Υποστήριξη από την Ευρωπόλ της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης μεταναστών: πολύτιμη η βοήθεια, αλλά ανεπαρκείς η αξιοποίηση των πηγών δεδομένων και η μέτρηση των αποτελεσμάτων

Σύνοψη

I

Η παράνομη διακίνηση μεταναστών, η οποία περιγράφεται επίσης ως διευκόλυνση της παράνομης εισόδου και διαμονής, αποτελεί εγκληματική δραστηριότητα σε παγκόσμια κλίμακα, που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή των μεταναστών και υπό αμφισβήτηση την ακεραιότητα των διεθνών συνόρων. Συνιστά μία από τις επικερδέστερες εγκληματικές δραστηριότητες στις οποίες επιδίδονται οι ομάδες οργανωμένου εγκλήματος, και τα τελευταία χρόνια αποτελεί για την ΕΕ μείζονα ανθρωπιστική πρόκληση και πρόκληση για την ασφάλεια. Το 2015 και το 2016, η ΕΕ ήρθε αντιμέτωπη με την άφιξη πρωτοφανούς αριθμού μεταναστών, καθώς περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι εισήλθαν αντικανονικά στην επικράτειά της. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπόλ, η συντριπτική πλειονότητα των εν λόγω αφίξεων υποβοηθήθηκε από διακινητές μεταναστών.

II

Η Ευρωπόλ, ο οργανισμός της ΕΕ για τη συνεργασία στον τομέα της επιβολής του νόμου, ίδρυσε το 2016 το Ευρωπαϊκό Κέντρο κατά της Παράνομης Διακίνησης Μεταναστών με σκοπό την προορατική στήριξη των κρατών μελών της ΕΕ για την εξάρθρωση των εγκληματικών δικτύων που εμπλέκονται στην οργανωμένη παράνομη διακίνηση μεταναστών. Δεδομένου ότι η Ευρωπόλ δεν διαθέτει εξουσίες επιβολής (δεν δύναται να συλλαμβάνει εγκληματίες), επικουρεί τα κράτη μέλη κυρίως λειτουργώντας ως κόμβος για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με εγκληματικές δραστηριότητες και παρέχοντας υπηρεσίες συντονισμού και επιχειρησιακής και στρατηγικής υποστήριξης στο πλαίσιο των ποινικών ερευνών τους.

III

Αξιολογήσαμε κατά πόσον η Ευρωπόλ, και ειδικότερα το ευρωπαϊκό κέντρο κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών, παρείχε αποτελεσματική υποστήριξη στα κράτη μέλη για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Ο έλεγχος κάλυψε την περίοδο από το 2016 (έτος σύστασης του ευρωπαϊκού κέντρου κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών) έως και το 2019. Κατά περίπτωση, εξετάσαμε και δεδομένα που αφορούν το έτος 2020. Προκειμένου να απαντηθεί το κύριο αυτό ερώτημα του ελέγχου, διατυπώθηκαν δύο επιμέρους ερωτήματα:

• Αποτέλεσε η Ευρωπόλ αποτελεσματικό κόμβο για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την παράνομη διακίνηση μεταναστών;
• Παρείχε η Ευρωπόλ αποτελεσματικές υπηρεσίες συντονισμού και υποστήριξης στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών;

IV

Συνολικά, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η Ευρωπόλ παρέχει πολύτιμη υποστήριξη, ωστόσο βρίσκεται διαρκώς αντιμέτωπη με προκλήσεις όσον αφορά την πλήρη αξιοποίηση των εξωτερικών πηγών πληροφοριών, και τα αποτελέσματα της υποστήριξής της δεν μετρούνται συστηματικά και είναι, ως εκ τούτου, δύσκολο να καταδειχθούν. Ο έλεγχος συμβάλλει στον εν εξελίξει διάλογο σχετικά με τη διαχείριση της μεταναστευτικής πίεσης από την ΕΕ και οι διαπιστώσεις που διατυπώνονται στην έκθεση αποσκοπούν στην ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπόλ στην παροχή αποτελεσματικής υποστήριξης προς τις αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών. Τα συμπεράσματα ενδέχεται επίσης να επηρεάσουν την εν εξελίξει αναθεώρηση του κανονισμού για την Ευρωπόλ.

V

Διαπιστώσαμε ότι οι αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών και τρίτοι παρείχαν ενεργά πληροφορίες στην Ευρωπόλ, ωστόσο το επίπεδο συμμετοχής διέφερε από εταίρο σε εταίρο. Η ανταλλαγή πληροφοριών διευρυνόταν διαρκώς μεταξύ του 2016 και του 2019. Παρά αυτή τη θετική τάση, διαπιστώσαμε ότι τα προβλήματα που ανέκυψαν σχετικά με τη δρομολόγηση των διμερών διαπραγματεύσεων με σκοπό τη σύναψη διεθνών συμφωνιών με τρίτες χώρες προτεραιότητας και η αδυναμία της Ευρωπόλ να συλλέξει απευθείας και να αναλύσει πληροφορίες από ιδιωτικούς φορείς υπονόμευαν την πληρότητα των πληροφοριών που συγκέντρωνε.

VI

Ως ο ευρωπαϊκός κόμβος πληροφόρησης σχετικά με την εγκληματικότητα, η Ευρωπόλ πρέπει να έχει πρόσβαση σε όλες τις σχετικές βάσεις δεδομένων. Εντούτοις, επί του παρόντος είτε δεν έχει στη διάθεσή της όλες τις σχετικές εξωτερικές πηγές δεδομένων είτε δεν τις αξιοποιεί επαρκώς.

VII

Από την έρευνά μας προκύπτει ότι τα κράτη μέλη και οι τρίτες χώρες εκτιμούν την πληροφόρηση που παρέχει, ωστόσο δεν έχει ακόμα επιτευχθεί πλήρης διαλειτουργικότητα μεταξύ των βάσεων δεδομένων της Ευρωπόλ και εκείνων των κρατών μελών. Διαπιστώσαμε επίσης προβλήματα όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών με άλλους οργανισμούς της ΕΕ.

VIII

Οι εταίροι της Ευρωπόλ εκτιμούν τη στρατηγική και επιχειρησιακή υποστήριξη που τους παρέχει, εντούτοις τα αποτελέσματά της είναι δύσκολο να επαληθευθούν, δεδομένου ότι δεν μετρώνται κατά ολοκληρωμένο τρόπο. Αυτό οφείλεται στην απουσία συστηματικής διαδικασίας για την υποβολή από τα κράτη μέλη δεδομένων σχετικά με τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν με την υποστήριξή της. Επιπλέον, η Ευρωπόλ δεν διαθέτει δείκτες επιδόσεων σχετικά με τις προσπάθειες που καταβάλλει για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος και της απάτης σχετικά με έγγραφα, δραστηριότητες που συνδέονται επίσης με την παράνομη διακίνηση μεταναστών. Επομένως, δεν γίνεται συνολική μέτρηση των επιδόσεών της στον τομέα της καταπολέμησης της διακίνησης μεταναστών.

IX

Η επιχειρησιακή υποστήριξη που παρέχει συνίσταται στη στήριξη των κρατών μελών και τρίτων χωρών-εταίρων στο πλαίσιο ερευνών επί συγκεκριμένων υποθέσεων, οι οποίες κατατάσσονται ως υποθέσεις προτεραιότητας και υποθέσεις άνευ προτεραιότητας. Η διαδικασία προτεραιοποίησης των υποθέσεων βάσει κατάλληλων κριτηρίων βοηθά την Ευρωπόλ να διαθέτει τους πόρους εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαίοι. Η διαδικασία αυτή βασίζεται στην επαγγελματική κρίση του εμπλεκόμενου προσωπικού, ωστόσο δεν τεκμηριώνεται πλήρως, με την εξαίρεση των υποθέσεων προτεραιότητας που αφορούν στόχους υψηλής αξίας. Συνεπώς, δεν αποδεικνύεται επαρκώς ότι η Ευρωπόλ διαθέτει τους πόρους της στις υποθέσεις όπου είναι περισσότερο αναγκαίοι.

X

Βάσει των συμπερασμάτων αυτών, συνιστούμε στην Ευρωπόλ τα εξής:

• να χρησιμοποιεί όλες τις σχετικές εξωτερικές πηγές πληροφοριών·
• να ενισχύσει την ανταλλαγή πληροφοριών με τους εταίρους της·
• να βελτιώσει την παρακολούθηση των επιδόσεων και την αναφορά στοιχείων σχετικά με τις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού κέντρου κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών·
• να ενισχύσει τη διαφάνεια της διαδικασίας προτεραιοποίησης των υποθέσεων, τεκμηριώνοντας πλήρως τον τρόπο με τον οποίο αποφασίζει σε ποιες υποθέσεις αποδίδεται προτεραιότητα.

Εισαγωγή

01

Η παράνομη διακίνηση ανθρώπων προς την ΕΕ και εντός αυτής και η εμπορία ανθρώπων θεωρούνται μείζονες εγκληματικές απειλές για την ΕΕ¹ και συγκαταλέγονται στις προτεραιότητες του Συμβουλίου της περιόδου 2018‑2021 για την καταπολέμηση του σοβαρού και οργανωμένου διεθνούς εγκλήματος². Και στις δύο περιπτώσεις, άνθρωποι χρησιμοποιούνται ως πηγή κέρδους. Ωστόσο, η παράνομη διακίνηση μεταναστών και η εμπορία ανθρώπων αποτελούν διαφορετικά εγκλήματα (βλέπε πλαίσιο 1).

02

Η παράνομη διακίνηση μεταναστών αποτελεί έγκλημα που αφορά ολόκληρο τον κόσμο και θέτει σε κίνδυνο τη ζωή των μεταναστών και υπό αμφισβήτηση την ακεραιότητα των διεθνών συνόρων. Συνιστά επικερδή εγκληματική δραστηριότητα στην οποία επιδίδονται ομάδες οργανωμένου εγκλήματος³, και τα τελευταία χρόνια αποτελεί για την ΕΕ μείζονα ανθρωπιστική πρόκληση και πρόκληση για την ασφάλεια.

03

Το 2015 και το 2016, η ΕΕ ήρθε αντιμέτωπη με την άφιξη πρωτοφανούς αριθμού μεταναστών, καθώς περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι έφτασαν στην επικράτειά της, οι περισσότεροι προσπαθώντας να διαφύγουν από τον πόλεμο στη Συρία και σε άλλες χώρες⁴. Οι συχνότερα χρησιμοποιούμενες διαδρομές ήταν αυτές μέσω της Δυτικής, της Κεντρικής και της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς και των Δυτικών Βαλκανίων. Παρόλο που οι αντικανονικές αφίξεις στην ΕΕ σημείωσαν έκτοτε μείωση άνω του 90 %, η παρατεταμένη οικονομική αστάθεια και η έλλειψη ευκαιριών στις αναπτυσσόμενες χώρες, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις της κρίσης της COVID-19, ενδέχεται να οδηγήσουν μεσοπρόθεσμα σε αύξηση της αντικανονικής μετανάστευσης προς την ΕΕ⁵.

04

Η διακίνηση μεταναστών είναι εκ φύσεως δραστηριότητα εν κρυπτώ και, ως εκ τούτου, δεν είναι εύκολα μετρήσιμη. Η Ευρωπόλ εκτιμά ότι περίπου το 90 % όσων διασχίζουν αντικανονικά τα σύνορα της ΕΕ, καταφεύγουν σε διακινητές μεταναστών, ως επί το πλείστον εγκληματικές ομάδες. Οι ομάδες αυτές εμπλέκονται και σε άλλες εγκληματικές δραστηριότητες, όπως η απάτη σχετικά με έγγραφα ή η εμπορία ανθρώπων.

05

Οι εμπλεκόμενοι στη διευκόλυνση των ταξιδιών προς την ΕΕ διακινητές μεταναστών προέρχονται από περισσότερες από 122 χώρες. Οι εκτιμήσεις σχετικά με το μέγεθος της βιομηχανίας της παράνομης διακίνησης διαφέρουν από έκθεση σε έκθεση, ενώ τα κέρδη των δικτύων σε ολόκληρη την ΕΕ εκτιμάται πως κυμαίνονταν μεταξύ 4,7 και 5,7 δισεκατομμυρίων ευρώ⁶ μόνον το έτος 2015.

06

Οι δραστηριότητες επιβολής του νόμου για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, ενώ ο ρόλος της ΕΕ έγκειται στη στήριξή τους σε αυτή την προσπάθεια. Η απάντησή της στην παράνομη διακίνηση μεταναστών απαιτεί συντονισμένη προσέγγιση με τη συμμετοχή πολλών θεσμικών οργάνων (Συμβούλιο της ΕΕ, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Επιτροπή⁷), οργανισμών [Ευρωπόλ, Frontex, Eurojust, Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA), eu-LISA, CEPOL] και άλλων φορέων [Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), αποστολές στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας].

