Statystyki europejskie Istnieją możliwości dalszej poprawy jakości

Streszczenie

I Statystyka publiczna stanowi dobro publiczne. Jej celem jest opisywanie zjawisk gospodarczych, demograficznych, społecznych i środowiskowych. Dane statystyczne są niezbędne dla opartego na dowodach procesu podejmowania decyzji przez polityków i kierownictwo przedsiębiorstw, ale także przez osoby fizyczne i gospodarstwa domowe. W przypadku UE dane te są potrzebne we wszystkich obszarach – od opracowywania koncepcji, wdrażania, monitorowania i oceny unijnych strategii aż po gromadzenie i przydzielanie środków UE. Kluczowe znaczenie ma przy tym ich wysoka jakość. Jakość tę można ująć za pomocą następujących kryteriów: przydatność; poprawność; porównywalność i spójność; aktualność i terminowość oraz dostępność i przejrzystość.

II W 2012 r. Trybunał opublikował sprawozdanie specjalne dotyczące jakości statystyk europejskich. W 2016 r. w ramach monitorowania działań następczych stwierdził on, że niektóre uzgodnione ulepszenia nie zostały w pełni wdrożone. Ponadto w ostatnim czasie nastąpiły zmiany w obszarze statystyk europejskich. Biorąc to wszystko pod uwagę, Trybunał postanowił przeprowadzić nową kontrolę dotyczącą tego samego tematu. W zamierzeniu ustalenia i zalecenia sformułowane przez Trybunał mają przyczynić się do zwiększenia skuteczności procesów zarządzania jakością w Eurostacie, a tym samym pomóc w podniesieniu wiarygodności statystyk europejskich.

III W ramach niniejszej kontroli Trybunał ocenił, czy Komisja wykazuje się skutecznością, jeśli chodzi o zapewnienie statystyk europejskich dobrej jakości. Aby odpowiedzieć na to pytanie, Trybunał zbadał, czy Komisja ustanowiła kompleksową strategię i skuteczne programy tworzenia statystyk (489 mln euro przydzielone w okresie 2013–2020). Ocenił również, czy Eurostat zapewnia odpowiednie wsparcie, przeprowadza rzetelną ocenę jakości danych oraz gwarantuje wszystkim użytkownikom przejrzysty i równy dostęp. W tym celu Trybunał wybrał działania statystyczne w trzech obszarach tematycznych (praca, przedsiębiorstwa i zdrowie) i sprawdził, czy prace Eurostatu w zakresie oceny zapewniły dobrą jakość zbiorów danych za lata 2017–2020. Ponadto przeanalizował, czy w pełni wykorzystano potencjał przeglądów partnerskich w celu zapewnienia dobrej jakości statystyk europejskich.

IV Jak wynika z ogólnego wniosku sformułowanego przez Trybunał, Komisja zapewnia statystyki, których jakość jest ogólnie wystarczająca dla decydentów, przedsiębiorców i obywateli. Wciąż jednak konieczne jest wyeliminowanie pewnych uchybień.

V Strategie statystyczne Eurostatu uwzględniają priorytety określone w kolejnych programach, ale nie umożliwiają pomiaru, jakie postępy zostały osiągnięte. Europejski Komitet Doradczy ds. Statystyki – główny organ przedstawicielski użytkowników danych – nie reprezentuje skutecznie wszystkich użytkowników, np. nie uwzględnia zbiorowych poglądów społeczności akademickiej i badawczej. Ponadto potrzeby użytkowników nie są w pełni zaspokajane, ponieważ w skontrolowanych obszarach występują braki w danych.

VI Pomimo zwiększonego finansowania za pośrednictwem Europejskiego programu statystycznego systematyczne tworzenie statystyk europejskich nadal częściowo zależy od finansowania z innych jednostek Komisji. W ramach niektórych z 13 projektów finansowanych przez UE, które przeanalizował Trybunał, nie zapewniono wartości dodanej dzięki ukierunkowaniu na innowacje, lecz po prostu sfinansowano działania obowiązkowe.

VII Wsparcie Eurostatu na rzecz państw członkowskich jest w dużej mierze adekwatne. Uprawnienia weryfikacyjne Eurostatu są jednak ograniczone w obszarach objętych analizą Trybunału. Ponadto Trybunał stwierdził, że sprawozdania na temat jakości przesyłane przez państwa członkowskie nie są zharmonizowane w ramach poszczególnych procesów statystycznych i między odrębnymi procesami, a podawane w tych sprawozdaniach informacje mają różny stopień szczegółowości. Co więcej, Eurostat nie przeprowadza dogłębnych ocen wszystkich aspektów jakości, na przykład porównywalności i spójności. Statystyk dotyczących zdrowia i statystyk gospodarczych dotyczy ponadto kwestia aktualności, ponieważ niektóre zbiory danych mogą być przekazywane nawet 24 miesiące po roku odniesienia.

VIII Eurostat opracował kalendarz publikacji, który nie zawierał niektórych szczegółowych informacji. Nie ustalił ponadto ogólnej polityki w zakresie weryfikacji danych, nie opisuje w pełni na swojej stronie internetowej zasad regulujących dostęp do danych przed ich publikacją ani nie publikuje wyczerpującego wykazu użytkowników, którym przyznano uprzywilejowany dostęp.

IX Wprawdzie udoskonalono koncepcję przeglądu partnerskiego w ramach Europejskiego Systemu Statystycznego, lecz częstotliwość przeglądów i zakres, w jakim obejmują one krajowe systemy statystyczne, nadal nie wystarczają, aby zapewnić ciągłą poprawę jakości. Dodatkowo Komisja i państwa członkowskie tylko częściowo uwzględniły najważniejsze zalecenia z przeglądu partnerskiego z lat 2013–2015 dotyczące zwiększenia niezależności i bezstronności.

X W wyniku przeprowadzonej kontroli Trybunał zaleca, aby Komisja:

• lepiej zaspokajała potrzeby użytkowników, zapewniając większą inkluzywność Europejskiego Komitetu Doradczego ds. Statystyki;
• dążyła do zwiększenia niezależności finansowej Europejskiego programu statystycznego i nadała priorytet projektom innowacyjnym;
• udoskonaliła sprawozdania państw członkowskich na temat jakości oraz ocenę jakości statystyk europejskich;
• zrewidowała obecną praktykę udostępniania statystyk przed ich publikacją;
• oceniła możliwości wzmocnienia mandatu Europejskiej Rady Konsultacyjnej ds. Zarządzania Statystyką.

Wstęp

Wiedza to potęga – rola statystyki publicznej

01 Statystyka publiczna jest „niezbędnym elementem systemu informacyjnego społeczeństwa demokratycznego, dostarczającym rządowi, gospodarce i społeczeństwu danych o sytuacji gospodarczej, demograficznej, społecznej i środowiskowej”¹. Jako dobro publiczne statystyki publiczne są opracowywane, tworzone i rozpowszechniane przez krajowe organy statystyczne i organizacje międzynarodowe. Publiczne statystyki europejskie obejmują UE, jej państwa członkowskie i regiony oraz kraje Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).

02 Dobrej jakości statystyki europejskie są istotne, gdyż pomagają decydentom w opracowywaniu i monitorowaniu polityki gospodarczej, demograficznej, społecznej i środowiskowej z myślą o zapewnieniu wzrostu i zrównoważonego rozwoju. Statystyki europejskie mają również zasadnicze znaczenie dla gromadzenia i przydzielania funduszy UE, a także są niezbędne dla przedsiębiorstw, naukowców i ogółu społeczeństwa. Jak wyraźnie unaoczniła to pandemia COVID-19, istnieje pilne zapotrzebowanie na dane dostarczane niemal w czasie rzeczywistym przez szybkie, elastyczne i lepiej skoordynowane systemy statystyczne (zob. załącznik I).

03 Jakość jest pojęciem wielowymiarowym, ale można ją prosto zdefiniować jako „przydatność do wykorzystania” lub „adekwatność do założonych celów”. W odniesieniu do statystyk europejskich jakość można ująć za pomocą następujących kryteriów: przydatność; poprawność; porównywalność i spójność; aktualność i terminowość oraz dostępność i przejrzystość (zob. tabela 1). Wymiary te są wzajemnie powiązane, a poprawa w jednym może niekiedy oznaczać pogorszenie w drugim.

Ramy prawne regulujące sporządzanie statystyk europejskich

04 Unijne ramy prawne w zakresie sporządzania statystyk europejskich ewoluowały z czasem, w dużej mierze w odpowiedzi na potrzeby instytucji Unii. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej² stanowi, że tworzenie statystyk „odbywa się w poszanowaniu bezstronności, rzetelności, obiektywizmu, niezależności naukowej, efektywności pod względem kosztów oraz poufności informacji statystycznych; nie powinno to pociągać za sobą nadmiernych obciążeń dla podmiotów gospodarczych”.

05 Na mocy rozporządzenia w sprawie statystyki europejskiej³ ustanowiono Europejski System Statystyczny (ESS) działający na zasadzie partnerstwa między Eurostatem (tj. dyrekcją generalną Komisji i Urzędem Statystycznym Unii Europejskiej) a krajowymi urzędami statystycznymi i innymi organami krajowymi odpowiedzialnymi w poszczególnych państwach członkowskich za opracowywanie, tworzenie i rozpowszechnianie statystyk europejskich. Partnerstwo to obejmuje również organy statystyczne państw EFTA.

06 W rozporządzeniu określono ponadto sposób organizacji ESS, nakreślono główne obowiązki uczestniczących w nim partnerów oraz zapewniono ramy opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyk europejskich w oparciu o wspólne zasady statystyczne. Rozporządzenie zapewnia także podstawę prawną do sporządzania europejskich programów statystycznych (zwanych dalej „programami”). W ramach programów wskazuje się główne dziedziny i cele opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyk europejskich za okres odpowiadający okresowi obowiązywania wieloletnich ram finansowych. Złącznej kwoty 489 mln euro w ramach poprzedniego programu (na lata 2013–2020) 193 mln euro przekazano w postaci dotacji państwom objętym ESS (przy czym inne dyrekcje generalne subdelegowały dodatkowe środki operacyjne w kwocie 181 mln euro). W obecnym programie (2021–2027) zaplanowano wydatki w wysokości 552 mln euro⁴, w tym 74 mln euro środków na zobowiązania na rok 2021⁵. Komisja rozważa obecnie zmianę rozporządzenia, tak aby skupić się na nowych źródłach danych, technologiach i informacjach, udostępnianiu danych oraz działaniach w dziedzinie statystyki w razie wystąpienia kryzysu.

07 Zasady statystyczne określone w rozporządzeniu zostały uszczegółowione w Europejskim kodeksie praktyk statystycznych, którego celem jest budowanie zaufania obywateli do statystyk europejskich⁶. Kodeks ten został ostatnio zmieniony w 2017 r. (zob. rys. 1).

Zarządzanie Europejskim Systemem Statystycznym

08 Odpowiedzialność za gromadzenie danych niezbędnych do tworzenia statystyk europejskich do użytku publicznego (przez UE i państwa członkowskie) spoczywa na dwóch systemach statystycznych o odrębnych ramach prawnych, które odzwierciedlają różne struktury zarządzania. Są to Europejski System Statystyczny (ESS)⁷ i Europejski System Banków Centralnych (ESBC)⁸.

09 Doradztwo ESS zapewnia Komitet ds. Europejskiego Systemu Statystycznego, któremu przewodniczy Eurostat i w którym zasiadają przedstawiciele krajowych urzędów statystycznych będących jego członkami. Komitet zapewnia ESS profesjonalne wytyczne w zakresie opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyk. Jest on również odpowiedzialny za Europejski kodeks praktyk statystycznych.

10 Eurostat pełni funkcję organu statystycznego UE. Jego zadaniem jest przewodzenie w harmonizowaniu statystyk w ścisłej współpracy z krajowymi organami statystycznymi. Podstawową funkcją Eurostatu jest przetwarzanie i publikowanie porównywalnych informacji statystycznych na poziomie europejskim. W tym celu Eurostat ocenia jakość danych przekazywanych przez państwa członkowskie.

