Διατηρησιμότητα των έργων αγροτικής ανάπτυξης: Τα περισσότερα παραμένουν σε λειτουργία καθ’ όλο το προβλεπόμενο διάστημα, υπάρχουν όμως δυνατότητες για περισσότερο μακροπρόθεσμα αποτελέσματα

Σύνοψη

I Από το 2007, μέσω των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης, η ΕΕ έχει δαπανήσει περί τα 10 δισεκατομμύρια ευρώ για τη διαφοροποίηση της αγροτικής οικονομίας της και άλλα 15 δισεκατομμύρια ευρώ για τη βελτίωση των υποδομών στις αγροτικές περιοχές. Κατά το διάστημα 2007‑2020, τα έργα διαφοροποίησης και επενδύσεων σε υποδομές που χρηματοδοτήθηκαν μέσω των εν λόγω προγραμμάτων έπρεπε, κατά κανόνα, να παραμείνουν σε λειτουργία για μία πενταετία.

II Διενεργήσαμε τον εν προκειμένω έλεγχο, αφενός, λόγω του ύψους των συναφών δαπανών και, αφετέρου, λόγω των προβλημάτων με τη διατηρησιμότητα που είχαν αναδειχθεί στο πλαίσιο προηγούμενων ελέγχων. Προσβλέπουμε στην αξιοποίηση των εργασιών μας από την Επιτροπή κατά την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών και κατά την αξιολόγηση των επιδόσεων της κοινής γεωργικής πολιτικής. Εξετάσαμε κατά πόσον οι επενδύσεις για τη διαφοροποίηση της αγροτικής οικονομίας και για τη βελτίωση των αγροτικών υποδομών απέφεραν διαρκή οφέλη. Αρχικά, αξιολογήσαμε κατά πόσον τα έργα είχαν συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας όσον αφορά τη διατηρησιμότητα. Εν συνεχεία, εξετάσαμε ποιοι άλλοι παράγοντες, πέραν των νομικών απαιτήσεων, επηρεάζουν τη διατηρησιμότητα των έργων. Τέλος, διερευνήσαμε σε ποιον βαθμό η χρηματοδότηση της ΕΕ έχει αποδεδειγμένα δημιουργήσει ευκαιρίες για μακροπρόθεσμη διαφοροποίηση στις αγροτικές περιοχές.

III Διαπιστώσαμε ότι, σε μεγάλο βαθμό, οι απαιτήσεις της νομοθεσίας όσον αφορά τη διατηρησιμότητα πληρούνται. Η πλειονότητα των εξετασθέντων έργων ήταν ακόμη σε λειτουργία. Όπως ήταν αναμενόμενο, αυτό ίσχυε ιδίως για τα έργα υποδομών. Όσον αφορά τα έργα διαφοροποίησης, διαπιστώσαμε ότι αυτά βρίσκονταν ακόμη σε λειτουργία κατά τα δύο τρίτα. Εντοπίσαμε σημαντικές διαφορές μεταξύ κλάδων και μεταξύ κρατών μελών. Επίσης, διαπιστώσαμε ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι δραστηριότητες έπαυσαν λίγο μετά την πάροδο της εκ του νόμου προβλεπόμενης περιόδου διατηρησιμότητας. Αυτό μάλιστα συνέβη ακόμη και σε περιπτώσεις ιδιαίτερα μεγάλων επενδύσεων.

IV Επιπλέον, διαπιστώσαμε ότι η διατηρησιμότητα ορισμένων έργων διαφοροποίησης επηρεάστηκε αρνητικά από τις πενιχρές οικονομικές επιδόσεις και την παράνομη χρήση για ιδιωτικούς σκοπούς. Η ποιότητα των διαδικασιών επιλογής βελτιώθηκε την περίοδο 2014‑2020 σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο 2007‑2013. Ωστόσο, ο αντίκτυπος των διαδικασιών αυτών στην ποιότητα των έργων συνολικά δεν ήταν σημαντικός. Στην Πολωνία, τα έργα παροχής υπηρεσιών στους τομείς της γεωργίας ή της δασοκομίας ήταν λιγότερο ανθεκτικά στον χρόνο σε σύγκριση με άλλα είδη έργων. Σε αρκετά κράτη μέλη ορισμένα τουριστικά καταλύματα δεν ήταν οικονομικά βιώσιμα, μεταξύ άλλων λόγω της παράνομης χρήσης τους ως ιδιωτικών κατοικιών.

