Direttiva dwar l-Għargħar: inkiseb progress fil-valutazzjoni tar-riskji, iżda jeħtieġ li jsir titjib fl-ippjanar u fl-implimentazzjoni

Sommarju eżekuttiv

I

L-għargħar jista’ jikkawża korrimenti u telf ta’ ħajja, spejjeż ekonomiċi konsiderevoli, u ħsara lill-ambjent u lill-wirt kulturali. Fl-Ewropa, l-għargħar serju sar aktar frekwenti. F’dawn l-aħħar snin, l-ammont ta’ każijiet ta’ għargħar għal għarrieda b’kobor minn medju sa kbir li ġew irreġistrati, aktar minn irdoppja meta mqabbel mal-każijiet irreġistrati lejn l-aħħar tas-snin tmenin. It-tibdil fil-klima huwa fattur aggravanti, li qed jikkawża bidliet fix-xejriet tal preċipitazzjoni u tat-temp, żidiet fil-livell tal-baħar u, konsegwentement, għargħar aktar frekwenti u serju. Bosta fenomeni, bħall-erożjoni kostali, il-maltempati fuq il-baħar, kif ukoll il-mareat għoljin u l-irjieħ li jimbuttaw il-mareat fuq l-art, iżidu r-riskju ta' għargħar fiż-żoni kostali.

II

B’rispons għall-inċidenza dejjem akbar ta’ għargħar, l-UE adottat id-Direttiva dwar l-Għargħar fl-2007. Taħt dan il-qafas, aħna kellna l-għan li niddeterminaw jekk il-prevenzjoni, il-protezzjoni u l-istat ta’ tħejjija għall-għargħar, skont id-Direttiva dwar l-Għargħar, kinux ibbażati fuq analiżi soda u jekk kienx probabbli li l-approċċ meħud ikun effettiv.

III

Aħna sibna li, b’mod kumplessiv, din id-direttiva kellha effetti pożittivi, iżda li l-implimentazzjoni tal-azzjoni relatata mal-għargħar għandha ċerti dgħufijiet fl-allokazzjoni tal-finanzjament. L-Istati Membri kollha bdew l-implimentazzjoni tal-Pjanijiet għall-Immaniġġjar tar-Riskju ta’ Għargħar (FRMPs), iżda jeħtieġ li jsir xi titjib. Aħna osservajna li għad fadal sfidi sinifikanti li jridu jiġu indirizzati fil-futur f’dak li jirrigwarda l-integrazzjoni ferm aħjar tat-tibdil fil-klima, tal-assigurazzjoni kontra l-għargħar u tal-ippjanar spazjali fl-immaniġġjar tar-riskju ta' għargħar.

IV

Aħna sibna li d-Direttiva dwar l-Għargħar kienet tejbet il-koordinazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri, b’mod partikolari permezz tar-rwol superviżorju u ta’ monitoraġġ tal-Kummissjoni u tal-grupp ta’ ħidma ddedikat li ġie stabbilit bħala forum għall-koordinazzjoni u l-kondiviżjoni tal-għarfien u l-aħjar prattiki. L-Istati Membri li żorna jirrikonoxxu r-rwol pożittiv li d-Direttiva dwar l-Għargħar kellha fl-istandardizzazzjoni tal-valutazzjoni u l-immaniġġjar tar-riskju ta' għargħar. Id-Direttiva ġiet ibbażata wkoll fuq xogħol eżistenti, b’mod partikolari l-kooperazzjoni li ilha għaddejja bejn l-Istati Membri, u kienet tirrikjedi li dawn tal-aħħar iwettqu attivitajiet biex iżidu s-sensibilizzazzjoni dwar l-għargħar fost ċerti ċittadini.

V

Is-sorsi ta’ finanzjament fl-FRMPs ġew identifikati u żgurat biss parzjalment, u l-finanzjament għall-investimenti transkonfinali kien limitat. Barra minn hekk, il-proċeduri ta’ klassifikazzjoni għad-distribuzzjoni ta’ dawn ir-riżorsi limitati ġeneralment kienu jippreżentaw ċerti dgħufijiet u ma kinux jallokaw il-flus skont il-prijoritajiet stabbiliti.

VI

Fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-proġetti relatati mal-għargħar, il-biċċa l-kbira mill-Istati Membri użaw analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji sabiex jiksbu l-aħjar valur għall-flus, iżda aħna sibna ċerti dgħufijiet fl-użu tagħhom. Ingħatat attenzjoni biex tiġi żgurata l-konformità tal-proġetti mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, iżda jeħtieġ li xi Stati Membri jagħmlu aktar sforzi f’dan ir-rigward. Il-proġetti ta’ infrastruttura ekoloġika huma mezz kosteffiċjenti biex jitnaqqas ir-riskju ta’ għargħar, iżda l-pjanijiet ta’ żewġ terzi tal-Istati Membri li saritilhom żjara ma kinux jiffukaw fuq l-infrastruttura ekoloġika.

VII

Fid-dawl tal-isfidi għall-ġejjieni, aħna sibna li l-Istati Membri li saritilhom żjara ma setgħux iqisu l-impatt li t-tibdil fil-klima għandu fuq il-kobor, il-frekwenza u l-post tal-għargħar. L-Istati Membri ġeneralment użaw data storika, li għandha r-riskju li ma tirriflettix il-kundizzjonijiet futuri tat-temp jew il-bidliet potenzjali fil-frekwenza u s-severità tal-għargħar. Fir-rigward tal-miżuri mhux strutturali relatati mal-għargħar, aħna sibna li, fejn l-Istati Membri kienu għażlu assigurazzjoni privata kontra l-għargħar, il-kopertura baqgħet baxxa. Ġew stabbiliti xi regolamenti dwar l-użu tal-art u l-ippjanar spazjali biex jimmitigaw ir-riskju ta’ għargħar, iżda l-Istati Membri kellhom jieħdu azzjonijiet ulterjuri biex itejbuhom.

VIII

Fuq il-bażi ta’ dawn is-sejbiet, aħna nirrakkomandaw lill-Kummissjoni biex:

• tivverifika li l-Istati Membri jtejbu l-obbligu ta’ rendikont permezz ta’ objettivi kwantifikabbli u marbutin biż-żmien għall-azzjoni relatata mal-għargħar fil-qafas tal-FRMPs;
• tivvaluta u tirrapporta dwar jekk l-Istati Membri jidentifikawx sorsi ta’ finanzjament biex ikopru l-ħtiġijiet li jirriżultaw mill-FRMPs u jistabbilixxux skeda ta’ żmien rilevanti; u titlob lill-Istati Membri biex iqisu flimkien l-investiment transkonfinali potenzjali għall-miżuri relatati mal-għargħar għall-baċiri tax-xmajjar internazzjonali;
• tikkofinanzja biss miżuri relatati mal-għargħar li għalihom il-proġetti jiġu prijoritizzati abbażi ta’ kriterji oġġettivi u rilevanti, bħal analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji li tkun ta’ kwalità tajba, u, fejn ikun rilevanti, kriterju li jqis l-impatt transkonfinali tal-proġetti;
• tinforza l-konformità tal-infrastruttura l-ġdida kontra l-għargħar, li tkun ġiet proposta mill-Istati Membri fl-FMRPs, mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma; u tivverifika li, kull meta jintalab kofinanzjament mill-UE, l-Istati Membri jkunu analizzaw il-fattibbiltà tal-implimentazzjoni ta’ miżuri ekoloġiċi kumplimentari sinifikanti;
• tivverifika li l-FRMPs ikunu jinkludu miżuri biex isir titjib fl-għarfien u fl-immudellar tal-impatt li t-tibdil fil-klima għandu fuq l-għargħar. Fl-eżaminar li hija twettaq tad-dokumenti meħtieġa għat-tieni ċiklu, tivverifika li l-Istati Membri jintegraw aħjar l-effetti tat-tibdil fil-klima fil-protezzjoni, il-prevenzjoni u l-istat ta’ tħejjija għal riskju ta’ għargħar; u tivverifika jekk l-Istati Membri ppjanawx azzjoni biex iżidu s-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku dwar il-benefiċċji ta’ kopertura tal-assigurazzjoni kontra r-riskji ta’ għargħar u biex iżidu l-kopertura, eż. permezz ta’ kooperazzjoni bejn is-settur pubbliku u dak privat tal-assigurazzjoni kontra l-għargħar;
• tivverifika jekk l-Istati Membri jkunux użaw l-FRMPs tagħhom biex jivvalutaw il-punt sa fejn ir-regoli dwar l-ippjanar tal-użu tal-art fl-Istati Membri jkunu allinjati mad-Direttiva dwar l-Għargħar, u tipprovdi prattiki tajbin u gwida lill-Istati Membri.

Introduzzjoni

Għaliex l-għargħar għandu importanza

01

L-għargħar jista’ jikkawża korrimenti, telf ta’ ħajja, spejjeż ekonomiċi konsiderevoli, ħsara lill-ambjent u l-wirt kulturali kif ukoll risistemazzjoni ta’ persuni. Bħala eżempju, f’inqas minn ġimagħtejn bejn Mejju u Ġunju 2016, l-għargħar ikkawża l-mewt ta’ mill-inqas 18-il ruħ u telf ta’ aktar minn EUR 3.7 biljun f’disa’ Stati Membri¹. F’Mejju u Ġunju 2013, avvenimenti simili ikkawżaw il-mewt ta’ mill-inqas 26 ruħ u telf ta’ aktar minn EUR 13-il biljun f’seba’ Stati Membri².

02

Mill-1980 sal-2017, l-ispiża ekonomika tal-avvenimenti idroloġiċi fl-UE kollha kienet ta’ madwar EUR 166 biljun. Dan l-ammont jirrappreżenta madwar terz tat-telf ikkawżat minn avvenimenti klimatoloġiċi³. F’xenarju ta’ żamma tal-istatus quo⁴, il-ħsarat li jiġu kkawżati fl-UE kollha mill-għargħar, minħabba l-effett ikkombinat tat-tibdil fil-klima u l-bidliet ekonomiċi, huma mistennija li jiżdiedu minn EUR 7 biljun kull sena fil-perjodu ta’ kontroll 1981-2010 għal EUR 20 biljun kull sena sas-snin 2020, għal EUR 46 biljun kull sena sas-snin 2050, u għal EUR 98 biljun kull sena sas-snin 2080⁵.

03

Mill-1985 ’l hawn, fl-Ewropa, l-avvenimenti ta’ għargħar saru aktar frekwenti. Ix-xejra turi li, f’dawn l-aħħar snin, l-ammont ta’ każijiet ta’ għargħar għal għarrieda b’kobor⁶ minn medju sa kbir li ġew irreġistrati, aktar minn irdoppja meta mqabbel mal-każijiet irreġistrati lejn l-aħħar tas-snin tmenin⁷.

Is-sinifikat tat-tibdil fil-klima

04

Billi l-klima qed tinbidel, l-UE qed tesperjenza xita aktar qawwija, maltempati aktar ħorox u żieda fil-livelli tal-baħar. Skont l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA)⁸, il-konsegwenzi tal-għargħar mix-xmajjar, mix-xita u kostali fl-Ewropa, b’mod ġenerali, se jaggravaw b’riżultat taż-żidiet fl-intensità u fil-frekwenza tal-għargħar, kemm fil-livell lokali kif ukoll f’dak reġjonali.

05

Ix-xejriet klimatiċi osservati u l-previżjonijiet klimatiċi futuri juru varjazzjonijiet reġjonali sinifikanti fl-ammont ta’ xita fl-Ewropa kollha. Il-previżjonijiet juru żidiet fl-ammont ta’ xita annwali fit-Tramuntana tal-Ewropa. F’xi partijiet tal-Ewropa, il-preċipitazzjoni fix-xitwa tista’ tiżdied b’aktar minn 25 % sal-aħħar 20 sena ta’ dan is-seklu (ara l-Figura 1).

06

Jekk il-kapaċità tad-drenaġġ f’sistema tax-xmara ma tkunx biżżejjed biex tlaħħaq mal-volum ta’ ilma li jiġi ġġenerat mix-xita, dan jirriżulta f'għargħar mix-xmajjar. Fi xmajjar kbar bħad-Danubju, ir-Renu jew l-Elbe, għargħar jista’ jseħħ ħafna żmien wara x-xita, u jista’ anke jdum ix-xhur⁹.