07

Το βασικό νομοθέτημα της ΕΕ σχετικά με την παράνομη διακίνηση μεταναστών («οδηγία περί υποβοήθησης»⁸) προβλέπει ότι τα κράτη μέλη θεσπίζουν ενδεδειγμένες κυρώσεις κατά παντός, όστις εκ προθέσεως βοηθά πρόσωπο, το οποίο δεν είναι υπήκοος κράτους μέλους της ΕΕ, προκειμένου να εισέλθει ή να διέλθει από το έδαφός του παράνομα ή να διαμείνει στο έδαφός του παράνομα⁹. Αν και η οδηγία αυτή καθορίζει τα γενικά χαρακτηριστικά και επιτρέπει την εξαίρεση υποθέσεων παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας, κάθε κράτος μέλος χρησιμοποιεί δικό του ορισμό της παράνομης διακίνησης μεταναστών¹⁰.

08

Τα κράτη μέλη, τα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της ΕΕ, καθώς και άλλοι ενδιαφερόμενοι, όπως η Ιντερπόλ και τρίτες χώρες, συνεργάζονται στο πλαίσιο μιας ad hoc δομημένης πολυκλαδικής πλατφόρμας υπό την καθοδήγηση των κρατών μελών της ΕΕ. Η εν λόγω ευρωπαϊκή πολυκλαδική πλατφόρμα κατά των εγκληματικών απειλών είναι γνωστή ως EMPACT, ακρωνύμιο που προκύπτει από την ονομασία της στα αγγλικά (European multidisciplinary platform against criminal threats). Η EMPACT καταρτίζει τετραετείς κύκλους πολιτικής για την καταπολέμηση του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος από την ΕΕ.

09

Η Ευρωπόλ¹¹ είναι ένας από τους βασικούς ενωσιακούς φορείς στον τομέα της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Ο ρόλος της συνίσταται στην υποστήριξη των αρχών επιβολής του νόμου των κρατών μελών και στη διευκόλυνση της συνεργασίας με σκοπό την πρόληψη και την καταπολέμηση του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος. Η Ευρωπόλ δεν διαθέτει εξουσίες επιβολής· αυτές εξακολουθούν να υπάγονται στην εθνική αρμοδιότητα.

10

Τον Φεβρουάριο του 2016, έπειτα από μια περίοδο αυξημένων ροών αντικανονικής μετανάστευσης, η Ευρωπόλ σύστησε το Ευρωπαϊκό Κέντρο κατά της Παράνομης Διακίνησης Μεταναστών (EMSC), ως τμήμα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Σοβαρού και Οργανωμένου Εγκλήματος, που αποτελεί ένα εκ των τμημάτων επιχειρήσεων του οργανισμού.

11

Στόχος του EMSC είναι η στήριξη των κρατών μελών της ΕΕ για τη στόχευση και την εξάρθρωση των εγκληματικών δικτύων που εμπλέκονται στην παράνομη διακίνηση μεταναστών. Για τον σκοπό αυτό, βοηθά τα κράτη μέλη και τις τρίτες χώρες-εταίρους προκειμένου να καταστήσουν δυνατή την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό των επιχειρήσεών τους στο πλαίσιο της καταπολέμησης του φαινομένου. Επίσης διευκολύνει την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, των τρίτων χωρών-εταίρων και άλλων ευρωπαϊκών οργανισμών (βλέπε γράφημα 1).

12

Το EMSC είναι υπεύθυνο για δύο ειδικές πλατφόρμες, οι οποίες ονομάζονται «σχέδια ανάλυσης» (Analysis projects, AP) και εκάστη αφορά συγκεκριμένη μορφή εγκλήματος: το σχέδιο ανάλυσης για την παράνομη διακίνηση μεταναστών και το σχέδιο ανάλυσης Phoenix (για την εμπορία ανθρώπων). Τα σχέδια ανάλυσης στηρίζουν τις έρευνες που διενεργούν τα κράτη μέλη με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένων της επιχειρησιακής ανάλυσης και επιτόπιων αποστολών. Κάθε σχέδιο ανάλυσης έχει συγκροτηθεί βάσει ενός συνόλου κανόνων οι οποίοι καθορίζουν τον σκοπό του και τα δικαιώματα πρόσβασης σε πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένου του είδους των πληροφοριών που μπορεί να επεξεργάζεται, και των κρατών μελών και τρίτων που μπορούν να συμμετέχουν. Ο ετήσιος προϋπολογισμός του EMSC παρέμεινε σταθερός τα τελευταία τρία έτη, μόλις άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ, και περιλαμβάνει τα έξοδα για τα μέλη του προσωπικού, τα οποία ήταν κατά μέσο όρο 48 κατά την ίδια περίοδο.

13

Και άλλες επιχειρησιακές μονάδες της Ευρωπόλ στηρίζουν την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών: το επιχειρησιακό κέντρο (Operational Centre), το οποίο διενεργεί διασταυρωτικούς ελέγχους των εισερχόμενων στοιχείων, η ομάδα στρατηγικής ανάλυσης (Strategic Analysis Team), που συντονίζει τη στρατηγική ανάλυση, και η μονάδα αναφοράς διαδικτυακού περιεχομένου (Internet Referral Unit), η οποία στηρίζει το EMSC στην πάταξη των δραστηριοτήτων της παράνομης διακίνησης μεταναστών που βασίζονται στο διαδίκτυο.

14

Ένας από τους κύριους σκοπούς της Ευρωπόλ είναι να αποτελέσει για τους εταίρους της τον ενωσιακό κόμβο για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με εγκληματικές δραστηριότητες. Παρέχει κυρίως επιχειρησιακές πληροφορίες προκειμένου να διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών, καθότι η ανταλλαγή πληροφοριών με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη (παραδείγματος χάριν οργανισμούς της ΕΕ, τρίτες χώρες) γίνεται υπό τους όρους που προβλέπουν οι ειδικές συμφωνίες συνεργασίας και οι ρυθμίσεις συνεργασίας.

15

Οι τρεις βασικοί τεχνολογικοί πυλώνες της υποστήριξης που παρέχει η Ευρωπόλ στα κράτη μέλη είναι το σύστημα πληροφοριών της Ευρωπόλ, το σύστημα ανάλυσης της Ευρωπόλ και η εφαρμογή δικτύου ασφαλούς ανταλλαγής πληροφοριών (βλέπε πλαίσιο 2 και γράφημα 2).

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

16

Στόχος του εν προκειμένω ελέγχου επιδόσεων ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσον η Ευρωπόλ παρείχε αποτελεσματική στήριξη στα κράτη μέλη στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Προκειμένου να απαντηθεί το κύριο αυτό ερώτημα του ελέγχου, διατυπώθηκαν δύο επιμέρους ερωτήματα:

1. Αποτέλεσε η Ευρωπόλ αποτελεσματικό κόμβο για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την παράνομη διακίνηση μεταναστών;
2. Παρείχε η Ευρωπόλ αποτελεσματικές υπηρεσίες συντονισμού και υποστήριξης στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών;

17

Πρόκειται για τον πρώτο έλεγχο που διενεργούμε σχετικά με τις επιχειρησιακές δραστηριότητες της Ευρωπόλ και, κατά συνέπεια, με τις δραστηριότητες του EMSC και των λοιπών μονάδων του οργανισμού που εμπλέκονται στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Ο έλεγχος έχει ως στόχο να συμβάλει στον εν εξελίξει διάλογο σχετικά με τη διαχείριση της μεταναστευτικής πίεσης από την ΕΕ και οι διαπιστώσεις του αποσκοπούν στην ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπόλ στην παροχή αποτελεσματικής στήριξης στις αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών. Τα συμπεράσματα ενδέχεται επίσης να επηρεάσουν την εν εξελίξει αναθεώρηση του κανονισμού για την Ευρωπόλ.

18

Ο έλεγχος επικεντρώνεται στην παράνομη διακίνηση μεταναστών και δεν καλύπτει την εμπορία ανθρώπων. Καλύπτει την περίοδο από το 2016, έτος σύστασης του EMSC, έως και το 2019. Εξετάσαμε επίσης, κατά περίπτωση, δεδομένα που αφορούν το έτος 2020, καθώς και τον τρόπο συνεργασίας της Ευρωπόλ με άλλα όργανα της ΕΕ που εμπλέκονται στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Προκειμένου να απαντήσουμε στα ανωτέρω ερωτήματα, εξετάσαμε επίσης το πλαίσιο παρακολούθησης των επιδόσεων και αναφοράς στοιχείων που αφορούν τις δραστηριότητες της Ευρωπόλ στον τομέα της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης μεταναστών.

19

Οι διαπιστώσεις του ελέγχου μας βασίζονται στην ανάλυση στατιστικών στοιχείων, που τεκμηριώθηκε βάσει επισκόπησης εγγράφων και συνεντεύξεων με βασικά ενδιαφερόμενα μέρη. Προκειμένου να αξιολογήσουμε τον βαθμό ικανοποίησης από τις υπηρεσίες που παρέχει ο οργανισμός, αξιοποιήσαμε τις απαντήσεις σε ερωτηματολόγιο που αποστείλαμε σε 27 αρχές επιβολής του νόμου κρατών μελών και στις αντίστοιχες αρχές 13 τρίτων χωρών (της Αλβανίας, της Γεωργίας, της Ισλανδίας, του Ισραήλ, της Μολδαβίας, του Μαυροβουνίου, της Βόρειας Μακεδονίας, της Νορβηγίας, της Σερβίας, της Ελβετίας, της Τουρκίας, της Ουκρανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου). Στο ερωτηματολόγιο απάντησαν 39 από τις εν λόγω 40 χώρες.

20

Διοργανώσαμε βιντεοδιασκέψεις με ελεγχόμενους και άλλους ενδιαφερόμενους, συμπεριλαμβανομένων της Ευρωπόλ, της Eurojust, της ΕΥΕΔ, της ΓΔ HOME, της ΓΔ JUST, του Frontex, της Ιντερπόλ και του κοινού επιχειρησιακού γραφείου. Δεδομένης της αδυναμίας διενέργειας επιτόπιων επισκέψεων ελέγχου εξαιτίας των σχετικών με την COVID-19 περιορισμών, διοργανώσαμε επίσης βιντεοδιασκέψεις με αρχές επιβολής του νόμου της Σερβίας (χώρα διέλευσης), της Ισπανίας (χώρα πρώτης γραμμής) και της Γερμανίας (χώρα προορισμού).

21

Λόγω της ευαίσθητης φύσης των επιχειρησιακών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που επεξεργάζεται η Ευρωπόλ, η αξιολόγηση της ακρίβειας και της συνάφειάς τους δεν περιλήφθηκε στην εμβέλεια του εν προκειμένω ελέγχου. Συνεπώς, δεν μπορέσαμε να ελέγξουμε τη συνολική ποιότητα των δεδομένων ως προς τις δύο αυτές πτυχές.

Παρατηρήσεις

Η Ευρωπόλ λειτουργεί ως κόμβος για την ανταλλαγή πληροφοριών, όμως η αποτελεσματικότητά της παρεμποδίζεται από τη μη πληρότητα των στοιχείων και από προβλήματα διαλειτουργικότητας

22

Στο πλαίσιο της εκπλήρωσης του ρόλου της ως του ευρωπαϊκού κόμβου πληροφόρησης για εγκληματικές δραστηριότητες, η Ευρωπόλ πρέπει να λαμβάνει επαρκείς πληροφορίες από τα κράτη μέλη και τρίτες χώρες και να έχει πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πηγές δεδομένων. Η αξία των παρεχόμενων από την Ευρωπόλ υπηρεσιών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ενεργό ανταλλαγή πληροφοριών με τους εταίρους της. Στα σημεία που ακολουθούν εξετάζουμε:

1. πόσο ενεργά οι εταίροι της Ευρωπόλ ανταλλάσσουν πληροφορίες με τον οργανισμό·
2. αν η Ευρωπόλ έχει πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πηγές δεδομένων·
3. τον βαθμό ικανοποίησης των κρατών μελών και των τρίτων χωρών-εταίρων από τις παρεχόμενες από τον οργανισμό πληροφορίες.

Η ανταλλαγή πληροφοριών αυξάνεται συνεχώς όμως σειρά προβλημάτων επηρεάζει την πληρότητά τους

23

Η Ευρωπόλ λαμβάνει αυξανόμενο αριθμό μηνυμάτων μέσω της SIENA. Ο αριθμός των μηνυμάτων που περιλαμβάνουν επιχειρησιακές πληροφορίες για συγκεκριμένες ποινικές έρευνες και αποστέλλονται στην Ευρωπόλ, καθώς και ο αριθμός των εξερχόμενων μηνυμάτων που αποστέλλει η Ευρωπόλ στους εταίρους της αυξάνονται συνεχώς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του αριθμού των νέων υποθέσεων που αφορούν την παράνομη διακίνηση μεταναστών, όπως απεικονίζεται στο γράφημα 3. Οι βάσεις δεδομένων της Ευρωπόλ τροφοδοτούνται με στοιχεία από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και τρίτες χώρες με τις οποίες η Ευρωπόλ έχει συνάψει επιχειρησιακές συμφωνίες.