11 ESS jest wspomagany przez Europejski Komitet Doradczy ds. Statystyki⁹ (zwany dalej „Komitetem Doradczym”), a jego działania w odniesieniu do wdrażania Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych są nadzorowane przez Europejską Radę Konsultacyjną ds. Zarządzania Statystyką (ESGAB)¹⁰, organ zrzeszający niezależnych ekspertów w dziedzinie statystyki (zob. rys. 2).

Zakres kontroli i podejście kontrolne

12 Ogólnym celem kontroli była ocena, czy Komisja jest skuteczna, jeśli chodzi o zapewnienie statystyk europejskich dobrej jakości. W niniejszym dokumencie Trybunał odnosi się do Eurostatu, gdy mowa jest o obszarach, za które – jako Urząd Statystyczny Unii Europejskiej – ponosi on wyłączną odpowiedzialność.

13 Aby udzielić odpowiedzi na pytanie kontrolne, Trybunał ocenił, czy:

• Komisja ustanowiła kompleksową strategię i skuteczne programy tworzenia statystyk dobrej jakości;
• Eurostat zapewnia odpowiednie wsparcie, przeprowadza rzetelną ocenę jakości otrzymywanych danych, a rozpowszechniając statystyki europejskie, gwarantuje wszystkim użytkownikom przejrzysty i równy dostęp;
• przeglądy partnerskie zostały w pełni wykorzystane do zagwarantowania dobrej jakości statystyk i jej dalszej poprawy.

14 W 2012 r. Trybunał opublikował sprawozdanie specjalne dotyczące jakości statystyk europejskich¹¹. W ramach monitorowania działań następczych Trybunał stwierdził w 2016 r., że niektóre ze sformułowanych przez niego zaleceń wciąż nie zostały w pełni wdrożone. Z tego względu, a także biorąc pod uwagę niedawne zmiany w obszarze statystyk europejskich, Trybunał postanowił przeprowadzić nową kontrolę dotyczącą tego samego tematu. Przeanalizował on zatem, jakich postępów dokonano od stycznia 2013 r. do grudnia 2021 r. W zamierzeniu ustalenia i zalecenia sformułowane przez Trybunał mają przyczynić się do zwiększenia skuteczności procesów zarządzania jakością w Eurostacie, a tym samym pomóc w poprawie jakości statystyk europejskich.

15 Trybunał wybrał trzy obszary tematyczne (praca, przedsiębiorstwa i zdrowie) i sprawdził, czy prace oceniające Eurostatu zapewniły wysokiej jakości statystyki. Kontrola została ukierunkowana na zbiory danych z lat 2017–2020 i zgodność z kryteriami jakości ustanowionymi w rozporządzeniu (WE) nr 223/2009. W analizie Trybunał skupił się na następujących działaniach statystycznych (zob. załącznik II):

• badanie aktywności ekonomicznej ludności w UE (BAEL);
• statystyki strukturalne dotyczące przedsiębiorstw;
• statystyki w obszarze zdrowia, na które składają się następujące dane: „wydatki na opiekę zdrowotną”, „pozafinansowe aspekty opieki zdrowotnej” i „przyczyny zgonów”.

16 Trybunał zbadał wszystkie aspekty jakości (zob. pkt 03) w państwach członkowskich objętych próbą (tj. w Chorwacji, we Włoszech, na Cyprze, Litwie i w Finlandii). W odniesieniu do aktualności, terminowości i kompletności Trybunał uwzględnił wszystkie państwa członkowskie UE ze względu na łatwo dostępną dokumentację. Do doboru próby Trybunał zastosował sześć kryteriów, mających zapewnić adekwatność, istotność, szeroki zasięg geograficzny i różnorodność systemów statystycznych, tj. zarówno systemy oparte na badaniach statystycznych, jak i na danych administracyjnych.

17 Zakresem prac kontrolnych objęto także inne podmioty, które miały udział w tworzeniu statystyk: inne jednostki organizacyjne Komisji – DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego (EMPL), DG ds. Rynku Wewnętrznego, Przemysłu, Przedsiębiorczości i MŚP (GROW), DG ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności (SANTE) – oraz ESGAB i Komitet Doradczy. Trybunał nie analizował jakości danych przesyłanych przez państwa członkowskie, statystyk europejskich tworzonych przez ESBC ani wykorzystania nowych źródeł danych.

18 Trybunał oparł analizę na kryteriach pochodzących z różnych źródeł, takich jak uzgodnione zasady dotyczące statystyki publicznej, odpowiadające im wytyczne wykonawcze oraz najlepsze praktyki międzynarodowe (zob. załącznik III).

19 Oprócz danych i statystyk Trybunał zbadał przedmiotowe przepisy, międzynarodowe wytyczne i zalecenia oraz dokumenty dostarczone przez Komisję i wybrane państwa członkowskie – w tym udzielone przez nie odpowiedzi na szczegółowe kwestionariusze obejmujące cały zakres kontroli. Kontrolerzy przeanalizowali próbę złożoną z 13 dotacji dotyczących trzech skontrolowanych obszarów tematycznych. Dotacjami tymi zarządzał Eurostat w ramach programu na lata 2013–2020 (zob. załącznik IV), przy czym odnosiły się one do projektów realizowanych przez krajowe urzędy statystyczne lub inne organy krajowe w pięciu państwach członkowskich objętych kontrolą.

20 Trybunał przeprowadził wywiady z pracownikami Komisji, Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, krajowych urzędów statystycznych i innych organów krajowych w pięciu państwach członkowskich objętych kontrolą oraz z przedstawicielami trzech organizacji międzynarodowych (MOP, OECD i WHO). Trybunał uczestniczył również w posiedzeniach Komitetu ds. ESS i przeprowadził wywiady z obecnymi i byłymi członkami organów zarządzających ESS (ESGAB i Komitet Doradczy), a także przedstawicielami Urzędu Statystycznego EFTA, Federacji Europejskich Krajowych Towarzystw Statystycznych i Królewskiego Towarzystwa Statystycznego oraz ekspertami w dziedzinie statystyk w obszarach pracy, przedsiębiorstw i zdrowia. Ze względu na pandemię COVID-19 wszystkie wywiady przeprowadzano wyłącznie w formie wideokonferencji.

Uwagi

Strategie i programy spełniły oczekiwania, lecz nie poświęcono wystarczającej uwagi innowacjom ani nie zaspokojono potrzeb wszystkich użytkowników

21 Komisja realizuje swoje priorytety strategiczne głównie za pomocą kolejnych programów, które powinny być opracowane w taki sposób, aby odpowiadały potrzebom użytkowników statystyk europejskich. W razie potrzeby programy należy poddawać przeglądowi w celu uwzględnienia wszelkich nieoczekiwanych zmian (zob. rys. 3). W poniższych punktach Trybunał zbadał, czy:

1. programy statystyczne Komisji i plany strategiczne Eurostatu są odpowiednio opracowane, kompleksowe i skutecznie monitorowane,
2. programy odpowiadają na potrzeby użytkowników,
3. programy zapewniają opłacalność przez wykorzystanie dotacji na rzecz krajowych systemów statystycznych.

Plany strategiczne i programy spełniły większość oczekiwań instytucji, lecz nie umożliwiły pomiaru postępów

22 Trybunał poddał analizie program na lata 2013–2020, plany strategiczne Eurostatu na lata 2016–2020 i 2020–2024, roczne programy prac w dziedzinie statystyki od 2013 r. oraz dokumentację dotyczącą monitorowania i oceny programów. Zbadał również obecny program w ramach unijnego programu na rzecz jednolitego rynku na lata 2021–2027, mechanizm zastosowany do ustalenia priorytetów w latach 2013–2020 oraz przedmiot rozmów prowadzonych w ramach ESS w 2019 r. mających na celu zmianę priorytetów na lata 2021–2027.

23 Trybunał stwierdził, że program na lata 2013–2020 został w dużej mierze opracowany w celu spełnienia oczekiwań i potrzeb instytucji będących użytkownikami statystyk europejskich. Zawarto w nim ponadto ramy monitorowania, jednak w późniejszym okresie Komisja uznała, że niektóre z kluczowych wskaźników efektywności początkowo stosowanych do pomiaru skuteczności nie są powiązane z celami programu ani nie są w stanie wykazać wpływu finansowania UE. Wskaźniki te zastąpiono innymi (zob. rys. 4). Ta modyfikacja oraz zmiany wprowadzone w metodyce badania zadowolenia użytkowników uniemożliwiły pomiar postępów dla całego ośmioletniego okresu.

Nie zaspokojono w wystarczającym stopniu potrzeb użytkowników i nadal istnieją luki w danych

24 Aby statystyki były przydatne, muszą być tworzone przede wszystkim z myślą o użytkownikach. Tworzenie statystyk nie jest celem samym w sobie, mają one natomiast służyć wszystkim tym, którzy wykorzystują dane do usprawnienia polityki i poprawy wyników. Mając na uwadze ten cel, Eurostat powinien konsultować się z użytkownikami ze wszystkich kategorii, aby określić potrzeby do uwzględnienia w planowaniu strategicznym. Komitet Doradczy powinien – jako główny organ reprezentujący użytkowników – służyć wsparciem i zapewnić, by wymagania użytkowników brano pod uwagę w procesie planowania programów, a także nawiązać współpracę z organami reprezentującymi użytkowników statystyk na szczeblu krajowym¹² (zob. rys. 5).

25 Eurostat ustala potrzeby użytkowników za pomocą wielu kanałów. Przykładowo organizuje coroczne spotkania konsultacyjne z innymi departamentami Komisji, dwa razy w roku przeprowadza badanie zadowolenia użytkowników oraz organizuje doraźne konsultacje z mniejszą liczbą uczestników dotyczące konkretnych publikacji (np. na temat europejskiej tablicy wskaźników statystycznych w obszarze odbudowy).

26 Komitet Doradczy daje pierwszeństwo potrzebom wynikającym z polityki i inicjatyw UE. Ponadto jego 12 członków wyznaczonych przez Komisję uczestniczy w pracach we własnym imieniu, a nie jako przedstawiciele towarzystw naukowych, uczelni i instytucji badawczych, z których pochodzą¹³. W rezultacie nie reprezentują oni zbiorowego punktu widzenia tych społeczności. W pracach nie uczestniczą inni kluczowi użytkownicy ani zainteresowane strony, takie jak np. społeczeństwo obywatelskie, organizacje pozarządowe reprezentujące grupy szczególnie wrażliwe i zmarginalizowane czy organizacje międzynarodowe.

27 Od momentu utworzenia Komitet Doradczy nie poczynił znaczących postępów w nawiązywaniu współpracy z użytkownikami statystyk na szczeblu krajowym. Dopiero w 2021 r. przedstawił przegląd 23 organów reprezentujących tych użytkowników i opracował plany zacieśnienia współpracy. Ponadto w toku prac kontrolnych Trybunał znalazł dowody na to, że działalność włoskiego organu reprezentującego użytkowników została zawieszona, a w Chorwacji nie działał jeszcze żaden taki organ.

28 Podczas kontroli Trybunał wykazał luki w statystykach dotyczących pozafinansowych aspektów opieki zdrowotnej oraz zachorowalności. Przekazywanie statystyk dotyczących pozafinansowych aspektów opieki zdrowotnej, takich jak zasoby i działania w obszarze ochrony zdrowia, jest dobrowolne, a zbiory odnośnych danych są nadal niekompletne, ponieważ nie wszystkie państwa członkowskie przekazują Eurostatowi wszystkie uzgodnione dane. Trwają prace nad przyjęciem rozporządzenia wykonawczego zawierającego wykaz minimalnych wymogów dotyczących przekazywanych danych w tym obszarze. Według planów pierwsze dane zgodne z nowymi wymogami mają zostać przekazane w 2023 r. Można oczekiwać poprawy jakości (w tym kompletności) danych, o ile niektórym państwom członkowskim nie zostaną przyznane odstępstwa. Prace nad statystykami dotyczącymi zachorowalności trwają od ponad 10 lat i nadal nie zostały sfinalizowane.

29 Inna ważna luka, którą wykrył Trybunał, dotyczy unijnej definicji MŚP. Eurostat nie stosuje jej prawidłowo ze względu na trudności w uzyskaniu wszystkich danych finansowych w niektórych państwach członkowskich. Klasyfikacja MŚP w statystykach europejskich opiera się zatem wyłącznie na liczbie pracowników (mniej niż 250 osób) i pomija kryteria finansowe (roczny obrót i suma bilansowa).