07

Fuq il-kosta Mediterranja tal-UE, madankollu, l-ammont ta’ xita annwali totali jista’ tonqos b’aktar minn 50 %¹⁰ sal-aħħar 20 sena ta’ dan is-seklu. Perjodi itwal u aktar frekwenti mingħajr xita jistgħu jagħmlu ħsara lill-kopertura tal-art, u b’hekk jikkawżaw erożjoni u jżidu l-iskol matul il-maltempati¹¹.

08

Fl-Ewropa kollha, l-avvenimenti ta’ xita huma probabbli li jsiru aktar qawwija¹². Xita li tkun ferm lokalizzata u qawwija ħafna tista’ tirriżulta f'għargħar għal għarrieda. Dan jista’ jikkawża mwiet u qerda estensiva¹², speċjalment fi bliet li ma jkollhomx sistema tad-drenaġġ adegwata. L-għargħar għal għarrieda qed isir dejjem aktar komuni, speċjalment fil-Mediterran u fil-muntanji¹³. Dan l-għargħar huwa aktar diffiċli biex jiġi pprevedut, billi huwa kkawżat minn dinamika meteoroloġika speċifika dovuta għall-kundizzjonijiet lokali, bħat-topografija, l-irjieħ u d-distanza mill-baħar. Tinħtieġ riċerka speċifika biex jittejjeb it-tbassir ta’ dawn l-avvenimenti (ara l-Kaxxa 1).

09

Bosta fenomeni, bħall-erożjoni kostali, il-maltempati fuq il-baħar, il-mareat għoljin u l-irjieħ li jimbuttaw il-mareat fuq l-art, iżidu r-riskju ta' għargħar fiż-żoni kostali fl-UE. Iż-żidiet fil-livell tal-baħar li jiġu kkawżati mit-tibdil fil-klima jaggravaw dan ir-riskju (ara l-Kaxxa 2).

10

Il-livelli tal-baħar mhumiex se jogħlew b’mod uniformi fl-UE kollha, iżda l-maġġoranza l-kbira tal-linji tal-kosta huma probabbli li, sa tmiem is-seklu, jesperjenzaw żieda fil-livell tal-baħar ta’ aktar minn 30 cm meta mqabbel mal-perjodu 1986-2005, ibbażat fuq ix-xenarju tal-IPCC li jipprevedi żieda ta’ 1.8°C fit-temperatura globali¹⁷ (ara l-Figura 2). Fix-xenarju ta’ emissjonijiet għoljin (żieda ta’ 3.7°C fit-temperatura sa tmiem is-seklu meta mqabbel mal-perjodu 1986-2005¹⁸), iż-żieda tista’ tkun ta’ bejn 45 u 82 cm.

11

Iż-żieda prevista fil-livell tal-baħar u l-bidliet fil-frekwenza u fl-intensità tal-maltempati qawwijin huma mistennija li jikkawżaw ħsarat sinifikanti fiż-żoni kostali fl-Ewropa kollha²⁰. Dawn iż-żoni b'densità għolja ta’ popolazjoni għandhom proporzjon sinfikanti ta’ assi. Dan il-kombinament ta’ riskji klimatiċi u ta’ żoni utilizzati b’mod estensiv iżid il-kobor tat-telfiet potenzjali u jżid saff ieħor ta’ kumplessità fl-immudellar tar riskju u tal-inċertezza fil-prezzijiet²¹.

12

Avvenimenti klimatiċi ta’ kull tip, li jkunu aktar frekwenti, aktar qawwija u aktar dejjiema se jaggravaw ukoll ir-riskji kollha msemmija hawn fuq²². It-tidwib tal-glaċieri huwa probabbli li jdgħajjef il-kurrenti prinċipali tal-baħar, inkluż il Gulf Stream, u l-kurrenti tar-riħ, inkluż il-Jet Stream bejn l-Amerka u l-Ewropa²³. Dawn il-bidliet jistgħu jimmodifikaw ix-xejriet tat-temp fl-Ewropa, pereżempju jtawlu kwalunkwe perjodu ta’ maltempati, xita jew nixfiet.

13

It-Tabella 1 hawn taħt tiġbor fil-qosor il-fenomeni deskritti fil-paragrafi 5 sa 12 u l-impatt tagħhom fuq id-diversi tipi ta’ għargħar.

Tabella 1

Stampa ġenerali tal-fenomeni relatati mat-tibdil fil-klima u l-impatt tagħhom fuq l-għargħar

	Impatt fuq is-severità ta’ …
Fenomenu relatat mat-tibdil fil-klima	L-għargħar mix-xmajjar	L-għargħar mix-xita	L-għargħar kostali
Aktar xita annwali f’xi partijiet tal-Ewropa, avvenimenti ta’ xita aktar qawwija	⇧	⇧
Inqas xita annwali f’postijiet oħra, iżda skol akbar u avvenimenti aktar qawwija	⇩	⇧
Żieda fil-livell tal-baħar	⇧ (estwarji)		⇧
Avvenimenti estremi ta’ kull tip, li jkunu aktar frekwenti, aktar qawwija u aktar dejjiema	⇧	⇧	⇧

X’kienet qiegħda tagħmel l-UE?

X’soluzzjonijiet jeżistu għall-prevenzjoni, il-protezzjoni u l-istat ta’ tħejjija għall-għargħar?

14

B’rispons għall-għargħar serju li seħħ fl-Ewropa Ċentrali u fin-Nofsinhar ta’ Franza fl-2002, l-UE adottat id-Direttiva dwar l-Għargħar²⁴ tal-2007, biex tikkoordina l-prevenzjoni, il-protezzjoni u l-istat ta’ tħejjija għall-għargħar fi ħdan u bejn l-Istati Membri, fil-livell tal-baċiri tax-xmara. L-għargħar jiġi ttrattat l-aħjar fil-livell tal-baċiri, b’firxa ta’ miżuri li jillimitaw l-iskol, inaqqsu r-ritmu tal-fluss tax-xmajjar, iħallu l-għargħar jespandi f’art naturali u agrikola, jipproteġu l-assi vulnerabbli (ara l-miżuri li ttieħdu fil-livell tal-baċiri tax-xmara fil-Figura 3) u ma jaggravawx l-għargħar ’l isfel kif titlob id-Direttiva dwar l-Għargħar (ara l-eżempju ta’ approċċ li ttieħed biex jiġi evitat l-għargħar ’l isfel fil-Figura 4).

15

L-infrastruttura ekoloġika u l-infrastruttura griża, kif deskritti hawn taħt, jistgħu jintużaw flimkien biex isolvu problemi relatati mal-għargħar fil-livell tal-baċiri tax-xmara, kif jidher ukoll fil-Figuri 3 u 4:

• Is-soluzzjonijiet tradizzjonali għall-protezzjoni kontra l-għargħar jinkludu digi, imbankmenti, kanali, difiżi u barrieri kontra l-maltempati qawwijin inġenerali²⁵. Dawn it-tekniki, li ta' spiss ikunu magħmulin mill-konkrit, jissejħu infrastruttura griża.
• Il-pjanuri tal-għargħar, l-artijiet mistagħdra jew ir-riserpeġġjament tax-xmajjar jistgħu jnaqqsu l-impatt tal-għargħar. Dawn is-soluzzjonijiet jissejħu infrastruttura ekoloġika. Skont l-Artikolu 7 tad-Direttiva dwar l-Għargħar, l-FRMPs għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni ż-żoni li għandhom il-potenzjal li jżommu l-ilma tal-għargħar, bħal pjanuri naturali tal-għargħar.

16

Minbarra l-infrastruttura strutturali griża u dik ekoloġika (ara l-Anness I), soluzzjonijiet oħra jistgħu jnaqqsu l-esponiment tan-nies u l-assi għall-għargħar. Dawn jinkludu l-ippjanar tal-użu tal-art²⁶, l-attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni²⁷ u l-assigurazzjoni. Aħna nirreferu għalihom bħala miżuri mhux strutturali.

Ir-rwol tal-Kummissjoni Ewropea u tal-Istati Membri

17

Fi ħdan il-Kummissjoni, id-Direttorat Ġenerali għall-Ambjent għandu rwol ta’ koordinazzjoni u superviżorju għat-traspożizzjoni u l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Għargħar. Huwa għandu wkoll is-setgħa li jibda proċeduri ta’ ksur f’każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mill-Istati Membri. Direttorati Ġenerali oħra tal-Kummissjoni wkoll jintervjenu fl-implimentazzjoni ta’ azzjoni relatata mal-għargħar, prinċipalment id-Direttorat Ġenerali għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali u d-Direttorat għall-Politika Reġjonali u Urbana, permezz tar-responsabbiltajiet tagħhom taħt il-ġestjoni kondiviża tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE²⁸) (ara l-paragrafu 21).

18

Il-Kummissjoni biħsiebha tiffinalizza l-evalwazzjoni tagħha tal-leġislazzjoni relatata mal-ilma fl-2019, sabiex tidderieġi l-iżviluppi futuri fil-politika tal-UE dwar l-ilma, inkluż l-immaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar.

19

L-Istati Membri huma responsabbli għall-implimentazzjoni reali tad-Direttiva dwar l-Għargħar biex jimmaniġġjaw ir-riskju relatat ma’ dan is-suġġett. Għal din il-fini, l-Istati Membri ħatru awtoritajiet inkarigati mid-distretti tal-baċiri tal-xmajjar. Id-Direttiva tirrikjedi li l-Istati Membri jivvalutaw ir-riskju ta’ għargħar għall-art kollha li normalment ma tkunx koperta mill-ilma, jiddeterminaw il-kobor tal-għargħar li seħħ fil-passat u jipprevdu dak tal-għargħar li x’aktarx se jseħħ fil-futur, jimmappjaw l-assi u l-persuni vulnerabbli, u jieħdu miżuri biex inaqqsu r-riskju ta’ għargħar (ara l-Kaxxa 3).

20

Id-Direttiva tirrikjedi wkoll li l-Istati Membri jikkoordinaw il-prattiki tagħhom ta’ mmaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar fil-livell tal-baċiri tax-xmajjar transnazzjonali u jevitaw miżuri li jżidu r-riskju ta’ għargħar f’pajjiżi ġirien. L-ewwel ċiklu ta’ implimentazzjoni tal-FRMPs skont id-Direttiva jkopri l-perjodu 2016-2021; it-tieni ċiklu jkopri l-perjodu 2022-2027.

21

Għall-programmi tal-FSIE, taħt ġestjoni kondiviża, l-Istati Membri jħejju dokumenti ta’ programmazzjoni, li sussegwentement jiġu vvalutati u approvati mill-Kummissjoni. L-Istati Membri jfasslu, jimplimentaw u jimmonitorjaw il-miżuri tal-programmi. Dawn il-programmi jistgħu jikkofinanzjaw azzjoni relatata mal-għargħar li tkun inkluża fl-FRMPs.

Fondi disponibbli fl-UE

22

In-nefqa għall-immaniġġjar tar-riskj ta’ għargħar hija ffinanzjata kemm mill-baġits tal-Istati Membri kif ukoll mill-baġit tal-UE. Id-data dwar l-infiq relatat mal-għargħar ma tinġabarx u ma tiġix irrappurtata b’mod sistematiku, la fl-Istati Membri u lanqas fil-Kummissjoni Ewropea.

23

Wara li sar stħarriġ³⁰ dwar l-infiq relatat mal-għargħar fost l-Istati Membri, il-Kummissjoni stmat li s-17-il Stat Membru li kellhom informazzjoni disponibbli kienu nefqu b’kollox EUR 2.5 biljun kull sena³¹, bħala medja fuq perjodu ta’ erba’ snin sal-2015, minn sorsi nazzjonali u dawk tal-UE.

24

L-ammonti ddedikati għall-għargħar taħt il-FEŻR, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-FAEŻR ma jistgħux jiġu kkwantifikati. L-infiq li sar taħt il-FEŻR u taħt il-Fond ta’ Koeżjoni fil-perjodu 2014-2020 għall-adattament għat-tibdil fil-klima kif ukoll għall-prevenzjoni u l-immaniġġjar tar-riskji relatati mal-klima, li jkopru l-għargħar kif ukoll l-erożjoni, in-nirien, il-maltempati u n-nixfa, kien jammonta għal madwar EUR 6.3 biljun³² jiġifieri, madwar EUR 0.9 biljun bħala medja kull sena. Parti mhux magħrufa biss minn dan l-ammont hija għalhekk rilevanti għall-għargħar. Stimi affidabbli tal-ammonti relatati mal-għargħar taħt il-FAEŻR mhumiex disponibbli.

