mod xieraq il-bini tal-kapaċitajiet tal-amministrazzjonijiet nazzjonali/reġjonali.

Il-Kummissjoni rreaġiet għan-nuqqasijiet fir-regoli u r-regolamenti li xekklu lis-sinerġiji

15 Diversi studji⁵ li twettqu għall-Kummissjoni għamlu referenza għal nuqqas ta’ allinjament bejn id-dispożizzjonijiet regolatorji li jirregolaw Orizzont 2020, ir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni tal-FSIE u r-Regolament għal Eżenzjoni Ġenerali Sħiħa skont regoli ta’ għajnuna mill-Istat, u raw li dan huwa ostaklu għas-sinerġiji. Ix xogħol tal-awditjar tagħna, b’mod partikolari l-istħarriġ u l-intervisti tagħna mal-esperti, l-awtoritajiet ta’ ġestjoni u l-punti ta’ kuntatt nazzjonali, ikkonferma din il-konklużjoni, fejn ġiet enfasizzata l-importanza tal-allinjament tad-dispożizzjonijiet regolatorji.

16 Il-Kummissjoni rreaġiet billi pproponiet diversi aġġustamenti, li ġew adottati fir-regolamenti rilevanti għall-perjodu 2021-2027 (ara l-Anness IV) Eżempji tal-bidliet magħmula huma:

• fondi għall-implimentazzjoni tal-politika ta' koeżjoni li jridujaċċettaw kundizzjonijiet diġà vvalutati taħt l-Orizzont Ewropa, li huma relatati jew ma’ proġetti kofinanzjati taħt l-Orizzont Ewropa jew li ngħataw is-Siġill ta’ Eċċellenza;
• l-allinjament tal-kriterji dwar liema attivitajiet huma kkunsidrati bħala eliġibbli, metodi għall-kalkolu ta’ spejjeż eliġibbli, u regoli ta’ għajnuna mill-Istat għal proġetti kofinanzjati miż-żewġ programmi jew proġetti ta’ SoE;
• il-possibbiltà li jintużaw għotjiet mill-FSIE bħala kontribuzzjonijiet nazzjonali għal sħubijiet Ewropej stabbiliti taħt Orizzont Ewropa (sħubijiet bejn il-Kummissjoni u sħab privati jew pubbliċi f’inizjattivi ta’ R&I kkoordinati b’mod konġunt);
• il-possibbiltà li jiġu trasferiti 5 % mill-allokazzjoni nazzjonali inizjali ta’ kull Fond ta’ Koeżjoni għal kwalunkwe strumenti ieħor taħt ġestjoni diretta jew indiretta (inkluż Orizzont Ewropa)

17 Billi dawn il-bidliet saru biss għall-perjodu 2021-2027, għad irid jiġi deċiż jekk jilħqux l-aspettattiva li jkollhom impatt pożittiv fuq is-sinerġiji jew sa liema punt jagħmlu dan.

Kien hemm ftit kooperazzjoni bejn il-korpi involuti fil-ġestjoni tal-FSIE u H2020

18 Ir-Regolament Dwar Dispożizzjonijiet Komuni⁶ u r-Regolament H2020⁷ enfasizzaw l-importanza tal-koordinazzjoni u l-interazzjoni mill-qrib bejn iż-żewġ programmi. Kif inhu msemmi fit-Tabella 1, l-FSIE u l-FP tar-R&I għandhom strutturi ta’ governanza distinti fuq livell tal-UE u livell nazzjonali/reġjonali. Fl-2016, is-Servizz ta’ Riċerka tal-Parlament Ewropew⁸ enfasizza r-rwol tal-koordinazzjoni bejn id-DĠ tal-Kummissjoni sabiex jingħelbu approċċi kompartimentalizzati, fuq livell tal-UE kif ukoll fuq livell tal-Istati Membri. Din il-koordinazzjoni tista’ tinkiseb permezz ta’ skambju regolari u strutturat ta’ informazzjoni.

19 Rapport tal-2018⁹ ippubblikat mill-Kummissjoni sab li approċċi “separati” kienu għadhom preżenti fil-Kummissjoni u fl-Istati Membri. Huwa qal li ministeri jew dipartimenti jaħdmu ma’ korpi differenti tal-KE b’kompiti, prijoritajiet u kulturi ta’ ħidma differenti u xi kultant kunfliġġenti, u rrakkomanda li jiġi stabbilit u istituzzjonalizzat djalogu strutturat fil-forma ta’ forum b’aġendi “maħsuba għas-sinerġija”.

20 Minkejja din ir-rakkomandazzjoni, aħna sibna li xi dgħufijiet identifikati fl-2016 għadhom jippersistu fl-2021. Aħna nosservaw li ż-żewġ DĠ prinċipali involuti (DĠ RTD u DĠ REGIO) ikkooperaw tajjeb meta kienu qed iħejju r-regolamenti għall-2021-2027. Madankollu, il-Kummissjoni ma stabbilietx proċess ta’ djalogu regolari u strutturat li jinvolvi DĠ rilevanti tal-Kummissjoni u atturi nazzjonali responsabbli mit-tfassil u l-implimentazzjoni taż-żewġ programmi.

21 B’mod speċifiku, aħna sibna għadd limitat biss ta’ eżempji ta’ djalogu strutturat fuq temi speċifiċi bejn id-DĠ tal-Kummissjoni u l-partijiet ikkonċernati nazzjonali/reġjonali. Eżempju wieħed li tqies b’mod pożittiv mill-partijiet ikkonċernati kienet il-“komunità ta’ prattika tas-Siġill ta’ Eċċellenza (SoE)” (ara l-Kaxxa 1).

22 Fir-rigward tal-korpi nazzjonali, ir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni għall-perjodu 2014-2020 u minimum standards and guiding principles for setting up networks of NCPs under Horizon 2020 kienu jeħtieġu aktar komunikazzjoni u kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet ta’ ġestjoni tal-FSIE u l-NCPs ta’ Orizzont 2020.

23 Aħna sibna li għal tnejn mill-ħames Stati Membri fil-kampjun tagħna, jiġifieri l-Portugall u s-Slovenja, l-NCPs u l-awtoritajiet ta’ ġestjoni kkooperaw tajjeb. Għat-tlieta l-oħra l-kooperazzjoni u l-iskambji ta’ informazzjoni kienu limitati. L-istħarriġ tagħna kkonferma li l-maġġoranza ta’ dawk l-awtoritajiet ta’ ġestjoni u l-NCPs li wieġbu komplew jaħdmu bl-użu ta’ approċċ kompartimentalizzat, li jfisser li kien hemm ftit kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet ta’ ġestjoni (FSIE) u l-NCPs (Orizzont 2020) (għal aktar dettalji ta’ dan l-istħarriġ, ara l-Anness III):

• 41 % tal-awtoritajiet ta’ ġestjoni li wieġbu għall-istħarriġ tagħna qalu li ma kien hemm l-ebda kollaborazzjoni strutturata mal-NCPs. Barra minn hekk, 59 % wieġbu li ma organizzawx, jew rarament organizzaw avvenimenti li jlaqqgħu flimkien partijiet ikkonċernati rilevanti miż-żewġ komunitajiet (benefiċjarji ta’ H2020 u l-FSIE, u partijiet ikkonċernati oħrajn);
• 85 % tal-NCPs li wieġbu għall-istħarriġ tagħna qalu li l-livell ta’ kooperazzjoni mal-awtoritajiet ta’ ġestjoni kien jew baxx għal baxx ħafna, jew ma kien hemm l-ebda kooperazzjoni. Barra minn hekk, 75 % tal-NCPs irrappurtaw li l-livell ta’ għarfien tagħhom dwar l-appoġġ tal-programmi tal-FSIE għar-R&I kien baxx jew baxx ħafna, jew saħansitra ddikjaraw li l-għarfien dwar l-FSIE ma kienx parti mill-mandat tagħhom.

24 Ir-rapport tal-2020¹⁰ dwar it-tagħlimiet meħuda minn sejħa sperimentali għal proġetti ffinanzjati mill-FSIE taħt il-programm Interreg Central Europe żvela wkoll ħtieġa akbar għal kooperazzjoni bejn il-partijiet ikkonċernati ta’ H2020 u tal-FSIE (ara l-Kaxxa 2). Is-sejħa sperimentali twettqet billil-għarfien li kien maħluq minn proġetti ffinanzjati mill-UE ma kienx utilizzat bis-sħiħ fuq il-post, u r-riżultati tar-R&I spiss naqsu milli jilħqu l-partijiet ikkonċernati rilevanti fir-reġjuni tal-UE. Dan kien minħabba nuqqas ta’ komunikazzjoni, koordinazzjoni u kooperazzjoni bejn ir-riċerkaturi u l-partijiet ikkonċernati reġjonali.

L-identifikazzjoni u l-monitoraġġ ta’ sinerġiji kienu mxekkla minħabba nuqqas ta’ data adatta

25 Rapport ippubblikat miċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka tal-Kummissjoni ddikjara li jekk il-bażijiet ta’ data ta’ Orizzont 2020 u l-FSIE jsiru interoperabbli dan ikun ta’ benefiċċju għall-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-politika, u għall-identifikazzjoni u l-ħolqien ta’ sinerġiji¹¹.

26 Abbażi ta’ rieżami ta’ dokumentazzjoni u rispons mill-persunal tal-Kummissjoni, aħna identifikajna l-benefiċċji ta’ bażijiet ta’ data interoperabbli (li jkopru proġetti minn H2020 u mill-FSIE) għal (i) monitoraġġ u evalwazzjoni ta’ politika, u (ii) sinerġiji (ara l-Figura 3).

27 Aħna analizzajna jekk il-Kummissjoni ħaditx passi biex tistabbilixxi bażijiet ta’ data interoperabbli ta’ proġetti ta’ Orizzont 2020 u tal-FSIE, u jekk il-Kummissjoni u l-Istati Membri identifikawx (i) oqsma b’potenzjal għall-ħolqien ta’ sinerġiji, u (ii) sinerġiji eżistenti biex jidentifikaw eżempji tal-aħjar prattika.