Źródła finansowania statystyk europejskich nie są odpowiednie, a projektom innowacyjnym nie nadano wystarczającego priorytetu

30 Komisja powinna uwzględnić najważniejsze potrzeby użytkowników i uzupełnić finansowanie krajowe, zapewniając krajowym systemom statystycznym odpowiednie zasoby finansowe, zgodnie z zaleceniami zawartymi w międzynarodowych wytycznych (zob. załącznik III). Środki finansowe na rzecz programu są przydzielane w rocznych programach prac. Programy te są opracowywane i przyjmowane przez Komisję i obejmują finansowanie za pomocą dotacji, zamówień publicznych i na podstawie umów. W wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027 na rzecz programu przeznaczono środki finansowe w kwocie 552 mln euro, tj. około 78,9 mln euro rocznie (co stanowi wzrost o 29% w porównaniu ze średnią kwotą finansowania w okresie 2013–2020). Roczny wkład UE na rzecz ESS stanowi 2,4% całkowitego szacowanego kosztu tworzenia statystyk publicznych (około 3 mld euro w 2020 r. zgodnie z oceną kosztów przeprowadzoną przez Eurostat¹⁴).

31 Dotacje są najczęściej stosowanym i najlepiej ugruntowanym sposobem zachęcania do tworzenia nowych statystyk w odpowiedzi na potrzeby określone przez użytkowników instytucjonalnych. Są one uzależnione od zapotrzebowania i pokrywają około 70% kosztów projektów w zakresie prowadzenia takich działań statystycznych jak tworzenie nowych modułów badań, bezpośrednie gromadzenie danych i wywiady telefoniczne.

32 Eurostat zarządza również dotacjami finansowanymi poza programem przez inne departamenty Komisji (np. DG EMPL i DG SANTE) (zob. rys. 6). Podobnie jak w przypadku dotacji finansowanych w ramach programu, celem dotacji poza programem jest zachęcanie do opracowywania statystyk w celu zaspokojenia konkretnych potrzeb dyrekcji generalnych. Czasem z tych środków finansowane są również działania statystyczne, których przeprowadzenie jest już wymagane. W tym kontekście w 2012 r. Trybunał zalecił, co następuje: „W celu osiągnięcia pełnego wdrożenia Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych Komisja powinna: e) […] stopniowo wycofywać mechanizm subdelegowanych środków operacyjnych na tworzenie statystyk”. Zdaniem Trybunału obecne rozwiązanie, polegające na tym, że Eurostat jest zależny finansowo od innych dyrekcji generalnych, nie jest w pełni zgodne z międzynarodowymi zaleceniami i najlepszymi praktykami dotyczącymi odpowiedniej ilości zasobów i nie promuje niezależności instytucjonalnej.

33 Trybunał stwierdził, że dotacje UE w dużej mierze pokrywają potrzeby instytucjonalne, przy czym wiele z nich jest przeznaczanych na sfinansowanie obowiązkowych działań statystycznych oraz – w niektórych przypadkach – na pokrycie stałych kosztów personelu krajowych systemów statystycznych. Tylko kilka dotacji jest przeznaczonych na finansowanie innowacyjnych projektów o znacznej wartości dodanej (np. badań pilotażowych w zakresie statystyk dotyczących zachorowalności), które w przeciwnym razie nie zostałyby sfinansowane na szczeblu krajowym.

34 Finansowane projekty powinny zostać poddane ocenie, tak aby sprawdzić, czy osiągane są założone w nich cele i czy uzyskane korzyści są współmierne do zainwestowanych zasobów. Przeprowadzono wprawdzie taką ocenę dla poszczególnych dotacji, jednak zasadniczo nie przedstawiono elementów uzasadniających ocenę jakościową rezultatów, co może ograniczyć zakres działań następczych i osłabić trwałość rezultatów.

Eurostat odpowiednio wspiera krajowe systemy statystyczne, lecz nie wyeliminowano uchybień w zakresie oceny i rozpowszechniania statystyk

35 Zadaniem Eurostatu jest opracowywanie, tworzenie i rozpowszechnianie statystyk europejskich¹⁵. W tym celu Eurostat wspiera krajowe organy statystyczne, ocenia jakość danych otrzymanych od państw członkowskich zgodnie z ustalonymi kryteriami (zob. pkt 03), a następnie konsoliduje i publikuje dane. Takie kryteria jakości jak przydatność oraz dostępność i przejrzystość zostały omówione odpowiednio w pkt 24–29 oraz 59–69.

36 Eurostat powinien wprowadzić skuteczny system zarządzania jakością oraz pisemne procedury oceny jakości każdego obszaru tematycznego¹⁶ (zob. rys. 7).

37 W poniższych punktach Trybunał zbadał, czy Eurostat:

1. zapewnia krajowym urzędom statystycznym odpowiednie wsparcie,
2. dokonuje rzetelnej oceny jakości otrzymywanych danych,
3. w ramach rozpowszechniania statystyk gwarantuje wszystkim użytkownikom przejrzysty i równy dostęp.

Eurostat zapewnia odpowiednie wsparcie krajowym systemom statystycznym

38 Eurostat powinien – jako koordynator działań na rzecz poprawy jakości statystyk europejskich – zapewnić państwom członkowskim odpowiednie i terminowe wsparcie oraz rozwijać sieci współpracy, aby promować dzielenie się wiedzą¹⁷. Na podstawie dostępnych dokumentów Trybunał stwierdził, że Eurostat zazwyczaj udziela państwom członkowskim odpowiedniego wsparcia we właściwym terminie. Przykładem może być wybuch pandemii COVID-19, który wywołał bezprecedensowe zapotrzebowanie ze strony rządów, mediów i ogółu społeczeństwa na szybko dostępne i wiarygodne dane statystyczne w szeregu obszarów (zob. załącznik I). Wkrótce po wybuchu pandemii Eurostat opublikował wytyczne i uwagi metodyczne dotyczące tworzenia zbiorów danych, np. takich jak BAEL.

39 Eurostat nie wprowadził jednak pisemnych procedur wewnętrznych dotyczących udzielania wsparcia, w szczególności procedur w zakresie ram czasowych jego udzielania. Trybunał znalazł przykłady złożonych problemów metodycznych, których rozwiązanie było bardzo czasochłonne – przykładowo problem związany z tym, jak traktować dane dotyczące opieki długoterminowej (rozróżnienie między opieką społeczną a zdrowotną), jest aktualny od czasu wdrożenia w 2015 r. systemu rachunków zdrowia z 2011 r.¹⁸ i ma negatywny wpływ na kompletność i porównywalność danych w tym obszarze. Grupa zadaniowa rozpoczęła prace nad tą kwestią w lutym 2022 r. i ma przedstawić sprawozdanie do końca 2023 r.

Sprawozdawczość państw członkowskich na temat jakości nie jest w pełni zharmonizowana i udokumentowana

40 Podręcznik dotyczący ESS zawiera wytyczne na temat przygotowywania przez partnerów ESS sprawozdań na temat jakości, których odbiorcami są podmioty tworzące statystyki i ich użytkownicy i które mają obejmować pełny zakres procesów i wyników statystycznych. Sprawozdania te powinny być zharmonizowane dla każdego zbioru danych statystycznych w ramach poszczególnych procesów statystycznych i między różnymi procesami. W ten sposób ma zostać zapewniona zgodność z wytycznymi, w myśl których użytkownikom i podmiotom tworzącym statystyki należy udostępnić najważniejsze informacje na temat gromadzenia i walidacji danych.

41 Trybunał zbadał, czy sprawozdania na temat jakości złożone przez państwa członkowskie w trzech obszarach tematycznych objętych kontrolą sporządzono zgodnie z podręcznikiem dotyczącym ESS. Przeanalizował także, czy sprawozdania zawierały odpowiednie informacje zharmonizowane tak, aby umożliwić właściwą ocenę i zrozumienie wyników badań statystycznych, których dotyczyły.

42 Przepisy sektorowe zawierają wymóg, aby państwa członkowskie przesyłały do Eurostatu sprawozdania na temat jakości i metadane w odstępach czasowych nie dłuższych niż pięć lat. Duży odstęp czasowy między dwoma sprawozdaniami zwiększa ryzyko, że zmienią się opisy źródeł i metody dotyczące tych dwóch zbiorów danych. Ponadto jedno z pięciu państw członkowskich objętych próbą Trybunału (Chorwacja) nie przedłożyło jeszcze planowanego sprawozdania dotyczącego jakości danych na temat przyczyn zgonów. Nie ma też prawnego wymogu składania sprawozdań dotyczących jakości w odniesieniu do danych na temat pozafinansowych aspektów opieki zdrowotnej. Oczekuje się jednak, że państwa członkowskie przedłożą plik zawierający metadane, którego struktura nie odpowiada strukturze sprawozdań na temat jakości.

43 Istnieją różnice w sprawozdawczości na temat poszczególnych działań statystycznych, a nawet w obrębie pojedynczych działań. Poziom szczegółowości różni się między państwami członkowskimi objętymi próbą; niektóre z nich nie dostarczają informacji wystarczających do właściwego zrozumienia i oceny jakości danych. Ponadto – z wyjątkiem statystyk na temat przyczyn zgonów – struktura sprawozdań dotyczących jakości nie jest zgodna z wytycznymi. Te niespójności skutkują niekompletnymi informacjami, które mogą być niejasne dla użytkowników.

Ocena jakości przeprowadzana przez Eurostat nie zapewniła pełnej wiarygodności danych

44 Eurostat jest upoważniony prawem do przeprowadzania kontroli na miejscu w państwach członkowskich w takich dziedzinach statystyki jak procedura nadmiernego deficytu i dochód narodowy brutto. Nie dysponuje on jednak porównywalnymi uprawnieniami w trzech obszarach objętych kontrolą Trybunału. Oznacza to, że wkład UE wnoszony za pośrednictwem szeregu instrumentów finansowania takich jak nowy Fundusz na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oblicza się na podstawie statystyk europejskich, w odniesieniu do których Eurostat nie ma uprawnień weryfikacyjnych i w związku z tym nie może zapewnić ich wiarygodności (np. w obszarze pracy i ludności), w związku z czym istnieje ryzyko, że przydział funduszy UE oparty na takich danych może być nieprawidłowy.

45 Eurostat opracował pisemne procedury walidacji danych w każdym z badanych przez Trybunał obszarów tematycznych. Procedury te nie obejmują jednak bardziej dogłębnych kontroli jakości danych w państwach członkowskich, takich jak kontrola na miejscu.

46 Eurostat opracował również podręczniki dla użytkowników oraz wytyczne dotyczące monitorowania zgodności z przepisami UE w zakresie statystyki. Jednym z aspektów, których brakuje w tych wytycznych, jest harmonogram działań, które podejmie sam Eurostat w przypadku, gdy stwierdzi, że państwo członkowskie nie przestrzega terminów określonych w przepisach.

47 Eurostat wykorzystuje szereg narzędzi informatycznych do przeprowadzania kontroli walidacyjnych (obejmują one takie kwestie jak logika, wiarygodność, spójność, wskaźniki weryfikacji i roczne wskaźniki tempa zmian). Niektóre z tych kontroli są wbudowane w pliki zawierające kwestionariusz, który wypełniają państwa członkowskie, dzięki czemu mogą one wykryć i poprawić ewentualne błędy przed wysłaniem kwestionariusza. Po dokonaniu walidacji państwa członkowskie otrzymują do zatwierdzenia sprawozdanie z walidacji; dopiero wtedy przekazane przez nie dane mogą być szerzej rozpowszechniane.