24

Παρά τη θετική αυτή τάση, διαπιστώσαμε προβλήματα που επηρεάζουν την πληρότητα των πληροφοριών που λαμβάνει η Ευρωπόλ. Η πλειονότητα των προβλημάτων αυτών δεν περιορίζεται στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών και εκφεύγει του ελέγχου της Ευρωπόλ. Τα κυριότερα από αυτά είναι τα εξής:

1. η τροφοδότηση από τα κράτη μέλη σε διαφορετικό βαθμό των βάσεων δεδομένων της Ευρωπόλ·
2. τα προβλήματα που ανέκυψαν σχετικά με τη δρομολόγηση διμερών διαπραγματεύσεων με σκοπό τη σύναψη διεθνών συμφωνιών με τρίτες χώρες προτεραιότητας· και
3. η αδυναμία της Ευρωπόλ να συλλέξει απευθείας και να αναλύσει πληροφορίες από ιδιωτικούς φορείς.

25

Η ενεργός συμμετοχή των κρατών μελών είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η Ευρωπόλ έχει στη διάθεσή της πλήρη στοιχεία. Διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη επισήμαναν την ανάγκη τα κράτη μέλη να παρέχουν στην Ευρωπόλ περισσότερες πληροφορίες επιχειρησιακού χαρακτήρα. Συχνά υφίστανται βάσιμοι λόγοι επιχειρησιακής ή νομικής φύσης για τη μη ανταλλαγή πληροφοριών με την Ευρωπόλ ή για τη μη συνεργασία με άλλα κράτη μέλη σε διμερές επίπεδο. Παραδείγματος χάριν, δεν υπάρχει ανάγκη κοινοποίησης στην Ευρωπόλ επικοινωνίας οργανωτικού ή διοικητικού περιεχομένου. Οι ερευνητές ενδέχεται να μην διαθέτουν εισαγγελική άδεια προκειμένου να προβούν στην κοινοποίηση ευαίσθητων δεδομένων στα πρώιμα στάδια μιας έρευνας. Ενδέχεται να εφαρμόζονται περιοριστικές πολιτικές διαχείρισης πληροφοριών ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο εν εξελίξει έρευνα ή να προστατευθούν συμφέροντα εθνικής ασφάλειας. Επίσης, μερικές πληροφορίες μπορεί να εκφεύγουν του πεδίου της εντολής της Ευρωπόλ.

26

Ωστόσο, ο βαθμός στον οποίο τα κράτη μέλη διαβιβάζουν πληροφορίες εξαρτάται και από τον τρόπο οργάνωσης της αρχιτεκτονικής τους για τον σκοπό αυτό. Ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν αναπτύξει αυτοματοποιημένους φορτωτές δεδομένων, με αποτέλεσμα όλα τα δεδομένα να πρέπει να καταχωρίζονται διά χειρός στο EIS ή τη SIENA. Η εν λόγω διοικητική επιβάρυνση επηρεάζει την προθυμία των κρατών μελών να ανταλλάξουν πληροφορίες με την Ευρωπόλ. Επιπλέον, σε ορισμένα κράτη προβλέπεται κεντρική πρόσβαση στα συστήματα της Ευρωπόλ, ενώ σε άλλα οι ερευνητές έχουν άμεση πρόσβαση σε αυτά. Αυτό απεικονίζεται στο γράφημα 4, όπου παρουσιάζονται οι μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τον αριθμό των σημείων πρόσβασης στη SIENA που είναι στη διάθεση των επιφορτισμένων με την επιβολή του νόμου υπαλλήλων, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητά τους να διαβιβάζουν εγκαίρως τις σχετικές πληροφορίες στην Ευρωπόλ.

27

Η πληρότητα των στοιχείων επηρεάζεται και από τις καθυστερήσεις που αφορούν τη διαθεσιμότητα των πληροφοριών. Επιπλέον, η Ευρωπόλ λαμβάνει ορισμένα από τα εισερχόμενα αρχεία/δεδομένα σε μη συστηματοποιημένη μορφή. Συνεπώς, οι υπάλληλοί της πρέπει να εισάγουν τις πληροφορίες αυτές διά χειρός στις βάσεις δεδομένων της. Η Ευρωπόλ ανέπτυξε ένα νέο εργαλείο (γνωστό ως «Data Intake Utility», πρόγραμμα εισαγωγής δεδομένων) με σκοπό να διευκολύνει τη δόμηση των δεδομένων κατά την καταχώρισή τους στη SIENA στο μέλλον.

28

Επίσης, εντοπίσαμε μια τάση αύξησης των διμερών ανταλλαγών μεταξύ κρατών μελών χωρίς την εμπλοκή της Ευρωπόλ (παραδείγματος χάριν μηνύματα που δεν κοινοποιούνται στον οργανισμό). Το συνολικό ποσοστό των εν λόγω μηνυμάτων αυξήθηκε από 46 % το 2016 σε 62 % το 2019, ωστόσο ποικίλλει μεταξύ των κρατών μελών (βλέπε γράφημα 5).

29

Προκειμένου να στηρίξει αποτελεσματικά την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών, η Ευρωπόλ πρέπει να έχει πρόσβαση σε επιχειρησιακά δεδομένα προερχόμενα από ποινικές έρευνες που διεξάγονται στις χώρες προέλευσης και διέλευσης. Για τον σκοπό αυτό, έχει συνάψει 17 συμφωνίες με τρίτες χώρες στο πλαίσιο προγενέστερης νομοθεσίας και έχει προσδιορίσει οκτώ ακόμη τρίτες χώρες προτεραιότητας με τις οποίες πρέπει να συναφθούν διεθνείς συμφωνίες (βλέπε γράφημα 6). Τον Δεκέμβριο του 2017, η Επιτροπή συνέστησε στο Συμβούλιο να εγκρίνει την έναρξη των διαπραγματεύσεων με τις εν λόγω χώρες, κάτι που το Συμβούλιο έπραξε τον Ιούνιο του 2018. Εντούτοις, έως τον Ιούλιο του 2021 η Επιτροπή είχε ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις με μία μόνο χώρα.

30

Η σύναψη διεθνών συμφωνιών που προβλέπουν την ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα εμφανίζει αυξημένο βαθμό πολυπλοκότητας, διότι είναι εφικτή μόνο με χώρες οι οποίες προσφέρουν επίπεδο προστασίας των δεδομένων ουσιωδώς ισοδύναμο με αυτό των προτύπων της ΕΕ¹². Ωστόσο, ελλείψει διεθνούς συμφωνίας, οι τρίτες χώρες αποκομίζουν ελάχιστα οφέλη από την ανταλλαγή επιχειρησιακών πληροφοριών με την Ευρωπόλ, καθότι δεν επιτρέπεται στον οργανισμό να τους αποστέλλει με τη σειρά του συστηματικά πληροφορίες που περιλαμβάνουν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα¹³.

31

Η Ευρωπόλ αντιμετωπίζει επίσης περιορισμούς στη λήψη δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε σχέση με την παράνομη διακίνηση μεταναστών από ιδιωτικούς φορείς (όπως παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών). Μπορεί να λαμβάνει δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα έμμεσα από τρίτους, μέσω εθνικής αστυνομικής μονάδας ή αρχής. Ωστόσο, όταν τρίτοι υποβάλλουν δεδομένα απευθείας στην Ευρωπόλ ιδία πρωτοβουλία (παραδείγματος χάριν όταν πάροχος πρόσβασης στο διαδίκτυο κοινοποιεί ιδία πρωτοβουλία στην Ευρωπόλ παράνομο διαδικτυακό περιεχόμενο που σχετίζεται με παράνομη διακίνηση μεταναστών), ο οργανισμός μπορεί να επεξεργάζεται τα στοιχεία αποκλειστικά και μόνο προκειμένου να προσδιορίσει την οικεία εθνική αστυνομική μονάδα ή αρχή¹⁴. Η Ευρωπόλ δεν μπορεί να επεξεργάζεται τα δεδομένα με σκοπό την ανάλυση ή τη διενέργεια διασταυρωτικών ελέγχων, οφείλει δε να τα διαγράφει εντός διαστήματος τεσσάρων μηνών, εκτός εάν το κράτος μέλος ή οι αρχές τρίτης χώρας τα υποβάλουν εκ νέου. Αυτό μπορεί να επιφέρει καθυστερήσεις και εν τέλει να καταστήσει τα δεδομένα παρωχημένα ή μη χρήσιμα για την έρευνα.

32

Στο πλαίσιο της αναδιατύπωσης του κανονισμού για την Ευρωπόλ το 2020, η Επιτροπή πρότεινε να δοθεί στον οργανισμό η δυνατότητα να λαμβάνει δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα από ιδιωτικούς φορείς, να μπορεί να τους ενημερώνει για πληροφορίες που τυχόν απουσιάζουν και να καλεί τα κράτη μέλη να ζητούν από άλλους ιδιωτικούς φορείς την παροχή περαιτέρω πληροφοριών¹⁵. Τον Ιούνιο του 2021, οι νομοθετικές εργασίες επί του σχεδίου κανονισμού ήταν σε εξέλιξη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Η Ευρωπόλ δεν χρησιμοποιεί επαρκώς εξωτερικές πηγές δεδομένων

33

Ως ο ευρωπαϊκός κόμβος για την ανταλλαγή πληροφοριών που αφορούν το έγκλημα, η Ευρωπόλ πρέπει να έχει πρόσβαση σε όλες τις σχετικές εξωτερικές βάσεις δεδομένων (εκτός του οργανισμού), με σκοπό τη συλλογή πληροφοριών και τη διασταύρωσή τους με όλες τις σχετικές πηγές πληροφοριών. Οι εν λόγω πηγές παρατίθενται στο πλαίσιο 3 και στο γράφημα 7. Αυτό ισχύει ιδίως στην περίπτωση της διασταύρωσης δεδομένων προερχόμενων από τρίτες χώρες με εκείνα που περιέχουν οι σχετικές βάσεις δεδομένων της ΕΕ. Εντούτοις, επί του παρόντος η Ευρωπόλ δεν έχει πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πηγές δεδομένων και δεν αξιοποιεί ορισμένες επαρκώς.

34

Η Ευρωπόλ χρησιμοποιεί ενεργά το SIS II, στο οποίο διαθέτει πλήρη πρόσβαση από τον Σεπτέμβριο του 2020. Από τον Μάρτιο του 2021, είναι συνδεδεμένη στο δίκτυο SIRENE, γεγονός που της δίνει τη δυνατότητα να ανταλλάσσει πληροφορίες με τα σημεία επαφής του δικτύου, γνωστά και ως «γραφεία SIRENE». Τα κράτη μέλη υποχρεούνται εκ του νόμου να γνωστοποιούν στην Ευρωπόλ οποιαδήποτε πληροφορία («θετική απάντηση») αντιστοιχεί σε καταχώριση του SIS II που σχετίζεται με τρομοκρατικά εγκλήματα¹⁶, αλλά όχι με άλλες μορφές εγκληματικότητας, συμπεριλαμβανομένης της παράνομης διακίνησης μεταναστών (αν και στους τομείς αυτούς μπορούν να ανταλλάσσουν άλλου είδους πληροφορίες μέσω του δικτύου SIRENE). Η μη συστηματική λήψη τέτοιου είδους πληροφοριών καίριας σημασίας σε σχεδόν πραγματικό χρόνο περιορίζει ενδεχομένως την ικανότητά της να εντοπίζει διακινητές μεταναστών.

35

Η Ευρωπόλ χρησιμοποιεί επίσης τις βάσεις δεδομένων της Ιντερπόλ. Ωστόσο, δεν υφίσταται αυτόματη διεπικοινωνία μεταξύ της SIENA και του I24/7, των συστημάτων επικοινωνίας της Ευρωπόλ και της Ιντερπόλ αντίστοιχα· οι πληροφορίες πρέπει να μεταφέρονται από το ένα σύστημα στο άλλο.

36

Η Ευρωπόλ πολύ σπάνια χρησιμοποιεί άλλες ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων, οι οποίες θα μπορούσαν να είναι χρήσιμες στο πλαίσιο της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Έχει πρόσβαση στο σύστημα Eurodac αλλά στην πράξη δεν πραγματοποίησε ποτέ αναζήτηση εντός αυτού σχετικά με την παράνομη διακίνηση μεταναστών, λόγω νομικών περιορισμών¹⁷. Πραγματοποίησε μόνο δύο αναζητήσεις στα συστήματα API/PNR το 2018, οκτώ το 2019 και έξι το 2020.