28 Fil-perjodu 2014-2020, bażijiet ta’ data separati pprovdew informazzjoni dwar proġetti ffinanzjati mhux biss minn H2020 izda wkoll mill-FSIE:

• Għall-proġetti ta’ H2020, il-Kummissjoni kellha biss bażi ta’ data interna sakemm tnieda l-H2020 dashboard fl-2018. Id-dashboard il-ġdid inkluda data dwar proġetti ffinanzjati u l-benefiċjarji tagħhom, ikkategorizzati skont il-pajjiż u r-reġjun, it-tip ta’ organizzazzjoni u l-qasam ta’ prijorità (eż. l-enerġija, is-saħħa u l-ispazju);
• Għall-proġetti kofinanzjati mill-FSIE, ma kien hemm l-ebda bażi ta’ data integrata eżistenti sa Marzu 2022. Minflok, l-awtoritajiet ta’ ġestjoni rreġistraw u ppubblikaw informazzjoni dwar proġetti kofinanzjati mill-FSIE fuq paġni web marbuta mal-PO tagħhom, f’konformità mal-obbligi legali tagħhom¹². F’Marzu 2022, il-Kummissjoni nediet Kohesio, bażi ta’ data integrata tal-proġetti kofinanzjati mill-FSIE. Kohesio bħalissa tinkludi proġetti mill-perjodu 2014-2020, iżda l-Kummissjoni beħsiebha li testendiha għall-perjodu 2021-2027. Madankollu, Kohesio mhijiex interoperabbli mal-bażi ta’ data H2020.

29 L-użu ta’ dawn il-bażijiet ta’ data separati biex jiġu indentifikati proġetti li jindirizzaw oqsma ta’ prijorità simili taħt H2020 u l-FSIE, u li għaldaqstant kienu xierqa biex jinħolqu sinerġiji, ma kienx faċli billi:

• Ma kienx hemm kategorizzazzjoni komuni (tassonomija) tal-prijoritajiet ta’ H2020 u l-S3;
• Id-data tal-FSIE rreġistrata mill-awtoritajiet ta’ ġestjoni ma ġietx standardizzata bis-sħiħ u kienet l-aktar fil-lingwi nazzjonali;
• L-awtoritajiet ta’ ġestjoni ma rreġistrawx il-prijoritajiet tal-S3 ta’ proġett b’mod sistematiku. Dan x'aktarx li se jibqa’ sfida, peress li r-Regolament Dwar Dispożizzjonijiet Komuni għall-perjodu 2021-2027 ma jeħtieġx li l-Istati Membri jirrappurtaw l-oqsma ta’ prijorità S3 li jiġu indirizzati mill-proġetti.

30 Għaldaqstant, il-bażijiet ta’ data eżistenti ma ppermettewx l-immappjar tal-proġetti prinċipali ta’ R&I ffinanzjati mill-UE u investimenti relatati (eż. bil-provvista ta’ informazzjoni dwar il-firxa ġeografika, jew liema prijoritajiet huma l-aktar affettwati mis-sinerġiji). Dan xekkel il-ħolqien ta’ sinerġiji u l-monitoraġġ tal-politika fis-sens deskritt fil-Figura 3.

31 Barra minn hekk, minkejja l-benefiċċji tal-monitoraġġ tas-sinerġiji bejn l-FSIE u H2020 (ara l-pagarafu 25), aħna sibna li la l-Kummissjoni u lanqas l-awtoritajiet ta’ ġestjoni inkarigati mill-PO li analizzajna b’mod sistematiku ma mmonitorjawhom.

32 Aħna identifikajna wkoll il-limitazzjonijiet li ġejjin fuq livell tal-Kummissjoni fl-identifikazzjoni tas-sinerġiji u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tagħhom:

• Informazzjoni limitata għall-identifikazzjoni tas-sinerġiji upstream: għalkemm il-Kummissjoni għandha għodda għall-estrazzjoni tat-test (CORTEX) li teoretikament hija kapaċi tidentifika sinerġiji upstream eżistenti, ma tistax tintuża fil-prattika peress li ma hemm l-ebda qasam speċifiku fil-proposti tal-proġett H2020 għall-immarkar ta’ links għal proġetti preċedenti kofinanzjati mill-FSIE;
• Segwitu għal proġetti ta’ H2020: għalkemm data dwar l-użu tar-riżultati tar-riċerka minn proġetti ta’ H2020 kkompletati tista’ tappoġġa l-identifikazzjoni ta’ sinerġiji downstream eżistenti, il-Kummissjoni ma tiġborx tali informazzjoni;
• Informazzjoni disponibbli fuq livell nazzjonali: informazzjoni dwar proġetti bit-tikketta SoE kofinanzjati mill-FSIE ma tinġabarx u tiġi rrappurtata b’mod sistematiku lill-Kummissjoni.

Ftit teħid ta’ azzjonijiet ta’ bini tal-kapaċitajiet mill-awtoritajiet ta’ ġestjoni

33 Peress li H2020 u l-FSIE kellhom ir-regoli, il-mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni u l-partijiet ikkonċernati tagħhom stess, kapaċitajiet xierqa ta’ ġestjoni u amministrattivi kienu kruċjali sabiex jiġu mfassla u implimentati l-azzjonijiet ta’ R&I ma’ sinerġiji fuq livell nazzjonali u reġjonali. Dan huwa aktar rilevanti għall-perjodu 2021-2027, fejn il-finanzjament tal-UE għar-R&I żdied.

34 Aħna analizzajna:

• l-appoġġ tal-Kummissjoni għall-partijiet ikkonċernati nazzjonali, b’mod partikolari l-awtoritajiet ta’ ġestjoni, biex jiżdied l-għarfien tagħhom fil-qasam tas-sinerġiji, u
• is-sensittività tal-partijiet ikkonċernati.

35 Il-Kummissjoni ħadet azzjonijiet differenti biex tappoġġa lill-partijiet ikkonċernati nazzjonali biex iżżid l-għarfien tagħhom fil-qasam tas-sinerġiji. B’mod partikolari:

• Fl-2014, il-Kummissjoni ppubblikat dokument ta’ gwida dwar l-azzjonijiet varji (inkluż l-attivitajiet ta’ promozzjoni u taħriġ, il-prattiki ta’ koordinazzjoni, u l-monitoraġġ) li d-dipartimenti tal-Kummissjoni, l-awtoritajiet ta’ ġestjoni u l-NCPs għandhom jieħdu sabiex joħolqu s-sinerġiji. L-awtoritajiet ta’ ġestjoni fil-ħames Stati Membri magħżula rrikonoxxew li d-dokument ta’ gwida kkontribwixxa għas-sensibilizzazzjoni dwar is-sinerġiji iżda dawn għamlu użu limitat minnu. F’Lulju 2022, il-Kummissjoni ppubblikat dokument ta’ gwida ġdid dwar is-sinerġiji bejn Orizzont Ewropa u l-FEŻR;
• Bħala parti mill-Faċilità ta’ Appoġġ għall-Politiki (strument ta’ H2020 li jintuża biex jitrawmu riformi fl-ekosistemi nazzjonali tar-R&I), il-Kummissjoni mexxiet attività li involviet il-promozzjoni ta’ skambju tal-aħjar prattiki fil-qasam tas-sinerġiji. B’mod partikolari, il-parteċipanti qasmu esperjenzi dwar (i) kif tiġi appoġġata l-parteċipazzjoni nazzjonali fl-FP, u (ii) kif timmassimizza s-sinerġiji bejn H2020 u l-FSIE¹³. Madankollu, sibna li rappreżentanti ta’ 11-il Stat Membru biss (il-Belġju, il-Bulgarija, Ċipru, Spanja, il-Kroazja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Polonja, il-Portugall, is-Slovenja u l-Iżvezja, flimkien mal-Ġermanja bħala osservatur), ipparteċipaw f’din l-attività;
• Il-Kummissjoni ppromwoviet il-kunċett ta’ sinerġiji f’konferenzi (eż. il-Ġimgħa tar-Reġjuni Innovattivi fl-Ewropa, u l-Ġimgħa Ewropea tar-Reġjuni u l-Bliet) u avvenimenti speċifiċi organizzati minn partijiet terzi.

36 Fl-aħħar nett, kien il-Parlament Ewropew li nieda u ffinanzja l-inizjattiva prinċipali – il-proġett “Stairway to Excellence” (S2E) – biex jappoġġa l-ħolqien ta’ sinerġiji fil-perjodu 2014-2020. Il-JRC tal-Kummissjoni implimenta l-proġett S2E b’kollaborazzjoni mad-DĠ REGIO, li assista lill-Istati Membri u r-reġjuni biex (i) jutilizzaw is-sinerġiji bejn l-FSIE u l-H2020, u (ii) jimplimentaw b’mod effettiv l-S3s nazzjonali u reġjonali, u jfittxu l-eċċellenza innovattiva b’mod ġenerali. Il-proġett intemm fl-2020 u mhux se jkompli fil-perjodu 2021-2027. Partijiet ikkonċernati nazzjonali ta’ tlieta mill-ħames Stati Membri fil-kampjun tagħna stqarru li huma ħadu sehem fl-attivitajiet ta’ dan il-proġett u esprimew livell għoli ta’ sodisfazzjon.

37 Aħna osservajna wkoll li l-parteċipazzjoni fl-attivitajiet ta’ bini tal-kapaċitajiet organizzati mill-Kummissjoni kienet limitata. Skont l-istħarriġ tagħna, din varjat minn 44 % għall-promozzjoni ta’ avvenimenti għal 7 % għall-attivitajiet ta’ taħriġ (ara l-Figura 4).

38 Minkejja din il-parteċipazzjoni limitata, l-awtoritajiet ta’ ġestjoni u l-NCPs li żorna matul l-awditu esprimew ħtieġa għal aktar taħriġ, attivitajiet ta’ kkowċjar u kondiviżjoni tal-aħjar prattiki.