V Τέλος, περιορισμένα ήταν τα στοιχεία που αποδείκνυαν ότι τα ελεγχθέντα μέτρα διαφοροποίησης έχουν ως αποτέλεσμα, μακροπρόθεσμα, την επίτευξη διαφοροποίησης στις αγροτικές περιοχές. Διαπιστώσαμε ότι οι υπηρεσίες στον τομέα της γεωργίας έχουν χαμηλό δυναμικό διαφοροποίησης και πως η δημιουργία τουριστικών καταλυμάτων, μολονότι διαφοροποιεί ενδεχομένως τις πηγές εισοδήματος ορισμένων δικαιούχων, δεν είναι καθοριστική για τη διαφοροποίηση πολλών περιφερειών. Σύμφωνα με τις εκ των υστέρων αξιολογήσεις για την περίοδο 2007‑2013, η συμβολή τους στη διαφοροποίηση ήταν από περιορισμένη έως μέτρια.

VI Οι συστάσεις που διατυπώνουμε προς την Επιτροπή αναφέρονται στη βελτίωση της στόχευσης των διαθέσιμων κονδυλίων ώστε αυτά να διατίθενται σε βιώσιμα έργα, τη θέσπιση αυστηρότερων κανόνων για τα έργα που είναι εύκολο να εκτραπούν τους σκοπού τους και να χρησιμοποιηθούν για τις ιδιωτικές ανάγκες των δικαιούχων και την αξιοποίηση του δυναμικού των μεγάλων βάσεων δεδομένων.

Εισαγωγή

Οικονομική κατάσταση των αγροτικών περιοχών

01 Το 2018, το 31 % του πληθυσμού της ΕΕ κατοικούσε σε αγροτικές περιοχές, οι οποίες αντιστοιχούσαν στο 83 % του εδάφους της¹. Ορισμένες αγροτικές περιοχές αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση, ανεργία, χαμηλότερη ποιότητα βασικών υπηρεσιών και υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Άλλες πάλι συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον δυναμικών από οικονομική άποψη περιοχών των κρατών μελών².

02 Μεταξύ 2000 και 2018, το κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) στις αγροτικές περιφέρειες αυξήθηκε ταχύτερα από ό,τι στις αστικές, γεγονός που συνετέλεσε στη μείωση της διαφοράς με τις αστικές περιοχές. Το 2018 έφθασε στο 75 % του μέσου κατά κεφαλήν ΑΕΠ της ΕΕ. Μεταξύ 2012 και 2019, το ποσοστό απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές σημείωσε αύξηση στο σύνολο των κρατών μελών. Σε ολόκληρη την ΕΕ, έχει φθάσει στο επίπεδο του συνολικού ποσοστού απασχόλησης. Όπως φαίνεται στο γράφημα 1, στα περισσότερα κράτη μέλη το ποσοστό απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές προσεγγίζει πλέον το συνολικό ποσοστό απασχόλησης.

03 Το 2018, ο τομέας των υπηρεσιών στις αγροτικές περιοχές της ΕΕ αντιπροσώπευσε άνω του 60 % της απασχόλησης. Οι κλάδοι της βιομηχανίας και των κατασκευών αντιπροσωπεύουν το 27 %, ενώ η γεωργία, η δασοκομία και η αλιεία το 12 %, έναντι 21 % το 2000³. Η απασχόληση στον γεωργικό κλάδο συνέχισε να αντιστοιχεί στο 30 % της συνολικής απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας.

Η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης της ΕΕ και η έννοια της διατηρησιμότητας

04 Η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης της ΕΕ περιλαμβάνει μακροπρόθεσμους στόχους, όπως η διαφοροποίηση της αγροτικής οικονομίας (ήτοι ο περιορισμός της εξάρτησης των αγροτικών περιοχών και των νοικοκυριών της υπαίθρου από τη γεωργία και τη δασοκομία), η διατήρηση και η δημιουργία θέσεων εργασίας (βλέπε σημείο 05) και η βελτίωση των υποδομών στις αγροτικές περιοχές (βλέπε σημείο 08)⁴. Προκειμένου να στηριχθεί η επίτευξη των στόχων αυτών, τα έργα που χρηματοδοτούνται με ενωσιακούς πόρους πρέπει να είναι ανθεκτικά στον χρόνο, ή άλλως διατηρήσιμα (βλέπε σημεία 12-13).