Ambitu u approċċ tal-awditjar

25

Aħna kellna l-għan li niddeterminaw jekk il-prevenzjoni, il-protezzjoni u l-istat ta’ tħejjija għall-għargħar, skont id-Direttiva dwar l-Għargħar, kinux ibbażati fuq qafas sod u jekk kienx probabbli li l-approċċ meħud ikun effettiv.

26

B’mod aktar speċifiku, aħna eżaminajna jekk id-Direttiva dwar l-Għargħar kellhiex effetti kumplessivi pożittivi fl-istabbiliment ta’ qafas għall-azzjoni relatata mal-għargħar; jekk l-Istati Membri mmaniġġjawx b’mod xieraq ir-riżorsi finanzjarji użati u implimentawx tajjeb l-FRMPs tagħhom; u jekk qisux b’mod adegwat xi wħud mill-isfidi sinifikanti futuri.

27

Aħna stabbilejna kriterji tal-awditjar ibbażati fuq dokumenti ta’ politika u leġislazzjoni tal-UE, linji gwida, studji u pubblikazzjonijiet oħra tal-Kummissjoni, laqgħat mal-awtoritajiet tal-Istati Membri³³, kif ukoll informazzjoni li ksibna minn missjoni pilota li wettaqna fin-Netherlands f’Settembru 2017. Aħna eżaminajna wkoll il-letteratura eżistenti u kkonsultajna esperti fl-oqsma tat-tibdil fil-klima u l-assigurazzjoni kontra l-għargħar.

28

Bejn Ottubru u Diċembru 2017, aħna wettaqna żjarat tal-awditjar f’baċiri tax-xmajjar magħżula fit-tmien Stati Membri li ġejjin: is-Slovenja, l-Italja, Spanja, il-Portugall, ir-Rumanija, il-Bulgarija, l-Awstrija u r-Repubblika Ċeka³⁴. F’dawn il-baċiri³⁵, aħna spezzjonajna wkoll fuq il-post 31 proġett relatat mal-għargħar li kienu kofinanzjati³⁶, biex nivvalutaw il-konformità tagħhom mad-Direttiva dwar l-Għargħar u mal-FRMPs.

29

Aħna vvalutajna wkoll jekk il-Kummissjoni³⁷ kinitx żgurat implimentazzjoni adegwata tad-Direttiva dwar l-Għargħar u tal-azzjoni relatata mal-għargħar meħuda f’oqsma oħra ta’ politika.

30

Billi l-infiq taħt l-FRMPs fil-perjodu 2016-2021 għadu fi stadju bikri, dan ir-rapport jiffoka fuq l-infiq ippjanat li huwa inkluż f’dawn il-pjanijiet u fil-programmi tal-FSIE. Għalhekk, ir-rapport ma jivvalutax l-effettività kumplessiva tal-miżuri ppjanati għall-ewwel ċiklu tad-Direttiva dwar l-Għargħar.

31

Aħna eskludejna l-azzjoni ta’ emerġenza u ta’ rkupru mill-ambitu tax-xogħol tagħna, minħabba li diġà awditjajna dan il-qasam³⁸ u, fi kwalunkwe każ, din ma taqax taħt il-mandat tad-Direttiva dwar l-Għargħar.

Osservazzjonijiet

B’mod kumplessiv, id-Direttiva dwar l-Għargħar kellha effetti pożittivi …

32

Din it-taqsima tivvaluta jekk id-Direttiva dwar l-Għargħar irnexxilhiex tistabbilixxi qafas li, billi huwa mibni fuq żviluppi eżistenti fl-Istati Membri u jinvolvi l-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha, mexxa ’l quddiem il-valutazzjoni u l-immaniġġjar tar-riskji ta’ għargħar.

Id-Direttiva tejbet il-koordinazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri

33

Il-Kummissjoni eżaminat il-valutazzjonijiet preliminari tar-riskju ta’ għargħar u l-mapep ta’ periklu u ta’ riskju ta’ għargħar li ntbagħtu mill-Istati Membri³⁹. L-FRMPs għadhom qed jiġu eżaminati. Dan ix-xogħol huwa mistenni li jikkontribwixxi għar-rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, li għandu jiġi kkompletat sa Diċembru 2018, dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Għargħar, b’kont meħud ukoll tat-tibdil fil-klima.

34

Il-Kummissjoni vverifikat il-mod⁴⁰ kif l-Istati Membri kienu ttrasponew id-Direttiva dwar l-Għargħar. F’Lulju 2018, il-Kummissjoni kienet għalqet il-proċeduri ta’ ksur kollha li kienu relatati mat-traspożizzjoni; żewġ każijiet baqgħu, madankollu, miftuħin minħabba l-preżentazzjoni tardiva tal-FRMPs mill-Greċja u minn Spanja.

35

L-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Għargħar trid tkun ikkoordinata mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Il-Kummissjoni tiżgura prinċipalment din il-koordinazzjoni permezz ta’ strateġija ta’ implimentazzjoni komuni li tappoġġa ż-żewġ direttivi u, b’mod partikolari, permezz ta’ Grupp ta’ Ħidma dwar l-Għargħar, magħruf bħala l-Grupp ta’ Ħidma F, fejn l-Istati Membri jikkondividu l-esperjenzi tagħhom.

36

Aħna sibna li l-Grupp ta’ Ħidma F huwa forum ta’ suċċess li permezz tiegħu l-Kummissjoni u l-Istati Membri jikkollaboraw flimkien⁴¹.

37

Id-Direttiva dwar l-Għargħar kienet tirrikjedi li r-responsabbiltajiet tal-valutazzjonijiet tar-riskju u l-ippjanar ikunu għad-diskrezzjoni tal-Istati Membri. B’mod ġenerali, aħna sibna li l-awtoritajiet responsabbli fl-Istati Membri kienu żguraw tqassim ċar tar-rwoli u r-responsabbiltajiet fost id-diversi korpi involuti fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali.

Id-Direttiva dwar l-Għargħar irriżultat fi progress fil-valutazzjoni tar-riskji ta’ għargħar

38

Eżitu ewlieni tad-Direttiva dwar l-Għargħar kien l-istandardizzazzjoni tad-definizzjoni ta’ riskju ta’ għargħar. Ir-riskju ta’ għargħar huwa l-probabbiltà li jseħħ avveniment ta’ għargħar, flimkien mal-impatt tiegħu fuq in-nies, l-ambjent, il-wirt kulturali u l-ekonomija. L-Istati Membri kollha li saritilhom żjara użaw dan l-approċċ biex jiddeterminaw ir-riskju ta’ għargħar.

39

L-Istati Membri kollha li żorna kienu jikkonformaw mal-approċċ ta’ ħames passi (ara l-Figura 5) mitlub mid-Direttiva dwar l-Għargħar għall-proċessi ta’ valutazzjoni u ġestjoni tagħhom.

40

Il-mapep ta’ periklu juru l-kobor tal-għargħar għal diversi xenarji ta’ probabbiltà. L-Istati Membri kollha li saritilhom żjara użaw it-tliet xenarji ta’ probabbiltà mitluba mid-Direttiva dwar l-Għargħar: probabbiltà baxxa, probabbiltà medja u probabbiltà għolja. Id-Direttiva dwar l-Għargħar tirrikjedi wkoll li, għal kull xenarju ta’ probabbiltà, il-mapep ta’ periklu jkunu juru, minbarra l-firxa tal-għargħar, il-fond tal-ilma (ara l-eżempju fl-Anness II) u, fejn ikun xieraq, il-veloċità tal-fluss. Dawn il-parametri huma kruċjali meta tkun qed tiġi vvalutata l-ħsara potenzjali tal-għargħar għall-assi u l-ħajja tal-bniedem, b’mod partikolari fil-każ ta’ għargħar għal għarrieda. L-Istati Membri ħejjew mapep billi jużaw mudelli kumplessi, li kienu kkalibrati b’kejl fuq il-post (ara wkoll il-paragrafi 63 sa 67).

Id-Direttiva dwar l-Għargħar ġiet ibbażata fuq xogħol preċedenti, inkluża l-kooperazzjoni eżistenti li ilha għaddejja bejn l-Istati Membri

41

Biex jiġi evitat ix-xogħol doppju, id-Direttiva dwar l-Għargħar tippermetti lill-Istati Membri li jużaw dokumenti eżistenti dwar il-valutazzjonijiet tar-riskju u l-ippjanar. L-Italja u l-Portugall, pereżempju, użaw dokumenti eżistenti minflok ma wettqu valutazzjoni preliminari ġdida tar-riskju ta’ għargħar, u dan żgura l-kontinwità tal-prattiki.

42

Id-Direttiva dwar l-Għargħar tobbliga lill-awtoritajiet responsabbli biex jieħdu kont tal-aspetti transkonfinali f’kull stadju tal-proċess ta’ valutazzjoni tar-riskju u ta’ ppjanar (ara l-Kaxxa 4).

43

L-azzjoni transkonfinali relatata mal-għargħar hija bbażata fuq kooperazzjoni eżistenti li ilha għaddejja bejn l-Istati Membri u, fil-biċċa l-kbira, kienet tinvolvi l-iskambju ta’ informazzjoni permezz ta’ laqgħat bilaterali, il-komunikazzjoni ta’ previżjonijiet idroloġiċi u l-armonizzazzjoni ta’ standards tekniċi. L-Istati Membri li saritilhom żjara għadhom ma stabbilewx FRMPs internazzjonali fil-livell ta’ distretti ta’ baċiri internazzjonali, kif irrakkomandat fid-Direttiva dwar l-Għargħar⁴².

L-Istati Membri wettqu attivitajiet biex iżidu s-sensibilizzazzjoni dwar l-għargħar fost iċ-ċittadini

44

L-informazzjoni u l-konsultazzjoni mal-pubbliku jżidu s-sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini dwar ir-riskji ta’ għargħar. Id-Direttiva dwar l-Għargħar tirrikjedi li l-Istati Membri jippubblikaw il-valutazzjoni preliminari tar-riskju ta’ għargħar, il-mapep ta’ periklu u ta’ riskju ta’ għargħar u l-FRMPs. Aħna sibna li l-Istati Membri kollha ssodisfaw dan ir-rekwiżit billi għamluhom disponibbli online.

45

In-Netherlands u l-Portugall kienu fil-fatt analizzaw il-livell ta’ sensibilizzazzjoni dwar ir-riskju ta’ għargħar, li kienet prattika tajba. Madankollu, huma sabu li dan il-livell ta’ sensibilizzazzjoni baqa’ baxx.

… iżda kien hemm ċerti dgħufijiet fl-allokazzjoni tal-finanzjament

46

F’din it-taqsima, aħna neżaminaw il-proċeduri użati mill-Istati Membri biex jallokaw il-fondi għall-immaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar.

L-objettivi fil-Pjanijiet għall-Immaniġġjar tar-Riskju ta’ Għargħar ġeneralment mhumiex kwantifikati jew marbutin biż-żmien

47

Il-prinċipji tal-ġestjoni finanzjarja tajba jirrikjedu li l-objettivi ta’ politika jiġu fformulati b’mod speċifiku, li jista’ jitkejjel, li jista’ jintlaħaq, rilevanti u f’waqtu. L-Artikolu 7 tad-Direttiva dwar l-Għargħar jobbliga lill-Istati Membri biex jistabbilixxu objettivi adatti għall-immaniġġjar tar-riskji ta’ għargħar, u biex jinkludu miżuri li jilħqu dawn l-objettivi fl-FRMPs tagħhom.

48

Fl-Awstrija, l-objettivi kienu marbutin biż-żmien u l-awtoritajiet kienu qed jużaw seba’ kategoriji sabiex iżommu kont tal-progress tal-miżuri. Fin-Netherlands, aħna sibna objettivi kwantifikati għall-Programm “Room for the River” (Spazju għax-Xmara) (ara l-paragrafu 67).