39 Fl-aħħar nett, skont l-istħarriġ tagħna, l-awtoritajiet ta’ ġestjoni qalu li huma nfushom kienu ħadu azzjoni limitata ħafna biex jappoġġaw il-ħolqien ta’ sinerġiji bejn iż-żewġ programmi (ara l-Figura 5)

Sinerġiji previsti f’dokumenti strateġiċi ġew implimentati f’livelli varji

40 Il-gwida tal-Kummissjoni tal-2014 dwar is-sinerġiji (ara l-paragrafu 35) iddikjarat li “huwa tal-akbar importanza li jiġu żgurati l-aħjar sinerġiji bejn il-fondi [...] u jiġu mmassimizzati l-impatt u l-effiċjenza tal-finanzjament pubbliku”. Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill għamluha ċara li dan l-approċċ mhuwiex biss “sabiħ li jkollok” iżda “meħtieġ li jiġi implimentat”. Dan kien jeħtieġ approċċ sistematiku għas-sinerġiji mill-partijiet ikkonċernati relevanti kollha, u fisser li l-ambitu għas-sinerġiji stabbilit fl-S3s u l-PO kellu jkun imqabbel bi sforzi miftiehma fuq il-post biex jiġi żgurat li jiġu implimentati.

41 Għaldaqstant aħna vvalutajna jekk:

• L-S3s u l-PO relatati inkludewx miżuri għall-ħolqien tas-sinerġiji ma’ H2020;
• it-tipi differenti ta’ sinerġiji ġewx veramenti implimentati, b’mod partikolari:

1. sinerġiji downstream;
2. sinerġiji upstream;
3. finanzjament alternattiv għal proġetti li ngħataw it-tikketta SoE.

42 Barra minn hekk, finanzjament komplementari (ara l-paragrafu 05) ġie pprovdut mill-awtoritajiet ta’ ġestjoni kollha li kienu fil-kampjun għal tip speċifiku ta’ proġett (proġetti ta’ “Ħolqien ta’ timijiet” jew “ERA Chairs”) taħt il-fergħa ta’ H2020 “firxa tal-eċċellenza u t-twessiegħ tal-parteċipazzjoni”. Mill-awtoritajiet ta’ ġestjoni li wieġbu għall-istħarriġ tagħna, 44 % (7 minn 16) iddikjaraw li l-PO tagħhom kienu jinkludu miżuri bħal dawn, u 31 % (5 minn 16) qalu li kienu implimentawhom. Madankollu, peress li l-finanzjament komplementari kien diġà indirizzat fir-rapport speċjali reċenti tagħna dwar miżuri ta’ twessiegħ (Rapport Speċjali 15/2022), aħna ma nipprovdu ebda analiżi ulterjuri tas-suġġett ta’ hawnhekk.

Sinerġiji ġew previsti fid-dokumenti strateġiċi tal-FSIE, iżda l-livell ta’ dettall varja

43 Sabiex is-sinerġiji jimmaterjalizzaw, jeħtieġ li jkunu ppjanati kif xieraq fid-dokumenti strateġiċi, b’mod partikolari l-S3s (ara l-paragrafu 06) u l-PO fi ħdan l-FSIE.

44 Il-gwida tal-Kummissjoni tal-2012 għall-S3s tiddikjara li l-S3s għandhom jiffokaw l-investimenti tar-R&I nazzjonali/reġjonali fi ftit oqsma kompetittivi b’mod globali, u jevitaw użu mxerred tar-riżorsi. L-iffukar fuq għadd limitat ta’ attivitajiet ekonomiċi ta’ prijorità u oqsma teknoloġiċi speċifiċi fil-livell nazzjonali/reġjonali kien maħsub biex jiffaċilita l-ippjanar strateġiku tal-investimenti fir-R&I. Il-gwida tiddikjara wkoll li l-istabbiliment tal-prijoritajiet fil-kuntest ta’ S3s jinvolvi tqabbil effettiv bejn (i) l-identifikazzjoni ta’ objettivi wesgħin allinjati mal-politiki tal-UE, u (ii) id-definizzjoni tal-prijoritajiet (jew kategoriji) għal speċjalizzazzjoni intelliġenti.

45 Fir-rigward tal-prijoritizzazzjoni tal-S3, studji varji¹⁴ kkonkludew li l-S3s “juru proliferazzjoni tal-objettivi”. B’mod partikolari, l-istudju tal-Kummissjoni tal-2021 dwar il-prijoritizzazzjoni tal-S3¹⁵ sab li l-firxa tematika tal-oqsma ta’ prijorità tal-S3 kienet wiesgħa f’diversi Stati Membri. L-istudju analizza wkoll 2 324 sejħa għal proposti għal proġetti mnedija mill-awtoritajiet ta’ ġestjoni, u nnota li maġġoranza sostanzjali tas-sejħiet (74 %) indirizzaw il-prijoritajiet S3 kollha fl-istess ħin.

46 In-nuqqas ta’ fokus tal-prijoritajiet S3, u l-fatt li s-sejħiet għal proposti kienu ġeneralment miftuħa għal kwalunkwe prijorità S3 aktar milli jqisu “speċifiċitajiet settorjali u teknoloġiċi, kif tirrakkomanda l-loġika stess ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti”¹⁶, inaqqas l-ambitu biex tinkiseb il-massa kritika u b’hekk jinħolqu s-sinerġiji.

47 Għaldaqstant aħna analizzajna jekk l-S3s u l-PO relatati fil-ħames Stati Membri fil-kampjun tagħna inkludewx miżuri għall-ħolqien tas-sinerġiji. Aħna analizzajna jekk l-S3s inkludewx referenzi speċifiċi għal sħubijiet Ewropej li jiġu promossi taħt H2020. Dawn l-isħubijiet jipprovaw ilaqqgħu lill-Kummissjoni u s-sħab privati u/jew pubbliċi (inkluż dawk li jimmaniġġjaw il-FSIE) permezz ta’ inizjattivi kkoordinati tar-R&I li jindirizzaw il-prijoritajiet tal-politika tal-UE.

48 Aħna sibna li:

• S3 wieħed biss fil-kampjun (ir-Rumanija) semma’ sħubijiet Ewropej speċifiċi li bihom huwa kien beħsiebu joħloq sinerġiji billi jipprovdi lill-entitajiet nazzjonali b’għotjiet li jippermettulhom jipparteċipaw f’dawn is-sħubijiet;
• Tlieta mill-ħames PO fil-kampjun (il-Portugall, ir-Rumanija u s-Slovenja) semmew li (xi wħud minn) l-prijoritajiet tagħhom kienu marbuta mal-prijoritajiet ta’ H2020. L-għarfien ta’ din ir-rabta tpoġġi lill-awtoritajiet nazzjonali/reġjonali f’pożizzjoni li javviċinaw lill-partijiet ikkonċernati tagħhom b’mod proattiv sabiex iġibuhom konxji tal-possibbiltajiet ta’ H2020 offruti għar-riċerka u jrawmu rabtiet ma’ sħubijiet Ewropej (eż. billi jipprovdu għotjiet);
• L-S3s kollha u l-PO rispettivi inkludew miżuri għall-ħolqien tas-sinerġiji. Madankollu, il-livell ta’ dettall tar-referenzi li saru fl-S3s u l-PO varjaw b’mod konsiderevoli bejn l-Istati Membri fil-kampjun: f’xi pajjiżi referenzi għal azzjonijiet li jindirizzaw is-sinerġiji kienu pjuttost limitati u/jew ġenerali ħafna (il-Kroazja u l-Polonja), filwaqt li oħrajn (is-Slovenja, ir-Rumanija u l-Portugall) inkludew deskrizzjonijiet dettaljati ta’ diversi miżuri.

49 Kaxxa 3 tipprovdi eżempji ta’ sinerġiji ppjanati fil-PO.

Sinerġiji upstream ippjanati kienu implimentati b’mod ġenerali

50 Azzjonijiet upstream (ara l-paragrafu 05) tipikament jinkludu l-iżvilupp ta’ infrastruttura ta’ riċerka u appoġġ biex jgħinu lill-partijiet ikkonċernati tar-R&I jippreparaw proposti għal proġetti għas-sottomissjoni ta’ sejħiet għal proġetti kompetittivi ta’ H2020. Dan l-appoġġ kien rilevanti b’mod partikolari għall-Istati Membri li għandhom rata persistentement baxxa ta’ parteċipazzjoni fl-FP, speċjalment f’termini ta’ proġetti approvati. Għalkemm hemm ħafna elementi varjabbli li jinfluwenzaw il-grad ta’ parteċipazzjoni ta’ pajjiż fl-FP (ara r-rapport speċjali 15/2022), id-disponibbiltà ta’ finanzjament biex jappoġġa l-proċess ta’ applikazzjoni hija waħda mill-fatturi ewlenin li jaffettwaw il-parteċipazzjoni.

51 L-istħarriġ tagħna tal-awtoritajiet ta’ ġestjoni wera li 50 % tar-rispondenti (8 minn 16) ipprevedew miżuri biex joħolqu sinerġiji upstream, filwaqt li 44 % (7 minn 16) fil-fatt implimentawhom.

52 L-analiżi tagħna tal-PO fil-kampjun sabet li kollha kemm huma pprevedew u implimentaw azzjonijiet biex jiżviluppaw l-infrastruttura tar-R&I, bħal ċentri ta’ eċċellenza. Eżempji ta’ azzjonijiet bħal dawn jinkludu investiment fl-infrastruttura fil-qasam tal-fiżika fotonukleari fir-Rumanija u investiment f’ċentri ta’ eċċellenza u f’ċentru nazzjonali tas-supercomputing fis-Slovenja.

53 Aħna sibna wkoll li erbgħa mill-ħames PO fil-kampjun (il-Polonja, il-Portugall, ir-Rumanija u s-Slovenja) ipprevedew u implimentaw azzjonijiet immirati direttament biex jgħinu lill-partijiet ikkonċernati nazzjonali tar-R&I biex jipparteċipaw f’H2020. Madankollu, fi tnejn minn dawn l-erba’ Stati Membri (il-Polonja u r-Rumanija), dan l-appoġġ kien ipprovdut biss diversi snin wara li beda H2020 (ħames snin għall-Polonja u seba’ snin għar-Rumanija).