48 Eurostat, OECD i WHO gromadzą dane w zakresie wydatków na opiekę zdrowotną i pozafinansowych aspektów opieki zdrowotnej, a następnie ustalają, która organizacja dokona walidacji poszczególnych danych, i przeprowadzają identyczne kontrole. Walidacja danych dotyczących BAEL, przyczyn zgonów i wydatków na opiekę zdrowotną jest podobna w przypadku wszystkich państw członkowskich. Końcowe oceny jakości dla każdego państwa członkowskiego nie mają jednak określonej struktury i nie dokumentuje się w nich wszystkich stwierdzonych problemów ani nie proponuje rozwiązań. W przypadku pozostałych obszarów tematycznych (dane na temat pozafinansowych aspektów opieki zdrowotnej oraz statystyki strukturalne dotyczące przedsiębiorstw) Trybunał otrzymał pliki z danymi, ale nie uzyskał końcowych ocen jakości. Trybunał ustalił, że Eurostat był świadomy problemów z jakością danych, które wynikały z jego prac walidacyjnych lub z informacji dostarczonych przez państwa członkowskie. Rozwiązanie niektórych problemów w tym zakresie było bardzo czasochłonne (zob. przykładowo omówienie kwestii danych dotyczących opieki długoterminowej w pkt 39).

49 Trybunał stwierdził, że w okresie objętym kontrolą w trzech skontrolowanych obszarach wystąpiły uchybienia związane z poprawnością danych (zob. ramka 1).

50 Trybunał sprawdził, czy Eurostat analizował zgodność z ramami koncepcyjnymi oraz stopień porównywalności i spójności danych, i stwierdził uchybienia we wszystkich obszarach tematycznych objętych kontrolą Trybunału (zob. ramka 2).

51 Trybunał stwierdził również, że dane statystyczne dotyczące przyczyn zgonów różnią się między sobą znacząco, co świadczy o tym, że pomimo szeregu wytycznych na rzecz harmonizacji przyczyny zgonów nie są kodowane w ten sam sposób we wszystkich państwach członkowskich. Na rys. 8 ukazano, jak mało porównywalne są dane dotyczące otępienia jako przyczyny zgonu. Widoczne są znaczne różnice w sposobie kodowania w poszczególnych państwach członkowskich. Jest to tymczasem jedna z najdroższych chorób¹⁹, która stanowi drugą najczęstszą przyczynę zgonu w państwach o wysokim dochodzie²⁰. Co więcej, chociaż choroba Alzheimera odpowiada ogółem za 60–70% wszystkich przypadków otępienia²¹, w 2018 r. odsetek przypadków, w których w przyczynie zgonu uwzględniono chorobę Alzheimera jako podkategorię zespołów otępiennych wahał się od 3,4% na Malcie do 99,9% w Rumunii. Trybunał stwierdził również duże dysproporcje pod względem odsetka zgonów spowodowanych chorobami układu oddechowego, takimi jak zapalenie płuc i grypa.

52 Różnice w wynikach opieki zdrowotnej można przypisać nie tylko różnicom między systemami opieki zdrowotnej i populacjami, ale także krajowym bądź zautomatyzowanym praktykom w zakresie kodowania chorób, które mogą sprawić, że dane nie będą porównywalne.

53 W statystyce aktualność i terminowość są ważne dla skutecznego podejmowania decyzji. W przypadku trzech objętych kontrolą obszarów w przepisach sektorowych określono okresy odniesienia i konkretne terminy, w których państwa członkowskie mają przekazać Eurostatowi dane oraz sprawozdania a temat jakości / pliki zawierające metadane (zob. rys. 9). Większość państw członkowskich przekazuje tylko dane wymagane na mocy przepisów i zgodnie z tymi przepisami.

54 Jak pokazano na rys. 9, statystyki w niektórych obszarach mogą być przekazywane nawet 24 miesiące po zakończeniu okresu odniesienia, co zmniejsza korzyści uzyskane przez użytkowników. W latach 2018, 2019 i 2020 tylko odpowiednio sześć, dziewięć i osiem państw członkowskich dobrowolnie przesłało dane dotyczące wydatków na opiekę zdrowotną w ciągu czterech miesięcy od końca roku odniesienia, co sprawiło, że były one bardziej aktualne. Ponadto w przypadku pojawienia się nowych potrzeb ESS nie dysponuje niezbędną elastycznością proceduralną, aby szybko zareagować i utworzyć nowe zbiory danych. Było to szczególnie widoczne w związku z pandemią COVID-19, gdy dane na temat tej choroby nie były szybko udostępniane na potrzeby statystyk w obszarze zdrowia i statystyk gospodarczych. Szczególnie jeśli chodzi o dane na temat przyczyn zgonów, konieczne było znalezienie alternatywnych sposobów obliczania liczby zgonów, a mianowicie zaczęto gromadzić dane dotyczące tygodniowej liczby zgonów na zasadzie dobrowolności, tak aby można było obliczyć nadmiarową liczbę zgonów w skali miesiąca (zob. załącznik V).

55 We wszystkich obszarach statystycznych objętych kontrolą Trybunał zaobserwował niedociągnięcia w zakresie terminowości. Opóźnienia w dostarczaniu danych, które są już nieaktualne, sprawiają, że cały proces jest nieskuteczny z punktu widzenia zaspokajania potrzeb użytkowników. Dostępne informacje na temat konkretnych terminów przekazania danych przez państwa członkowskie dowodzą, że w obszarach BAEL i statystyk dotyczących zdrowia dane przekazywano z opóźnieniem w stosunku do terminów przewidzianych przepisami. Przykładowe opóźnienia w obszarze statystyk dotyczących zdrowia omówiono w ramce 3. W przypadku statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw informacje na temat konkretnych terminów przekazania danych nie były dostępne, w związku z czym Trybunał nie był w stanie ocenić terminowości w tym obszarze.

56 Przy opracowywaniu danych zagregowanych na poziomie UE Eurostat powinien w razie potrzeby oszacowywać dane państw członkowskich. Trybunał ustalił, że państwa członkowskie często nie dostarczały danych dla trzech obszarów tematycznych objętych kontrolą lub przekazywały je z opóźnieniem. W takich przypadkach Eurostat korzystał z danych szacunkowych w celu uzyskania zagregowanych danych dla UE (np. jeśli chodzi o dane na temat pozafinansowych aspektów opieki zdrowotnej oraz statystyki strukturalne dotyczące przedsiębiorstw). Wyjątek stanowiły dane dotyczące przyczyn zgonów w UE za 2018 r., dla których nie podano danych zagregowanych, ponieważ Eurostat nie dokonał szacunków dla Francji (zob. ramka 3).

Brak zharmonizowanych informacji i wskaźników monitorowania w sprawozdaniach dla Parlamentu i Rady

57 Komisja jest zobowiązana do składania Parlamentowi i Radzie sprawozdania na temat jakości rozpowszechnianych przez siebie statystyk co trzy lata. Wyjątek stanowią statystyki dotyczące zdrowia. Trybunał przeanalizował dwa ostatnie sprawozdania przesłane przez Komisję, których przedmiotem były BAEL i statystyki strukturalne dotyczące przedsiębiorstw. Kontrolerzy ustalili, że sprawozdania te miały różny poziom szczegółowości, a zawarte w nich informacje były niewystarczające, aby dać jasny obraz uchybień w sprawozdawczości (zob. ramka 4).

58 W żadnym ze sprawozdań nie zastosowano szczegółowych wskaźników monitorowania w celu pokazania postępów we wdrażaniu przepisów w obszarach BAEL i statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw. Odpowiednie wskaźniki w odniesieniu do każdych wyników badań statystycznych są potrzebne, aby umożliwić właściwe monitorowanie wdrażania przepisów oraz zestawienie zharmonizowanych informacji na temat jakości danych.

Procedury rozpowszechniania danych są niewystarczająco zharmonizowane

59 W celu zapewnienia dostępności i przejrzystości danych w ramach rozpowszechniania statystyk Eurostat powinien m.in. opracować odpowiednie procedury pisemne obejmujące politykę w zakresie publikowania danych i kalendarz publikacji²². Jeśli chodzi o politykę w zakresie publikowania danych, należy wprowadzić rozróżnienie między poszczególnymi rodzajami publikacji i zestawień statystycznych, a kalendarz publikacji oraz polityka weryfikacji danych i jej harmonogram powinny być z wyprzedzeniem podane do publicznej wiadomości.

60 Z przeanalizowanych przez Trybunał dokumentów wynika, że Eurostat przyjął zestaw narzędzi i procedur, np. zasady redakcyjne, które stosuje w procesie rozpowszechniania danych statystycznych. Nie istnieją jednak zasady określające długość okresu od zgromadzenia danych do ich publikacji przez Eurostat, w tym nie ustanowiono wymogu publikacji danych dotyczących wszystkich państw członkowskich w tym samym terminie. Od połowy 2021 r. Eurostat opracowuje i publikuje roczny kalendarz kluczowych publikacji zgodnie z Europejskim kodeksem praktyk statystycznych.

61 Trybunał sprawdził daty publikacji danych dotyczących BAEL i wydatków na opiekę zdrowotną (były to jedyne udostępnione Trybunałowi pliki). W latach 2018–2020 Eurostat nie rozpowszechniał w tym samym terminie danych BAEL ze wszystkich państw członkowskich. Ta sama sytuacja miała miejsce w przypadku danych o wydatkach na opiekę zdrowotną, ponieważ niektóre państwa członkowskie (zob. pkt 54 i ramka 3) z opóźnieniem przekazały dane i odpowiedziały na zapytania Eurostatu w procesie walidacji. Opóźnienia w rozpowszechnianiu danych wydłużyły okres pomiędzy rokiem odniesienia a datą publikacji.

62 W 2022 r. zgodnie z Europejskim kodeksem praktyk statystycznych Eurostat opracował i opublikował roczny kalendarz kluczowych publikacji. Nie podał jednak do publicznej wiadomości niektórych szczegółowych informacji z zakresu trzech obszarów tematycznych objętych kontrolą Trybunału (nie opublikował wskaźników, zestawień według poziomu klasyfikacji, okresów odniesienia, elementów objętych weryfikacją itd.).

63 Jednym z celów polityki dotyczącej weryfikacji danych i jej harmonogramu jest informowanie użytkowników o przewidywalnym wpływie planowanych zmian na porównywalność danych, co pozwoli im lepiej prognozować przerwy w szeregach czasowych i zarządzać nimi (zob. załącznik III). Trybunał ustalił, że Eurostat aktualizował dane w miarę napływu informacji oraz w przypadku, gdy weryfikacje i korekty były konieczne. Nie przyjął on ogólnej polityki w zakresie weryfikacji danych, ale opracował specjalne strategie dla takich obszarów jak statystyka gospodarcza. W innych obszarach, np. w zakresie danych dotyczących wydatków na opiekę zdrowotną i przyczyn zgonów, dane są weryfikowane, ale nie podlegają wspólnej polityce, a ich weryfikacja zależy od polityki poszczególnych państw członkowskich.

Udostępnianie danych przed publikacją mogło naruszać zasadę równości i umożliwiać wycieki informacji

64 Zarówno unijne ramy prawne, jak i międzynarodowe zasady statystyki stanowią, że aby zwiększyć zaufanie do statystyki publicznej, należy równo traktować wszystkich użytkowników²³. Wytyczne międzynarodowe są jeszcze bardziej jednoznaczne, ponieważ odnoszą się również do jednoczesnej dostępności danych (zob. załącznik III).

65 W przeglądzie partnerskim z 2014 r. ESGAB uznał, że istnieją silne argumenty przemawiające za pełnym zakazem udostępniania danych przed publikacją i zalecił przeprowadzenie pełnego badania wpływu takiej decyzji (zob. załącznik VI: 2014/11). Od tamtego czasu ESGAB sformułował cztery inne zalecenia dotyczące m.in. zmniejszenia liczby przypadków udostępniania statystyk przed publikacją i liczby udostępnianych w ten sposób statystyk oraz harmonizacji i przejrzystości praktyk udostępniania statystyk przed publikacją między partnerami ESS (2015/5, 2015/6, 2015/7, 2018/1²⁴). Trybunał zaobserwował, że Eurostat poczynił pewne postępy we wdrażaniu powyższych zaleceń. W 2021 r. ESGAB zwrócił się do Eurostatu o przeprowadzenie krytycznego przeglądu stosowanej przez niego praktyki udostępniania statystyk przed publikacją służbom Komisji (zob. załącznik VI: 2021/4). W odpowiedzi Eurostat zgodził się przedstawić przegląd stanu rzeczy opartego na obowiązujących protokołach ustaleń z pozostałymi departamentami Komisji.