49

Madankollu, fis-seba’ Stati Membri l-oħra li saritilhom żjara, l-objettivi ta’ politika fl-FRMPs ġeneralment kienu ġenerali wisq. Pereżempju, il-pjan għal-Lvant tal-Alpi fl-Italja ma adattax l-objettivi tad-Direttiva dwar l-Għargħar għall-baċir, u ħalliehom f’termini ġenerali: li jitnaqqas l-impatt negattiv tal-għargħar fuq i) is-saħħa tal-bniedem, ii) l-ambjent, iii) il-wirt kulturali u iv) l-attività ekonomika. Dan il-pjan ma stabbiliex objettivi kwantifikabbli b’miri marbutin biż-żmien. Fl-2015, il-Kummissjoni identifikat sejba simili fil-valutazzjoni li hija wettqet tal-abbozz ta’ FRMPs.

Għall-azzjoni ppjanata relatata mal-għargħar ġew identifikati u żgurati fondi insuffiċjenti, u l-finanzjament għall-investimenti transkonfinali kien limitat

50

L-FRMPs għandhom jidentifikaw sorsi ta’ finanzjament għall-azzjoni relatata mal-għargħar u l-awtoritajiet tal-Istati Membri għandhom jiżguraw il-finanzjament meħtieġ. Aħna vvalutajna l-punt sa fejn l-FRMPs identifikaw il-fondi nazzjonali u tal-UE li kienu fil-fatt disponibbli għall-azzjoni relatata mal-għargħar, inkluż għall-investimenti transkonfinali.

Sorsi ta’ finanzjament ġew identifikati u żgurati biss parzjalment

51

L-FRMPs ta’ sitta mid-disa’ Stati Membri li saritilhom żjara ma identifikawx b’mod ċar is-sors u l-ammont tal-fondi meħtieġa għall-finanzjament tagħhom (ara l-Kaxxa 5). Il-valutazzjoni tal-Kummissjoni msemmija fil-paragrafu 49 indikat li minoranza żgħira biss tal-abbozzi ta’ pjanijiet eżaminati pprovdiet informazzjoni ċara dwar il-baġit disponibbli.

52

L-FRMPs mhumiex programmi ta’ finanzjament. Ammont irreġistrat fi pjan mhux neċessarjament ikun disponibbli. L-awtoritajiet tal-baċiri tax-xmara li jimmaniġġjaw il-pjanijiet, ġeneralment ma jkollhomx setgħat ta’ finanzjament. Bosta awtoritajiet qed jiffinanzjaw il-pjanijiet u jieħdu deċiżjonijiet skont il-proċeduri proprji tagħhom. Din is-sitwazzjoni żżid l-insigurtà tal-finanzjament tal-azzjoni relatata mal-għargħar. Pereżempju, fid-distrett tal-baċir tax-xmara tal-Lvant tal-Alpi fl-Italja, aħna stmajna diskrepanza ta’ aktar minn EUR 1.1 biljun, jiġifieri 80 %, bejn l-infiq ippjanat u l-finanzjament disponibbli.

53

Madankollu, aħna sibna evidenza ta’ sforzi li saru biex jiġi żgurat il-finanzjament għall-azzjoni relatata mal-għargħar. Il-Fond Delta Olandiż assenja madwar EUR 7 biljun għal investimenti relatati mal-għargħar sal-2030 u identifika l-ħtiġijiet finanzjarji tiegħu sal-2050. Is-Slovenja identifikat b’mod ċar sorsi ta’ finanzjament għal madwar 75 % tal-EUR 540 miljun meħtieġa għall-perjodu 2017-2021.

Il-finanzjament mill-UE għen biex jiġu ffinanzjati xi FRMPs

54

F'erbgħa mill-Istati Membri li żorna, il-fondi tal-UE kienu jiffurmaw sehem sinifikanti tal-finanzjament (ara l-Kaxxa 6).

55

Fi Spanja, iż-żewġ awtoritajiet tal-baċiri li żorna kellhom aċċess mhux indaqs għall-finanzjament mill-UE: il-miżuri relatati mal-għargħar f’baċir wieħed tax-xmara ma kinux eliġibbli għal kofinanzjament mill-FEŻR, filwaqt li fl-istess ħin ma kienx ġie żgurat finanzjament nazzjonali⁴⁴. Dan irriżulta f’nuqqasijiet baġitarji għal żewġ proġetti li żorna. B’kuntrast ma’ dan, fil-baċir tax-xmara l-ieħor, il-programm operazzjonali tal-FEŻR iffinanzja 15 % tal-FRMP.

56

Ir-Rumanija assenjat 44 % tal-objettiv speċifiku stabbilit fil-livell tal-assi prijoritarju “Promozzjoni tal-adattament għat-tibdil fil-klima, il-prevenzjoni u l-ġestjoni tar-riskji” tal-programm operazzjonali ddedikat għall-infrastrutturi l-kbar (ara l-Kaxxa 6) għal proġett ta’ protezzjoni tal-kosta biex tirrestawra 13-il km ta’ bajjiet tul il-Baħar l-Iswed. Dan il-proġett se jkun ta’ benefiċċju għas-swieq lokali tal-proprjetà immobbli u tat-turiżmu. Dan ifisser li l-ammont ta’ EUR 239 miljun li jifdal ta’ fondi tal-UE mogħtija taħt dan il-programm operazzjonali setgħu jkopru l-ispejjeż ta’ madwar żewġ teri tal-proġetti identifikati ta’ prevenzjoni u protezzjoni kontra l-għargħar, li huma meqjusa ta’ prijorità għolja.

L-infiq relatat mal-għargħar għal investimenti transkonfinali kien limitat

57

Il-proġetti transkonfinali kienu jikkonsistu prinċipalment fi skambji ta’ informazzjoni (ara l-paragrafi 20, 42 u 43). Il-finanzjament għall-infrastruttura relatata mal-għargħar li jista’ jkollu impatt internazzjonali kien limitat. Madankollu, aħna sibna eżempji pożittivi bħal dak fil-Kaxxa 7.

Il-proċeduri ta’ klassifikazzjoni tal-proġetti għandhom ikunu marbutin aktar mill-qrib mal-prijoritajiet fl-FRMPs

58

Id-Direttiva dwar l-Għargħar tirrikjedi li l-FRMPs jipprijoritizzaw il-miżuri skont l-objettivi. Aħna eżaminajna jekk l-Istati Membri użawx dawn il-proċeduri biex jikklassifikaw u jagħżlu l-proġetti.

59

Aħna sibna każijiet ta’ prijoritizzazzjoni bbażata fuq kriterji oġġettivi (ara l-Kaxxa 8).

60

L-FRMPs li eżaminajna kienu jinkludu proċeduri ta’ klassifikazzjoni. Madankollu, f’sebgħa mid-disa’ Stati Membri li saritilhom żjara, dawn il-proċeduri ppreżentaw ċerti dgħufijiet. Pereżempju, fir-Repubblika Ċeka, fil-Portugall, fir-Rumanija u fis-Slovenja, il-livell ta’ tħejjija ta’ proġett għall-implimentazzjoni, aktar milli l-effettività potenzjali tiegħu, kien kunsiderazzjoni ewlenija għall-klassifikazzjoni. Fir-Rumanija, proġett li ma kklassifikax fost il-proġetti ta’ prijorità skont il-metodoloġija approvata, madankollu ġie propost għal finanzjament fil-programm operazzjonali minħabba li l-istudju ta’ fattibbiltà kien lest.

Għalkemm l-Istati Membri bdew l-implimentazzjoni tal-Pjanijiet tagħhom għall-Immaniġġjar tar-Riskju ta’ Għargħar, jeħtieġ li jsir xi titjib

61

Id-Direttiva dwar l-Għargħar tistipula li l-FRMPs jieħdu kont tal-ispejjeż u l-benefiċċji tal-proġetti. Din it-taqsima tivvaluta l-punt sa fejn l-Istati Membri qiesu dawn l-aspetti fl-implimentazzjoni tal-FRMPs tagħhom, permezz ta’ teknoloġiji u data ta’ kwalità tajba, analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji u mudelli.

62

Hija tivvaluta wkoll il-punt sa fejn l-Istati Membri kkoordinaw l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Għargħar mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u, għaldaqstant, qiesu l-infrastruttura ekoloġika biex jindirizzaw ir-riskju ta’ għargħar⁴⁶.

Data: input ewlieni għall-immaniġġjar tar-riskji ta’ għargħar

63

L-immaniġġjar tar-riskji ta’ għargħar jirrikjedi data ta’ kwalità tajba dwar it-temp u l-preċipitazzjonijiet, it-topografija u l-kopertura tal-art, is-sistemi tax-xmajjar u idroloġiċi, kif ukoll l-attivitajiet tal-bniedem. Aħna sibna li l-inputs dwar il-perikli u r-riskji li għandhom jinġabru minn varjetà ta’ sorsi, bħall-CORINE Land Cover⁴⁷, ċensimenti tal-popolazzjoni, data topografika u informazzjoni minn reġistri tal-kummerċ, data meteoroloġika u idroloġika. Il-previżjonijiet tal-għargħar u s-sistemi ta’ twissija bikrija (ara wkoll il-paragrafu 43) kienu ġeneralment kruċjali biex jiżdied l-istat ta’ tħejjija.

64

Fir-Rumanija, aħna sibna ċerti dgħufijiet fid-data topografika u dwar l-użu tal-art, li hija kruċjali biex jiġu mmudellati l-iskol u l-flussi tax-xmajjar riżultanti. Aħna osservajna wkoll li r-Rumanija ħadet inizjattivi reċenti biex ittejjeb il-kwalità tad-data.

65

Aħna sibna li l-Istati Membri kollha li saritilhom żjara kienu konvinti mill-benefiċċji ta' investiment f’teknoloġija u data biex iħaddmu mudelli li jgħinu fl-immaniġġjar tar-riskji ta’ għargħar. Pereżempju, Spanja, il-Portugall, ir-Rumanija u s-Slovenja investew fl-installazzjoni u t-titjib ta’ stazzjonijiet tal-kejl ta’ għargħar mix-xita u mix-xmajjar (ara l-Kaxxa 9). Dawn l-istazzjonijiet jistgħu jinfurmaw aħjar il-previżjonijiet meteoroloġiċi u idroloġiċi, speċjalment għal avvenimenti fuq terminu qasir, bħal għargħar għal għarrieda (ara l-paragrafu 8 u l-Kaxxa 1).

66

Id-data miġbura mill-istazzjonijiet ta’ monitoraġġ tista’ tiġi supplimentata b’informazzjoni minn sorsi oħra. Pereżempju, fid-distrett tal-baċir tax-xmara li saritlu żjara fl-Italja, il-proġett pilota innovattiv “WeSenseIT” jippermetti liċ-ċittadini jikkondividu informazzjoni permezz tal-midja soċjali jew applikazzjonijiet għas-smartphone. Din id-data tiġi miżjuda mad-data miġbura permezz tal-istazzjonijiet ta’ monitoraġġ. Din il-komunikazzjoni bidirezzjonali bejn iċ-ċittadini u l-awtoritajiet għandha l-għan li ttejjeb il-kapaċità ta’ rispons. L-FRMP jinkludi miżura biex dan il-proġett jiġi estiż għall-baċir tax-xmara kollu kemm hu.

Għalkemm il-biċċa l-kbira mill-Istati Membri li saritilhom żjara użaw analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji u mudelli biex ifasslu l-proġetti, jeħtieġ li jsir xi titjib

67

Fl-Istati Membri kollha li saritilhom żjara, l-awtoritajiet użaw immudellar u approċċ ibbażat fuq l-evidenza biex jimmappjaw ir-riskji ta’ għargħar (ara l-paragrafu 40). L-immudellar għen ukoll fit-tfassil ta’ proġetti relatati mal-għargħar. Pereżempju, mudelli idrawliċi għenu lill-awtoritajiet biex jidentifikaw x’azzjoni kienet meħtieġa (ara, pereżempju, il-Kaxxa 10).

68

Bl-eċċezzjoni tal-Italja u l-Portugall, l-Istati Membri kollha li saritilhom żjara użaw analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji, meta kienu qed ifasslu jew jagħżlu l-proġetti. Madankollu, dawn l-analiżijiet kellhom diversi dgħufijiet. Pereżempju, fi Spanja, l-analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji kienet għadha qed tiġi żviluppata u ma kinitx użata b’mod sistematiku u adegwat.