54 Dokument ta' riċerka tal-2016¹⁷ u r-rapport finali ta’ proġett¹⁸ iffinanzjati mill-baġit tal-UE identifikaw tali skemi ta’ appoġġ bħala ewlenin biex iżidu l-parteċipazzjoni fil-programm qafas u għalhekk li aktar probabbli jinħolqu sinerġiji upstream. Aħna sibna li l-Istati Membri li implimentaw l-iskemi ta’ appoġġ tagħhom taħt l-FSIE tard, kienu wkoll fost dawk il-pajjiżi bl-aktar grad baxx ta’ parteċipazzjoni f’H2020 (ara rapport speċjali 15/2022, Figura 6):

• f’termini ta’ finanzjament per capita taħt H2020, il-Polonja u r-Rumanija kienu l-Istati Membri li rċevew l-anqas;
• f’termini ta’ finanzjament taħt H2020 minn ekwivalenti ta’ riċerkaturi fuq ingaġġ full-time, il-Polonja kienet fil-qiegħ tal-iskala.

Kien hemm nuqqas ta’ sinerġiji downstream

55 Skont ir-Regolament Dwar Dispożizzjonijiet Komuni, l-S3s għandhom jinkludu “azzjonijiet ’l isfel” għandhom jipprovdu l-mezzi sabiex jiġu sfruttati u mxerrda r-riżultati tar-R&Ż fis-suq, li jinbtu mill-inizjattiva Orizzont 2020 u l-programmi preċedenti, b’enfasi partikolari fuq il-ħolqien ta’ ambjent li jiffavorixxi l-innovazzjoni għan-negozju u l-industrija [...]”.

56 Barra minn hekk, skont il-gwida tal-Kummissjoni tal-2014 dwar is-sinerġiji (ara l-paragrafu 35), meta jiġi implimentat H2020, jenħtieġ li l-Kummissjoni tħeġġeġ l-użu downstream tar-riżultati tal-proġett ta’ H2020 (u r-riżultati tal-proġett minn programmi qafas ta’ riċerka preċedenti) għal proġetti kofinanzjati mill-FSIE.

57 Il-persunal tal-Kummissjoni li intervistajna enfasizza l-importanza tal-isfruttament tar-riżultati ta’ H2020 irrelevanti mill-pajjiż fejn ġiet żviluppata t-teknoloġija sabiex jiżdied l-impatt fuq l-FP u ċ-ċirkolazzjoni tal-għarfien fl-UE. L-isfruttament transfruntier tar-riżultati tar-R&I huwa utli b’mod partikolari għal pajjiżi u reġjuni b’livelli baxxi ta’ parteċipazzjoni f’FP (ara r-rapport speċjali 15/2022) għax jekk jagħmlu dan huma jkunu jaċċessaw u jużaw it-teknoloġija tal-ogħla livell.

58 Li ma jiġux segwiti sinerġiji downstream hija opportunità mitlufa biex ir-riżultati tar-R&I jiġu tradotti fil-prattika u jiġu applikati biex jiġu solvuti sfidi territorjali, u b’hekk jiġi żgurat l-impatt tal-finanzjament tal-UE.

59 Għaldaqstant aħna analizzajna jekk:

• l-awtoritajiet ta’ ġestjoni implimentawx il-miżuri tal-PO li kellhom l-għan li joħolqu sinerġiji downstream;
• il-Kummissjoni ppromwovietx il-ħolqien ta’ sinerġiji downstream permezz tal-programmi ta’ ħidma tagħha H2020 (inklużi sejħiet għal proposti);
• il-benefiċjarji tal-proġett H2020 verament ipprevedewx sinerġiji downstream.

60 Minkejja l-enfasi tal-Kummissjoni fuq is-sinerġiji downstream, l-istħarriġ tagħna tal-awtoritajiet ta’ ġestjoni wera li 44 % biss tar-rispondenti (7 minn 15) prevedew miżuri li kellhom l-għan li joħolquhom. Barra minn hekk, 13 % biss (2 minn 15) implimentawhom. Infatti, mill-miżuri kollha li jindirizzaw is-sinerġiji, dawk li jindirizzaw sinerġiji downstream kienu l-aktar li ma ġewx implimentati.

61 L-istampa kienet simili għall-ħames PO mill-Istati Membri fil-kampjun, peress li l-ebda wieħed minnhom ma nieda miżuri biex jindirizzaw is-sinerġiji downstream ma’ H2020. Barra minn hekk, l-ebda wieħed minnhom ma kkunsidra l-possibbiltà li juża l-FSIE biex joħolqu sinerġiji downstream mar-riżultati tar-R&I żviluppati fi Stati Membri jew reġjuni oħra taħt H2020.

62 Aħna sibna wkoll li erbgħa mill-ħames PO fil-kampjun inkludew referenzi għal ksib pubbliku għall-innovazzjoni, li huwa strument bil-potenzjal għall-ħolqien ta’ sinerġiji downstream. F’dak il-każ, l-akkwirent jaġixxi bħala klijent ta’ tnedija għal soluzzjonijiet innovattivi (prodotti jew servizzi) li għad mhumiex disponibbli fuq bażi kummerċjali fuq skala kbira. Madankollu, mill-erba’ PO, wieħed biss (il-Polonja) verament implimenta l-akkwist pubbliku għal azzjonijiet innovattivi, għalkemm mingħajr referenza speċifika rigward l-użu tar-riżultati ta’ proġetti ta’ H2020.

63 Aħna sibna li nuqqas ta’ għarfien u informazzjoni kien ir-raġuni prinċipali li minħabba fiha l-awtoritajiet ta’ ġestjoni ma wettqux sinerġiji downstream peress li huma:

• mhux dejjem fehmu l-kunċett ta’ sinerġiji downstream u l-benefiċċji relatati;
• kellhom għarfien limitat dwar il-ħolqien ta’ sinerġiji u l-identifikazzjoni relevanti tar-riżultati ta’ H2020. Barra minn hekk, in-nuqqas ta’ għodda ta’ tqabbil (bħal bażi ta’ data interoperabbli) bejn H2020 u l-FSIE xekkel l-identifikazzjoni ta’ proġetti potenzjali għall-ħolqien ta’ sinerġiji. Ir-rapport dwar it-tagħlimiet meħuda mis-sejħa sperimentali Interreg (ara l-paragrafu 24) wasal għall-konklużjonijiet simili;
• Xi kultant ma kinux familjari ma’ CORDIS, il-bażi ta’ data ta’ H2020 għad-disseminazzjoni u l-użu tar-riżultati tal-proġett ta’ H2020.

64 Aħna wettaqna analiżi tal-estrazzjoni tat-test tal-programmi ta’ ħidma ta’ H2020 relatati ma’ azzjonijiet bil-potenzjali li jinħolqu sinerġiji downstream. Għażilna dawk li ġew ippubblikati fi tmiem l-H2020 (il-perjodu 2018-2020). Aħna sibna li kollha kienu jinkludu mill-inqas referenza waħda għas-sinerġiji downstream mal-FSIE.

65 Madankollu, dawn ir-referenzi kienu b’mod ġenerali inklużi biss fl-introduzzjoni, li tipprovdi informazzjoni ġenerali ħafna għall-applikanti, u mhux fis-sejħiet individwali għal proposti ta’ proġetti, li jipprovdu informazzjoni aktar dettaljata. L-analiżi tagħna ta’ 632 sejħa għal proposti wriet li 2 % biss minnhom fil-fatt kienu jinkludu referenzi għal sinerġiji downstream.

66 Aħna wettaqna wkoll analiżi tal-estrazzjoni tat-test ta’ 13 603 ftehim ta’ għotja mill-azzjonijiet H2020 li konna identifikajna bħala li għandhom potenzjal għal sinerġiji downstream. Huma jirrappreżentaw 38 % tal-ftehimiet ta’ għotja H2020 kollha u 63 % tal-fondi H2020 mogħtija. Aħna komplejna din l-analiżi b’verifika dettaljata ta’ kampjun ta’ 100 proġett. Sibna li 4.8 % biss mit-13 603 proġett ikkunsidra li joħloq sinerġiji bħal dawn (ara l-Figura 6). Barra minn hekk, 2.2 % biss inkludew referenzi speċifiċi għall-S3s fil-proposti tagħhom.

67 Barra minn hekk, wettaqna analiżi dettaljata tal-proġetti taħt strument wieħed H2020, il-“prova tal-kunċett tal-Kunsill Ewropew tar-Riċerka (ERC)”. L-għan tiegħu huwa partikolarment adattat għall-istabbiliment ta’ sinerġiji downstream, peress li għandu l-għan li jiffaċilita l-esplorazzjoni tal-potenzjal ta’ innovazzjoni kummerċjali u soċjali tal-ideat iġġenerati mill-għotjiet tal-ERC. Aħna sibna li l-possibbiltà li jinħolqu sinerġiji downstream kienet ikkunsidrata biss f’0.5 % tal-proġetti ta’ “prova tal-kunċett tal-ERC”.

Is-Siġill ta’ Eċċellenza għandu potenzjal, iżda ntuża biss sa ċertu punt

68 Is-Siġill ta’ Eċċellenza huwa tikketta ta’ kwalità li tingħata lil proposti ta’ proġetti sottomessi għall-FP għar-R&I tal-UE (ara l-paragrafu 05). Dan tnieda taħt H2020, bil-għan li jgħin lid-detenturi tal-SoE jiksbu fondi għall-proposti tagħhom minn sorsi oħra minbarra H2020, inklużi l-FSIE. Huwa kien jagħti wkoll l-opportunità lil korpi ta’ finanzjament oħrajn sabiex jieħdu vantaġġ mill-proċess ta’ valutazzjoni tal-proġett tal-Kummissjoni.