37

Η Ευρωπόλ δεν έχει πρόσβαση στα αποθηκευμένα στο VIS δεδομένα, μολονότι η νομική βάση για την πρόσβασή της στο σύστημα (ο κανονισμός για το VIS) υφίσταται από το 2008 και οι σχετικές τεχνικές και λειτουργικές απαιτήσεις αναπτύχθηκαν το 2018. Επί του παρόντος και προκειμένου να αποκτήσει πρόσβαση στο εν λόγω σύστημα, η Ευρωπόλ διευθετεί τεχνικά ζητήματα με σκοπό τη βελτίωση της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, σύμφωνα με τη γνώμη που διατύπωσε τον Μάρτιο του 2021 ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων. Η έλλειψη πρόσβασης στο VIS στερεί από την Ευρωπόλ τη δυνατότητα απόκτησης σημαντικών πληροφοριών για την αντιμετώπιση των μηχανισμών απάτης στον τομέα των θεωρήσεων που χρησιμοποιούν οι διακινητές μεταναστών.

38

Έως το 2023 θα πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω η διαλειτουργικότητα μεταξύ των βάσεων δεδομένων της Ευρωπόλ, των κύριων βάσεων δεδομένων της ΕΕ (SIS II, VIS, Eurodac και μελλοντικά συστήματα, ιδίως το σύστημα εισόδου/εξόδου και το ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών και αδειοδότησης ταξιδιού) και των βάσεων δεδομένων της Ιντερπόλ, σύμφωνα με τον κανονισμό για τη διαλειτουργικότητα του 2019¹⁸. Όταν το πλαίσιο διαλειτουργικότητας υλοποιηθεί, θα καταστεί εφικτή η πραγματοποίηση ταυτόχρονης αναζήτησης σε όλες τις βάσεις δεδομένων.

39

Ακόμη, η Ευρωπόλ δεν διαθέτει πρόσβαση στα δεδομένα που ανταλλάσσονται μέσω του συστήματος Prüm, λόγω της απουσίας ρητής νομικής βάσης που να την προβλέπει.

Οι εταίροι της Ευρωπόλ εκτιμούν τις πληροφορίες που τους παρέχει, όμως τα προβλήματα διαλειτουργικότητας εμποδίζουν την αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών

40

Από την έρευνά μας προκύπτει ότι τα κράτη μέλη και οι τρίτες χώρες εκτιμούν την παροχή πληροφοριών από τον οργανισμό. Ο μέσος βαθμός ικανοποίησης (σε κλίμακα από 0 έως 10) είναι 8,5 (βλέπε γράφημα 8). Ο τομέας που κυρίως επιδέχεται βελτίωση σχετίζεται με τα προβλήματα διαλειτουργικότητας, τα οποία επηρεάζουν την αποτελεσματική ανταλλαγή δεδομένων.

41

Επί του παρόντος, οι αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών δεν έχουν πρόσβαση στο EAS. Έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν εάν οι απαιτούμενες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στο EAS υποβάλλοντας αίτημα μέσω της SIENA ή μέσω συνδέσμου. Καθότι η διαδικασία αυτή είναι χρονοβόρος, η έλλειψη διαλειτουργικότητας μεταξύ των εθνικών συστημάτων και αυτού της Ευρωπόλ περιορίζει την αποδοτικότητα της ανταλλαγής δεδομένων.

42

Το 2020, η Ευρωπόλ δρομολόγησε ένα νέο έργο που φέρει την ονομασία QUEST+ προκειμένου να δώσει τη δυνατότητα στις εθνικές αρχές να πραγματοποιούν αναζητήσεις στο EAS μέσω των εθνικών συστημάτων τους. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να διαπιστώνουν άμεσα, χωρίς να περάσουν από τους επίσημους διαύλους, αν υπάρχει αντιστοιχία («θετική απάντηση») εντός του EAS, χωρίς ωστόσο να έχουν άμεση πρόσβαση στις πληροφορίες που είναι πράγματι αποθηκευμένες στο σύστημα. Σε περίπτωση θετικής απάντησης, πρέπει να ζητήσουν χωριστά περαιτέρω πληροφορίες. Η ολοκλήρωση του έργου θα εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα πόρων, στο πλαίσιο της συνολικής αναδιάρθρωσης της υποδομής ΤΠ της Ευρωπόλ. Το 2021, προβλέπεται να πραγματοποιηθεί η πιλοτική φάση, στην οποία θα λάβουν μέρος έως και έξι κράτη μέλη.

43

Παρόλο που τα κράτη μέλη έχουν πρόσβαση στην άλλη βάση δεδομένων της Ευρωπόλ, το σύστημα πληροφοριών Ευρωπόλ (EIS), αυτό δεν είναι πλήρως ενσωματωμένο στα εθνικά συστήματα. Το 2016, ο οργανισμός δρομολόγησε το έργο «Αναζήτηση στα συστήματα της Ευρωπόλ» (Querying Europol Systems, QUEST) (βλέπε γράφημα 9), που παρέχει στις αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών πρόσβαση στο EIS μέσω των εθνικών συστημάτων τους. Το QUEST τέθηκε σε λειτουργία το 2017 αλλά μέχρι σήμερα καλύπτει μόνο δύο κατηγορίες πληροφοριών: αυτές που αφορούν πρόσωπα και πυροβόλα όπλα. Πρόσθετες κατηγορίες (όπως οι πληροφορίες που αφορούν τα μέσα μεταφοράς, τα μέσα επικοινωνίας και τα έγγραφα ταυτότητας) αναμένεται να καταστούν διαθέσιμες έως τα τέλη Ιουνίου 2021.

44

Διαπιστώσαμε πρόσθετα προβλήματα όσον αφορά την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ της Ευρωπόλ και άλλων οργανισμών της ΕΕ. Ένα από τα βασικά ενδιαφερόμενα μέρη στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών είναι ο Frontex, ο οργανισμός συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής της ΕΕ, που παρέχει στην Ευρωπόλ επιχειρησιακά δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα (όπως ονόματα και διευθύνσεις υπόπτων). Ωστόσο, η Ευρωπόλ δεν μπορεί να κοινοποιήσει στον Frontex δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τα οποία θα έδιναν στον δεύτερο τη δυνατότητα να διασταυρώσει την ακρίβεια των επιχειρησιακών δεδομένων του, να αποκτήσει μεγαλύτερο εύρος πληροφοριών για τις επιχειρήσεις ελέγχου των συνόρων και να βελτιώσει τις εκτιμήσεις κινδύνου για τον εντοπισμό των απειλών που προκύπτουν.

45

Αυτό οφείλεται μεταξύ άλλων στην απόφαση 58/2015 του διοικητικού συμβουλίου του Frontex, η οποία, βάσει του κανονισμού για τον Frontex του 2011, δεν του επιτρέπει να λαμβάνει δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα από την Ευρωπόλ. Επίσης, ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων διατύπωσε αρνητική γνώμη το 2018 σχετικά με τη λήψη από τον Frontex δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα εκ μέρους της Ευρωπόλ, βασιζόμενος στον κανονισμό για τον Frontex του 2016. Ωστόσο, ο τελευταίος κανονισμός για τον Frontex, του 2019, κάλυψε αυτό το νομικό κενό προβλέποντας ρητά την ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μεταξύ της Ευρωπόλ και του Frontex¹⁹. Τα δεδομένα που συλλέγονται από τον Frontex κατά την παρακολούθηση των μεταναστευτικών ροών ή κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων μπορούν πλέον να κοινοποιούνται στην Ευρωπόλ με σκοπό τον εντοπισμό υπόπτων για διάπραξη διασυνοριακού εγκλήματος.

46

Προκειμένου να καταπολεμηθεί αποτελεσματικά η παράνομη διακίνηση μεταναστών, είναι απαραίτητη η ομαλή συνεργασία μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών. Παρόλο που ο κανονισμός για την Ευρωπόλ του 2016 προέβλεπε την αμοιβαία έμμεση πρόσβαση στις βάσεις δεδομένων της Ευρωπόλ και της Eurojust²⁰, η πρόοδος στην υλοποίηση της δυνατότητας αυτής είναι αργή. Μπορούν μεν να ανταλλάσσουν δεδομένα ημιαυτόματα μέσω της SIENA, η καθιέρωση όμως της δυνατότητας πλήρως αυτοματοποιημένης πρόσβασης έχει καθυστερήσει λόγω της ανάγκης αναβάθμισης των πληροφοριακών συστημάτων της Eurojust.

47

Βάσει του νομικού πλαισίου που ίσχυε πριν από το 2016²¹, η επεξεργασία των δεδομένων από την Ευρωπόλ ρυθμιζόταν χωριστά για κάθε σύστημα: αυτό καθόριζε τα δεδομένα που μπορούσε έκαστο να επεξεργάζεται. Εν αντιθέσει, ο κανονισμός για την Ευρωπόλ του 2016 δεν βασίζεται σε αυτή την προσέγγιση. Πλέον, οι κανόνες που διέπουν την επεξεργασία των δεδομένων από την Ευρωπόλ καθορίζονται βάσει του σκοπού της επεξεργασίας αυτής (εντοπισμός συνδέσεων, θεματική και στρατηγική ανάλυση, επιχειρησιακή ανάλυση ή διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών)²². Συνεπώς, ο οργανισμός σχεδιάζει τη μετάβαση από τα υφιστάμενα ξεχωριστά συστήματά του σε ένα ολοκληρωμένο, γενικό και κεντρικό αποθετήριο δεδομένων και λειτουργικό περιβάλλον.

48

Μέχρι σήμερα, η Ευρωπόλ δεν έχει χρησιμοποιήσει καινοτόμους διεργασίες ΤΠ, όπως η εξόρυξη δεδομένων ή η τεχνητή νοημοσύνη, στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Η αναμόρφωση του συνόλου των πληροφοριακών υποδομών της τής παρέχει την ευκαιρία να το πράξει.

Οι εταίροι της Ευρωπόλ εκτιμούν τη στρατηγική και επιχειρησιακή υποστήριξη που τους παρέχει, παρόλο που τα αποτελέσματα δεν μπορούν να αξιολογηθούν και οι διαδικασίες δεν είναι επαρκώς διαρθρωμένες

49

Η προστιθέμενη αξία της Ευρωπόλ δεν πηγάζει μόνο από την ανταλλαγή πληροφοριών με τους εταίρους της αλλά και από τη στρατηγική και επιχειρησιακή υποστήριξη που τους παρέχει. Στα σημεία που ακολουθούν εξετάζουμε αν η Ευρωπόλ:

1. παρέχει πολύτιμη στρατηγική και επιχειρησιακή υποστήριξη,
2. επιτυγχάνει αποτελέσματα και παρουσιάζει τα σχετικά στοιχεία,
3. διαθέτει τις αναγκαίες για την παροχή της υποστήριξής της εσωτερικές διαδικασίες,
4. συντονίζει ικανοποιητικά τις δραστηριότητές της με τους εταίρους της.

Η Ευρωπόλ παρέχει πολύτιμη υποστήριξη

50

Στο κατωτέρω γράφημα 10 παρατίθεται επισκόπηση της στρατηγικής και επιχειρησιακής υποστήριξης της Ευρωπόλ.

51

Η στρατηγική υποστήριξη της Ευρωπόλ συνίσταται στην κατάρτιση εκθέσεων, των οποίων η πολυπλοκότητα ποικίλλει και οι οποίες παρέχουν μια γενική επισκόπηση της τρέχουσας κατάστασης και των τάσεων της εγκληματικότητας στην ΕΕ (βλέπε πλαίσιο 4). Οι εν λόγω στρατηγικές εκθέσεις καταρτίζονται τόσο σε σταθερή όσο και σε ad hoc βάση, παρέχοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να λάβουν προληπτικά μέτρα. Στο πλαίσιο της στρατηγικής υποστήριξης που παρέχει, η Ευρωπόλ διαδραματίζει επίσης καίριο ρόλο στην EMPACT (βλέπε σημείο 08), η οποία διευκολύνει τον καθορισμό στρατηγικών προτεραιοτήτων για το σύνολο της ΕΕ και στηρίζει την υλοποίησή τους σε επιχειρησιακό επίπεδο.