Il-koordinazzjoni tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Għargħar u d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma ġeneralment irriżultat f’sinerġiji

69

L-FRMPs fl-Italja, fis-Slovenja u f’baċir tax-xmara Spanjol iffukaw ukoll fuq il-konformità mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. L-FRMPs tat-Taljani u s-Sloveni identifikaw miżuri f’sinerġija, u dawk f’kunflitt potenzjali, mal-objettivi taż-żewġ Direttivi. Fl-Italja, madwar 25 % tal-miżuri kienu ttikkettati bħala miżuri f’sinerġija, u 1 % biss kienu f’kunflitt potenzjali mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.

70

Madankollu, aħna eżaminajna proġetti fil-Bulgarija u r-Rumanija fejn l-azzjoni dwar l-għargħar ma kinitx konformi mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. L-awtoritajiet Bulgari ma kinux qiesu l-infrastruttura ekoloġika (ara l-paragrafi 71 sa 76) bħala mezz alternattiv biex jinżamm l-ilma ’l fuq fil-proġetti kollha li saritilhom żjara⁴⁸ (ara l-Kaxxa 11). Fir-Rumanija, l-awtoritajiet ippjanaw li jużaw il-konkrit u l-ġebel sabiex jirrinfurzaw 6 km ta’ xatt tax-xmara, mingħajr ma qiesu soluzzjonijiet infrastrutturali ekoloġiċi.

Il-proġetti ta’ infrastruttura ekoloġika għandhom bosta benefiċċji, iżda jistgħu jkunu diffiċli biex jitwettqu fil-prattika

71

Rapport reċenti tal-EEA⁴⁹ isostni li l-infrastruttura ekoloġika hija mezz kosteffiċjenti biex jitnaqqas ir-riskju ta’ għargħar. Il-Kummissjoni ħadet azzjoni, b’mod partikolari permezz tal-Grupp ta’ Ħidma F, biex tippromwovi s-soluzzjonijiet ekoloġiċi, prinċipalment billi ħarġet dokumenti ta’ gwida⁵⁰. Aħna eżaminajna l-punt sa fejn l-FRMPs ffukaw fuq l-infrastruttura ekoloġika bħala għodda għall-immaniġġjar tal-għargħar u analizzajna l-mod kif ġiet implimentata l-infrastruttura ekoloġika.

Ftit li xejn pjanijiet jiffukaw fuq l-infrastruttura ekoloġika…

72

L-FRMPs tal-Portugall u ta’ Spanja ffukaw fuq l-infrastruttura ekoloġika. Pereżempju, il-miżuri kollha għall-protezzjoni f’FRMP partikolari ta’ Spanja kienu relatati mal-infrastruttura ekoloġika. Fi proġett relatat mal-baċir tax-xmara Spanjol l-ieħor li żorna, aħna rajna kombinament ta’ tekniki griżi u ekoloġiċi (ara l-Kaxxa 12).

73

Madankollu, l-infrastruttura ekoloġika ma kinitx tikkostitwixxi parti sinifikanti mill-FRMPs li eżaminajna fis-sitt Stati Membri l-oħra. Fir-Repubblika Ċeka, 15 % biss tal-miżuri għall-protezzjoni kienu jikkonsistu f’infrastruttura ekoloġika. Fl-Italja, inqas minn 2 % tal-469 miżura applikabbli kienu jirrigwardaw infrastruttura ekoloġika.

… u hemm ostakoli għall-implimentazzjoni tagħha

74

F’mill-inqas tliet Stati Membri, xi partijiet ikkonċernati ma appoġġawx l-infrastruttura ekoloġika. Il-pjan tas-Slovenja kien biħsiebu jippromwovi l-infrastruttura ekoloġika, minkejja li ċ-ċittadini u dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet lokali esprimew preferenza għall-infrastruttura griża, fejn qiesu li hija aktar effettiva għall-protezzjoni kontra l-għargħar. Aħna sibna wkoll dan ix-xettiċiżmu fil-Bulgarija, fejn kienet għadha ma nħolqot l-ebda infrastruttura ekoloġika, minkejja l-inklużjoni tagħha fil-katalogu nazzjonali tal-miżuri.

75

Aħna identifikajna wkoll ostakoli prattiċi għall-implimentazzjoni tal-infrastruttura ekoloġika. Pereżempju, l-awtoritajiet Rumeni ddikjaraw li n-nuqqas ta’ reġistru tal-artijiet, li huwa essenzjali biex jiġu identifikati s-sidien tal-art, jikkostitwixxi impediment importanti għall-implimentazzjoni ta’ infrastruttura ekoloġika. Fil-Bulgarija, l-awtoritajiet ma għandhomx metodoloġija biex jidentifikaw irqajja’ ta’ art potenzjalment adatti li fuqhom tista’ tiġi implimentata infrastruttura ekoloġika. L-awtoritajiet Taljani u Spanjoli spjegaw li l-iskarsezza ta’ infrastruttura ekoloġika hija dovuta għall-proċeduri amministrattivi u legali kumplessi jew għan-nuqqas ta’ art disponibbli.

76

Il-FAEŻR jista’ wkoll potenzjalment jiffinanzja l-azzjoni ekoloġika kontra l-għargħar⁵¹. Madankollu, aħna sibna li r-rwol limitat li l-FAEŻR għandu bħalissa huwa ostakolu ieħor għall-infrastruttura ekoloġika (ara l-paragrafu 24). Pereżempju, l-FRMPs li eżaminajna fil-Bulgarija, fl-Italja, fil-Portugall, fis-Slovenja u fir-Rumanija ma kinux jinkludu kofinanzjament mill-FAEŻR għall-miżuri relatati mal-għargħar. Fl-2016, il-Kummissjoni Ewropea kkonkludiet⁵² ukoll li: hemm opportunità mitlufa fil-biċċa l-kbira mill-PŻR biex jippromwovu Miżuri għaż-Żamma Naturali tal-Ilma, li jistgħu jaġixxu bħala miżuri effettivi ta’ rimedju.

Għad fadal xi sfidi sinifikanti li jridu jiġu indirizzati fil-futur

77

Ġustifikazzjoni ewlenija għall-introduzzjoni tad-Direttiva dwar l-Għargħar kienet biex jittieħed kont tar-riskju ta’ għargħar li qed jevolvi b’riżultat tat-tibdil fil-klima. Fil-fatt, id-Direttiva dwar l-Għargħar tiddikjara li t-tibdil fil-klima iżid il-frekwenza tal-għargħar serju.

78

Il-valutazzjonijiet preliminari tar-riskju ta’ għargħar fl-ewwel ċiklu kellhom iqisu l-impatt tat-tibdil fil-klima abbażi ta’ informazzjoni disponibbli jew faċilment derivabbli⁵³. Għat-tieni ċiklu li se jibda fl-2022, “l-impatt probabbli ta’ bidla fil-klima fuq l-okkorrenza tal-għargħar għandha titqies fir-reviżjonijiet”⁵⁴ ta’ dawn il-valutazzjonijiet u tal-FRMPs, imwettqa mill-Istati Membri.

79

Id-Direttiva dwar l-Għargħar tirrakkomanda wkoll l-użu ta’ miżuri mhux strutturali (ara l-paragrafu 16), fejn ikun xieraq. Aħna vvalutajna wkoll il-punt sa fejn l-awtoritajiet kienu użaw miżuri bħall-assigurazzjoni kontra l-għargħar u l-ippjanar tal-użu tal-art fl-immaniġġjar tal-għargħar.

Nuqqas ta’ għarfien aġġornat dwar l-impatt potenzjali li t-tibdil fil-klima għandu fuq l-inċidenza tal-għargħar

80

L-Istati Membri li saritilhom żjara ma setgħux iqisu l-impatt li t-tibdil fil-klima għandu fuq il-kobor, il-frekwenza u l-post tal-għargħar. Ġew rikonoxxuti xi xejriet, bħal aktar każijiet ta’ għargħar għal għarrieda, iżda dawn kienu għadhom ma ttiħdux inkunsiderazzjoni fil-mudelli tal-għargħar.

Nuqqas ta’ għarfien dwar l-impatt li t-tibdil fil-klima għandu fuq l-għargħar mix-xita u s-sistema tax-xita

81

Il-Bulgarija, ir-Rumanija u s-Slovenja ma għandhomx informazzjoni suffiċjenti dwar l-impatt li t-tibdil fil-klima għandu fuq ix-xejriet tax-xita u l-għargħar relatat, u biħsiebhom iwettqu studji f’dan ir-rigward għat-tieni ċiklu tad-Direttiva dwar l-Għargħar, li huwa mistenni li jibda fl-2022. L-awtoritajiet Ċeki pprevedew aktar preċipitazzjoni fir-rebbiegħa u l-ħarifa u inqas preċipitazzjoni fis-sajf u x-xitwa. L-istitut meteoroloġiku nazzjonali Ċek ma kienx biħsiebu jżid il-probabbiltà ta’ għargħar minħabba t-tibdil fil-klima fil-mudelli tiegħu.

82

Fin-Nofsinhar tal-Ewropa, l-EEA rrappurtat li x-xita annwali naqset fil-Peniżola Iberika bejn l-1960 u l-2015⁵⁵. Fl-istess rapport, hija twissi wkoll dwar żieda fil-ħsarat li rriżultaw minn għargħar għal għarrieda iqsar u aktar lokalizzat. Madankollu, l-awtoritajiet Taljani, Portugiżi u Spanjoli ma kkwantifikawx l-impatt li t-tibdil fil-klima għandu fuq il-probabbiltà ta’ għargħar mix-xita u mix-xmajjar.

Iż-żieda fil-livell tal-baħar ma ttiħditx inkunsiderazzjoni bis-sħiħ

83

Iż-żieda fil-livell tal-baħar, li tiġi kkawżata mit-tibdil fil-klima, iżżid ir-riskju ta’ għargħar kostali (ara l-paragrafi 9, 10 u 13). Fl-ewwel ċiklu ta’ implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Għargħar, l-Istati Membri b’kosta tal-baħar li saritilhom żjara (il-Bulgarija, Spanja, l-Italja, in-Netherlands, ir-Rumanija u s-Slovenja) bl-eċċezzjoni tal-Portugall, kienu b’mod ġenerali ddefinew APSFRs speċifiċi fiż-żoni kostali.

84

Konklużjoni ewlenija tal-workshop dwar it-tibdil fil-klima tal-Grupp ta’ Ħidma F li sar f’Marzu 2017, kienet li l-biċċa l-kbira mill-Istati Membri qiesu biss it-tibdil fil-klima meta kienu qed jistabbilixxu APSFRs fiż-żoni kostali, iżda mhux fuq l-art. Barra minn hekk, aħna sibna li fil-biċċa l-kbira ma kienx ċar kif ix-xejriet futuri fiż-żieda fil-livell tal-baħar kienu tqiesu fil-metodoloġiji applikati. Il-Bulgarija kienet l-eċċezzjoni, fejn ipprovdiet firxiet ta’ valuri għaż-żieda fil-livell tal-baħar ikkawżata mit-tibdil fil-klima, b’kont meħud ta’ tliet livelli ta’ probabbiltà f’żewġ xenarji.

85

Għall-Istati Membri li għandhom bliet ewlenin, abitanti u infrastruttura f’reġjuni kostali, se jsir dejjem aktar importanti li jkunu konxji taż-żidiet probabbli fil-livelli tal-baħar, kemm fil-livell globali kif ukoll dak lokali. Ir-riskju probabbli ta’ żieda fil-livell tal-baħar ġie kkwantifikat sal-2050; inċertezza akbar taffettwa r-rata possibbli ta’ bidla mill-2050 sal-2100 (ara l-Figura 6), meta din tista’ tkompli taċċellera.