69 Il-Kummissjoni nediet l-SoE fl-2015 għal proġetti sottomessi minn intrapriżi żgħar u medji (SMEs) taħt l-“Istrument għall-SMEs”, li mbagħad sar magħruf bħala l-Aċċeleratur tal-Kunsill Ewropew tal-Innovazzjoni (EIC)”. Dan imbagħad ġie applikat għal tliet strument oħra H2020, jiġifieri: “Marie Skłodowska-Curie Actions”, il-programm H2020 għall-edukazzjoni dottorali u għat-taħriġ postdottorali; “Teaming” (ara r-rapport speċjali 15/2022); u l-għotjiet ta’ “prova tal-kunċett tal-ERC” (ara l-paragrafu 67).

70 Aħna vverifikajna jekk l-awtoritajiet ta’ ġestjoni għamlux użu tajjeb mit-tikketta SoE u jekk iffinanzjawx tali proġetti. L-istħarriġ li wettaqna fuq l-awtoritajiet ta’ ġestjoni wera li l-provvista ta’ finanzjament alternattiv għal proġetti SoE kienet l-aktar tip komuni ta’ sinerġija prevista taħt il-PO ta’ dawk li rrispondu: 63 % (10 minn 16) tal-PO kkunsidraw miżuri bħal dawn, u 50 % (8 minn 16) eventwalment implimentawhom. Il-Kummissjoni nnifisha ma għandhiex informazzjoni kompluta fuq l-għadd ta’ proġetti li ngħataw is-SoE li kienu ffinanzjati mill-FSIEs.

71 Madankollu, abbażi tal-analiżi tagħna tal-PO fil-kampjun, sibna li l-livell ta’ implimentazzjoni tal-miżuri li jappoġġaw il-proġetti SoE varja:

• kollha ħlief għal PO wieħed (il-Kroazja) inkludew miżuri li jipprovdu finanzjament alternattiv għal proġetti SoE taħt l-“Istrument għall-SMEs”/“Aċċeleratur tal-EIC”. Kif turi t-Tabella 2, tliet PO (il-Polonja, il-Portugall u s-Slovenja) eventwalment ipprovdew tali finanzjament, u wieħed (ir-Rumanija) nieda sejħa, iżda rċieva biss għadd żgħir ta’ proposti u ma ffinanzja l-ebda waħda minnhom;
• Żewġ PO (il-Polonja u s-Slovenja) inkludew u implimentaw miżuri biex jipprovdu finanzjament alternattiv għall-proġetti “Marie Sklodowska-Curie” li ngħataw l-SoE;
• l-ebda wieħed mill-PO fil-kampjun ma inkluda miżuri li jappoġġaw proġetti ta’ “Teaming” jew ta’ “prova tal-kunċett tal-ERC” li rċevew it-tikketta SoE. Aħna nosservaw li għall-“prova tal-kunċett tal-ERC”, l-inizjattiva SoE bdiet fl-2018 iżda waqfet mill-ġdid fl-2019 minħabba problemi relatati mas-sistemi tat-teknoloġija tal-informazzjoni. Skont il-Kummissjoni, din mistennija li terġa’ tiġi mnedija fl-2023.

72 Aħna identifikajna żewġ barrieri amministrattivi prinċipali għall-appoġġ effettiv ta’ proġetti SoE taħt l-“Istrument għall-SMEs” / “Aċċeleratur tal-EIC” fil-perjodu 2014-2020: (i) regoli dwar għajnuna mill-Istati diverġenti, u (ii) awtoritajiet ta’ ġestjoni li għandhom informazzjoni limitata dwar proġetti li rċevew it-tikketta SoE.

73 L-allinjament ħażin ta’ regoli dwar l-għajnuna mill-Istat wassal għal diskrepanza kbira bejn l-intensitajiet tal-finanzjament ta’ H2020 u tal-FSIE, b’H2020 jkun kapaċi jipprovdi rati ta’ għotjiet sinifikament ogħla lill-benefiċjarji. Il-Kummissjoni rreaġiet għal dan, u fl-Lulju 2021 (sitt snin wara li tnieda l-SoE), emendat ir-regolament relevanti dwar l-għajnuna mill-Istat (ir-Regolament għal Eżenzjoni Ġenerali Sħiħa) biex issolvi din il-kwistjoni għall-SMEs. Taħt Orizzont Ewropa, intrapriżi żgħar b’kapitalizzazzjoni medja jistgħu, f’każijiet eċċezzjonali, isiru wkoll detenturi tal-SoE. Id-differenza fl-intensità tal-finanzjament se tibqa’ għal każijiet bħal dawn.

74 Qabel japprovaw għotjiet għal proġetti bit-tikketta SoE, l-awtoritajiet ta’ ġestjoni xorta jridu jiżguraw il-konformità mal-kriterji li ġejjin meta jiddeċiedu dwar l-eliġibbiltà tal-proġetti:

• Konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat: l-intrapriżi benefiċjarji jridu (i) jkunu SME skont id-definizzjoni ta’ SME tal-Kummissjoni, u (ii) ma jkunux impriża f’diffikultà. Il-proponent tal-proġett jissottometti awtodikjarazzjoni, li mhijiex ivverifikata mill-Kummissjoni għal proġetti SoE;
• Il-konformità mar-regolament fuq il-politika ta' koeżjoni: il-proġett propost jeħtieġ li jkun f’konformità mal-prijoritajiet S3 nazzjonali/reġjonali, konformi mal-programm tal-FEŻR u jaqa’ fi ħdan l-ambitu tal-FEŻR¹⁹.

75 Matul l-intervisti tagħna, erba’ awtoritajiet ta’ ġestjoni mill-ħames Stati Membri fil-kampjun innutaw in-nuqqas ta’ mekkaniżmu ta’ notifika awtomatika biex tiġi pprovduta informazzjoni strutturata u komprensiva dwar il-proġetti nazzjonali/reġjonali mogħtija l-SoE, inklużi d-dettalji ta’ kuntatt tad-detentur tal-SoE.

76 Infatti, il-Kummissjoni pprovdiet informazzjoni aggregata biss; informazzjoni dettaljata ġiet ipprovduta fuq talba. Għall-perjodu 2021-2027, il-Kummissjoni beħsiebha tagħmel l-informazzjoni dwar proġetti mogħtija tikketta SoE disponibbli aktar faċilment.

77 Il-Portugall jipprovdi eżempju tal-benefiċċji tat-twaqqif ta’ sistema biex jiġi żgurat dan il-fluss ta’ informazzjoni. Il-Portugall iffinanzja l-ogħla sehem ta’ proġetti SoE (32 %), grazzi b’mod partikolari għal arranġament effiċjenti għall-ksib, l-ipproċessar u t-trażmissjoni ta’ tali informazzjoni (ara l-Kaxxa 4) u għal sejħiet speċifiċi mmirati lejn dawn il-proġetti. Aħna ma sibna l-ebda arranġament simili fil-pajjiżi l-oħrajn fil-kampjun.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

78 Il-konklużjoni ġenerali tagħna hija li l-implimentazzjoni tas-sinerġiji bejn l-Orizzont 2020 u l-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE) varjaw bejn it-tipi differenti ta’ sinerġiji: pereżempju, filwaqt li l-miżuri ppjanati biex jinħolqu sinerġiji upstream ġew implimentati tajjeb, miżuri biex jinħolqu sinerġiji downstream bilkemm ġew implimentati. Dan huwa minħabba għadd ta’ raġunijiet: in-nuqqas ta’ allinjament bejn ir-regoli u r-regolamenti, il-kooperazzjoni limitata bejn il-partijiet ikkonċernati fir-riċerka u l-innovazzjoni taż-żewġ programmi, u n-nuqqas ta’ interoperabbiltà bejn il-bażijiet ta’ data tagħhom illimitaw l-ambitu għall-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali/reġjonali biex joħolqu sinerġiji. Barra minn hekk, ma kien hemm l-ebda sistema li timmonitorja s-sinerġiji, li jfisser li l-Kummissjoni ma kinitx f’pożizzjoni li tidentifika u tippromwovi eżempji ta’ prattika tajba b’mod sistematiku.

79 Aħna identifikajna diversi fatturi li huma strumentali fil-ħolqien ta’ sinerġiji bejn Orizzont 2020 u l-FSIE. L-ewwel wieħed huwa marbut ma’ regoli u regolamenti. Dawn ma ġewx allinjati tajjeb fil-perjodu 2014-2020, iżda l-Kummissjoni rreaġixxiet għal dawn in-nuqqasijiet u għamlet bidliet li se jidħlu fis-seħħ fil-perjodu 2021-2027. Ir-riżultat tal-bidliet li ġew introdotti għall-perjodu 2021-2027 għad iridu jidhru fil-prattika (ara l-paragrafi 15-17).

80 Il-kooperazzjoni fi ħdan il-Kummissjoni u mal-Istati Membri, kif ukoll fuq livell ta’ Stat Membru, fattur strumentali ieħor, kienet biss parzjalment fis-seħħ. Aħna sibna li d-Direttorati Ġenerali prinċipali tal-Kummissjoni kkooperaw tajjeb waqt it-tħejjija tal-qafas regolatorju 2021-2027. Madankollu, il-Kummissjoni ma organizzatx djalogu regolari u strutturat li jlaqqa’ lid-DĠ REGIO, id-DĠ RTD u l-partijiet ikkonċernati responsabbli għat-tfassil u l-implimentazzjoni tal-programmi fil-livell nazzjonali. Fil-livell tal-Istati Membri, applika wkoll approċċ “separat”, li jfisser li l-awtoritajiet ta’ ġestjoni (FSIE) u l-punti ta’ kuntatt nazzjonali (H2020) ma ngħaqdux b’mod sistematiku biex joħolqu sinerġiji (ara l-paragrafi 18-24).