52

Η επιχειρησιακή υποστήριξη της Ευρωπόλ περιλαμβάνει τη στήριξη των ερευνών που διενεργούν τα κράτη μέλη και τρίτες χώρες επί συγκεκριμένων υποθέσεων, οι οποίες κατατάσσονται ως υποθέσεις άνευ προτεραιότητας (βασική υποστήριξη), υποθέσεις προτεραιότητας ή ως έρευνες για στόχους υψηλής αξίας (high-value target, HVT) (οι οποίες επιλέγονται μεταξύ των υποθέσεων προτεραιότητας μέσω μιας πρόσθετης διαδικασίας προτεραιοποίησης), όπως απεικονίζεται στο γράφημα 11. Η επιχειρησιακή υποστήριξη απαρτίζεται από δύο κύρια μέρη:

1. Στήριξη των επιχειρήσεων – η Ευρωπόλ παρέχει άμεση επιτόπια στήριξη στα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων· επί παραδείγματι, εμπειρογνώμονες της Ευρωπόλ μπορούν να εξάγουν δεδομένα από φορητές συσκευές, όπως έξυπνα τηλέφωνα ή ταμπλέτες.
2. Στήριξη των ερευνών – η παρεχόμενη στήριξη εξαρτάται από το αν η επίμαχη υπόθεση αποτελεί υπόθεση προτεραιότητας, υπόθεση άνευ προτεραιότητας ή έρευνα HVT:

1. Για τις υποθέσεις άνευ προτεραιότητας, η Ευρωπόλ διασταυρώνει τα δεδομένα με αυτά των βάσεων δεδομένων της.
2. Για τις υποθέσεις προτεραιότητας, η Ευρωπόλ παρέχει στους ερευνητές στήριξη όσον αφορά την επιχειρησιακή ανάλυση (παραδείγματος χάριν πληροφορίες σχετικά με το εμπλεκόμενο εγκληματικό δίκτυο, τις μεθόδους, τους περιορισμούς και τις προθέσεις του) και τον συντονισμό των επιχειρήσεων ή/και χρηματοδοτεί τις επιχειρησιακές συσκέψεις.
3. Στις έρευνες HVT παρέχεται εντατικότερη στήριξη απ’ ό,τι στις υποθέσεις προτεραιότητας. Πιο συγκεκριμένα, η εν λόγω στήριξη περιλαμβάνει την κατάρτιση επιχειρησιακού σχεδίου και τη σύσταση ειδικής ομάδας με σκοπό τον συντονισμό των δραστηριοτήτων συλλογής πληροφοριών και έρευνας, συμπεριλαμβανομένων των επιτόπιων επιχειρήσεων.

53

Συνολικά, οι εταίροι της Ευρωπόλ ήταν ικανοποιημένοι από την ποιότητα της παρεχόμενης από τον οργανισμό υποστήριξης. Σε κλίμακα από 0 έως 10, η στρατηγική υποστήριξη της Ευρωπόλ βαθμολογήθηκε με 8,0 και η επιχειρησιακή υποστήριξή της με 8,4 (βλέπε γράφημα 12).

Τα αποτελέσματα της επιχειρησιακής και στρατηγικής υποστήριξης της Ευρωπόλ είναι δύσκολο να επαληθευθούν δεδομένου ότι η ίδια δεν προβαίνει σε ολοκληρωμένη μέτρησή τους

54

Παρά τη θετική αξιολόγηση των κρατών μελών και τρίτων χωρών, οι περιορισμοί στις υφιστάμενες ρυθμίσεις που διέπουν την αναφορά στοιχείων αποτελούν πρόσκομμα για τη μέτρηση των δεικτών επιδόσεων. Οι λόγοι αναλύονται κατωτέρω.

55

Η Ευρωπόλ δεν διαθέτει δείκτες βάσει των οποίων να μετρά συστηματικά κατά πόσον η συμβολή της σε υποθέσεις των κρατών μελών στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών (παραδείγματος χάριν μέσω της υποβολής έκθεσης ανάλυσης) οδηγεί σε επιχειρησιακά αποτελέσματα, όπως συλλήψεις, εξάρθρωση ομάδων οργανωμένου εγκλήματος ή κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων σε ένα κράτος μέλος. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι τα κράτη μέλη δεν υπέχουν υποχρέωση να κοινοποιούν τα εν λόγω δεδομένα στην Ευρωπόλ. Άλλη αιτία είναι η απουσία διαρθρωμένης διαδικασίας για τη συλλογή των δεδομένων, καθότι η Ευρωπόλ δεν έχει δώσει οδηγίες στους εταίρους της σχετικά με τον τρόπο αναφοράς των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων. Συλλέγει ωστόσο δεδομένα σχετικά με τον αριθμό των συλλήψεων που συνδέονται με τις «ημέρες δράσης» (βλέπε πλαίσιο 5).

56

Ωστόσο, η Ευρωπόλ δεν επικαιροποιεί πάντοτε, έπειτα από τις ημέρες δράσης, τα αριθμητικά στοιχεία που αφορούν τις συλλήψεις και το EMSC δεν συλλέγει σε συστηματική βάση δεδομένα που αφορούν άλλα αποτελέσματα, όπως είναι οι κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων. Από την έρευνά μας προκύπτει ότι μόλις το 33 % των κρατών μελών υποβάλλει συστηματικά στοιχεία στην Ευρωπόλ όσον αφορά τα αποτελέσματα της υποστήριξης που παρέχει στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών.

57

Η συγκέντρωση αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων σχετικά με την παράνομη διακίνηση μεταναστών έχει αποδειχθεί δύσκολη και για τη Eurostat, η οποία πραγματοποίησε τρεις πιλοτικές επιχειρήσεις συλλογής ποινικών δεδομένων σχετικά με την υποβοήθηση της παράνομης εισόδου, διέλευσης και διαμονής (όπως ορίζεται στο δίκαιο της ΕΕ) για τα έτη αναφοράς 2015, 2016 και 2017. Από το έτος αναφοράς 2018 και έπειτα, η συλλογή δεδομένων ενσωματώθηκε στο ετήσιο ερωτηματολόγιο της Eurostat σχετικά με τις στατιστικές για την εγκληματικότητα. Δεδομένης της απουσίας νομικής βάσης που να τα υποχρεώνει να παρέχουν στοιχεία, τα κράτη μέλη συμμετείχαν στο έργο σε εθελοντική βάση. Ο αριθμός των κρατών μελών που υποβάλλουν στοιχεία έχει αυξηθεί σταδιακά με την πάροδο των ετών. Η πλειονότητά τους πλέον το πράττει, ωστόσο τα στοιχεία τους δεν είναι πάντα πλήρη. Έως τον Ιούλιο του 2021, η Eurostat δεν είχε ακόμη δημοσιεύσει στατιστικά στοιχεία σχετικά με την παράνομη διακίνηση μεταναστών, κυρίως λόγω ζητημάτων που σχετίζονται με την ποιότητα των δεδομένων.

58

Η Ευρωπόλ και ο Frontex συλλέγουν επίσης στατιστικά στοιχεία από τα κράτη μέλη σχετικά με την παράνομη διακίνηση μεταναστών: ο Frontex στο πλαίσιο της ανάλυσης κινδύνου που πραγματοποιεί, καθώς και για επιχειρησιακούς και στρατηγικούς σκοπούς, και η Ευρωπόλ στο πλαίσιο της έκθεσης που υποβάλλει στο Συμβούλιο σχετικά με την EMPACT. Δεν υφίσταται συντονισμός των διαδικασιών συλλογής δεδομένων μεταξύ της Ευρωπόλ, του Frontex και της Eurostat.

59

Το 2018, το EMSC ξεκίνησε να παρέχει, σε εσωτερικό επίπεδο, πληροφορίες σχετικά με τον ετήσιο αριθμό συλλήψεων και, έναν χρόνο αργότερα, άρχισε να αναφέρει τον αριθμό αυτό στην Επιτροπή. Ωστόσο, καθότι θεωρεί ότι δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των συλλήψεων, λόγω της απουσίας επικαιροποιούμενων σε τακτική βάση στοιχείων αναφορικά με την έκβαση των διαδικασιών της ποινικής δικαιοσύνης, δεν συμπεριλαμβάνει στοιχεία για τον εν λόγω δείκτη σε καμία από τις δημόσιες εκθέσεις του. Παρόλο που ο αριθμός των συλλήψεων περιλαμβάνεται στα δελτία Τύπου σχετικά με τις ημέρες δράσης, δεν υπάρχουν δημόσια διαθέσιμα ενοποιημένα στοιχεία. Δεδομένα σχετικά με τους διακινητές μεταναστών είναι διαθέσιμα, σε ετήσια βάση, μόνο για εγκληματίες που συνδέονται με σημαντικές υποθέσεις (HVT)²⁵.

60

Εντούτοις, άλλα όργανα της ΕΕ δημοσιεύουν στοιχεία σχετικά με τα αποτελέσματα. Οι εκθέσεις του Συμβουλίου σχετικά με την EMPACT παρέχουν στατιστικά στοιχεία που αφορούν τα αποτελέσματα στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών (αριθμός συλλήψεων, κατασχέσεις προϊόντων εγκλήματος). Ομοίως, η ετήσια έκθεση της Eurojust παρέχει αριθμητικά στοιχεία σχετικά με τα συνολικά επιχειρησιακά αποτελέσματά της (αριθμός συλλήψεων και κατασχεθέντα περιουσιακά στοιχεία εγκληματικής προέλευσης).

61

Το 2109, το EMSC εντόπισε πέντε HVT, οι οποίοι συνελήφθησαν. Με την υποστήριξη του EMSC, τα κράτη μέλη προέβησαν στη σύλληψη 598 ατόμων στο πλαίσιο των επιχειρήσεων των ημερών δράσης. Η Ευρωπόλ δεν διευκρινίζει τον ρόλο των συλληφθέντων στο πλαίσιο της εγκληματικής οργάνωσης (αν πρόκειται για υψηλόβαθμα στελέχη ή για άτομα με συμμετοχή σε επιχειρησιακό επίπεδο, παραδείγματος χάριν οδηγοί φορτηγών).

62

Το ίδιο έτος, 10 989 ύποπτοι για παράνομη διακίνηση μεταναστών εντοπίστηκαν εντός της ΕΕ. Ασφαλώς, δεν αποδεικνύονται όλοι οι ύποπτοι διακινητές μεταναστών, και επομένως δεν συλλαμβάνονται όλοι. Ωστόσο, ο αριθμός των συλλήψεων κατά τη διάρκεια των ημερών δράσης είναι χαμηλός. Η Ευρωπόλ συντονίζει τις δραστηριότητές της στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών και σε άλλους τομείς εγκληματικότητας, λόγου χάριν σε εκείνους της απάτης σχετικά με έγγραφα ή του ξεπλύματος χρήματος. Ωστόσο, δεν υπάρχουν δείκτες επιδόσεων σχετικά με τις δραστηριότητες της Ευρωπόλ σε αυτούς τους δύο τομείς (παραδείγματος χάριν αριθμός πλαστών εγγράφων που εντοπίστηκαν ή αξία κατασχεθέντων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων). Η Ευρωπόλ καθιέρωσε μεν έναν δείκτη επιδόσεων σχετικά με την αφαίρεση παράνομου διαδικτυακού περιεχομένου, δεν μπόρεσε όμως να επιτύχει την αντίστοιχη τιμή-στόχο (βλέπε πίνακα 3 στο παράρτημα).

63

Από το 2020 και έπειτα, έχοντας αποφασίσει να εφιστά την προσοχή των ανώτερων διοικητικών στελεχών μόνο σε δείκτες υψηλού επιπέδου, η Ευρωπόλ δεν θέτει πλέον συγκεκριμένες τιμές-στόχο για τους δείκτες εκροής. Στα έγγραφα προγραμματισμού, οι δείκτες που αφορούν την παράνομη διακίνηση μεταναστών ομαδοποιήθηκαν με εκείνους που αφορούν άλλες δραστηριότητες εμπίπτουσες στο «σοβαρό και οργανωμένο έγκλημα» (βλέπε πίνακα 1 και πίνακα 2 στο παράρτημα).

64

Το EMSC δεν κατάφερε πάντοτε να επιτύχει τις τιμές-στόχο που είχε θέσει για τους δείκτες εκροής και ενίοτε έθετε τιμές-στόχο κατώτερες των επιτευγμάτων προηγούμενων ετών (βλέπε γράφημα 15, γράφημα 16 και γράφημα 17 στο παράρτημα).

Η Ευρωπόλ δεν τεκμηριώνει πλήρως την επιλογή των υποθέσεων

65

Η Ευρωπόλ έχει καθορίσει αντικειμενικά κριτήρια για τη διάκριση μεταξύ των υποθέσεων άνευ προτεραιότητας, των υποθέσεων προτεραιότητας και των ερευνών HVT (βλέπε σημείο 52). Για την εφαρμογή των κριτηρίων αυτών, σχεδίασε μια διαδικασία προτεραιοποίησης με λεπτομερή ροή εργασιών. Στην πράξη, οι ανώτερης βαθμίδας εμπειρογνώμονες και αναλυτές της Ευρωπόλ χρησιμοποιούν τη διαδικασία προτεραιοποίησης ως γενική κατευθυντήρια γραμμή για να χαρακτηρίσουν μια υπόθεση ως υπόθεση προτεραιότητας. Η απόφασή τους αυτή βασίζεται στην επαγγελματική κρίση τους, στους διαθέσιμους πόρους και στις δυνατότητες εξέλιξης της υπόθεσης. Για τον σκοπό αυτό, συχνά πραγματοποιούν αξιολογήσεις από κοινού με τα γραφεία συνδέσμου της Ευρωπόλ στα κράτη μέλη («liaison bureaux») ή/και με ερευνητές που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Καθότι η διαδικασία επιλογής δεν τεκμηριώνεται πλήρως, δεν μπορέσαμε να επαληθεύσουμε την ορθή εφαρμογή της.