L-Istati Membri ġeneralment użaw data storika, li għandha r-riskju li ma tirriflettix riskji klimatiċi akbar

86

Id-Direttiva dwar l-Għargħar ma tirrikjedix li l-eżerċizzji ta’ mmappjar iqisu l-impatt li t-tibdil fil-klima għandu fuq l-għargħar. Meta jkunu qed jimmappjaw ir-riskju ta’ għargħar, l-Istati Membri kollha li saritilhom żjara applikaw ix-xenarji ta’ għargħar abbażi tat-tliet probabbiltajiet meħtieġa mid-Direttiva dwar l-Għargħar (ara l-paragrafu 40). Dawn il-probabbiltajiet ta’ għargħar huma espressi f’termini tal-“perjodu probabbli ta’ rikorrenza”, jew bħala perċentwal li jirrifletti l-probabbiltà ta’ okkorrenza ta’ għargħar f’sena partikolari. Dawn il-klassifikazzjonijiet komuni kienu bbażati fuq sensiliet statistiċi storiċi, li jqisu biss xejriet idroloġiċi u meteoroloġiċi storiċi. Madankollu, huma ma jirriflettux il-kundizzjonijiet tat-temp futuri jew il-bidliet potenzjali fil-frekwenza u fis-severità tal-għargħar, minħabba t-tibdil fil-klima. B’kont meħud li dawn il-kundizzjonijiet futuri jirrikjedu kapaċitajiet adegwati ta’ previżjoni (ara l-paragrafi 80 sa 82).

87

Bl-istess mod, aħna sibna wkoll li d-deċiżjonijiet ta’ investiment spiss kienu ggwidati minn valutazzjonijiet tar-riskju bbażati fuq livell ta’ protezzjoni espress, pereżempju, f’termini ta’ “1 f’100” sena. Dan jista’ jxekkel id-deċiżjonijiet ta’ investiment minħabba n-nuqqas ta’ sensibilizzazzjoni dwar il-profili tar-riskju li qed jinbidlu b’riżultat tat-tibdil rapidu fil-klima (ara l-paragrafi 4 sa 13).

88

Il-konsegwenzi ta' għargħar għal għarrieda kkawżat minn perjodi ta’ xita aktar qawwija (ara l-paragrafi 4, 8 u 82) u l-impatt taż-żieda fil-livell tal-baħar (ara l-Kaxxa 13) jistgħu jiġu sottovalutati, u b’hekk jinħoloq ir-riskju li l-investimenti jispiċċaw mgħaddsa jew isiru inadegwati aktar kmieni milli jkun antiċipat, u għaldaqstant isiru “assi mitlufa”.

Fejn l-Istati Membri għażlu li jkollhom assigurazzjoni privata kontra l-għargħar, il-kopertura baqgħet baxxa

89

L-istrateġija tal-UE dwar l-adattament għat-tibdil fil-klima tirrakkomanda bħala azzjoni ewlenija li “Tippromwovi l-assigurazzjoni u prodotti finanzjarji oħrajn għall-investiment reżistenti u għad-deċiżjonijiet kummerċjali”⁵⁶. Il-primjums aġġustati skont ir-riskju ta’ għargħar jistgħu jgħinu biex tiżdied is-sensibilizzazzjoni fost l-individwi privati dwar ir-riskju ta’ għargħar u jservu ta’ deterrent għal insedjamenti f’żoni suxxettibbli għall-għargħar. Il-pagamenti tal-assigurazzjoni kontra klejms relatati mal-għargħar jistgħu jagħtu wkoll spinta biex jagħtu spinta lill-irkupru ekonomiku wara diżastru. Skont data li nġabret mill-industrija tal-assigurazzjoni⁵⁷, madwar 25 % tat-telf ikkawżat mill-għargħar fl-Ewropa kien kopert minn assigurazzjoni fil-perjodu mill-1980 sal-2017.

90

Fil-monitoraġġ tagħha tal-implimentazzjoni ta’ din l-istrateġija fl-Istati Membri, il-Kummissjoni sabet li l-istrumenti ta’ assigurazzjoni għadhom ma ġewx integrati tajjeb fil-proċessi deċiżjonali nazzjonali dwar l-adattament jew fl-istrateġiji usa’ għall-immaniġġjar tar-riskji klimatiċi. L-għan tal-Kummissjoni fit-tfassil tal-istrateġija tal-UE kien li żżid l-użu tal-assigurazzjoni kontra d-diżastri naturali. Jekk il-kopertura tal-assigurazzjoni tibqa’ baxxa, il-primjums għall-għargħar jibqgħu għoljin, u għalhekk id-domanda għall-assigurazzjoni tkompli tonqos⁵⁸.

91

Aħna sibna kopertura baxxa tal-assigurazzjoni kontra l-għargħar. Għalkemm jeżistu diversi mudelli ta’ assigurazzjoni (ara l-Figura 7), il-mudell l-aktar użat fl-Istati Membri li saritilhom żjara kien il-forniment ta’ servizzi ta’ assigurazzjoni, privata mhux obbligatorja, kontra l-għargħar. Dan il-mudell jintuża fil-Bulgarija, fir-Repubblika Ċeka, fl-Italja, fil-Portugall u fis-Slovenja. Is-sistema tar-Rumanija hija wkoll privata u l-assigurazzjoni kontra l-għargħar suppost hija obbligatorja għall-akkomodazzjoni. Fil-Bulgarija, fl-Italja u fir-Rumanija, l-għadd ta’ persuni li ħadu polza tal-assigurazzjoni kontra l-għargħar kien baxx (ara l-Kaxxa 14).

92

L-OECD ikkonkludiet ukoll li l-livelli baxxi ta’ kopertura tal-assigurazzjoni jistgħu jpoġġu lill-gvernijiet taħt pressjoni ogħla biex jipprovdu kumpens għat-telf ikkawżat mill-għargħar, u dan ixxekkel it-tkabbir tal-kopertura tal-assigurazzjoni⁵⁸. Aħna sibna stampa ta’ din is-sitwazzjoni fl-Awstrija, fejn studju reċenti⁵⁹ kien ikkonkluda li l-iskema ta’ kumpens pubbliku “Katastrophenfonds” tista’ tiskoraġġixxi lis-settur tal-assigurazzjoni milli jassumi rwol akbar fl-indennizz ta’ ħsarat ikkawżati minn avvenimenti ta’ temp estrem.

93

Fin-Netherlands, il-livell ta’ riskju għoli ħafna⁶⁰, potenzjalment minħabba għargħar kostali serju jew ħsara fl-imbankmenti, jispjega l-ħtieġa għal intervent pubbliku. Is-sistema pubblika ta’ protezzjoni u prevenzjoni fil-fatt topera bħala skema ta’ assigurazzjoni kollettiva jew pubblika kontra l-għargħar kostali jew il-ħsara fl-imbankmenti.

94

Fi Spanja, entità pubblika timmaniġġja s-sistema biex tkopri riskji straordinarji, inkluż l-għargħar, f’kooperazzjoni mas-settur privat. Aħna sibna xi punti pożittivi fil-modalità ta’ finanzjament ta’ din is-sistema u fl-estent tal-kopertura tal-assi tagħha (ara l-Kaxxa 15).

Ġew stabbiliti xi regolamenti dwar l-użu tal-art u l-ippjanar spazjali biex jimmitigaw ir-riskju ta’ għargħar, iżda l-Istati Membri kellhom jieħdu azzjonijiet ulterjuri biex isir dan

95

Id-Direttiva dwar l-Għargħar issemmi wkoll l-użu tal-art u l-ippjanar spazjali bħala aspetti li l-FRMPs iridu jqisu. Dawn l-attivitajiet huma importanti biex jiġi limitat l-esponiment ta’ persuni u l-assi f’żoni li jinsabu f’riskju ta’ għargħar (ara l-paragrafu 16) u jitnaqqas l-iskol minn żoni li jinsabu fin-naħa ta’ fuq tax-xmara.

96

Aħna sibna li l-Istati Membri kollha li saritilhom żjara kienu introduċew xi regoli dwar l-ippjanar tal-użu tal-art li jillimitaw jew jipprojbixxu ċerti attivitajiet f’żoni suxxettibbli għall-għargħar. L-Awstrija, is-Slovenja u Spanja kienu integraw b’mod ċar il-politika tagħhom dwar l-ippjanar spazjali fi ħdan l-immaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar (ara l-Kaxxa 16).

97

Madankollu, f’ħames Stati Membri li saritilhom żjara, id-definizzjonijiet ta’ żoni suxxettibbli għall-għargħar spiss ma kinux ċari jew mhux dejjem kien hemm rabta diretta mal-mapep ta’ perikli ta’ għargħar li joħorġu mill-applikazzjoni tad-Direttiva dwar l-Għargħar. Pereżempju, filwaqt li r-Rumanija kienet introduċiet restrizzjonijiet f’“żoni li jistgħu jintlaqtu minn għargħar”, dan il-kunċett ma kienx iddefinit b’mod ċar u l-liġi ma torbtux mal-immappjar tal-għargħar. Ir-regolamenti la kienu jindikaw it-tip, la l-frekwenza tal-għargħar, u lanqas il-fond tal-ilma meqjus.

98

L-FRMPs fil-Bulgarija, fir-Repubblika Ċeka, fil-Portugall u fir-Rumanija kienu jinkludu miżuri, li għadhom ma ġewx implimentati, biex jiġu aġġornati r-regolamenti dwar l-ippjanar jew biex l-ippjanar tal-użu tal-art jiġi integrat aħjar fl-immaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar, u għaldaqstant irrikonoxxew l-insuffiċjenzi fir-regolamenti attwali. Fil-Portugall, miżura għall-prevenzjoni nazzjonali għandha l-għan li tistabbilixxi żoni ta’ għargħar skont ix-xenarji ta’ għargħar. Il-miżura biħsiebha tistabbilixxi kundizzjonijiet fuq il-kostruzzjoni f’żoni bi probabbiltà medja ta’ għargħar u li tipprojbixxih f’żoni fejn il-probabbiltà ta’ għargħar tkun għolja.

99

L-Istati Membri kollha li saritilhom żjara għandhom il-mezzi legali biex jittrasferixxu l-assi, pereżempju, permezz ta’ esproprjazzjoni (ara l-Figura 8). Madankollu, l-awtoritajiet fl-Istati Membri li saritilhom żjara spjegaw li dawn is-setgħat kienu rarament jiġu infurzati, jew kienu jiġu eżerċitati biss bħala l-aħħar alternattiva. Dan kien il-każ kullimkien, prinċipalment minħabba li l-kundizzjonijiet għat-trasferiment tal-assi u l-persuni kienu legalment diffiċli biex jiġu ssodisfati u kienu għaljin.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

100

Aħna sibna li, b’mod kumplessiv, id-Direttiva dwar l-Għargħar kellha effetti pożittivi (ara l-paragrafi 32 sa 45), b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda l-koordinazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri (ara l-paragrafi 33 sa 37), u l-valutazzjoni tar-riskji ta’ għargħar (ara l-paragrafi 38 sa 40). Kien hemm ċerti dgħuifijiet, iżda wkoll xi prattiki tajbin, fl-allokazzjoni tal-finanzjament (ara l-paragrafi 50 sa 57), fil-prijoritizzazzjoni ta’ miżuri relatati mal-għargħar (ara l-paragrafi 58 sa 60) u fl-implimentazzjoni tal-pjanijiet għall-immaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar (ara l-paragrafi 61 sa 76). Għad fadal sfidi sinifikanti li jridu jiġu indirizzati fil-futur biex it-tibdil fil-klima, is-sistemi ta’ assigurazzjoni kontra l-għargħar u l-ippjanar spazjali jiġu inkorporati b’mod ferm aktar sod fi ħdan l-immaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar (ara l-paragrafi 77 sa 99).

101

Id-Direttiva dwar l-Għargħar tejbet il-koordinazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri u rriżultat fi progress fil-valutazzjoni tar-riskji ta’ għargħar. Din id-Direttiva ġiet ibbażata fuq xogħol eżistenti, inkluża l-kooperazzjoni li ilha għaddejja bejn l-Istati Membri. Madankollu, il-kooperazzjoni transkonfinali kienet tinvolvi prinċipalment l-iskambju ta’ informazzjoni, u ma kinitx ġiet estiża għall-ippjanar konġunt internazzjonali għal baċiri tax-xmajjar kondiviżi (ara l-paragrafi 32 sa 45).

102

B’mod ġenerali, l-objettivi fl-FRMPs la kienu kwantifikati u lanqas marbutin biż-żmien. F’seba’ Stati Membri li saritilhom żjara, aħna sibna li l-FRMPs stabbilew objettivi ta’ politika li kienu ġenerali wisq. Dan xekkel il-valutazzjoni tar-riżultati u l-istabbiliment ta’ qafas ta’ responsabbiltà għall-korpi involuti (ara l-paragrafi 47 sa 49).