Rakkomandazzjoni 1 – Titjib tal-kooperazzjoni bejn il-korpi involuti fil-ġestjoni tal-FSIE u tal-programmi qafas

Għat-titjib tal-koordinazzjoni u l-iskambju tal-informazzjoni, jenħtieġ li l-Kummissjoni:

1. torganizza djalogu regolari u strutturat li jlaqqa’ l-korpi relevanti mill-Kummissjoni u l-Istati Membri fuq livell ta’ politika (politika ta’ riċerka u politika ta’ koeżjoni) u fuq livell ta’ implimentazzjoni (Orizzont Ewropa u l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali;
2. taħdem mal-Istati Membri biex titrawwem kooperazzjoni bħal din fuq livell nazzjonali/reġjonali.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: tmiem l-2023

81 It-tielet fattur huwa relatat mad-disponibbiltà u l-monitoraġġ tad-data. Sabiex tkun f’pożizzjoni li toħloq sinerġiji bejn proġetti jew bejn komunitajiet ta’ riċerka differenti (dawk kofinanzjati mill-FSIE u dawk iffinanzjati mill-Orizzont 2020), huwa essenzjali li jkun hemm informazzjoni mhux biss dwar proġetti iżda wkoll dwar benefiċjarji (ara l-paragrafi 25-26).

82 Madankollu, għall-FSIE ma kien hemm l-ebda bażi ta’ data integrata biex jinġabru flimkien il-proġetti kollha kofinanzjati madwar l-UE. Tali bażi ta’ data integrata bdiet topera f’Marzu 2022 wara li ntemm ix-xogħol ta’ verifika tagħna. Madankollu, il-bażijiet ta’ data għall-programm qafas il-ġdid u l-FSIE għadhom mhumiex interoperabbli għal kollox (ara l-paragrafi 27-29).

83 Aħna sibna li l-Kummissjoni ma mmonitorjatx is-sinerġiji b’mod sistematiku. B’riżultat ta’ dan, il-Kummissjoni ma kinitx f’pożizzjoni li tidentifika b’mod sistematiku eżempji ta’ prattika tajba u tippromwovihom lill-awtoritajiet tal-Istati Membri. Aħna identifikajna diversi modi potenzjalment ta’ suċċess kif nappoġġaw din l-attività ta’ monitoraġġ, iżda dawn bħalissa mhumiex użati mill-Kummissjoni: (i) għodda tal-Kummissjoni għall-analiżi tat-test b’potenzjal li tidentifika sinerġiji upstream; (ii) segwitu għall-proġetti Orizzont 2020 biex jiġu identifikati sinerġiji downstream jew (iii) informazzjoni disponibbli fil-livell nazzjonali dwar proġetti bit-tikketta Siġill ta’ Eċċellenza kofinanzjati mill-FSIE li ma tkunx miġbura u rrappurtata b’mod sistematiku lill-Kummissjoni (ara l-paragrafi 30-31).

Rakkomandazzjoni 2 – Sfruttament tad-data potenzjali għat-trawwim tas-sinerġiji

Sabiex ittejjeb id-disponibbiltà tad-data tal-proġetti u għalhekk tiffaċilita l-ħolqien u l-monitoraġġ tas-sinerġiji, jenħtieġ li l-Kummissjoni:

1. tuża l-bażijiet ta’ data għall-programm qafas u l-fondi li jimplimentaw il-politika ta’ koeżjoni (is-suċċessur tal-FSIE) biex timmappja oqsma ta’ politika jew tematiċi sabiex jippermettu t-tlaqqigħ aktar faċli bejn il-proġetti u l-benefiċjarji;
2. tuża għodod eżistenti (bħall-CORTEX jew “il-komunità ta’ prattika tas-Siġill ta’ Eċċellenza”) biex timmonitorja s-sinerġiji eżistenti u tidentifika u tippromwovi eżempji ta’ prattika tajba.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: tmiem l-2024

84 Ir-raba’ fattur huwa l-għarfien u l-kapaċitajiet maniġerjali tal-partijiet ikkonċernati. Il-Kummissjoni pprovdiet għadd ta’ miżuri ta’ appoġġ biex l-Istati Membri jżidu l-kapaċità tal-partijiet ikkonċernati. L-aktar appoġġ intensiv ingħata mill-proġett tat-Taraġ għall-Eċċellenza, li kien immaniġġjat mill-Kummissjoni iżda li kien iffinanzjat mill-Parlament Ewropew. Dan kien ukoll il-miżura ta’ appoġġ l-aktar apprezzata mill-partijiet ikkonċernati fil-ħames Stati Membri fil-kampjun. Din il-miżura mhux se tkompli fil-perjodu 2021-2027 (ara l-paragrafi 33-36).

85 Għalkemm l-awtoritajiet ta’ ġestjoni esprimew b’mod ċar il-ħtieġa għal aktar bini ta’ kapaċità, huma pparteċipaw biss sa ċertu punt fl-avvenimenti promozzjonali u ta’ taħriġ organizzati mill-Kummissjoni. Barra minn hekk, huma stess ma ppromovewx b’mod attiv il-kunċett ta’ sinerġiji (ara l-paragrafi 37-39).

86 Sabiex is-sinerġiji jimmaterjalizzaw b’mod sistematiku, dawn jeħtieġu li jiġu inklużi fi ppjanar strateġiku fi stadju bikri. Il-prijoritajiet stabbiliti fl-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti kienu ħafna mid-drabi kemxejn wiesgħa, u dan illimita l-potenzjal tagħhom biex jiffokaw fuq l-investimenti. Barra minn hekk, f’xi każijiet ma kien hemm l-ebda rabta ma’ prijoritajiet H2020 jew ma’ sħubijiet Ewropej. Aħna sibna li l-miżuri għall-ħolqien tas-sinerġiji li kienu ppjanati fl-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti ġew riflessi fil-programmi operazzjonali relevanti, iżda sibna li l-miżuri relatati ġew implimentati b’mod parzjali biss (ara l-paragrafi 43-49).

87 L-implimentazzjoni tas-sinerġiji varjat skont it-tip ta’ sinerġija. Fejn is-sinerġiji upstream ġew implimentati b’mod ġenerali, dan kien ħafna inqas fil-każ tas-sinerġiji downstream. Ir-raġunijiet prinċipali għall-implimentazzjoni limitata tal-awtoritajiet ta’ ġestjoni tas-sinerġiji downstream kienu nuqqas ta’ għarfien dwar il-kunċett innifsu, kif jiġu implimentati miżuri bħal dawn, jew kif issib ir-riżultati tal-proġett Orizzont 2020 (ara l-paragrafi 55-61 u 63).

88 Barra minn hekk, wieħed biss mill-ħames programmi operazzjonali li ħadna bħala kampjun implimenta l-akkwist pubbliku għall-innovazzjoni, li huwa strument bil-potenzjal li joħloq sinerġiji downstream, filwaqt li erbgħa ppjanaw li jimplimentawh (ara l-paragrafu 62).

89 Għalkemm il-programmi ta’ ħidma tal-Kummissjoni Orizzont 2020 inkludew referenza ġenerali għal sinerġiji downstream, is-sejħiet speċifiċi għall-proposti ta’ proġetti Orizzont 2020 rari kienu jinkludu tali referenzi. Bl-istess mod, għadd żgħir biss ta’ proġetti Orizzont 2020 ipprevedew il-possibbiltà li jinħolqu sinerġiji downstream mal-FSIE (ara l-paragrafi 64-67).

Rakkomandazzjoni 3 – Jiżdied l-użu ta’ sinerġiji downstream

Sabiex jiżdied l-użu ta’ sinerġiji downstream, jenħtieġ li l-Kummissjoni:

1. tappoġġa lill-awtoritajiet ta’ ġestjoni fl-azzjonijiet ta’ disinn u implimentazzjoni għall-ħolqien ta’ sinerġiji downstream ma’ proġetti Orizzont 2020 u Orizzont Ewropa;
2. tippromwovi l-akkwist pubbliku għall-innovazzjoni abbażi tar-riżultati ta’ proġetti ta’ riċerka ffinanzjatji mill-programm qafas bejn awtoritajiet nazzjonali u reġjonali (awtoritajiet ta’ ġestjoni u oħrajn);
3. Tippromwovi, fost il-benefiċjarji ta’ Orizzont Ewropa il-potenzjali tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali għall-iskjerament u l-kummerċjalizzazzjoni tar-riżultati tal-proġetti tagħhom f’konformità ma’ strateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti fejn xieraq.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: tmiem l-2024

90 Aħna sibna li għall-ħames PO fil-kampjun l-implimentazzjoni ta’ skemi li jappoġġaw proġetti li ngħataw it-tikketta Siġill ta’ Eċċellenza kienet limitata. Dan kien parzjalment minħabba l-fatt li l-programmi operazzjonali mhux dejjem kienu jinkludu skemi li jappoġġaw proġetti tas-Siġill ta’ Eċċellenza, u għal nuqqas ta’ allinjament tar-regoli tal-għajnuna mill-Istat. Barra minn hekk, ma ngħatatx informazzjoni strutturata u komprensiva dwar il-proġetti li ngħataw is-Siġill ta’ Eċċellenza lill-awtoritajiet maniġerjali. Il-Kummissjoni nnifisha ma għandhiex informazzjoni kompluta fuq l-għadd ta’ proġetti li ngħataw is-SoE li kienu ffinanzjati mill-FSIEs (ara l-paragrafi 68-77).

Rakkomandazzjoni 4 – Jittejjeb il-fluss ta’ informazzjoni dwar proġetti li ngħataw is-Siġill ta’ Eċċellenza

Jenħtieġ li l-Kummissjoni tipprovdi b’mod regolari lill-awtoritajiet ta’ ġestjoni kollha data dwar proposti ta’ proġetti li ngħataw is-Siġill ta’ Eċċellenza fl-Istat Membru jew ir-reġjun tagħhom.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: tmiem l-2023

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla IV, immexxija mis-Sur Mihails Kozlovs, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tal-11 ta’ Ottubru 2022.