66

Παρά τον διπλασιασμό του συνολικού αριθμού των υποθέσεων μεταξύ του 2016 και του 2019, ο αριθμός των υποθέσεων προτεραιότητας δεν αυξήθηκε (βλέπε γράφημα 13). Το 2016, η Ευρωπόλ χαρακτήρισε 93 από 2 057 υποθέσεις ως υποθέσεις προτεραιότητας, ενώ το 2019 ο αντίστοιχος αριθμός ήταν 104 επί συνόλου 4 426 υποθέσεων.

Η Ευρωπόλ συντονίζει τις δραστηριότητές της με τους εταίρους της, όχι όμως σε συστηματική βάση

67

Παράλληλα με την παροχή υποστήριξης στις αρχές επιβολής του νόμου, η Ευρωπόλ συντονίζει τις δραστηριότητές της με άλλους εταίρους. Σε αυτούς συγκαταλέγονται οργανισμοί της ΕΕ, τρίτες χώρες, διεθνείς οργανισμοί και περιφερειακοί οργανισμοί επιβολής του νόμου (βλέπε γράφημα 14). Από τις συνομιλίες μας με εταίρους της Ευρωπόλ και από τις απαντήσεις τους στην έρευνά μας, προκύπτει ότι εκτιμούν τον συντονιστικό ρόλο της.

68

Προκειμένου να ενισχυθεί η συνεργασία, η Ευρωπόλ υποστηρίζει σειρά καινοτόμων συμπράξεων, στις οποίες και συμμετέχει. Αυτές είναι οι εξής:

• Η κοινή ειδική ομάδα συνδέσμου (joint liaison task force, JLT) για την παράνομη διακίνηση μεταναστών, στην οποία συμμετέχουν αξιωματικοί σύνδεσμοι αποσπασμένοι από τα κράτη μέλη και από τρίτες χώρες στην έδρα της Ευρωπόλ. Το EMSC πραγματοποιεί τακτικές συναντήσεις με τους αξιωματικούς συνδέσμους της JLT. Η πλειονότητα όσων απάντησαν στην έρευνά μας έκριναν ότι αυτό βελτίωσε τη συνεργασία και τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης μεταναστών.
• Το κέντρο ανταλλαγής πληροφοριών, το οποίο βελτιώνει την ανταλλαγή πληροφοριών χάρη στη συμμετοχή εταίρων, όπως ο Frontex και η Ιντερπόλ, καθώς και λιγότερο παραδοσιακών μερών, όπως οι αποστολές στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας. Σκοπός του είναι η συζήτηση των γενικών τάσεων, καθώς και η εξέταση συγκεκριμένων υποθέσεων.
• Το κοινό επιχειρησιακό γραφείο στη Βιέννη, το οποίο αποτελεί περιφερειακή επιχειρησιακή πλατφόρμα για διεθνείς έρευνες που αφορούν ομάδες οργανωμένου εγκλήματος οι οποίες δραστηριοποιούνται στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών μέσω των διαδρομών των Δυτικών Βαλκανίων και της Κεντρικής Μεσογείου. Υποστηρίζει τη διασυνοριακή αστυνομική συνεργασία και συμπεριλαμβάνει διεθνείς ερευνητές στις επιχειρήσεις.

69

Ωστόσο, δεν υπάρχει διαρθρωμένη συνεργασία μεταξύ της Ευρωπόλ και άλλων ευρωπαϊκών πλατφορμών συντονισμού που εμπλέκονται στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών, όπως το κέντρο επιβολής του νόμου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η σύμβαση αστυνομικής συνεργασίας για τη νοτιοανατολική Ευρώπη ή η ειδική ομάδα για την ολοκληρωμένη καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας.

70

Επίσης, η Ευρωπόλ δεν διαθέτει ρυθμίσεις συνεργασίας με περιφερειακές πλατφόρμες για τη συνεργασία στον τομέα της επιβολής του νόμου εκτός Ευρώπης, όπως η ASEANAPOL, η AMERIPOL και η AFRIPOL.

71

Τέλος, από την έρευνά μας και από συνεντεύξεις με εκπροσώπους τρίτων χωρών-εταίρων προκύπτει ότι η Ευρωπόλ τούς εμπλέκει μεν στις δραστηριότητές της, όχι όμως συστηματικά. Στην απάντησή τους στην έρευνά μας, ορισμένοι τρίτοι εξέφρασαν την επιθυμία για εντατικοποίηση της συμμετοχής τους σε επιχειρησιακές δραστηριότητες της Ευρωπόλ. Εντούτοις, η συμμετοχή αυτή δεν εξαρτάται μόνον από τον οργανισμό αλλά και από την προθυμία του κράτους μέλους που ηγείται της σχετικής έρευνας.

Συμπεράσματα και συστάσεις

72

Εξετάσαμε τη στήριξη που παρείχε η Ευρωπόλ στα κράτη μέλη για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Συνολικά, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η Ευρωπόλ είναι ένας πολύτιμος εταίρος και αποτελεί σημαντικό κόμβο ανταλλαγής πληροφοριών. Ωστόσο, βρίσκεται διαρκώς αντιμέτωπη με προκλήσεις όσον αφορά την πλήρη αξιοποίηση των εξωτερικών πηγών πληροφοριών, και τα αποτελέσματα της υποστήριξής της δεν μετρούνται συστηματικά και είναι, ως εκ τούτου, δύσκολο να καταδειχθούν.

73

Αξιολογήσαμε τον ρόλο της Ευρωπόλ ως του ευρωπαϊκού κόμβου για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την εγκληματικότητα. Διαπιστώσαμε ότι οι αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών και τρίτοι παρείχαν ενεργά πληροφορίες στην Ευρωπόλ· ωστόσο το επίπεδο συμμετοχής διέφερε από εταίρο σε εταίρο. Η ανταλλαγή πληροφοριών διευρυνόταν διαρκώς μεταξύ του 2016 και του 2019 (σημείο 23).

74

Παρά τη θετική αυτή τάση, διαπιστώσαμε προβλήματα που επηρεάζουν την πληρότητα των πληροφοριών που λαμβάνει η Ευρωπόλ. Η πλειονότητα των προβλημάτων αυτών δεν περιορίζεται στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών και εκφεύγει του ελέγχου της Ευρωπόλ. Τα κυριότερα είναι τα εξής: i) η τροφοδότηση από τα κράτη μέλη σε διαφορετικό βαθμό των βάσεων δεδομένων της Ευρωπόλ με πληροφορίες· ii) τα προβλήματα που ανέκυψαν σχετικά με τη δρομολόγηση διμερών διαπραγματεύσεων με σκοπό τη σύναψη διεθνών συμφωνιών με τρίτες χώρες προτεραιότητας στο επίπεδο της ΕΕ· και iii) η αδυναμία της Ευρωπόλ να συλλέξει απευθείας και να αναλύσει πληροφορίες από ιδιωτικούς φορείς προκειμένου να εκτελέσει τα καθήκοντά της (σημεία 24 έως 32).

75

Ως ο ευρωπαϊκός κόμβος πληροφόρησης σχετικά με την εγκληματικότητα, η Ευρωπόλ πρέπει να έχει πρόσβαση σε όλες τις σχετικές βάσεις δεδομένων. Εντούτοις, επί του παρόντος, είτε η Ευρωπόλ δεν έχει πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πηγές δεδομένων είτε δεν τις αξιοποιεί στον βαθμό που θα μπορούσε (σημεία 33 έως 39).

Σύσταση 1 – Να χρησιμοποιεί όλες τις σχετικές πηγές πληροφοριών

Προκειμένου να ενισχύσει την πληρότητα των δεδομένων του κόμβου πληροφόρησής της, η Ευρωπόλ πρέπει:

1. να χρησιμοποιεί το προσφάτως συσταθέν γραφείο SIRENE, καθώς και τις βάσεις δεδομένων PNR/API και Eurodac, για τη συγκέντρωση χρήσιμων πληροφοριών υπό τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις που προβλέπουν τα αντίστοιχα νομικά πλαίσια·
2. να αποκτήσει πρόσβαση στη βάση δεδομένων VIS για τους σκοπούς της ανάλυσης·
3. να στηρίξει την Επιτροπή στην κατάρτιση νομοθετικών προτάσεων για την παροχή στον οργανισμό πρόσβασης σε άλλες σχετικές πηγές δεδομένων, όπως το σύστημα Prüm και πρόσθετες κατηγορίες πληροφοριών διαθέσιμων μέσω των πλαισίων SIS.

Χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση της σύστασης: Ιούνιος 2022

76

Συνολικά, από την έρευνά μας προκύπτει ότι τα κράτη μέλη και οι τρίτες χώρες εκτιμούν την παροχή πληροφοριών από την Ευρωπόλ. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη επιτευχθεί πλήρης διαλειτουργικότητα μεταξύ των βάσεων δεδομένων της Ευρωπόλ και εκείνων των κρατών μελών, γεγονός που καθιστά λιγότερο αποδοτική την ανταλλαγή πληροφοριών. Ο οργανισμός δρομολόγησε το έργο «Αναζήτηση στα συστήματα της Ευρωπόλ» (QUEST), το οποίο παρέχει στα κράτη μέλη πρόσβαση στο σύστημα πληροφοριών της Ευρωπόλ μέσω των εθνικών συστημάτων τους. Βάσει του προγραμματισμού, το έργο αυτό έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος Ιουνίου 2021. Το 2020, η Ευρωπόλ δρομολόγησε ένα νέο έργο, το QUEST+, το οποίο θα δίνει τη δυνατότητα στις εθνικές αρχές να πραγματοποιούν αναζητήσεις εντός του συστήματος ανάλυσής της μέσω των εθνικών συστημάτων τους. Η πιλοτική φάση, στην οποία θα λάβουν μέρος έως και έξι κράτη μέλη, προβλέπεται να πραγματοποιηθεί το 2021 (σημεία 40 έως 43).

77

Διαπιστώσαμε επίσης προβλήματα όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών με άλλους οργανισμούς της ΕΕ. Ένα από τα βασικά ενδιαφερόμενα μέρη στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών είναι ο Frontex, ο οποίος παρέχει στην Ευρωπόλ επιχειρησιακά δεδομένα. Ωστόσο, η τελευταία δεν μπορεί να του διαβιβάσει με τη σειρά της δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα καθότι, μέχρι στιγμής, ο Frontex, για νομικούς λόγους, δεν δύναται να λαμβάνει επιχειρησιακά δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα. Επιπλέον, παρόλο που ο κανονισμός για την Ευρωπόλ του 2016 προέβλεπε την αμοιβαία έμμεση πρόσβαση στις βάσεις δεδομένων της Ευρωπόλ και της Eurojust, η πρόοδος στην υλοποίηση της δυνατότητας αυτής είναι αργή. Μέχρι σήμερα, η Ευρωπόλ δεν έχει χρησιμοποιήσει καινοτόμους δυνατότητες ΤΠ, όπως η εξόρυξη δεδομένων ή η τεχνητή νοημοσύνη, στο πλαίσιο της βασικής δραστηριότητάς της, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Στο πλαίσιο της προγραμματισμένης αναμόρφωσης του συνόλου της υποδομής ΤΠ της τής παρέχεται η ευκαιρία να το πράξει (σημεία 44 έως 48).

Σύσταση 2 – Να ενισχύσει την ανταλλαγή πληροφοριών με τους εταίρους της

Η Ευρωπόλ, σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές επιβολής του νόμου και τους αρμόδιους οργανισμούς της ΕΕ, πρέπει να βελτιώσει την ανταλλαγή πληροφοριών:

1. αυξάνοντας τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των εθνικών και των δικών της βάσεων δεδομένων στον τομέα της εγκληματικότητας, μέσω της έγκαιρης ολοκλήρωσης των έργων QUEST και QUEST+·
2. ενισχύοντας τη συνεργασία με τον Frontex μέσω της αμοιβαίας ανταλλαγής δεδομένων, και με τη Eurojust μέσω της έμμεσης πρόσβασης στις βάσεις δεδομένων·
3. χρησιμοποιώντας καινοτόμους δυνατότητες ΤΠ τόσο για την επεξεργασία όσο και για την ανταλλαγή δεδομένων με τους εταίρους της.

Χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση της σύστασης: Ιούνιος 2022

78

Τα κράτη μέλη και οι τρίτες χώρες-εταίροι εκτιμούν τη στρατηγική και επιχειρησιακή υποστήριξη που παρέχει η Ευρωπόλ. Η στρατηγική υποστήριξή της συνίσταται στην κατάρτιση εκθέσεων, τόσο σε ad hoc όσο και σε τακτική βάση. Η επιχειρησιακή υποστήριξή της μπορεί να λάβει τη μορφή ανάλυσης πληροφοριών σχετικά με την εγκληματικότητα ή επιτόπιων επεμβάσεων, εστιάζοντας σε υποθέσεις όπου εμπλέκονται εγκληματίες που χαρακτηρίζονται ως στόχοι υψηλής αξίας (σημεία 50 έως 53).