66 W myśl Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych dostęp do danych przed publikacją na szczeblu ESS musi zostać uzasadniony²⁵. Eurostat zapewnia dostęp przed publikacją do niektórych kluczowych danych swojej kadrze kierowniczej najwyższego szczebla, DG ds. Gospodarczych i Finansowych, DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego, EBC, a także mediom. Akredytowane agencje informacyjne otrzymują z wyprzedzeniem komunikaty prasowe objęte embargiem za pośrednictwem kanałów elektronicznych²⁶. Natomiast włoski krajowy urząd statystyczny zapewnia dostęp do danych przed publikacją tylko na spotkaniu dla dziennikarzy, podczas którego wykluczony jest kontakt z osobami z zewnątrz (system „lock-up”)²⁷. Zdaniem Trybunału rozwiązania przyjęte przez Eurostat nie gwarantują, że nie dojdzie do wycieku danych.

67 Udostępnienie unijnych danych makroekonomicznych przed publikacją stwarza ryzyko, że osoby, które taki wcześniejszy dostęp uzyskały, będą z niego czerpały korzyści ekonomiczne (zob. ramka 5). Możliwość uzyskania dostępu do informacji przed publikacją może prowadzić do uzyskania korzyści gospodarczych, które mogą spowodować poważne zakłócenia na rynkach.

68 Dla celów przejrzystości w ramach najlepszych praktyk międzynarodowych zaleca się dołączanie do komunikatów prasowych wykazu przypadków udostępnienia danych przed publikacją. Na stronie internetowej Eurostatu nie zamieszcza się jednak wyczerpujących informacji na temat wszystkich użytkowników korzystających z dostępu do danych przed publikacją i określonych stanowisk, na których przysługuje ta możliwość.

69 W ESS co najmniej dziesięć państw (Czechy, Dania, Chorwacja, Włochy, Polska, Słowenia, Finlandia, Szwecja, Islandia i Norwegia) zniosło praktykę udzielania instytucjom rządowym lub mediom dostępu do danych przed publikacją. Tym samym praktyki w tym zakresie nadal są niezharmonizowane (zob. pkt 65).

Potencjał przeglądów partnerskich w zakresie wprowadzania ulepszeń nie został w pełni wykorzystany

70 Przeglądy partnerskie są przeprowadzane w celu oceny ogólnej zgodności Eurostatu i krajowych systemów statystycznych z zasadami Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych, który jest podstawą wspólnych ram jakości ESS. Zespół ekspertów przeprowadza przegląd partnerski krajowych systemów statystycznych, natomiast ESGAB przeprowadza przegląd partnerski Eurostatu. Od czasu pierwszego przyjęcia Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych w 2005 r. ESS zorganizował trzy rundy samoregulacyjnych przeglądów partnerskich, co oznacza, że decyzje dotyczące przeglądów są podejmowane wewnętrznie przez Komitet ds. ESS (zob. rys. 2). W poniższych punktach Trybunał zbadał, czy:

1. Komisja skutecznie wdrożyła zalecenia wynikające z drugiego przeglądu partnerskiego;
2. monitorowanie przez Eurostat postępów krajowych systemów statystycznych we wdrażaniu zaleceń wynikających z drugiego przeglądu partnerskiego było skuteczne;
3. trzecia runda przeglądów partnerskich krajowych systemów statystycznych została zaprojektowana odpowiednio do zamierzonego celu.

Komisja poczyniła zadowalające postępy w realizacji większości zaleceń z przeglądu partnerskiego

71 Aby zalecenia ESGAB wywarły jak największy skutek, ważne jest, aby Komisja wdrożyła je szybko i w jak najszerszym zakresie. W przeciwnym razie powinna przedstawić odpowiednie uzasadnienie zgodne z międzynarodowymi wytycznymi, zaleceniami i najlepszymi praktykami w dziedzinie statystyki.

72 W 2014 r. ESGAB przeprowadził drugi przegląd partnerski Eurostatu i wydał 16 zaleceń dotyczących sześciu głównych obszarów. Były to następujące obszary: przepisy stanowiące podstawę procedur powoływania i odwoływania kadry kierowniczej wyższego szczebla; struktura przepisów dotyczących statystyki; spójność statystyk europejskich; rozpowszechnianie danych; komunikacja i użytkownicy; koordynacja (zob. załącznik VI). W odpowiedzi na te zalecenia Eurostat opracował plan wdrożenia 20 działań usprawniających²⁸.

73 Trybunał stwierdził, że Komisja poczyniła zadowalające postępy w realizacji większości zaleceń z przeglądu partnerskiego, zwłaszcza tych dotyczących struktury legislacyjnej oraz komunikacji i użytkowników. Nie przyjęła ona jednak niektórych kluczowych zaleceń lub nie podjęła skutecznych działań naprawczych w zakresie niezależności i bezstronności (jeśli chodzi o przepisy dotyczące powoływania i odwoływania kadry kierowniczej wyższego szczebla oraz dostęp do danych przed publikacją – zob. pkt 64–69)²⁹.

74 W ramach przeglądu partnerskiego z 2014 r. ESGAB wydał cztery zalecenia dotyczące pełnego zakresu prawodawstwa UE w sprawie rekrutacji, powoływania i odwoływania kadry kierowniczej wyższego szczebla Eurostatu (zob. załącznik VI: 2014/1–2014/4). Eurostat nie przyjął jednak tych zaleceń i nie zaproponował żadnych odnośnych działań usprawniających. Stwierdził on, że zalecenia te wykraczały poza zasady Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych (2014/1, 2014/2 i 2014/4) albo uwzględniono je już w wystarczającej mierze w unijnych ramach prawnych (2014/3). W kolejnym przeglądzie partnerskim (2021) ESGAB powtórzył kilka zaleceń w tym obszarze (zob. załącznik VI: 2021/1 i 2021/2), które ponownie nie zostały przyjęte.

75 W 2012 r. Trybunał zalecił również, co następuje³⁰: „W celu osiągnięcia pełnego wdrożenia Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych Komisja powinna: […] d) zwiększyć niezależność zawodową głównego statystyka Unii Europejskiej poprzez mianowanie go na trwającą ustalony okres kadencję po uzyskaniu pozytywnej opinii ESGAB i aprobaty Parlamentu Europejskiego i Rady”. Pomimo poparcia Parlamentu Europejskiego zalecenie Trybunału nie zostało wdrożone, ponieważ Komisja uznała, że istniejące ramy prawne są odpowiednie, a niezbędne zabezpieczenia zostały już wprowadzone.

Przeprowadzana przez Eurostat ocena wdrażania działań usprawniających, które państwa członkowskie podejmują w wyniku przeglądu partnerskiego, jest w dużej mierze oparta na wzajemnym zaufaniu między organami statystycznymi

76 Rola koordynacyjna Eurostatu obejmuje skuteczne monitorowanie realizacji zaleceń skierowanych do państw członkowskich w wyniku przeprowadzonego przez ekspertów przeglądu partnerskiego. Po drugim przeglądzie partnerskim (przeprowadzonym w latach 2013–2015) Eurostat zastosował coroczne kwestionariusze do monitorowania wdrażania uzgodnionych działań usprawniających przez krajowe urzędy statystyczne (w latach 2016–2019). Zasadniczo całe monitorowanie opierało się w dużej mierze na zaufaniu, ponieważ działania usprawniające były realizowane na odpowiedzialność krajowych urzędów statystycznych, które miały zagwarantować, że będą one właściwe, kompletne i odpowiednio udokumentowane. Dopiero w ostatniej rundzie monitorowania, w 2019 r., Eurostat podjął się weryfikacji zgłoszonych postępów i zwrócił się do państw członkowskich o szersze wyjaśnienia.

77 Na rys. 10 przedstawiono postępy krajowych urzędów statystycznych w realizowaniu działań usprawniających będących wynikiem drugiego przeglądu partnerskiego poczynione na przestrzeni czasu. Zgodnie z ostatnim dostępnym sprawozdaniem z monitorowania według stanu z końca 2019 r. 155 z 910 określonych działań (17%) było nadal nieukończonych (zob. szczegółowe zestawienie w załączniku VII).

78 Trybunał ustalił, że realizacja działań usprawniających była utrudniona w przypadku, gdy zależały one od innych organów niż krajowy urząd statystyczny lub gdy brakowało woli politycznej bądź wsparcia w ich ukończeniu. Działania tego rodzaju zazwyczaj dotyczyły zmian legislacyjnych (np. w zakresie powoływania i odwoływania szefów krajowych urzędów statystycznych, dostępu do danych administracyjnych, ustanowienia organów nadzoru), choć przedmiotem niektórych z nich były też zasoby kadrowe lub finansowe, a nawet rozwój technologii informatycznych.

79 We Włoszech i Finlandii ponad siedem lat po drugim przeglądzie partnerskim proces legislacyjny tkwił w impasie, a działań usprawniających nie ukończono. W Chorwacji i na Cyprze niezbędne zmiany legislacyjne wprowadzono ze znacznym opóźnieniem wynoszącym około pięciu lat. Wyższych przedstawicieli kluczowych zainteresowanych stron (ministerstwa, parlament) nie zaangażowano w przegląd partnerski na tyle wcześnie, aby ułatwić realizację kluczowych działań w kwestiach dotyczących struktury instytucjonalnej i zarządzania (w obszarze niezależności zawodowej).

80 Oprócz niezależności zawodowej krajowe organy statystyczne potrzebują do realizacji swoich programów statystycznych odpowiednich zasobów kadrowych, finansowych i technicznych (zob. załącznik III). Trybunał poddał analizie roczne sprawozdania ESGAB, przeglądy partnerskie w państwach członkowskich oraz informacje o zasobach. Zwrócił się także do pięciu państw objętych próbą i innych zainteresowanych stron o przedstawienie opinii na temat zarządzania w krajowych systemach statystycznych.

81 Trybunał ustalił, że niezależność zawodowa nadal nie zawsze jest zagwarantowana, zwłaszcza jeśli chodzi o powoływanie i odwoływanie szefów krajowych urzędów statystycznych. Ponieważ inne organy krajowe są zazwyczaj częścią ministerstwa, ich niezależność jest jeszcze bardziej dyskusyjna. Obserwacje Trybunału potwierdzają ustalenie Eurostatu, według którego do grudnia 2019 r. 25 z 72 (35%) działań usprawniających dotyczących niezależności zawodowej nadal nie zostało zrealizowanych (zob. załącznik VII).

82 Kilka krajowych urzędów statystycznych podzieliło się również z Trybunałem wątpliwościami dotyczącymi ich zależności finansowej i wspomniało o niewystarczających zasobach w świetle rosnącego zapotrzebowania na nowe statystyki i koniecznych znacznych inwestycji technologicznych. W tym kontekście w listopadzie 2021 r. Rada uznała, że zarówno Eurostat, jak i systemy krajowe muszą otrzymać odpowiednie zasoby kadrowe i finansowe, które umożliwią im dalszą pracę z nowymi źródłami danych i technologiami cyfrowymi³¹.

Koncepcję przeglądów partnerskich z czasem udoskonalono, ale nadal występują istotne niedociągnięcia

83 Celem przeglądów partnerskich jest ocena, czy partnerzy ESS przestrzegają zasad Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych, który jest podstawą wspólnych ram jakości ustanowionych w celu zapewnienia jakości statystyk europejskich. W przeciwieństwie do systemu europejskiego większość zaawansowanych pozaeuropejskich systemów statystycznych podlega jedynie ocenie wewnętrznej. Kolejnym celem poza zweryfikowaniem przestrzegania zasad jest sformułowanie zaleceń, które pomogłyby organom statystycznym w udoskonaleniu i rozwinięciu ich systemów statystycznych. Na rys. 11 przedstawiono kluczowe etapy przeglądów partnerskich.