Ενωσιακή πολιτική αγροτικής διαφοροποίησης

05 Οι δαπάνες της ΕΕ για την προώθηση της διαφοροποίησης καλύπτουν τη στήριξη που παρέχεται στους γεωργούς προκειμένου αυτοί να στραφούν σε μη γεωργικές δραστηριότητες, καθώς και τη δημιουργία και ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών ευκαιριών, μεταξύ άλλων στον τομέα του τουρισμού. Στον πίνακα 1 παρατίθενται τα διάφορα μέτρα που συνδέονται με τη διαφοροποίηση των αγροτικών περιοχών και στο γράφημα 2 παρουσιάζονται παραδείγματα έργων που χρηματοδοτήθηκαν.

06 Το ένα τρίτο σχεδόν των γεωργών στην ΕΕ ασκεί και κάποια άλλη επικερδή δραστηριότητα⁵, η οποία μπορεί:

• να μη συνδέεται άμεσα με τη γεωργική εκμετάλλευση, όπως διδασκαλία ή εργασία για άλλον εργοδότη, ή
• να συνδέεται άμεσα με τη γεωργική εκμετάλλευση, όπως η υποδοχή τουριστών ή η επεξεργασία γεωργικών προϊόντων.

07 Βάσει μελέτης αξιολόγησης της περιόδου προγραμματισμού 2007‑2013⁶, η συμβολή στην οικονομική διαφοροποίηση των μέτρων που εξετάζονται στην παρούσα έκθεση εκτιμάται ως περιορισμένη (για τις τουριστικές δραστηριότητες) και ως μέτρια όσον αφορά τη διαφοροποίηση προς μη γεωργικές δραστηριότητες και τη δημιουργία επιχειρήσεων (βλέπε σημείο 61).

Ενωσιακή στήριξη για επενδύσεις σε υποδομές στις αγροτικές περιοχές

08 Χρηματοδοτώντας επενδύσεις σε υποδομές σε αγροτικές περιοχές, η ΕΕ επιδιώκει τη βελτίωση των βασικών υπηρεσιών για τον πληθυσμό της υπαίθρου και την ανάπλαση των χωριών⁷. Στον πίνακα 2 παρατίθενται διάφορα μέτρα επενδύσεων σε δημόσιες υποδομές σε αγροτικές περιοχές και στο πλαίσιο 1 παρουσιάζονται παραδείγματα τέτοιων επενδύσεων που συνήθως χρηματοδοτεί το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ).

Ενωσιακή χρηματοδότηση και διακυβέρνηση της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης

09 Κατά τις περιόδους προγραμματισμού 2007‑2013 και 2014‑2020, η ΕΕ θα έχει δαπανήσει μέσω των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης περίπου 10 δισεκατομμύρια ευρώ για μέτρα διαφοροποίησης και 15 δισεκατομμύρια ευρώ για επενδύσεις σε υποδομές σε αγροτικές περιοχές (βλέπε γράφημα 3).

10 Τα υπό επιμερισμένη διαχείριση έργα αγροτικής ανάπτυξης χρηματοδοτούνται από ενωσιακά και εθνικά/περιφερειακά κονδύλια από κοινού. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη καθορίζουν τους κανόνες και τις προϋποθέσεις που διέπουν τη χρηματοδότηση αυτή. Οι εθνικές/περιφερειακές αρχές:

• καταρτίζουν προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ)·
• κατανέμουν τα κονδύλια στα επιμέρους μέτρα· και
• διαχειρίζονται και παρακολουθούν την υλοποίηση των ΠΑΑ τους και αξιολογούν τα αποτελέσματα.

Στο γράφημα 4 παρουσιάζεται ο τρόπος επιμερισμού των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών/περιφερειακών αρχών.