79

Τα αποτελέσματα της υποστήριξής της είναι δύσκολο να επαληθευθούν, δεδομένου ότι δεν μπορεί να τα μετρήσει συνολικά. Ο δείκτης σχετικά με τον αριθμό των συλλήψεων αφορά αποκλειστικά συλλήψεις στο πλαίσιο των ημερών δράσης και δεν υπάρχουν δείκτες σχετικά με άλλα αποτελέσματα, παραδείγματος χάριν τα κατασχεθέντα περιουσιακά στοιχεία. Αυτό οφείλεται στην απουσία συστηματικής διαδικασίας για την αναφορά από τα κράτη μέλη δεδομένων σχετικά με τα επιτευχθέντα με την υποστήριξη του EMSC αποτελέσματα. Κατά συνέπεια, το EMSC δεν περιλαμβάνει τον αριθμό των συλλήψεων στις δημόσιες ετήσιες εκθέσεις του (σημεία 54 έως 62).

80

Η Ευρωπόλ δεν διαθέτει δείκτες επιδόσεων σχετικά με τις προσπάθειές της για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος και της απάτης σχετικά με έγγραφα, δραστηριότητες που συνδέονται και με την παράνομη διακίνηση μεταναστών (σημείο 62). Έως και το 2019, οι τιμές-στόχος σχετικά με τους δείκτες επιδόσεων που αφορούσαν συγκεκριμένα την παράνομη διακίνηση μεταναστών αναφέρονταν στα δημοσιευμένα έγγραφα προγραμματισμού της Ευρωπόλ. Ωστόσο, από το 2020, οι τιμές-στόχος ομαδοποιήθηκαν για το σοβαρό οργανωμένο έγκλημα στο σύνολό του στις εξωτερικές εκθέσεις. Επομένως, σχετικοί δείκτες επιδόσεων είναι διαθέσιμοι μόνον εντός του οργανισμού (σημεία 63 και 64).

Σύσταση 3 – Να βελτιώσει την παρακολούθηση των επιδόσεων και την αναφορά στοιχείων σχετικά με τις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού κέντρου κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών

Προκειμένου να βελτιώσει την παρακολούθηση των επιδόσεων και την αναφορά στοιχείων σχετικά με τις δραστηριότητες του EMSC, η Ευρωπόλ πρέπει:

1. να ζητήσει από τα κράτη μέλη και τους εταίρους εκτός ΕΕ να υποβάλλουν στον οργανισμό στοιχεία σχετικά με τα επιτευχθέντα με την υποστήριξή του αποτελέσματα σε υποθέσεις προτεραιότητας στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών·
2. να καθορίσει ειδικούς δείκτες σχετικά με τις προσπάθειές της για την καταπολέμηση της απάτης σχετικά με έγγραφα και του ξεπλύματος χρήματος·
3. να δημοσιεύει στις δημόσιες ετήσιες εκθέσεις της ενοποιημένα ετήσια στοιχεία όσον αφορά τα αποτελέσματα της υποστήριξης που παρέχει στα κράτη μέλη και τους εταίρους εκτός ΕΕ στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών·
4. να επανεισαγάγει στα έγγραφα προγραμματισμού της επιλεγμένους δείκτες επιδόσεων και ετήσιες τιμές-στόχο για το EMSC.

Χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση της σύστασης: Πρώτο τρίμηνο 2022

81

Η διαδικασία προτεραιοποίησης των υποθέσεων βάσει κατάλληλων κριτηρίων βοηθά την Ευρωπόλ να διαθέτει τους πόρους εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαίοι. Η διαδικασία αυτή βασίζεται εν μέρει στην επαγγελματική κρίση του εμπλεκόμενου ειδικευμένου προσωπικού, ωστόσο δεν τεκμηριώνεται πλήρως. Συνεπώς, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Ευρωπόλ διαθέτει τους πόρους της στις υποθέσεις όπου είναι περισσότερο αναγκαίοι (σημεία 65 και 66).

82

Η Ευρωπόλ συντονίζει τις δραστηριότητές της με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, όχι όμως κατά τρόπο συστηματικό. Για τον σκοπό αυτό, έχει αναπτύξει καινοτόμους συμπράξεις με ευρωπαϊκές ομάδες που καθιστούν δυνατή την ταχεία ανταλλαγή των πληροφοριών και την εντατική συνεργασία. Επιδιώκει επίσης τη σύναψη ρυθμίσεων συνεργασίας με περιφερειακούς οργανισμούς επιβολής του νόμου. Ωστόσο, δεν υπάρχει διαρθρωμένη συνεργασία μεταξύ της Ευρωπόλ και άλλων ευρωπαϊκών πλαισίων συνεργασίας που εμπλέκονται στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών (σημεία 67 έως  71).

Σύσταση 4 – Να καταστήσει περισσότερο διαφανή τη διαδικασία προτεραιοποίησης των υποθέσεων

Για να αποδείξει ότι επιλέγει τις υποθέσεις με τη μεγαλύτερη σημασία, η Ευρωπόλ πρέπει:

1. να τηρεί αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τη συστηματική και τη συνεπή εφαρμογή των κριτηρίων προτεραιοποίησης κατά την κατηγοριοποίηση όλων των εισερχόμενων υποθέσεων·
2. να τηρεί αρχείο με τη βαθμολογία που αποδίδεται σε κάθε υπόθεση που εξετάστηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας προτεραιοποίησης.

Χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση της σύστασης: τέλος του 2021.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα IIΙ, του οποίου προεδρεύει η Bettina Jakobsen, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, στις 13 Ιουλίου 2021.

Παράρτημα

Παράρτημα – Εκθέσεις και δείκτες επιδόσεων της Ευρωπόλ στον τομέα της παράνομης διακίνησης μεταναστών

Το 2019, η Ευρωπόλ κατάρτισε τις ακόλουθες εκθέσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητές της για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών:

• Το έγγραφο προγραμματισμού της Ευρωπόλ, όπως προβλέπει το άρθρο 16, παράγραφος 5, στοιχείο δ), του κανονισμού για την Ευρωπόλ, το οποίο περιλαμβάνει τριετείς στόχους και το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας.
• Την ενοποιημένη ετήσια έκθεση πεπραγμένων της Ευρωπόλ, όπως απαιτείται από το άρθρο 16, παράγραφος 5, στοιχείο ζ), του κανονισμού για την Ευρωπόλ, η οποία περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την υλοποίηση του ετήσιου προγράμματος εργασίας της.
• Την ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων του EMSC, που παρέχει πληροφορίες στο κοινό σχετικά με τις δραστηριότητές του. Η έκθεση αυτή περιέχει ένα ξεχωριστό σύνολο δεικτών που αφορούν την υποβοήθηση της παράνομης εισόδου και διαμονής (παράνομη διακίνηση μεταναστών) και την εμπορία ανθρώπων.
• Τη «European Migrant Smuggling Centre Facilitation Illegal Migration Report», μια διμηνιαία, μη διαθέσιμη στο κοινό έκθεση που διαβιβάζεται στην Επιτροπή και παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες του EMSC. Περιλαμβάνει 41 βασικούς δείκτες επιδόσεων (ΒΔΕ), ομαδοποιημένους σε επτά κατηγορίες²⁶, για τη μέτρηση των επιδόσεων στους βασικούς τομείς δραστηριότητας του EMSC.
• Τη συνεισφορά του EMSC/ΑΡ για την παράνομη διακίνηση μεταναστών στην τριμηνιαία έκθεση παρακολούθησης της διεύθυνσης επιχειρήσεων της Ευρωπόλ, η οποία αποτελεί εσωτερικό έγγραφο που διαβιβάζεται στη διεύθυνση επιχειρήσεων της Ευρωπόλ. Παρέχει στατιστικά στοιχεία για έξι επιλεγμένους δείκτες και εξηγήσεις όσον αφορά τις τάσεις στις δραστηριότητες.
• Την έκθεση «Europol in brief», η οποία παρέχει στο κοινό σύνοψη των πληροφοριών και των αριθμητικών στοιχείων που αφορούν τις δραστηριότητες του οργανισμού.

Aκρωνύμια και συντομογραφίες

AFRIPOL: Μηχανισμός αστυνομικής συνεργασίας της Αφρικανικής Ένωσης

AMERIPOL: Αστυνομική κοινότητα της αμερικανικής ηπείρου

AP: Σχέδιο ανάλυσης

ASEANAPOL: Επικεφαλής των εθνικών αστυνομικών υπηρεσιών του ASEAN

AΡI: Εκ των προτέρων πληροφορίες σχετικά με τους επιβάτες

EAS: Σύστημα ανάλυσης της Ευρωπόλ

EIS: Σύστημα πληροφοριών της Ευρωπόλ

EMPACT: Ευρωπαϊκή πολυκλαδική πλατφόρμα κατά των εγκληματικών απειλών

EMSC: Ευρωπαϊκό κέντρο κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών

Eurodac: Ευρωπαϊκό σύστημα δακτυλοσκόπησης

Eurojust: Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συνεργασία στον τομέα της ποινικής δικαιοσύνης

Eυρωπόλ: Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συνεργασία στον τομέα της επιβολής του νόμου

Frontex: Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής

HVT: Στόχος υψηλής αξίας

IRU: Μονάδα αναφοράς διαδικτυακού περιεχομένου

JLT: Κοινή ειδική ομάδα συνδέσμου – Παράνομη διακίνηση μεταναστών

PNR: Καταστάσεις ονομάτων επιβατών

QUEST: έργο «Querying Europol Systems» (Αναζήτηση στα συστήματα της Ευρωπόλ)

SIENA: Εφαρμογή δικτύου ασφαλούς ανταλλαγής πληροφοριών

SIRENE: Αίτηση συμπληρωματικών πληροφοριών για εθνικές καταχωρήσεις

SISII: Σύστημα πληροφοριών Σένγκεν

VIS: Σύστημα πληροφοριών για τις θεωρήσεις

Γλωσσάριο

Ευρωπαϊκή πολυκλαδική πλατφόρμα κατά των εγκληματικών απειλών: Δομή ad hoc που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των κυριότερων απειλών που συνεπάγονται για την ΕΕ το οργανωμένο και σοβαρό διεθνές έγκλημα, στην οποία συμμετέχουν τα κράτη μέλη, τα θεσμικά όργανα και οργανισμοί της ΕΕ, καθώς και άλλοι διεθνείς εταίροι από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.

Ευρωπαϊκό κέντρο κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών: Μονάδα της Ευρωπόλ που ασχολείται με την παράνομη διακίνηση μεταναστών και την εμπορία ανθρώπων.

Ευρωπόλ: Ο οργανισμός της ΕΕ που στηρίζει τα κράτη μέλη στην πρόληψη της τρομοκρατίας, της κυβερνοεγκληματικότητας και άλλων μορφών σοβαρού εγκλήματος που επηρεάζουν δύο ή περισσότερα κράτη μέλη και στη διενέργεια σχετικών ερευνών.

Εφαρμογή δικτύου ασφαλούς ανταλλαγής πληροφοριών: Δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου των κρατών μελών της ΕΕ και τρίτων, με ή χωρίς την εμπλοκή της Ευρωπόλ.

Ημέρα δράσης: Συντονισμένη κοινή επιχείρηση των εθνικών αρχών επιβολής του νόμου στην ΕΕ, υποστηριζόμενη από την Ευρωπόλ, για την καταπολέμηση του διασυνοριακού οργανωμένου εγκλήματος.

Στόχος υψηλής αξίας: Πρόσωπο για το οποίο υπάρχουν υπόνοιες συμμετοχής στον σχεδιασμό, την προπαρασκευή ή τη διάπραξη μίας ή περισσοτέρων αξιόποινων πράξεων, οι οποίες ορίζονται στο άρθρο 3 του κανονισμού για την Ευρωπόλ, κατά το προηγούμενο έτος και το οποίο, ως εκ τούτου, εκθέτει δύο ή περισσότερα κράτη μέλη σε υψηλό κίνδυνο σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος.

Σύστημα Prüm: Ομάδα απαρτιζόμενη από τα συμβαλλόμενα κράτη μέλη στη σύμβαση του 2005 για την ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας, ιδίως για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, της διασυνοριακής εγκληματικότητας και της αντικανονικής μετανάστευσης.

Σύστημα ανάλυσης της Ευρωπόλ: Ασφαλές σύστημα πληροφοριών, προσβάσιμο μόνο στο προσωπικό της Ευρωπόλ, για την αποθήκευση και την επεξεργασία επιχειρησιακών πληροφοριών που παρέχουν οι εθνικές αρχές επιβολής του νόμου και άλλοι εταίροι της Ευρωπόλ.