Annessi

Anness I – Differenzi bejn H2020 u fondi li jimplimentaw il-politika ta' koeżjoni

Anness II – Statistika

Anness III – Metodoloġija

L-awditu tagħna kien ibbażat fuq il-metodoloġija li ġejja:

1. Analiżi mhux fuq il-post ta’ dokumenti disponibbli għall-pubbliku u dokumenti interni tal-Kummissjoni bħal testi legali, linji gwida u evalwazzjonijiet;
2. Analiżi statistika ta’ data minn firxa ta’ sorsi: CORDA, H2020 dashboard, Eurostat u data dwar proġetti kofinanzjati mill-FSIE;
3. Analiżi ta’ estrazzjoni tat-test li tikkonsisti minn:
   
   
   1. L-identifikazzjoni tal-parametri (kliem u espressjonijiet) li se jintużaw fl-analiżi tal-estrazzjoni tat-test, bħal strateġija ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti; FSIE jew Interreg;
   2. L-analiżi tal-aktar programmi ta’ ħidma H2020 reċenti (2018-2020) bl-użu ta’ kliem u espressjonijiet indikati f’(i);
   3. Analiżi dettaljati ta’ kampjun magħżul b’mod aleatorju ta’ programmi ta’ ħidma H2020 (11-il programm ta’ ħidma) biex jiġu identifikati referenzi speċifiċi għal sinerġiji fl-entrati miksuba taħt (ii).
4. Analiżi ta’ analiżi tat-test ta’ ftehimiet ta’ għotja H2020, li tikkonsisti minn:
   
   
   1. L-identifikazzjoni ta’ proġetti H2020 bil-potenzjali li jinħolqu sinerġji downstream, jiġifieri proġetti li jaqgħu taħt il-Prova tal-Kunċett tal-Kunsill Ewropew tar-Riċerka, it-tieni pilastru ta’ H2020 u t-tielet pilastru ta’ H2020 (minbarra azzjonijiet komuni ta’ appoġġ). Ir-riżultat kien 13 603 ftehim ta’ għotja li jirrappreżentaw 38 % tal-proġetti kollha tal-H2020 u li jammontaw għal 63 % tal-fondi kollha tal-H2020 allokati.
   2. L-identifikazzjoni, f’kooperazzjoni mal-persunal tal-Kummissjoni, ta’ parametri (kliem u espressjonijiet) li għandhom jintużaw fl-analiżi tal-analiżi tat-test, bħall-politika ta’ koeżjoni; strateġija ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti; programm operazzjonali; FSIE; awtorità ta’ ġestjoni, eċċ.;
   3. Analiżi tat-test CORTEX (għodda tal-Kummissjoni Ewropea għall-analiżi tat-test) ta’ ftehimiet ta’ għotja H2020 li nkisbu taħt (i) bl-użu ta’ kliem u espressjonijiet indikati taħt (ii) biex jiġu identifikati proġetti li inkludew referenzi għall-FSIE.
   4. Analiżi dettaljata bbażata fuq kampjun magħżul b’mod aleatorju rappreżentattiv tal-popolazzjoni (100 proġett) identifikat bħala riżultat tal-pass (iii), biex tiddistingwi l-proġetti li qed ifittxu sinerġiji downstream minn dawk li kellhom referenzi oħra għall-FSIE (eż. esperjenzi preċedenti tal-parteċipanti ta’ proġetti appoġġati mill-FSIE);
   5. Analiżi dettaljata tal-proġetti “prova tal-kunċett tal-ERC” (16-il proġett) identifikati f'passi (iii) biex jiddistingwu l-proġetti li qed ifittxu sinerġiji downstream minn dawk li kellhom referenzi oħra għall-FSIE (eż. esperjenzi preċedenti tal-parteċipanti ta’ proġetti appoġġati mill-FSIE).
5. Stħarriġ online biex jinġabru opinjonijiet minn partijiet ikkonċernati nazzjonali, mibgħuta lil:
   
   
   • 27 awtorità ta’ ġestjoni (waħda għal kull Stat Membru) li timmaniġġja l-PO bl-akbar investimenti fir-R&I għal kull Stat Membru, b’rata ta’ rispons ta’ 64 %. Il-PO rrappreżentaw madwar 63 % tan-nefqa totali tal-UE fuq ir-R&I allokata taħt il-FEŻR (perjodu 2014-2020);
   • 78 NCP, kampjun rappreżentattiv ta’ NCPs magħżul b’mod aleatorji, b’rata ta’ rispons ta’ 67 %;
6. Kwestjonarji u intervisti mal-Kummissjoni;
7. Kwestjonarji u intervisti ma’ esperti fil-qasam;
8. Kwestjonarji u konferenzi bil-vidjo għall-verifika tal-fatti ma’ awtoritajiet ta’ ġestjoni u NCPs, kif ukoll analiżi ta’ kampjun ta’ S3 u PO relatati minn ħames Stati Membri (il-Kroazja, il-Portugall, il-Polonja, ir-Rumanija u s-Slovenja). Aħna għażilna dawn il-pajjiżi abbażi tal-prestazzjoni tagħhom fir-R&I, id-disponibbiltà tal-FSIE għar-R&I, u l-parteċipazzjoni f’H2020.

Il-PO magħżula jammontaw għal 34 % tal-investimenti FEŻR fir-R&I (2014-2020). Il-kodiċi ta’ intervent relevanti, kif indikat mid-DĠ REGIO, huma:

• 002-Il-proċess ta’ Riċerka u Innovazzjoni f’intrapriżi kbar;
• 056-Investiment f’SMEs marbuta b’mod dirett ma’ attivitajiet ta’ R&I;
• 057-Investiment f’kumpaniji kbar marbuta ma’ attivitajiet ta’ R&I;
• 058-L-infrastruttura tar-riċerka u l-innovazzjoni (pubblika);
• 059-L-infrastruttura ta’ R&I (privata);
• 060-Attivitajiet ta’ R&I f’ċentri pubbliċi ta’ riċerka;
• 061-Attivitajiet ta’ R&I f’ċentri privati ta' riċerka;
• 062-Kooperazzjoni ta’ trasferimenti ta’ teknoloġija u università tal-SME;
• 063-L-appoġġ tar-raggruppamenti u networks kummerċjali;
• 064-proċessi ta’ R&I fl-SMEs;
• 065-proċessi ta’ R&I, trasferiment ta’ teknoloġija u kooperazzjoni.

Anness IV – Sinerġiji f’regolamenti tal-UE: 2014-2020 vs 2021-2027

Akronimi u abbrevjazzjonijiet

CORDIS: Servizz Komunitarju ta’ Informazzjoni dwar ir-Riċerka u l-Iżvilupp

CORTEX: Core Text Mining

DĠ REGIO: Id-Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni għall-Politika Reġjonali u Urbana

DĠ RTD: Id-Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni għar-Riċerka u l-Innovazzjoni tal-Kummissjoni

ERC: Il-Kunsill Ewropew tar-Riċerka

FEŻR: Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali

FP: Programm qafas

H2020: Orizzont 2020

JRC: Iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka

KEI: Il-Kunsill Ewropew tal-Innovazzjoni

NCPs: punt ta’ kuntatt nazzjonali

PO: Programmi operazzjonali

R&I: Riċerka u innovazzjoni

S3: Strateġija ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti

SME: Intrapriżi żgħar u medji

SoE: Siġill ta’ Eċċellenza

Glossarju

Allokazzjoni ta’ finanzjament fuq il-bażi ta’ eċċellenza: Allokazzjoni fuq il-bażi ta’ sejħiet kompetittivi għal proposti u permezz ta’ evalwazzjoni bejn il-pari indipendenti u bbażata fuq il-mertu, li tagħżel biss l-aħjar proġetti mingħajr l-ebda kunsiderazzjoni tad-distribuzzjoni ġeografika.

Awtorità ta’ ġestjoni: L-awtorità nazzjonali, reġjonali jew pubblika lokali (jew privata) deżinjata minn Stat Membru biex timmaniġġja programm iffinanzjat mill-UE.

Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali: Fond tal-UE li jqawwi l-koeżjoni ekonomika u soċjali fl-UE billi jiffinanzja investimenti li jnaqqsu l-iżbilanċi bejn ir-reġjuni.

Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej: Il-ħames fondi prinċipali tal-UE li flimkien jipprovdu appoġġ għall-iżvilupp ekonomiku fl-UE kollha: il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali, u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd.

Ġestjoni diretta: Ġestjoni ta’ fond jew ta’ programm tal-UE li titwettaq mill-Kummissjoni waħidha, b’kuntrast ma’ ġestjoni kondiviża jew ġestjoni indiretta.

Ħolqien ta’ timijiet: Miżura ta’ twessiegħ li torbot istituzzjonijiet xjentifiċi ewlenin ma’ Stati Membri u reġjuni bi prestazzjoni baxxa fir-riċerka u l-innovazzjoni billi toħloq jew taġġorna ċentri ta’ eċċellenza f’reġjuni ospitanti.

Iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka: Is-servizz tal-Kummissjoni għax-xjenza u l-għarfien, li jipprovdi pariri xjentifiċi u appoġġ għall-politika tal-UE.

Il-Kunsill Ewropew tal-Innovazzjoni: Il-programm ewlieni tal-UE tal-innovazzjoni għall-identifikazzjoni, l-iżvilupp u l-iskalar ta’ teknoloġiji u innovazzjonijiet innovattivi.

Il-Kunsill Ewropew tar-Riċerka: Korp tal-UE stabbilit biex jappoġġa riċerka innovattiva mmexxija mill-komunità xjentifika fost l-oqsma kollha.

Impenn: Ammont assenjat fil-baġit biex jiffinanzja partita speċifika tan-nefqa, bħal kuntratt jew ftehim ta’ għotja.

Interreg: Qafas għall-kooperazzjoni interreġjonali, transfruntiera u transnazzjonali, li jiggwida l-iskambji ta’ politika u l-implimentazzjoni ta’ azzjoni konġunta.

Miżura ta’ twessiegħ: Miżura speċifika biex tgħin bil-bini tal-kapaċitajiet, toħloq rabtiet bejn istituzzjonijiet ta’ riċerka ewlenin u reġjuni tal-UE bi prestazzjoni baxxa fir-riċerka u l-innovazzjoni, u tipprovdi appoġġ fil-politika espert.

Programm operazzjonali: Qafas għall-implimentazzjoni tal-proġetti ta’ koeżjoni ffinanzjati mill-UE f’perjodu stabbilit, li jirrifletti l-prijoritajiet u l-objettivi stabbiliti fi ftehimiet ta’ sħubija bejn il-Kummissjoni u Stati Membri individwali.