84 W tabeli 2 pokazano, jak zmieniały się kluczowe elementy koncepcji przeglądów partnerskich. Celem pierwszego przeglądu partnerskiego (2005–2007) było głównie szerzenie wiedzy na temat Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych i miał on dla wszystkich uczestników charakter wprowadzający. W koncepcji pierwszego przeglądu występowały jednak istotne uchybienia³². Druga runda przeglądu (2013–2015) została lepiej zaprojektowana, uczestniczyli w niej eksperci zewnętrzni i osiągnęła większe uznanie międzynarodowe niż poprzednia runda. Także w trzeciej rundzie przeglądu (2021–2023) wdrożono pewne dalsze zalecenia ESGAB. Państwa członkowskie objęte próbą Trybunału były zasadniczo zadowolone z wkładu Eurostatu w proces projektowania przeglądu i podkreśliły, że od początku były zaangażowane w opracowywanie metodyki.

85 Podczas spotkań z udziałem zainteresowanych stron Trybunał stwierdził, że istnieje konsensus wokół faktu, że przeglądy partnerskie należy przeprowadzać wystarczająco często, aby umożliwić ciągłą poprawę jakości w ESS. Między drugą a trzecią rundą upłynie średnio siedem i pół roku, a w przypadku Słowacji będzie to prawie 10 lat. Przy takim okresie między poszczególnymi rundami nie jest możliwe właściwe uchwycenie skutków zmian w takich obszarach jak postęp technologiczny i nowe źródła danych, które ESS powinien obserwować, zachowując zdolność do adaptacji.

86 Aby przeglądy partnerskie były kompleksowe i sprawiedliwe wobec wszystkich państw, muszą również obejmować ocenę elementów krytycznych dla poszczególnych krajowych systemów statystycznych postrzeganych całościowo. W metodyce z 2020 r. przewidziano jednak udział w przeglądzie maksymalnie sześciu innych organów krajowych w każdym państwie. Jest to arbitralna liczba, która nie uwzględnia stopnia decentralizacji tworzenia statystyk europejskich w danym państwie (zob. załącznik VIII). Ponadto zalecana metodyka była niejasna i subiektywna oraz nie obejmowała zastosowania porównywalnych kryteriów wyboru w odniesieniu do wszystkich państw. Co więcej, inne organy krajowe uczestniczące w przeglądzie zostały wybrane przez krajowe urzędy statystyczne, a nie na szczeblu UE, co gwarantowałoby wiarygodność i spójność przeglądu. Ani ESGAB, ani żaden z ekspertów uczestniczących w przeglądzie nie mieli wpływu na wybór innych organów krajowych.

87 Wiele krajowych urzędów statystycznych ograniczyło liczbę innych organów krajowych do trzech. Jest to kolejny arbitralny próg, który niesie ze sobą ryzyko wykluczenia innych organów krajowych kluczowych dla statystyki europejskiej. Jeden z krajowych urzędów statystycznych stwierdził nawet wprost, że z założenia wybrał do uczestniczenia w przeglądzie tylko trzy inne organy krajowe. Ze względu na takie podejście nie wytypował on do udziału w przeglądzie krajowego organu odpowiedzialnego za dane dotyczące przyczyn zgonu. Tymczasem organ ten przez dwa kolejne lata nie przekazał Eurostatowi wymaganych danych.

88 ESGAB powołano w celu poprawy niezależności, uczciwości zawodowej i rozliczalności Eurostatu i ESS³³ w reakcji na uchybienia w systemach krajowych³⁴. Rola ESGAB ogranicza się jednak do dostarczania Parlamentowi i Radzie rocznego sprawozdania, które zawiera niezależną ocenę wdrażania Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych w całym ESS, z naciskiem na Eurostat, a nie na krajowe systemy statystyczne. W 2012 r. Trybunał zalecił stworzenie funkcji nadzorczej przez rozszerzenie zakresu kompetencji ESGAB³⁵. Zalecenie to, choć przyjęte, nie zostało skutecznie wdrożone.

89 Obecnie samoregulacyjny charakter przeglądów partnerskich ESS oznacza, że koncepcja przeglądów (czas ich przeprowadzania, zakres, podejście, procedura wyboru innych krajowych organów, skład zespołów eksperckich i wybór ich członków) jest uzgadniana w toku konsultacji między partnerami reprezentującymi krajowe punkty widzenia, a nie szerszą perspektywę unijną. ESGAB, mimo że jest niezależny od interesów krajowych, nie decyduje o kluczowych założeniach koncepcyjnych przeglądów partnerskich.

Wnioski i zalecenia

90 Ogólnie rzecz biorąc, Trybunał ustalił, że Komisja zapewnia statystyki europejskie, których jakość jest zasadniczo wystarczająca dla decydentów, przedsiębiorstw i obywateli. Wciąż jednak konieczne jest wyeliminowanie pewnych uchybień.

91 Plany strategiczne Eurostatu w większości odzwierciedlają priorytety instytucjonalne określane w kolejnych europejskich programach statystycznych. Nie pozwalają jednak na pomiar postępów w realizacji założonych celów (zob. pkt 22–23).

92 W swoim obecnym składzie Europejski Komitet Doradczy ds. Statystyki – główny organ przedstawicielski użytkowników danych – nie reprezentuje skutecznie wszystkich użytkowników, na przykład organizacji międzynarodowych i zbiorowych poglądów społeczności akademickiej i badawczej. Ponadto Komitet Doradczy nie poczynił znaczących postępów w nawiązywaniu współpracy z organami reprezentującymi użytkowników statystyk na szczeblu krajowym. Potrzeby użytkowników nie są w pełni zaspokajane, w skontrolowanych obszarach występują bowiem braki w danych. W ramach europejskich programów statystycznych nie zawsze nadawano priorytet działaniom służącym wyeliminowaniu tych braków, a tym samym zwiększeniu przydatności statystyki europejskiej. Co więcej, Eurostat nie stosuje odpowiednio definicji MŚP (zob. pkt 24–29).

Zalecenie 1 – Lepsze zaspokajanie potrzeb użytkowników

Aby lepiej zaspokajać potrzeby użytkowników, Komisja powinna zadbać o większą inkluzywność Europejskiego Komitetu Doradczego ds. Statystyki, zapewniając zrównoważoną i skuteczną reprezentację wszystkich użytkowników oraz udział ekspertów w poszczególnych dziedzinach.

Termin realizacji: 2023 r.

93 Pomimo zwiększonego finansowania w ramach Europejskiego programu statystycznego tworzenie statystyk europejskich nadal częściowo zależy od finansowania przez inne jednostki organizacyjne Komisji. Zapewnione finansowanie w dużej mierze pokrywa potrzeby instytucjonalne. Z niektórych dotacji UE finansowane są wprawdzie projekty innowacyjne, jednak znaczna liczba dotacji w praktyce służy finansowaniu obowiązkowych działań statystycznych. Wartość dodana, jaką Europejski program statystyczny mógłby wnieść w ułatwianie realizacji projektów innowacyjnych, jest zatem ograniczona. Przeprowadzono wprawdzie taką ocenę dla poszczególnych dotacji, jednak zasadniczo nie przedstawiono elementów uzasadniających ocenę jakościową rezultatów, co może ograniczyć zakres działań następczych i osłabić trwałość rezultatów (zob. pkt 30–34).

Zalecenie 2 – Dążenie do zwiększenia niezależności finansowej Europejskiego programu statystycznego i nadania priorytetu projektom innowacyjnym

Komisja powinna:

1. ocenić, czy możliwe jest zapewnienie, aby kolejny Europejski program statystyczny stał się mniej zależny od wielu źródeł finansowania,
2. nadać priorytet projektom innowacyjnym wnoszącym wyraźną unijną wartość dodaną.

Termin realizacji: 2024 r.

94 Eurostat wdrożył odpowiedni system zarządzania jakością, a zapewniane przez niego wsparcie dla państw członkowskich jest w dużej mierze adekwatne. Nie opracował jednak wewnętrznych wytycznych regulujących świadczenie wsparcia, a rozwiązanie skomplikowanych problemów metodycznych bywa czasochłonne, co ma negatywny wpływ na szereg aspektów jakości danych, m.in. porównywalność (zob. pkt 35–39).

95 Trybunał ustalił, że sprawozdania państw członkowskich na temat jakości nie zawsze są zgodne z wytycznymi oraz nie są zharmonizowane w ramach poszczególnych procesów statystycznych i między odrębnymi procesami. Poziom szczegółowości sprawozdań różni się w zależności od państw członkowskich, co utrudnia właściwe zrozumienie i ocenę jakości danych. Częstotliwość składania sprawozdań na temat jakości jest różna w przypadku różnych działań statystycznych i nie w przypadku wszystkich z nich sprawozdawczość jest obowiązkowa. Powyższe uchybienia sprawiają, że zapewnione użytkownikom informacje są niekompletne (zob. pkt 40–43).

96 Eurostat nie został upoważniony do przeprowadzania kontroli na miejscu w trzech skontrolowanych przez Trybunał obszarach. Dokonuje on walidacji danych przekazanych przez państwa członkowskie, ale nie zawsze odpowiednio dokumentuje wyniki swoich ocen. Ponadto Eurostat nie przeprowadza dogłębnych ocen wszystkich aspektów jakości, na przykład porównywalności i spójności (zob. pkt 44–52).

97 Aktualność jest problemem zwłaszcza w przypadku statystyk dotyczących zdrowia i statystyk gospodarczych, ponieważ niektóre zbiory danych mogą być przekazywane od 14 do 24 miesięcy po roku odniesienia. Z powodu braku danych dotyczących przyczyn zgonów podawanych w czasie rzeczywistym liczbę zgonów z powodu COVID-19 szacuje się za pomocą alternatywnych środków. Opóźnienia w przekazywaniu danych sprawiają, że cały proces jest nieefektywny z punktu widzenia użytkowników. Eurostat opracował wytyczne dotyczące oceny zgodności z przepisami, ale nie są one na tyle szczegółowe, aby regulować harmonogram działań. ESS nie dysponuje elastycznością umożliwiającą szybką reakcję. W sytuacji, gdy brakowało danych na temat przyczyn zgonów na szczeblu krajowym, Eurostat nie opracował danych szacunkowych, w związku z czym nie są dostępne dane zagregowane na poziomie UE (zob. pkt 53–56).

98 Jeżeli wymagają tego przepisy, Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania na temat jakości statystyk. Nie dają one jednak jasnego obrazu istniejących uchybień ani nie zawierają szczegółowych wskaźników monitorowania, które mogłyby ukazać postępy we wdrażaniu przepisów. W niektórych kluczowych przepisach sektorowych – np. w obszarze zdrowia – przedkładanie takich sprawozdań nie jest wymagane (zob. pkt 57–58).

Zalecenie 3 – Udoskonalenie sprawozdań państw członkowskich na temat jakości oraz poprawa oceny jakości statystyk europejskich

Komisja powinna:

1. zagwarantować, by sprawozdania a temat jakości, które otrzymuje od państw członkowskich, opierały się na wspólnych standardach oraz zawierały kompletne i porównywalne informacje;
2. przeprowadzać bardziej dogłębne i lepiej udokumentowane oceny w obszarze statystyk dotyczących pracy, przedsiębiorstw i zdrowia, tak aby zwiększyć poprawność danych, ich aktualność i terminowość, a także porównywalność i spójność.

Termin realizacji: 2024 r.

99 Jeśli chodzi o rozpowszechnianie statystyk, Eurostat opracował wprawdzie kalendarz publikacji, nie zawarto w nim jednak pewnych szczegółowych informacji. Ponadto nie przyjął on dotąd ogólnej polityki dotyczącej weryfikacji i nie publikuje w tym samym terminie danych z badania aktywności ekonomicznej i danych dotyczących wydatków na opiekę zdrowotną pochodzących ze wszystkich państw członkowskich (zob. pkt 59–63).

100 Eurostat zapewnia niektórym departamentom Komisji i kanałom medialnym dostęp do danych przed publikacją, co może prowadzić do uzyskania korzyści gospodarczych i wycieków informacji. Przepisy dotyczące udostępniania danych przed publikacją nie zostały w pełni opisane na stronie Eurostatu. Ponadto nie upubliczniono wykazu wszystkich użytkowników o uprzywilejowanym dostępie do danych (zob. pkt 64–69).