Σύστημα πληροφοριών της Ευρωπόλ: Βάση δεδομένων που χρησιμοποιείται από την Ευρωπόλ και τα κράτη μέλη και περιλαμβάνει στοιχεία σχετικά με άτομα που είναι ύποπτα ή έχουν καταδικαστεί για τη διάπραξη αδικήματος σύμφωνα με τη νομοθεσία κράτους μέλους ή σε τομέα εγκληματικότητας που εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Ευρωπόλ.

Σχέδιο ανάλυσης: Πλατφόρμα για τη διενέργεια επιχειρησιακών αναλύσεων προς υποστήριξη διεθνών ποινικών ερευνών και επιχειρήσεων συλλογής πληροφοριών για την εγκληματικότητα.

Απαντήσεις της Επιτροπής και της ΕΥΕΔ, του Frontex, της Eurojust και της Ευρωπόλ

Απαντήσεις της Επιτροπής και της ΕΥΕΔ

https://www.eca.europa.eu/el/Pages/DocItem.aspx?did=59363 

Απαντήσεις του Frontex

https://www.eca.europa.eu/el/Pages/DocItem.aspx?did=59363 

Απαντήσεις της Eurojust

https://www.eca.europa.eu/el/Pages/DocItem.aspx?did=59363 

Απαντήσεις της Ευρωπόλ

https://www.eca.europa.eu/el/Pages/DocItem.aspx?did=59363 

Παραπομπές

¹ Ευρωπόλ (2017), «European Union serious and organised crime threat assessment».

² Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό των προτεραιοτήτων της ΕΕ για την καταπολέμηση του οργανωμένου και σοβαρού διεθνούς εγκλήματος μεταξύ 2018 και 2021 – Συμπεράσματα του Συμβουλίου (18 Μαΐου 2017).

³ «Smuggling of Migrants», Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τον έλεγχο των ναρκωτικών και την πρόληψη του εγκλήματος, 2011.

⁴ Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Ενημερωτικό δελτίο «Η ΕΕ και η μεταναστευτική κρίση», 2017.

⁵ European Migrant Smuggling Centre, 4th Annual Report, 2020.

⁶ Ευρωπόλ (2017), «European Union serious and organised crime threat assessment», σ. 50.

⁷ Γενικές Διευθύνσεις Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων (ΓΔ HOME), Δικαιοσύνης και Καταναλωτών (ΓΔ JUST), Διεθνών Εταιρικών Σχέσεων (ΓΔ INTPA), Γειτονίας και Διαπραγματεύσεων για τη Διεύρυνση (ΓΔ NEAR).

⁸ Οδηγία 2002/90/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2002, για τον ορισμό της υποβοήθησης της παράνομης εισόδου, διέλευσης και διαμονής, EE L 328.

⁹ Άρθρο 1 της οδηγίας περί υποβοήθησης.

¹⁰ Μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: «Fit for purpose?The Facilitation Directive and the criminalization of humanitarian assistance to irregular migrants:2018 update».

¹¹ Κανονισμός (ΕΕ) 2016/794 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2016, για τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (Ευρωπόλ).

¹² Απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020, Data Protection Commissioner κατά Facebook Ireland Ltd και Maximillian Schrems, C-311/18, ιδίως σκέψεις 104‑108.

¹³ Εξαιρέσεις προβλέπονται στο άρθρο 25 του κανονισμού για την Ευρωπόλ.

¹⁴ Σύμφωνα με το άρθρο 26, παράγραφος 2, του κανονισμού για την Ευρωπόλ.

¹⁵ Άρθρο 26, COM(2020) 796 τελικό της 9.12.2020.

¹⁶ Άρθρο 48, παράγραφος 8, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1862 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2018, σχετικά με την εγκατάσταση, τη λειτουργία και τη χρήση του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν (SIS) στον τομέα της αστυνομικής συνεργασίας και της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις.

¹⁷ Το άρθρο 21 του κανονισμού για το Eurodac δίνει τη δυνατότητα στην Ευρωπόλ να πραγματοποιεί αναζήτηση στο σύστημα αυτό «μόνον εφόσον οι αντιπαραβολές των δακτυλικών αποτυπωμάτων που είναι καταχωρισμένα σε οιοδήποτε σύστημα επεξεργασίας πληροφοριών που είναι τεχνικώς και νομικώς προσβάσιμο από την Ευρωπόλ δεν οδήγησαν στη διαπίστωση της ταυτότητας του προσώπου το οποίο αφορούν τα δεδομένα».

¹⁸ Κανονισμός (ΕΕ) 2019/818 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2019, για τη θέσπιση πλαισίου διαλειτουργικότητας μεταξύ των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ στον τομέα της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας, του ασύλου και της μετανάστευσης.

¹⁹ Άρθρο 90 του κανονισμού (EE) 2019/1896 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Νοεμβρίου 2019, για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και για την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1052/2013 και (ΕΕ) 2016/1624.

²⁰ Άρθρο 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/794 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2016, για τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (Ευρωπόλ) και την αντικατάσταση και κατάργηση των αποφάσεων του Συμβουλίου 2009/371/ΔΕΥ, 2009/934/ΔΕΥ, 2009/935/ΔΕΥ, 2009/936/ΔΕΥ και 2009/968/ΔΕΥ.

²¹ Άρθρα 10 έως 14 της απόφασης 2009/371/ΔΕΥ του Συμβουλίου.

²² Άρθρα 18 και 19 του κανονισμού για την Ευρωπόλ.

²³ https://www.europol.europa.eu/socta-report

²⁴ https://www.europol.europa.eu/migrant-smuggling-use-of-small-boats-to-cross-english-channel-0

²⁵ Ενοποιημένη ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της Ευρωπόλ για το 2019, σ. 22.

²⁶ Δεδομένα επεξεργασίας της ανταλλαγής πληροφοριών, κοινή επιχειρησιακή ομάδα MARE, επιχειρησιακή ανάλυση, επιχειρησιακές συσκέψεις, ημέρες δράσης, επιτόπια αποστολή/υποστήριξη, στρατηγικές και θεματικές συσκέψεις.

Χρονογραμμή

https://www.eca.europa.eu/el/Pages/DocItem.aspx?did=59363 

Κλιμάκιο ελέγχου

Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων που αυτό διενεργεί επί των πολιτικών και προγραμμάτων της ΕΕ ή επί διαχειριστικών θεμάτων που αφορούν συγκεκριμένους τομείς του προϋπολογισμού. Το ΕΕΣ επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά έργα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων ή δαπανών, των επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.

O εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα Ελέγχου IΙΙ, το οποίο είναι αρμόδιο για τον έλεγχο των δαπανών που αφορούν τις εξωτερικές δράσεις, την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη και του οποίου προεδρεύει η Bettina Jakobsen, Μέλος του ΕΕΣ. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν η Bettina Jakobsen, Μέλος του ΕΕΣ, συνεπικουρούμενη από τους Katja Mattfolk, προϊσταμένη του ιδιαίτερου γραφείου της, Paolo Rexha, σύμβουλο στο ιδιαίτερο γραφείο της, Sabine Hiernaux-Fritsch, διοικητικό στέλεχος, Piotr Senator και Roberto Ruiz Ruiz, υπεύθυνους έργου, και Andrej Minarovic και Erik Kotlarik, ελεγκτές. Γλωσσική υποστήριξη παρείχε ο Michael Pyper.

Επικοινωνία

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ

Τηλ:. +352 4398-1
Πληροφορίες: eca.europa.eu/el/Pages/ContactForm.aspx
Ιστότοπος: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (https://europa.eu/european-union/index_el).

Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2021

PDF	ISBN 978-92-847-6548-5	ISSN 1977-5660	doi:10.2865/99636	QJ-AB-21-019-EL-N
HTML	ISBN 978-92-847-6566-9	ISSN 1977-5660	doi:10.2865/119642	QJ-AB-21-019-EL-Q

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ

© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2021.

Η πολιτική για την περαιτέρω χρήση εγγράφων του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ) εφαρμόζεται δυνάμει της απόφασης αριθ. 6‑2019 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για την πολιτική ανοικτών δεδομένων και την περαιτέρω χρήση εγγράφων.

Με εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου ορίζεται διαφορετικά (π.χ. σε χωριστές ανακοινώσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας), το περιεχόμενο του ΕΕΣ που ανήκει στην ΕΕ παραχωρείται βάσει της άδειας Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Αυτό σημαίνει ότι επιτρέπεται η περαιτέρω χρήση, υπό τον όρο ότι αναφέρεται η πηγή και επισημαίνονται οι αλλαγές. Απαγορεύεται η διαστρέβλωση του αρχικού νοήματος ή μηνύματος των εγγράφων από τον περαιτέρω χρήστη. Το ΕΕΣ δεν φέρει ευθύνη για οποιαδήποτε συνέπεια προερχόμενη από την περαιτέρω χρήση εγγράφων.

Εάν συγκεκριμένο περιεχόμενο αναφέρεται σε ταυτοποιήσιμα φυσικά πρόσωπα, π.χ. φωτογραφίες υπαλλήλων του ΕΕΣ, ή περιλαμβάνει έργα τρίτων, υποχρεούστε να μεριμνήσετε για την απόκτηση των αναγκαίων δικαιωμάτων. Όταν λαμβάνεται έγκριση, η έγκριση αυτή ακυρώνει και αντικαθιστά την ανωτέρω γενική έγκριση και αναφέρει σαφώς τυχόν περιορισμούς στη χρήση.

Για τη χρήση ή την αναπαραγωγή περιεχομένου που δεν ανήκει στην ΕΕ, μπορεί να χρειάζεται να ζητήσετε άδεια απευθείας από τους κατόχους των δικαιωμάτων.

Το λογισμικό ή τα έγγραφα που καλύπτονται από δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας, όπως τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα εμπορικά σήματα, τα καταχωρισμένα σχέδια, οι λογότυποι και οι επωνυμίες/ονομασίες, εξαιρούνται από την πολιτική του ΕΕΣ για την περαιτέρω χρήση και δεν σας παρέχεται σχετική άδεια.

Η «οικογένεια» των ιστοτόπων των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στον τομέα europa.eu, παρέχει συνδέσμους προς ιστοτόπους τρίτων. Δεδομένου ότι το ΕΕΣ δεν έχει έλεγχο επ’ αυτών, σας συνιστούμε να εξετάζετε τις πολιτικές τους για την προστασία του ιδιωτικού απορρήτου και της πνευματικής ιδιοκτησίας.

Χρήση του λογοτύπου του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου

Δεν επιτρέπεται η χρήση του λογοτύπου του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου χωρίς την προηγούμενη σύμφωνη γνώμη του οργάνου.

Επικοινωνήστε με την ΕΕ

Αυτοπροσώπως
Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν εκατοντάδες κέντρα πληροφόρησης Europe Direct. Μπορείτε να βρείτε τη διεύθυνση του πλησιέστερου σε σας κέντρου στον ιστότοπο Europa: https://europa.eu/european-union/contact_el

Τηλεφωνικά ή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου
Η Europe Direct είναι μια υπηρεσία που απαντά στις ερωτήσεις σας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με αυτήν την υπηρεσία:

• καλώντας ατελώς τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (ορισμένα δίκτυα τηλεφωνίας ενδέχεται να χρεώνουν τις κλήσεις αυτές),
• καλώντας τον αριθμό +32 22999696 ή
• μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από τον ιστότοπο Europa: https://europa.eu/european-union/contact_el

Βρείτε πληροφορίες σχετικά με την ΕΕ

Στο διαδίκτυο
Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ είναι διαθέσιμες στον ιστότοπο Europa: https://europa.eu/european-union/index_el

Στις εκδόσεις της ΕΕ
Μπορείτε να καταφορτώσετε ή να παραγγείλετε δωρεάν και επί πληρωμή εκδόσεις της ΕΕ στην ακόλουθη διεύθυνση: https://op.europa.eu/el/publications. Μπορείτε να ζητήσετε πολλαπλά αντίγραφα δωρεάν εκδόσεων επικοινωνώντας με την υπηρεσία Europe Direct ή με το τοπικό σας κέντρο πληροφόρησης (βλ. https://europa.eu/european-union/contact_el).

Στη νομοθεσία της ΕΕ και σε σχετικά έγγραφα
Για πρόσβαση σε νομικές πληροφορίες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του συνόλου της ενωσιακής νομοθεσίας από το 1951 σε όλες τις επίσημες γλώσσες, μεταβείτε στον ιστότοπο EUR-Lex, στην ακόλουθη διεύθυνση: http://eur-lex.europa.eu

Στα δημόσια δεδομένα από την ΕΕ
Η Πύλη Δημόσιων Δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (http://data.europa.eu/euodp/el) παρέχει πρόσβαση σε σύνολα δεδομένων από την ΕΕ. Τα δεδομένα μπορούν να καταφορτωθούν και να επαναχρησιμοποιηθούν δωρεάν, τόσο για εμπορικούς όσο και για μη εμπορικούς σκοπούς.