Punt ta’ kuntatt nazzjonali: Entità stabbilita u ffinanzjata mill-gvern ta’ Stat Membru tal-UE jew ta’ pajjiż parteċipi ieħor biex tipprovdi appoġġ fil-pajjiż u gwida għall-applikanti u lill-benefiċjarji taħt Orizzont 2020 jew Orizzont Ewropa.

Sħubijiet Ewropej: Inizjattiv li permezz tagħha l-Kummissjoni Ewropea taħdem ma’ sħab privati u/jew istituzzjonali mill-Istati Membri biex tipprovdi appoġġ ikkoordinat għal attivitajiet ta’ riċerka u innovazzjoni.

Strateġija Ewropa 2020: L-istrateġija fuq 10 snin tal-UE, li tnediet fl-2010 biex tagħti spinta lit-tkabbir u toħloq l-impjiegi.

Strateġija ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti: Strateġija nazzjonali jew reġjonali li tistabbilixxi prijoritajiet għall-bini ta’ vantaġġ kompetittiv billi tiżviluppa u tqabbel il-punti b’saħħithom tar-riċerka u l-innovazzjoni mal-ħtiġijiet tan-negozju u ġġib konverġenza fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni.

Risposti tal-Kummissjoni:

https://www.eca.europa.eu/mt/Pages/DocItem.aspx?did=62446

Kronoloġija

https://www.eca.europa.eu/mt/Pages/DocItem.aspx?did=62446

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jippreżentaw ir-riżultati tal-awditi li twettaq ta' politiki u programmi tal-UE, jew ta' suġġetti relatati mal-ġestjoni minn oqsma baġitarji speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar bil-għan li dawn iħallu impatt massimu billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi futuri u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni twettaq mill-Awla IV tal-Awditjar, Regolamentazzjoni tas-swieq u ekonomija kompetittiva, li hija mmexxija minn Mihails Kozlovs, Membru tal-QEA. L-awditu tmexxa minn Ivana Maletić, Membru tal-QEA, li ngħatat appoġġ minn Sandra Diering, Kap tal-Kabinett u Tea Vlainić, Attaché tal-Kabinett; Marion Colonerus, Maniġer Prinċipali; Juan Antonio Vazquez Rivera, Kap tal-Kompitu; Marco Montorio u Katja Mravlak, Awdituri. Laura Mcmillan ipprovdiet appoġġ lingwistiku.

Mix-xellug għal-lemin: Katja Mravlak, Ivana Maletić, Tea Vlainić, Juan Antonio Vazquez Rivera, Marco Montorio, Sandra Diering, Marion Colonerus.

Noti finali

¹ Ir-Regolament (UE) Nru 1291/2013, is-Subinċiż 33 u l-Artikolu 21.

² Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013, l-Anness I - 4.3.

³ Enabling synergies between the ESIFs, H2020 and other research, innovation and competitiveness-related Union programmes

⁴ Regolament (UE) Nru 1303/2013.

⁵ “MLE on National Practices in Widening Participation and Strengthening Synergies”, European Commission, 2018; “Synergies between FPs for Research and Innovation and European Structural and Investment Funds”, European Commission, 2017.

⁶ Anness I, 4.3.

⁷ Premessa 33.

⁸ “Maximisation of synergies between the European Structural and Investment Funds and other EU Instruments to attain Europe 2020 Goals”, Is-Servizz ta’ Riċerka tal-Parlament Ewropew, 2016.

⁹ “Widening Participation and Strengthening Synergies – Challenge paper topic 5” - Mutual Learning Exercise, il-Kummissjoni Ewropea, 2018.

¹⁰ “Capitalisation through coordination across EU funds”, il-Kummissjoni Ewropea, 2020.

¹¹ “Dataset of projects co-funded by the ERDF during the multi-annual financial framework 2014-2020”, Ċentru Konġunt tar-Riċerka, 2019.

¹² Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013, Artikolu 46(2).

¹³ “MLE on National Practices in Widening Participation and Strengthening Synergies”, il-Kummissjoni Ewropea, 2018.

¹⁴ “Smart Specialisation: what gets lost in translation from concept to practice?”, l-Assoċjazzjoni tal-Istudji Reġjonali, 2020; “How ‘smart’ are smart specialisation strategies?”, Assoċjazzjoni tal-Università għall-Istudji Kontemporanji, 2020.

¹⁵ “Study on prioritisation in Smart Specialisation Strategies in the EU”, il-Kummissjoni Ewropea, 2021.

¹⁶ Ara n-nota preċedenti ta’ qiegħ il-paġna.

¹⁷ “Who gets Horizon 2020 research grants? Propensity to apply and probability to succeed in a two-step analysis”, Enger, S.G., Castellacci, F., Scientometrics 109, 1611–1638, 2016.

¹⁸ Final report of the project MIRRIS (Mobilizing institutional reforms for better R&I systems/institutions in Europe), Ġunju 2016.

¹⁹ Ir-Regolament 1060/2021, Artikolu 73.

Kuntatt

IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet: eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (https://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2022

PDF	ISBN 978-92-847-8922-1	ISSN 1977-5741	doi:10.2865/572694	QJ-AB-22-021-MT-N
HTML	ISBN 978-92-847-8925-2	ISSN 1977-5741	doi:10.2865/555553	QJ-AB-22-021-MT-Q

DRITT TAL-AWTUR

© L-Unjoni Ewropea, 2022

Il-politika tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri (QEA) dwar l-użu mill-ġdid hija stabbilita fid-Deċiżjoni Nru 6-2019 tal-QEA dwar il-politika tad-data miftuħa u l-użu mill-ġdid ta’ dokumenti.

Sakemm ma jkunx indikat mod ieħor (eż. f’avviżi individwali dwar id-drittijiet tal-awtur), il-kontenut tal-QEA, li huwa proprjetà tal-UE, huwa liċenzjat taħt il-liċenzja Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Għalhekk, bħala regola ġenerali, l-użu mill-ġdid huwa awtorizzat dment li jingħata kreditu xieraq u li kwalunkwe bidla tiġi indikata. Il-persuni li jużaw mill-ġdid dan il-kontenut ma jistgħux ibiddlu s-sinifikat jew il-messaġġ oriġinali tad-dokumenti. Il-QEA ma għandhiex tkun responsabbli għal kwalunkwe konsegwenza relatata mal-użu mill-ġdid.

Irid jinkiseb permess addizzjonali jekk kontenut speċifiku juri individwi privati identifikabbli, eż. f’ritratti li jkun fihom il-membri tal-persunal tal-QEA, jew jekk ikun jinkludi xogħlijiet ta’ parti terza.

Fejn ikun inkiseb tali permess, dan għandu jikkanċella u jissostitwixxi l-permess ġenerali msemmi hawn fuq u għandu jindika b’mod ċar kwalunkwe restrizzjoni dwar l-użu.

Biex tuża jew tirriproduċi kontenut li ma jkunx proprjetà tal-UE, jista’ jkun meħtieġ li titlob il-permess direttament mingħand id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur:

Figuri 1 u 3 – Ikoni: Dawn il-figuri tfasslu bl-użu ta’ riżorsi minn Flaticon.com. © Freepik Company S.L. Id-drittijiet kollha huma riżervati.

Software jew dokumenti li jkunu koperti mid-drittijiet ta’ proprjetà industrijali, bħal privattivi, trademarks, disinji rreġistrati, logos u ismijiet, huma esklużi mill-politika tal-QEA dwar l-użu mill-ġdid.

Il-familja ta’ siti web istituzzjonali tal-Unjoni Ewropea, fi ħdan id-dominju europa.eu, tipprovdi links għal siti ta’ partijiet terzi. Peress li l-QEA ma għandha l-ebda kontroll fuqhom, dawn, inti mħeġġeġ biex tirrieżamina l-politiki tagħhom dwar il-privatezza u dwar id-drittijiet tal-awtur.

Użu tal-logo tal-QEA

Ma jistax isir użu mil-logo tal-QEA mingħajr ma jinkiseb il-kunsens tagħha minn qabel.

KIF TIKKUNTATTJA LILL-UE

Personalment
Madwar l-Unjoni Ewropea kollha hemm mijiet ta’ ċentri tal-Europe Direct. Tista’ ssib l-­indirizz tal-eqreb ċentru għalik online (european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_mt).

Bit-telefown jew bil-miktub
Europe Direct huwa servizz li jwieġeb il-mistoqsijiet tiegħek dwar l-Unjoni Ewropea. Tista’ tikkuntattja lil dan is-servizz:

• bit-telefown bla ħlas: 00 800 6 7 8 9 10 11 (ċerti operaturi jafu jimponu ħlas għal dawn it-telefonati),
• fuq dan in-numru standard: +32 22999696,
• permezz ta’ din il-formola:european-union.europa.eu/contact-eu/write-us_mt.

KIF ISSIB TAGĦRIF DWAR L-UE

Online
L-informazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE hija disponibbli fuq is-sit web Europa (european-union.europa.eu).

Pubblikazzjonijiet tal-UE
Tista’ tara jew tordna l-pubblikazzjonijiet tal-UE minn op.europa.eu/mt/publications. Kopji multipli ta’ pubblikazzjonijiet bla ħlas tista’ tiksibhom billi tikkuntattja lil Europe Direct jew liċ-ċentru tad-dokumentazzjoni lokali tiegħek (european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_mt).

Il-liġi tal-UE u dokumenti relatati
Għal aċċess għall-informazzjoni legali tal-UE, inkluż il-liġijiet kollha tal-UE mill-1951 ’l hawn, fil-verżjonijiet lingwistiċi uffiċjali kollha, żur is-sit EUR-Lex (eur-lex.europa.eu).

Data miftuħa tal-UE
Il-portal data.europa.eu jagħti aċċess għal settijiet tad-data miftuħa mill-istituzzjonijiet, il-korpi u l-aġenziji tal-UE. Dawn jistgħu jitniżżlu u jerġgħu jintużaw mingħajr ħlas, għal skopijiet kummerċjali u mhux kummerċjali. Il-portal jagħti aċċess ukoll għal għadd kbir ta’ settijiet tad-data mill-pajjiżi Ewropej.