Zalecenie 4 – Zrewidowanie obecnej praktyki udostępniania statystyk przed publikacją

Komisja powinna:

1. starannie ocenić konieczność i wartość dodaną udzielania dostępu do danych przed ich publikacją;
2. jeśli praktyka ta zostanie utrzymana – opublikować wyczerpujące informacje na temat dostępu do danych przed publikacją i wzmocnić zabezpieczenia przed potencjalnymi wyciekami.

Termin realizacji: 2023 r.

101 Komisja poczyniła zadowalające postępy w realizacji większości zaleceń z przeglądów partnerskich, takich jak zalecenia dotyczące struktury legislacyjnej oraz komunikacji i użytkowników. Nie przyjęła jednak niektórych istotnych zaleceń dotyczących niezależności i bezstronności (zob. pkt 70–75).

102 Przeprowadzana przez Eurostat ocena wdrażania działań usprawniających, które państwa członkowskie podejmują w wyniku przeglądu partnerskiego, jest w dużej mierze oparta na wzajemnym zaufaniu między organami statystycznymi. Realizacja niektórych działań usprawniających była utrudniona, ponieważ zależały one od innych organów niż krajowy urząd statystyczny i nie miały poparcia politycznego. Kluczowe działania usprawniające, takie jak zmiana krajowych przepisów w dziedzinie statystyki, zrealizowano tylko częściowo. Ponadto niezależność zawodowa nadal nie jest zagwarantowana we wszystkich państwach członkowskich, w szczególności na poziomie innych organów krajowych (zob. pkt 76–82).

103 Koncepcja przeglądu partnerskiego – wykorzystywanego jako narzędzie do oceny zgodności Eurostatu i ESS z Europejskim kodeksem praktyk statystycznych – została ulepszona od czasu jego pierwszego przeprowadzenia. Przeglądy partnerskie nie są jednak wystarczająco częste, aby umożliwić ciągłą poprawę jakości, i nie zawsze obejmują krajowe systemy statystyczne w sposób kompleksowy. Mimo że Europejska Rada Konsultacyjna ds. Zarządzania Statystyką jest niezależna od interesów krajowych, powierzono jej ograniczoną rolę w projektowaniu przeglądów partnerskich (zob. 83–89).

Zalecenie 5 – Ocena możliwości wzmocnienia mandatu Europejskiej Rady Konsultacyjnej ds. Zarządzania Statystyką

Komisja powinna ocenić, czy obecny mandat Europejskiej Rady Konsultacyjnej ds. Zarządzania Statystyką mógłby i powinien zostać poszerzony w taki sposób, aby obejmował decyzje co do wszystkich najważniejszych założeń koncepcyjnych przeglądów partnerskich.

Termin realizacji: 2023 r.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę IV, której przewodniczy Mihails Kozlovs, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu w dniu 26 października 2022 r.

Załączniki

Załącznik I – Statystyka publiczna w kontekście kryzysu związanego z pandemią COVID-19

Pandemia COVID-19 stanowiła istotne wyzwanie dla systemów statystycznych i nałożyła znaczne obciążenie na organy odpowiedzialne za operacje statystyczne. Największym wyzwaniem było terminowe dostarczanie statystyk dotyczących zdrowia publicznego oraz zapewnienie odpowiednich informacji na temat gospodarki realnej, w szczególności gospodarstw domowych i MŚP.

Pandemia początkowo zakłóciła przepływ danych pochodzących od przedsiębiorstw i gospodarstw domowych, co spowodowało problemy w zakresie statystyki publicznej. Nie dało się już zastosować tradycyjnych bezpośrednich metod zbierania danych, a przeprowadzenie niektórych badań statystycznych stało się niemożliwe i musiało zostać przełożone. Pandemia COVID-19 stanowiła również wyzwanie dla istniejących standardów w zakresie interpretacji i adekwatności. W rezultacie konieczne było szybkie dostosowanie statystyki publicznej do zmieniających się warunków. Alternatywne metody gromadzenia danych, takie jak rozmowy telefoniczne, aplikacje internetowe czy duże zbiory danych, stały się powszechnie stosowane. Zmiana ta może jednak negatywnie wpłynąć na jakość i porównywalność danych. Początkowo decydenci polityczni i media zaspokajali zapotrzebowanie na dane na temat sytuacji epidemicznej na świecie, które byłyby dostępne niemal w czasie rzeczywistym, dzięki takim platformom jak portal opracowany przez Uniwersytet Johna Hopkinsa, działający niezależnie od systemów statystyki publicznej. W późniejszym czasie WHO i ECDC utworzyły własne platformy, zapewniając w ten sposób brakujące dane, przy czym zaistniały problemy z ich porównywalnością.

Według ESGAB ESS odpowiednio zareagował na kryzys związany z COVID-19. Mimo że pandemia poważnie zakłóciła kilka etapów tworzenia danych statystycznych, kraje należące do ESS i Eurostat były w stanie nadal tworzyć kluczowe wskaźniki. Aby zapewnić stałą jakość i porównywalność statystyk w zmienionych okolicznościach, Eurostat opublikował ponad 30 wytycznych dotyczących zarówno ogólnych, jak i sektorowych kwestii metodycznych. Stworzył również specjalną sekcję na swojej stronie internetowej, aby zapewnić użytkownikom aktualne informacje. Udostępnił on wykaz zbiorów danych na temat COVID-19 i uruchomił europejską tablicę wskaźników statystycznych w zakresie odbudowy, która obejmuje obecnie 27 wskaźników istotnych dla odbudowy w obszarze zdrowia oraz kwestii społecznych, gospodarczych, biznesowych i środowiskowych. Ponadto Eurostat wprowadził szereg nowych wskaźników związanych z kryzysem mających pozwolić na lepszą ocenę skutków pandemii (tygodniowa liczba zgonów i miesięczna nadmiarowa liczba zgonów). W listopadzie 2020 r. szefowie krajowych urzędów statystycznych i Eurostatu uzgodnili skoordynowaną reakcję na przyszłe kryzysy dotykające ESS. Ustalenia te, znane jako memorandum z Wiesbaden, mogą ułatwić przyjęcie wspólnego podejścia w przypadku przyszłych kryzysów.

Załącznik II – Wybrane działania statystyczne

Załącznik III – Przykłady międzynarodowych wytycznych, zaleceń i najlepszych praktyk statystycznych

Załącznik IV – Wykaz projektów wybranych do kontroli

Załącznik V – Poszukiwanie alternatywnych sposobów zapewnienia bardziej aktualnych danych dotyczących zgonów z powodu COVID-19

W Europie pierwsze zgony z powodu COVID-19 potwierdzono w lutym 2020 r., jednak publikacja kompletnych statystyk za 2020 r. dotyczących przyczyn zgonów w Europie jest przewidziana nie wcześniej w 2023 r. (zob. rys. 10). Aby zaspokoić zapotrzebowanie na informacje w czasie pandemii, gromadzono dwa zbiory danych w czasie niemal rzeczywistym: codziennie podawano liczbę zgonów z powodu COVID-19 i cotygodniowo – liczbę zgonów w kontekście ruchu naturalnego ludności.

Liczba zgonów z powodu COVID-19. Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) publikowało liczbę zgonów spowodowanych przez COVID-19 w Europie w oparciu o takie źródła jak ministerstwa zdrowia i instytuty zdrowia publicznego. WHO i Uniwersytet Johna Hopkinsa publikowały te same statystyki w skali globalnej. Dane mogą jednak różnić się znacznie między sobą i utrudniać porównanie pomiędzy państwami ze względu na różnice w klasyfikowaniu przyczyn zgonów w poszczególnych krajach oraz szereg błędów niedostatecznego i nadmiernego pokrycia. Przykładowo na początku pandemii Belgia zarejestrowała wszystkie zgony, które były prawdopodobnie związane z COVID-19 jako faktycznie spowodowane przez COVID-19, a badanie laboratoryjne nie było wymagane. Z kolei we Włoszech do uznania COVID-19 za przyczynę zgonu konieczny był pozytywny wynik testu, a na Cyprze stosowano połączenie obu tych podejść.

Liczba zgonów a liczba nadmiarowych zgonów. Za stosowanie tej metody odpowiadają krajowe urzędy statystyczne. Eksperci uważają, że pozwala ona lepiej określić łączny wpływ pandemii na liczbę zgonów, aczkolwiek nie bierze się w niej pod uwagę ostatnich zmian demograficznych takich jak starzenie się ludności. Metoda ta umożliwia wychwycenie zgonów spowodowanych przez COVID-19 w przypadkach, które nie zostały prawidłowo zdiagnozowane i zgłoszone, a także zgony z innych przyczyn, które można uznać za spowodowane ogólną sytuacją epidemiczną. Wkwietniu 2020 r. ESS zarządził, że gromadzone będą dane na temat tygodniowej liczby zgonów, a w grudniu 2020 r. zaczął publikować statystyki dotyczące liczby nadmiarowych zgonów. Krajowe urzędy statystyczne nadal na zasadzie dobrowolności przekazują Eurostatowi dane na temat tygodniowej liczby zgonów.

Poniższa tabela przedstawia dane za lata 2020 i 2021 w krajach UE i EFTA, obliczone przy użyciu obu metod. Liczba nadmiarowych zgonów jest wyższa o około 34% od liczby zgonów z powodu COVID-19 podawanej przez ECDC.

Załącznik VI – Zalecenia ESGAB z lat 2014 i 2021

Załącznik VII – Podsumowanie działań usprawniających podjętych przez krajowe urzędy statystyczne – stan na 31 grudnia 2019 r.

Załącznik VIII – Objęcie krajowych systemów statystycznych trzecią rundą przeglądu partnerskiego

Wykaz akronimów

BAEL – badanie aktywności ekonomicznej ludności

DG EMPL – Dyrekcja Generalna Komisji ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego

DG GROW – Dyrekcja Generalna Komisji ds. Rynku Wewnętrznego, Przemysłu, Przedsiębiorczości i MŚP

DG SANTE – Dyrekcja Generalna Komisji ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności

EBC – Europejski Bank Centralny

ECDC – Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób

EFTA – Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu

ESS – Europejski System Statystyczny

MOP – Międzynarodowa Organizacja Pracy

MŚP – małe i średnie przedsiębiorstwa

OECD – Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju

WHO – Światowa Organizacja Zdrowia

Glosariusz

Bezstronność – zasada, zgodnie z którą dane statystyczne muszą być opracowywane, tworzone i rozpowszechniane w sposób neutralny oraz w taki sposób, aby wszystkim użytkownikom zapewnić równe traktowanie.

Dane – zestaw wartości reprezentujących zmienne jakościowe lub ilościowe, takich jak fakty lub wartości wymierne, z których można wygenerować informacje.

Instytucjonalny użytkownik statystyk – organizacja krajowa lub międzynarodowa, np. rząd krajowy lub krajowy bank centralny, bądź też instytucja, organ lub departament UE.

Kluczowy wskaźnik efektywności – kwantyfikowalna miara ukazująca osiągnięte wyniki względem kluczowych celów.

Liczba nadmiarowych zgonów – stwierdzona podczas kryzysu liczba zgonów – niezależnie od ich przyczyny – która jest nadmiarowa w stosunku do liczby zgonów, jaką można by było zaobserwować w normalnych warunkach.

Luka w danych – niedostępność danych wymaganych do określonego celu.

Małe i średnie przedsiębiorstwo – definicja stosowana w odniesieniu do przedsiębiorstw i innych organizacji oparta na ich wielkości, tj. liczbie zatrudnionych pracowników, i pewnych kryteriach finansowych. Małe przedsiębiorstwa zatrudniają mniej niż 50 osób i osiągają obroty lub wykazują sumę bilansową nieprzekraczające 10 mln euro. Średnie przedsiębiorstwa zatrudniają mniej niż 250 osób i osiągają obroty nieprzekraczające 50 mln euro bądź wykazują sumę bilansową nieprzekraczającą 43 mln euro.

Metadane – dane, które określają i opisują inne dane.

Mikrodane – dane dotyczące osoby fizycznej, gospodarstwa domowego, przedsiębiorstwa lub organizacji.

Osoba niezatrudniona – osoba niezatrudniona w wieku od 15 lub 16 do 74 lat, która pozostaje bez pracy w tygodniu odniesienia, jest gotowa do podjęcia pracy w ciągu najbliższych dwóch tygodni (lub już znalazła pracę rozpoczynającą się w ciągu najbliższych trzech miesięcy) i aktywnie poszukiwała zatrudnienia w pewnym momencie w ciągu czterech wcześniejszych tygodni.