11 Για τη νέα περίοδο προγραμματισμού 2023‑2027, ο κανονισμός που διέπει την ΚΓΠ προβλέπει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να καταρτίσουν στρατηγικά σχέδια για την ΚΓΠ, τα οποία να συνδυάζουν χρηματοδότηση για τη στήριξη του εισοδήματος, μέτρα στήριξης της αγοράς και αγροτική ανάπτυξη. Στα εν λόγω σχέδια, τα κράτη μέλη πρέπει να περιγράφουν με ποιον τρόπο προτίθενται να επιτύχουν τις επιδιώξεις τους στο πλαίσιο των εννέα ειδικών στόχων της ΚΓΠ. Τα μελλοντικά έργα διαφοροποίησης μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη δύο ειδικών στόχων: της διευκόλυνσης της επιχειρηματικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές και της προώθησης της απασχόλησης, της ανάπτυξης και της ισότητας των φύλων στις αγροτικές περιοχές⁸. Η Επιτροπή θα εγκρίνει τα σχέδια αυτά και θα παρακολουθεί την εφαρμογή τους μέσω τακτικών εθνικών εκθέσεων επιδόσεων, που θα καταρτίζουν τα κράτη μέλη⁹. Μπορεί επίσης να προάγει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών.

Διατηρησιμότητα των έργων αγροτικής ανάπτυξης

12 Στο πλαίσιο του εν προκειμένω ελέγχου, εξετάσαμε κατά πόσο τα χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ έργα είναι «διατηρήσιμα». Στο γράφημα 5 παρουσιάζονται οι προβλεπόμενες από την ενωσιακή νομοθεσία απαιτήσεις όσον αφορά τη διατηρησιμότητα των έργων που στηρίζονται χρηματοδοτικά από την ΕΕ. Η νομική αυτή απαίτηση κατέστη αυστηρότερη για την περίοδο προγραμματισμού 2014‑2020 (που παρατάθηκε έως το 2022)¹⁰. Όσον αφορά την περίοδο προγραμματισμού 2023‑2027, ο κανονισμός για την ΚΓΠ δεν περιέχει απαιτήσεις διατηρησιμότητας. Εντούτοις, τα κράτη μέλη, μέσω των εθνικών κανόνων τους, μπορούν να τις επανεισαγάγουν.

13 Στο πλαίσιο του εν προκειμένω ελέγχου επιδόσεων, για την αξιολόγηση των εν λόγω προγραμμάτων και των σχετικών ροών δαπανών, εξετάσαμε κατά πόσον τα χρηματοδοτηθέντα έργα:

• είχαν συμμορφωθεί με την απαίτηση της νομοθεσίας για την περίοδο διατηρησιμότητας (δηλαδή αν συνέχισαν να λειτουργούν κατά τη διάρκεια της περιόδου διατηρησιμότητας που προέβλεπε η σχετική νομοθεσία),
• συνέχισαν να λειτουργούν μετά την πάροδο της περιόδου αυτής, και
• επέφεραν αλλαγές μόνιμου χαρακτήρα στις αγροτικές περιοχές.

14 Σε τρεις παλαιότερες εκθέσεις (εκ των οποίων η μία αφορούσε την αγροτική ανάπτυξη και οι άλλες δύο τη χρηματοδότηση της συνοχής)¹¹, επισημάναμε προβλήματα σε σχέση με τη διατηρησιμότητα των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται με πόρους της ΕΕ:

• οι τοπικές αρχές δεν έδιναν επαρκή έμφαση στη διατηρησιμότητα κατά τα διάφορα στάδια διαχείρισης της ενωσιακής χρηματοδότησης·
• οι ωφελούμενοι ή οι τοπικές αρχές δεν συντηρούσαν τις υποδομές·
• στην πλειονότητά τους, τα αναλυθέντα έργα δεν ήταν βιώσιμα από οικονομική άποψη.

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

15 Αποφασίσαμε να διενεργήσουμε τον συγκεκριμένο έλεγχο για τους εξής λόγους:

• Από το 2007, η ΕΕ έχει δαπανήσει περισσότερα από 25 δισεκατομμύρια ευρώ για έργα διαφοροποίησης και επενδύσεις σε υποδομές μέσω προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης.
• Αρκετοί από τους ελέγχους επιδόσεων που έχουμε διενεργήσει ως τώρα έφεραν στην επιφάνεια προβλήματα που συνδέονται με τη διατηρησιμότητα (βλέπε σημείο 14), ενώ εντοπίσαμε συγκεκριμένους κινδύνους που αφορούν ειδικά τα μέτρα διαφοροποίησης.