Rakkomandazzjoni 1 – Isir titjib fl-obbligu ta’ rendikont

Jenħtieġ li l-Kummissjoni, fil-kapaċità superviżorja tagħha skont id-Direttiva dwar l-Għargħar, tivverifika, meta tkun qed teżamina l-FRMPs tat-tieni ċiklu u taċ-ċikli sussegwenti, li l-Istati Membri jistabbilixxu objettivi kwantifikabbli u marbutin biż-żmien għall-azzjoni relatata mal-għargħar, u b’hekk il-progress li jkun sar lejn l-ilħuq tagħhom ikun jista’ jiġi vvalutat, skont id-Direttiva dwar l-Għargħar. Hija għandha tikkondividi mal-Istati Membri kollha kwalunkwe eżempju ta’ prattika tajba fl-istabbiliment tal-objettivi.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: Marzu 2022.

103

Aħna sibna li s-sorsi ta’ finanzjament, kemm nazzjonali kif ukoll tal-UE, ġew identifikati u żgurati biss parzjalment, u li l-finanzjament għall-investimenti transkonfinali kien limitat. L-FRMPs mhumiex programmi ta’ finanzjament, għalhekk kwalunkwe ammont irreġistrat mhux neċessarjament ikun disponibbli. Din is-sitwazzjoni żżid l-insigurtà tal-finanzjament tal-azzjoni relatata mal-għargħar (ara l-paragrafi 50 sa 56). Il-finanzjament għall-investiment transkonfinali kien limitat (ara l-paragrafu 57).

Rakkomandazzjoni 2 – Isir titjib fl-identifikazzjoni tar-riżorsi finanzjarji fl-FRMPs, inkluż għall-azzjoni transkonfinali

Għat-tieni ċiklu tad-Direttiva dwar l-Għargħar, jenħtieġ li l-Kummissjoni, fil-kapaċità superviżorja tagħha skont id-Direttiva dwar l-Għargħar, tivvaluta u tirrapporta dwar jekk l-Istati Membri jkunux:

1. identifikaw sorsi ta’ finanzjament biex ikopru l-ħtiġijiet ta’ investiment li jirriżultaw mill-FRMPs u jkunux stabbilew skeda ta’ żmien għall-implimentazzjoni f’konformità mal-finanzjament disponibbli;
2. qiesu l-investiment transkonfinali għall-miżuri relatati mal-għargħar għall-baċiri tax-xmajjar internazzjonali.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: Marzu 2022.

104

Il-proċeduri ta’ klassifikazzjoni għall-allokazzjoni ta’ riżorsi għal miżuri relatati mal-għargħar għandhom ikunu marbutin aktar mill-qrib mal-prijoritajiet fl-FRMPs. F’sebgħa mill-Istati Membri li saritilhom żjara, dawn il-proċeduri ppreżentaw ċerti dgħufijiet. Pereżempju, f’erba' Stati Membri, il-livell ta’ tħejjija ta’ proġett għall-implimentazzjoni, aktar milli l-effettività potenzjali tiegħu, kien kunsiderazzjoni ewlenija għall-prijoritizzazzjoni tal-proġetti (ara l-paragrafi 58 sa 60).

105

L-immaniġġjar tar-riskji ta’ għargħar jirrikjedi data ta’ kwalità tajba dwar it-temp, it-topografija, l-idroloġija u l-attivitajiet tal-bniedem. Aħna sibna li l-Istati Membri li saritilhom żjara kienu konxji tal-benefiċċji ta’ investiment f’teknoloġiji u f’data biex iħaddmu mudelli li jgħinu fl-immaniġġjar tar-riskji ta’ għargħar. Fl-Istati Membri kollha li saritilhom żjara, aħna sibna wkoll li l-immudellar ikkontribwixxa għall-implimentazzjoni ta’ proġetti relatati mal-għargħar (ara l-paragrafi 63 sa 67).

106

Il-biċċa l-kbira mill-Istati Membri li saritilhom żjara użaw analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji meta kienu qed ifasslu jew jagħżlu l-proġetti. Aħna ltqajna ma’ każijiet fejn inqabdu ċerti dgħufijiet (ara l-paragrafu 68).

Rakkomandazzjoni 3 – Isir titjib fil-proċeduri ta’ prijoritizzazzjoni u jinkiseb valur għall-flus

Fejn jintalbu fondi tal-UE, jenħtieġ li l-Kummissjoni, fil-kapaċità superviżorja tagħha skont id-Direttiva dwar l-Għargħar u skont il-modalità ta’ ġestjoni kondiviża, tikkofinanzja biss miżuri relatati mal-għargħar li jkunu ġew prijoritizzati skont l-FRMPs futuri. Din il-prijoritizzazzjoni mill-Istati Membri għandha tkun ibbażata fuq kriterji oġġettivi u rilevanti, inklużi:

• analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji li tkun ta’ kwalità tajba, sabiex jinkiseb l-aħjar valur għall-flus għall-investimenti, u
• fejn ikun rilevanti, kriterju relatat mal-impatt transkonfinali tal-proġetti.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: Marzu 2022.

107

Il-koordinazzjoni tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Għargħar u d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma ġeneralment ġeneralment irriżultat f’sinerġiji. Xi FRMPs urew sinjali ta’ sforzi biex tiġi rinfurzata l-konformità tagħhom mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Madankollu, fil-Bulgarija u fir-Rumanija, aħna żorna proġetti li ma kinux konformi ma’ din id-direttiva (ara l-paragrafi 69 u 70).

Rakkomandazzjoni 4 – Tinkiseb il-konformità tal-Istati Membri mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma

Jenħtieġ li l-Kummissjoni, fil-kapaċità superviżorja tagħha skont id-Direttiva dwar l-Għargħar u d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, tinforza l-konformità tal-infrastruttura l-ġdida kontra l-għargħar, li tkun ġiet proposta mill-Istati Membri fl-FMRPs, mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: Jannar 2019.

108

Il-proġetti ta’ infrastruttura ekoloġika għandhom bosta benefiċċji. Huma joffru mezzi kosteffiċjenti biex jitnaqqas ir-riskju ta' għargħar, u l-Kummissjoni ħadet azzjoni biex tippromwovi soluzzjonijiet ekoloġiċi (ara l-paragrafu 71). Dawn l-infrastrutturi jistgħu wkoll jintużaw b’mod effettiv flimkien ma’ infrastruttura griża (ara l-paragrafu 72 u l-Kaxxa 12), bħala miżuri kumplimentari.

109

Madankollu, xi kultant is-soluzzjonijiet ekoloġiċi jistgħu jkunu diffiċli biex jitwettqu fil-prattika. F’sitt Stati Membri li saritilhom żjara, l-FRMPs ma kinux jiffukaw fuq l-infrastruttura ekoloġika. Minbarra n-nuqqas ta’ appoġġ mill-partijiet ikkonċernati f’ċerti każijiet, aħna ltqajna wkoll ma’ ostakoli prattiċi għall-ħolqien ta’ infrastruttura ekoloġika, bħan-nuqqas ta’ metodoloġija adegwata, reġistru tal-artijiet jew art disponibbli (ara l-paragrafi 72 sa 76).

Rakkomandazzjoni 5 – Jiġi vverifikat li l-Istati Membri jkunu analizzaw il-fattibbiltà tal-implimentazzjoni ta’ miżuri ekoloġiċi flimkien ma’ infrastruttura griża, fejn ikun xieraq

Jenħtieġ li l-Kummissjoni, fil-kapaċità superviżorja tagħha skont id-Direttiva dwar l-Għargħar u d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, tivverifika li, kull meta jintalab kofinanzjament mill-UE, l-Istati Membri jkunu analizzaw il-fattibbiltà tal-implimentazzjoni ta’ miżuri ekoloġiċi sinifikanti, waħidhom jew flimkien ma’ soluzzjonijiet relatati mal-infrastrutturi griżi.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: Jannar 2019.

110

L-Istati Membri li saritilhom żjara ma setgħux iqisu l-impatt tat-tibdil fil-klima fuq il-kobor, il-frekwenza u l-post tal-għargħar. Ġew rikonoxxuti xi xejriet, bħall-għargħar għal għarrieda, iżda dawn kienu għadhom ma ttiħdux inkunsiderazzjoni fil-mudelli tal-għargħar (ara l-paragrafi 81 u 82).

111

Iż-żieda fil-livell tal-baħar, li tiġi kkawżata mit-tibdil fil-klima, iżżid ir-riskju ta’ għargħar kostali. Il-biċċa l-kbira mill-Istati Membri kienu qiesu biss it-tibdil fil-klima meta kienu qed jistabbilixxu APSFRs fiż-żoni kostali. Madankollu, aħna sibna li fil-biċċa l-kbira ma kienx ċar kif ix-xejriet futuri fiż-żieda fil-livelli tal-baħar kienu tqiesu fil-metodoloġiji applikati. Għall-biċċa l-kbira mill-Istati Membri, speċjalment dawk li għandhom bliet ewlenin, abitanti u infrastruttura f’reġjuni kostali, se jsir dejjem aktar importanti li jkunu konxji taż-żidiet probabbli fil-livelli tal-baħar, u li jippjanaw għalihom (ara l-paragrafi 83 sa 85).

112

L-Istati Membri ġeneralment użaw data storika, li għandha r-riskju li ma tirriflettix ir-riskji relatati mat-tibdil fil-klima, li qed jiżdiedu u jinbidlu. Fl-immappjar, il-probabbiltajiet ta’ għargħar huma espressi f’termini tal-“perjodu probabbli ta’ rikorrenza”, jew bħala perċentwal li jirrifletti l-probabbiltà ta’ okkorrenza ta’ għargħar f’sena partikolari. Dawn iċ-ċifri, ibbażati fuq data storika, ma jirriflettux il-kundizzjonijiet futuri tat-temp jew il-bidliet potenzjali fil-frekwenza u s-severità tal-għargħar. Id-deċiżjonijiet ta’ investiment kienu spiss affettwati mill-istess preġudizzju. Il-konsegwenzi tal-għargħar għal għarrieda u l-impatt taż-żieda fil-livell tal-baħar jistgħu jiġu sottovalutati, u dan joħloq ir-riskju li l-investimenti ikunu inadegwati aktar malajr milli jkun previst u jsiru “assi mitlufa” (ara l-paragrafi 86 sa 88).

Rakkomandazzjoni 6 – Jiġu integrati aħjar l-effetti tat-tibdil fil-klima fl-immaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar

A- Jenħtieġ li l-Kummissjoni, fil-kapaċità superviżorja tagħha skont id-Direttiva dwar l-Għargħar, tivverifika li l-FRMPs ikunu jinkludu miżuri biex isir titjib fl-għarfien u fl-immudellar tal-impatt li t-tibdil fil-klima għandu fuq l-għargħar.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: Lulju 2019.

B- Fl-eżaminar li hija twettaq tad-dokumenti meħtieġa għat-tieni ċiklu tad-Direttiva dwar l-Għargħar, jenħtieġ li l-Kummissjoni, fil-kapaċità superviżorja tagħha skont id-Direttiva dwar l-Għargħar, tivverifika jekk l-Istati Membri:

1. jistmawx u jimmudellawx l-impatt li t-tibdil fil-klima għandu fuq l-għargħar permezz ta’ studji u riċerka;
2. jiżviluppawx għodod xierqa biex janalizzaw u jipprevedu aħjar:
   • l-għargħar mix-xita, inkluż l-għargħar għal għarrieda;
   • l-għargħar kostali minħabba żieda fil-livelli tal-baħar;
3. fejn l-impatt tat-tibdil fil-klima ma jkunx kwantifikabbli, jippjanawx miżuri flessibbli biex, jekk ikun meħtieġ, jiġi aġġustat il-livell ta’ protezzjoni.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: Marzu 2019 (valutazzjonijiet preliminari tar-riskju ta’ għargħar) u Marzu 2022 (FRMPs).

113

Fil-kuntest tar-riskju relatat mal-klima, li qiegħed dejjem jikber, (ara l-paragrafi 4 sa 13), l-assigurazzjoni hija għodda għall-immaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar (ara l-paragrafu 16). Għalkemm jeżistu diversi mudelli ta’ assigurazzjoni, il-mudell l-aktar użat fl-Istati Membri li saritilhom żjara kien il-forniment ta’ servizzi ta’ assigurazzjoni, privata mhux obbligatorja, kontra l-għargħar. Fejn l-Istati Membri għażlu li jkollhom assigurazzjoni privata kontra l-għargħar, il-kopertura baqgħet baxxa, li jfisser li kien għad hemm falliment tas-suq. Aħna sibna li l-kooperazzjoni bejn is-settur pubbliku u dak privat fir-rigward tal-assigurazzjoni kontra l-għargħar żiedet il-kopertura tal-assi (ara l-paragrafi 89 sa 94).