Przyczyna zgonu – choroba lub uraz stanowiące początek procesu chorobowego prowadzącego bezpośrednio do zgonu lub okoliczności wypadku albo aktu przemocy, które spowodowały śmiertelny uraz.

Społeczeństwo obywatelskie – część społeczeństwa, odrębna od rządu i przedsiębiorstw, która obejmuje stowarzyszenia i inne ugrupowania reprezentujące wspólne interesy w sferze publicznej.

Standaryzowany współczynnik umieralności – liczba zgonów w danej populacji skorygowana względem standardowej struktury wieku w celu poprawy porównywalności w czasie i pomiędzy różnymi społecznościami.

System rachunków zdrowia – standardowe ramy gospodarcze służące do prowadzenia rachunkowości w zakresie ochrony zdrowia w krajach należących do ESS. Zakładają wykorzystanie zasad rachunkowości zgodnych pod względem metodyki z systemem rachunków narodowych w celu stworzenia kompleksowych i spójnych rachunków porównywalnych w skali międzynarodowej, które spełniają kluczowe potrzeby użytkowników.

Względny błąd standardowy – miara dokładności statystycznej oszacowania. Mniejszy względny błąd standardowy wskazuje na bardziej wiarygodne wyniki, a większy – na wyniki mniej wiarygodne.

Zachorowalność – występowanie osób chorych.

Odpowiedzi Komisji

https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/DocItem.aspx?did=62590

Harmonogram

https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/DocItem.aspx?did=62590

Zespół kontrolny

Sprawozdania specjalne Trybunału przedstawiają wyniki kontroli dotyczących polityk i programów UE bądź kwestii związanych z zarządzaniem w wybranych obszarach budżetowych. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne tak, aby osiągnąć jak największe oddziaływanie, biorąc przy tym pod uwagę kryteria takie jak zagrożenia dla wykonania zadań lub zgodności, poziom dochodów lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes polityczny i społeczny.

Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę IV – której przewodniczy członek Trybunału Mihails Kozlovs – zajmującą się obszarami regulacji rynków i konkurencyjnej gospodarki. Kontrolą kierowała Ildikó Gáll-Pelcz, członkini Trybunału, a w działania kontrolne zaangażowani byli: Claudia Kinga Bara, szefowa gabinetu; Zsolt Varga, attaché; Sabine Hiernaux-Fritsch, kierownik; Athanasios Koustoulidis, koordynator zadania, a także kontrolerzy: Maria Isabel Quintela i Ezio Guglielmi. Wsparcie językowe zapewnił Thomas Everett.

Przypisy

¹ Rada Gospodarcza i Społeczna Organizacji Narodów Zjednoczonych, rezolucja przyjęta przez Radę Gospodarczą i Społeczną ONZ 24 lipca 2013 r.: 2013/21 – Podstawowe Zasady Statystyki Oficjalnej, 2013.

² Art. 338 TFUE.

³ Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009 z dnia 11 marca 2009 r. (Dz.U. L 87 z 31.3.2009), ostatnio zmienione rozporządzeniem (UE) 2015/759.

⁴ Art. 4 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/690 z dnia 28 kwietnia 2021 r.

⁵ Art. 03 02 05 „Tworzenie i rozpowszechnianie wysokiej jakości danych statystycznych dotyczących Europy” zatwierdzonego budżetu na rok 2021. Dokument dostępny pod adresem https://data.europa.eu/eli/budget/2021/1/oj

⁶ Art. 11 rozporządzenia (WE) nr 223/2009.

⁷ Jak opisano w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 223/2009.

⁸ Funkcja statystyczna ESBC opiera się na art. 5 statutu ESBC i EBC.

⁹ Ustanowiony decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 234/2008/WE.

¹⁰ Ustanowiona decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 235/2008/WE.

¹¹ Sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego 12/2012 pt. „Czy Komisja i Eurostat usprawniły proces tworzenia rzetelnych i wiarygodnych statystyk europejskich?”.

¹² Zob. art. 1 i 3 decyzji Rady nr 234/2008/WE z dnia 11 marca 2008 r.

¹³ Zob. art. 4 decyzji Rady nr 234/2008/WE z dnia 11 marca 2008 r.

¹⁴ Eurostat, „Support for the Final Evaluation of the European Statistical Programme 2013–2020”, lipiec 2021 r., s. 43.

¹⁵ Art. 6 rozporządzenia (UE) nr 223/2009.

¹⁶ Decyzja Komisji 2012/504/UE oraz Europejski kodeks praktyk statystycznych.

¹⁷ Art. 6 ust. 3, art. 7, 15 i 18 rozporządzenia (UE) nr 223/2009, decyzja Komisji 2012/504/UE.

¹⁸ Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/359 w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 1338/2008.

¹⁹ El-Hayek, Y., „Tip of the Iceberg: Assessing the Global Socioeconomic Costs of Alzheimer’s Disease and Related Dementias and Strategic Implications for Stakeholders“, Journal of Alzheimer’s Disease 70, 2019, s. 323–341.

²⁰ Światowa Organizacja Zdrowia, „The top 10 causes of death”, 9 grudnia 2020 r.

²¹ Światowa Organizacja Zdrowia, „Dementia: Key facts”, 2 września 2021 r.

²² W myśl Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych z 2017 r.

²³ Art. 2 i art. 18 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 223/2009, ze zmianami; art. 6 ust. 2 decyzji Komisji z 2012 r. w sprawie Eurostatu i skodyfikowane zasady ONZ (podstawowe zasady statystyki publicznej i zasady dotyczące międzynarodowej działalności statystycznej).

²⁴ Roczne sprawozdanie ESGAB za 2015 r. i opinia ESGAB dotycząca wdrażania zobowiązania Komisji dotyczącego zaufania (2018).

²⁵ Zasada nr 6: „Wszyscy użytkownicy mają równy i równoczesny dostęp do publikacji statystycznych. Każdy uprzywilejowany dostęp jakiegokolwiek użytkownika z zewnątrz do takich informacji przed publikacją jest ograniczony, należycie uzasadniony, kontrolowany, a informacje o nim podaje się do publicznej wiadomości”.

²⁶ „Protocol on impartial access to Eurostat data for users”, styczeń 2014 r.

²⁷ ISTAT, „Embargo: a policy for transmitting correct information“.

²⁸ „ESGAB’s recommendations and Eurostat’s improvement actions in response to the recommendations”.

²⁹ Roczne sprawozdanie Europejskiej Rady Konsultacyjnej ds. Zarządzania Statystyką za 2021 r.

³⁰ Sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego 12/2012.

³¹ Konkluzje Rady w sprawie statystyk UE przyjęte przez Radę Ecofin, 9 listopada 2021 r.

³² Zob. sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego 12/2012 pt. „Czy Komisja i Eurostat usprawniły proces tworzenia rzetelnych i wiarygodnych statystyk europejskich?” oraz roczne sprawozdanie ESGAB za 2011 r.

³³ Radę ustanowiono decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 235/2008/WE.

³⁴ COM(2005) 217 final i W. Radermacher (2011), „European Statistics: People Count”.

³⁵ Sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego 12/2012: „Czy Komisja i Eurostat usprawniły proces tworzenia rzetelnych i wiarygodnych statystyk europejskich?”.

Kontakt

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUKSEMBURG

Tel. +352 4398-1
Formularz kontaktowy: eca.europa.eu/pl/Pages/ContactForm.aspx
Strona internetowa: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (https://europa.eu).

Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2022

PDF	ISBN 978-92-847-9037-1	ISSN 1977-5768	doi:10.2865/55223	QJ-AB-22-023-PL-N
HTML	ISBN 978-92-847-9066-1	ISSN 1977-5768	doi:10.2865/43480	QJ-AB-22-023-PL-Q

PRAWA AUTORSKIE

© Unia Europejska, 2022

Polityka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w zakresie ponownego wykorzystywania dokumentów została określona w decyzji Trybunału nr 6/2019 w sprawie polityki otwartych danych oraz ponownego wykorzystywania dokumentów.

O ile nie wskazano inaczej (np. nie zamieszczono szczegółowych adnotacji o prawach autorskich), treści Europejskiego Trybunału Obrachunkowego będące własnością UE objęte są licencją Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0). Oznacza to, że co do zasady ponowne wykorzystanie jest dozwolone, pod warunkiem że treści zostaną odpowiednio oznaczone i zostaną wskazane wszelkie dokonane w nich zmiany. W przypadku ponownego wykorzystania treści Trybunału niedozwolone jest zmienianie ich oryginalnego znaczenia albo przesłania. Trybunał nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek konsekwencje ponownego wykorzystywania.

Jeżeli konkretna treść wskazuje na możliwą do zidentyfikowania osobę fizyczną – tak jak w przypadku zdjęć, na których widoczni są pracownicy Trybunału – lub zawiera prace stron trzecich, wymagane jest uzyskanie dodatkowego zezwolenia.

W takim przypadku uzyskane dodatkowe zezwolenie na ponowne wykorzystanie określonej treści unieważnia i zastępuje wspomniane wcześniej zezwolenie ogólne. Powinny być w nim wyraźnie wskazane wszelkie ograniczenia dotyczące wykorzystania treści.

W celu wykorzystania lub powielenia treści niebędącej własnością UE konieczne może być wystąpienie o zgodę bezpośrednio do właścicieli praw autorskich:

Rys. 2 – Ikony: rysunki zostały opracowane z wykorzystaniem zasobów ze strony Flaticon.com. © Freepik Company S.L. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Oprogramowanie lub dokumenty objęte prawem własności przemysłowej, takie jak patenty, znaki towarowe, wzory użytkowe, znaki graficzne i nazwy, nie są objęte polityką Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w zakresie ponownego wykorzystywania.

Na stronach internetowych instytucji Unii Europejskiej dostępnych w domenie europa.eu zamieszczane są odsyłacze do stron zewnętrznych. Trybunał nie ma kontroli nad ich zawartością i w związku z tym zachęca użytkowników, aby we własnym zakresie zapoznali się z polityką ochrony prywatności i polityką w zakresie praw autorskich obowiązującymi na tych stronach.

Wykorzystywanie znaku graficznego Europejskiego Trybunału Obrachunkowego

Znak graficzny Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nie może być wykorzystywany bez uprzedniej zgody Trybunału.

JAK SKONTAKTOWAĆ SIĘ Z UE

Osobiście
W całej Unii Europejskiej istnieje kilkaset centrów Europe Direct. Adres najbliższego centrum można znaleźć na stronie:european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_pl.

Telefonicznie lub pisemnie
Europe Direct to serwis informacyjny, który udziela odpowiedzi na pytania na temat Unii Europejskiej. Można się z nim skontaktować:

• dzwoniąc pod bezpłatny numer telefonu: 00 800 6 7 8 9 10 11 (niektórzy operatorzy mogą naliczać opłaty za te połączenia),
• dzwoniąc pod standardowy numer telefonu: +32 22999696,
• za pomocą formularza: european-union.europa.eu/contact-eu/write-us_pl.

WYSZUKIWANIE INFORMACJI O UE

Online
Informacje o Unii Europejskiej są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu Europa (european-union.europa.eu).

Publikacje UE
Publikacje UE można obejrzeć lub zamówić na stronie: op.europa.eu/pl/publications. Większą liczbę egzemplarzy bezpłatnych publikacji można otrzymać, kontaktując się z serwisem Europe Direct lub z lokalnym centrum dokumentacji europejskiej (european-union.europa.eu/contact-eu/meet-us_pl).

Prawo UE i powiązane dokumenty
Informacje prawne dotyczące UE, w tym wszystkie unijne akty prawne od 1951 r., są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE w portalu EUR-Lex (eur-lex.europa.eu).

Otwarte dane UE
Portal data.europa.eu zapewnia dostęp do otwartych zbiorów danych pochodzących z instytucji, organów i agencji UE. Dane te można pobierać i wykorzystywać bezpłatnie, zarówno do celów komercyjnych, jak i niekomercyjnych. Portal umożliwia również dostęp do wielu zbiorów danych z krajów europejskich.