Rakkomandazzjoni 7 – Tiżdied is-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku dwar il-benefiċċji tal-assigurazzjoni kontra l-għargħar u jsiru sforzi biex tiżdied il-kopertura

Jenħtieġ li l-Kummissjoni, fl-eżaminar li hija twettaq tal-FRMPs għat-tieni ċiklu, tivverifika jekk l-Istati Membri jkunux ippjanaw azzjoni biex:

1. iżidu s-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku dwar il-benefiċċji ta’ kopertura tal-assigurazzjoni kontra r-riskji ta’ għargħar; u
2. iżidu l-kopertura, eż. permezz ta’ kooperazzjoni bejn is-settur pubbliku u dak privat fir-rigward tal-assigurazzjoni kontra l-għargħar.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: Marzu 2022.

114

Ġew stabbiliti xi regolamenti dwar l-użu tal-art u l-ippjanar spazjali biex jimmitigaw ir-riskju ta’ għargħar, iżda l-Istati Membri kellhom jieħdu azzjonijiet ulterjuri biex isir dan. L-Istati Membri kollha li saritilhom żjara kienu implimentaw xi regoli dwar l-ippjanar tal-użu tal-art li kienu jillimitaw jew jipprojbixxu ċerti attivitajiet f’żoni suxxettibbli għall-għargħar. Aħna sibna każijiet fejn l-Istati Membri kienu inkorporaw b’mod ċar il-politika tagħhom dwar l-ippjanar spazjali fi ħdan l-immaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar (ara l-paragrafi 95 u 96).

115

Madankollu, xi regolamenti nazzjonali dwar l-użu tal-art u dwar l-ippjanar spazjali ma kinux speċifiċi u kompleti biżżejjed biex ir-riskju ta’ għargħar jittieħed inkunsiderazzjoni b’mod korrett. Xi FRMPs inkludew miżuri biex jiġu aġġornati r-regolamenti dwar l-ippjanar jew biex, fil-futur, l-ippjanar tal-użu tal-art jiġi integrat aħjar fl-immaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar, u għaldaqstant jiġu rikonoxxuti ċerti dgħufijiet fir-regolamenti attwali, iżda dawn il-miżuri kienu għadhom ma ġewx implimentati. Anke jekk ġew stabbiliti mezzi legali biex jiġu ttrasferiti l-assi, bħall-esproprjazzjoni, dawn is-setgħat kienu rarament jiġu infurzati jew kienu jintużaw biss bħala l-aħħar alternattiva (ara l-paragrafi 97 sa 99).

Rakkomandazzjoni 8 – Jiġi vvalutat l-allinjament tal-FRMPs mar-regoli dwar l-ippjanar tal-użu tal-art

Jenħtieġ li l-Kummissjoni, fil-kapaċità superviżorja tagħha skont id-Direttiva dwar l-Għargħar:

1. tivverifika jekk l-Istati Membri jkunux użaw l-FRMPs tagħhom biex jivvalutaw il-punt sa fejn ir-regoli dwar l-ippjanar tal-użu tal-art fl-Istati Membri jkunu mfassla b’mod adegwat u infurzati b’mod effettiv f’żoni li jinsabu f’riskju ta’ għargħar; u
2. ixxerred prattiki tajbin u gwida lill-Istati Membri.

Data mmirata għall-implimentazzjoni: Marzu 2020.

Dan ir-Rapport Speċjali ġie adottat mill-Awla I, immexxija mis-Sur Nikolaos MILIONIS, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tad-19 ta’ Settembru 2018.

Glossarju

Baċin tax-xmara: Il-porzjon tal-art li minnu l-ilma tax-xeba’ kollu jgħaddi minn netwerk ta’ xmajriet, xmajjar u lagi għal ġol-baħar f’bokka waħda tax-xmara, estwarju jew delta.

Direttiva Qafas dwar l-Ilma: Id-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2000 li tistabilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika tal-ilma (ĠU L 327, 22.12.2000, p. 1).

Distretti tal-baċiri tax-xmajjar: L-unitajiet ewlenin għall-immaniġġjar tal-baċiri tax-xmajjar. Il-biċċa l-kbira mid-distretti tal-baċiri tax-xmajjar skont id-Direttiva dwar l-Għargħar jirriflettu dawk għad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.

Għargħar għal għarrieda: L-għargħar għal għarrieda huwa subsett tal-għargħar mix-xita. Għargħar għal għarrieda huwa għargħar li l-livell tiegħu jitla’ u jinżel malajr bi ftit li xejn jew mingħajr l-ebda twissija minn qabel, normalment minħabba xita qawwija li tinżel fuq żona relattivament żgħira.

Għargħar kostali: Għargħar ta’ art kostali li tinsab fil-baxx, minn ilma li ġej mill-baħar, minn estwarji jew minn lagi kostali, li jirriżulta minn fenomeni bħal livelli estremi tal-marea, maltempati qawwijin, jew mill-azzjoni tal-mewġ.

Għargħar mix-xita: Għargħar ikkawżat minn xita qawwija li tgħerreq is-sistemi tad-drenaġġ naturali jew urbani saturati. L-ilma żejjed ma jkunx jista’ jiġi assorbit u jnixxi ‘l barra fit-toroq jew jiskula mal-ġnub tal-għoljiet.

Għargħar mix-xmajjar: Għargħar li jseħħ meta sistema tad-drenaġġ naturali jew artifiċjali, bħal xmara, xmajra jew kanal tad-drenaġġ, taqbeż il-kapaċità tagħha.

Għargħar: Il-Grupp Intergovernattiv ta’ Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima (IPCC) jiddefinixxi għargħar bħala t-tifwir tal-konfini normali ta’ xmajra jew korp ieħor tal-ilma, jew l-akkumulazzjoni ta’ ilma fuq żoni li normalment ma jkunux mgħaddsa.

Immaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar: Il-prattiki involuti fl-identifikazzjoni, l-analiżi u l-mitigazzjoni minn qabel tar-riskji ta’ għargħar, b’enfasi fuq:

• Il-prevenzjoni: il-prevenzjoni tal-ħsara kkawżata mill-għargħar, eż. billi tiġi pprojbita l-kostruzzjoni f’żoni suxxettibbli għall-għargħar.
• Il-protezzjoni: it-teħid ta’ miżuri biex jitnaqqsu l-probabbiltà tal-għargħar jew l-impatt tal-għargħar f’post speċifiku, bħar-restawr tal-pjanuri tal-għargħar u l-artijiet mistagħdra.
• It-tħejjija: l-informazzjoni li tingħata lill-pubbliku dwar x’għandu jsir fil-każ ta’ għargħar.

Infrastruttura ekoloġika: Netwerk ippjanat ta’ spazji naturali jew seminaturali, f’ambjent urban jew rurali, maħsub biex jindirizza sfidi klimatiċi filwaqt li jappoġġa jew jirrestawra proċessi naturali u ekoloġiċi. Eżempju ta’ infrastruttura ekoloġika, fil-kuntest ta’ dan ir-rapport, huwa r-restawr ta’ pjanura tal-għargħar biex jiġi evitat l-għargħar ta’ żoni vulnerabbli.

Periklu ta’ għargħar: Il-probabbiltà li jseħħ avveniment ta’ għargħar li jikkawża ħsara potenzjali matul perjodu partikolari.

Pjan għall-immaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar (FRMP): Dokument li jistabbilixxi objettivi xierqa u miżuri għall-prevenzjoni, il-protezzjoni u l-istat ta’ tħejjija għall-għargħar. L-Istati Membri jistabbilixxu l-FRMPs u jikkoordinaw l-azzjoni ppjanata fil-livell tal-baċiri tax-xmara.

Żona b’riskju potenzjalment sinifikanti ta’ għargħar (APSFR): Żoni identifikati bħala li jinsabu f’riskju potenzjalment sinifikanti ta’ għargħar minħabba xmajjar, xita, ilma ta’ taħt l-art, baħar u lagi naturali jew artifiċjali.

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jippreżentaw ir-riżultati tal-awditi li twettaq ta’ politiki u programmi tal-UE, jew ta’ suġġetti relatati mal-ġestjoni minn oqsma speċifiċi tal-baġit. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex timmassimizza l-impatt tagħhom billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni twettaq mill-Awla I tal-Awditjar, Użu sostenibbli tar-riżorsi naturali, li hija mmexxija minn Nikolaos Milionis, Membru tal-QEA. L-awditu tmexxa minn Phil Wynn Owen, Membru tal-QEA, li ngħata appoġġ minn Gareth Roberts, Kap tal-Kabinett u Olivier Prigent, Attaché tal-Kabinett; Robert Markus, Maniġer Prinċipali; Bertrand Tanguy, Kap tal-Kompitu; Marco Bridgford, Katharina Bryan, Ingrid Ciabatti, Laure Gatter, Victoria Gilson, Jan Kubat, Liia Laanes u Radostina Simeonova, Awdituri. Hannah Critoph ipprovdiet appoġġ lingwistiku filwaqt li Annette Zimmerman ipprovdiet appoġġ segretarjali.

Kuntatt

IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet: eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2018

PDF	ISBN 978-92-847-0997-7	ISSN 1977-5741	doi:10.2865/231929	QJ-AB-18-024-MT-N
HTML	ISBN 978-92-847-0989-2	ISSN 1977-5741	doi:10.2865/620678	QJ-AB-18-024-MT-Q

© L-Unjoni Ewropea, 2018

Għal kull użu jew riproduzzjoni ta’ ritratti jew materjal ieħor li ma jaqax taħt id-drittijiet tal-awtur tal-Unjoni Ewropea, irid jintalab il-permess direttament mingħand id-detenturi tad-drittijiet tal-awtur.

KIF TIKKUNTATTJA LILL-UE

Personalment
Madwar l-Unjoni Ewropea kollha hemm mijiet ta’ ċentri ta’ informazzjoni tal-Europe Direct. Tista’ ssib l-indirizz tal-eqreb ċentru għalik f’dan is-sit: https://europa.eu/european-union/contact_mt

Bit-telefown jew bil-posta elettronika
Europe Direct huwa servizz li jwieġeb il-mistoqsijiet tiegħek dwar l-Unjoni Ewropea. Tista’ tikkuntattja dan is-servizz:

• bit-telefown bla ħlas: 00 800 6 7 8 9 10 11 (ċerti operaturi jafu jimponu ħlas għal dawn it-telefonati),
• fuq dan in-numru standard: +32 22999696, jew
• bil-posta elettronika permezz: https://europa.eu/european-union/contact_mt

KIF ISSIB TAGĦRIF DWAR L-UE

Onlajn
L-informazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE hija disponibbli fuq is-sit web Europa fuq: https://europa.eu/european-union/contact_mt

Pubblikazzjonijiet tal-UE
Tista’ tniżżel mill-internet jew tordna l-pubblikazzjonijiet tal-UE, li xi wħud minnhom huma bla ħlas u xi oħrajn bil-ħlas, mill-EU Bookshop fl-indirizz li ġej: https://op.europa.eu/mt/publications. Kopji multipli ta’ pubblikazzjonijiet bla ħlas tista’ tiksibhom billi tikkuntattja lil Europe Direct jew liċ-ċentru tal-informazzjoni lokali tiegħek (ara https://europa.eu/european-union/contact_mt).

Il-liġi tal-UE u dokumenti relatati
Għal aċċess għall-informazzjoni legali tal-UE, inkluż il-liġijiet kollha tal-UE mill-1951 ’l hawn, fil-verżjonijiet lingwistiċi uffiċjali kollha, żur is-sit EUR-Lex hawnhekk: http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=mt

Dejta Miftuħa mill-UE
Il-portal tad-Dejta Miftuħa mill-UE (http://data.europa.eu/euodp) jipprovdi aċċess għal settijiet tad-dejta mill-UE. Id-dejta tista’ titniżżel mill-internet u tintuża mill-ġdid bla ħlas, kemm għal skopijiet kummerċjali kif ukoll mhux kummerċjali.