16 Ελπίζουμε οι εργασίες μας να βοηθήσουν την Επιτροπή στη διάδοση βέλτιστων πρακτικών σχετικά με την συμπερίληψη ενδεχομένως δικλίδων ασφαλείας σχετικών με τη διατηρησιμότητα των έργων, καθώς και στην αξιολόγηση των έργων διαφοροποίησης και αγροτικών υποδομών που θα χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής κατά την περίοδο προγραμματισμού 2023‑2027.

17 Το κύριο ερώτημα του ελέγχου μας ήταν κατά πόσον οι επενδύσεις στη διαφοροποίηση της αγροτικής οικονομίας και στις αγροτικές υποδομές απέφεραν οφέλη μόνιμου χαρακτήρα. Στο πρώτο μέρος της παρούσας έκθεσης αξιολογούμε τη διατηρησιμότητα από την άποψη της συμμόρφωσης, δηλαδή κατά πόσον πληρούνταν οι σχετικές νομικές απαιτήσεις. Στο δεύτερο μέρος εξετάζουμε κατά πόσον υπάρχουν παράγοντες που επηρεάζουν τη διατηρησιμότητα των έργων, πέραν των νόμιμων απαιτήσεων. Στο τρίτο μέρος εξετάζουμε αν αποδεικνύεται επαρκώς ότι η ενωσιακή χρηματοδότηση δημιούργησε ευκαιρίες μακροπρόθεσμης διαφοροποίησης στις αγροτικές περιοχές.

18 Προκειμένου να αξιολογήσουμε κατά πόσον τα αναμενόμενα οφέλη διήρκεσαν στον χρόνο, εξετάσαμε έργα που χρηματοδοτήθηκαν κατά τις περιόδους προγραμματισμού 2007‑2013 και 2014‑2020. Τα έργα αυτά ήταν δύο ειδών:

• έργα για τη διαφοροποίηση της αγροτικής οικονομίας (βλέπε πίνακα 1 και γράφημα 2)·
• επενδύσεις σε δημόσιες υποδομές, όπως δρόμοι ή υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης (βλέπε πίνακα 2 και πλαίσιο 1).

19 Η συγκέντρωση των αποδεικτικών στοιχείων ελέγχου έγινε μέσω (βλέπε γράφημα 6):

• επισκόπησης της νομοθεσίας και των σχετικών στατιστικών,
• ανάλυσης μητρώων επιχειρήσεων και εξέτασης της κατάστασης λειτουργίας ορισμένων τουριστικών καταλυμάτων,
• συνεντεύξεων με εκπροσώπους εθνικών ή περιφερειακών αρχών,
• εξέτασης των εθνικών/περιφερειακών πλαισίων και έργων που επελέγησαν από έντεκα κράτη μέλη και περιφέρειες.

Παρατηρήσεις

Παρότι τα έργα συνήθως λειτουργούν καθ’ όλη την εκ του νόμου προβλεπόμενη περίοδο διατηρησιμότητας, ορισμένα έργα διαφοροποίησης διακόπτονται λίγο μετά τη λήξη της

20 Στην παρούσα ενότητα εξετάζουμε τα έργα υπό το πρίσμα των προβλεπόμενων από την ενωσιακή νομοθεσία απαιτήσεων διατηρησιμότητας και αξιολογούμε κατά πόσον οι απαιτήσεις αυτές είχαν προσαρμοστεί βάσει των ιδιαιτεροτήτων των χρηματοδοτούμενων επενδύσεων.

• Όσον αφορά τα έργα διαφοροποίησης:
• εξετάσαμε αν εξακολουθούσαν να λειτουργούν τα τουριστικά καταλύματα που αποτελούσαν το αντικείμενο 879 έργων (πρόκειται για ένα από τα συνηθέστερα είδη έργων διαφοροποίησης)·
• εξετάσαμε αν τα 88 έργα διαφοροποίησης που επιλέξαμε λειτουργούσαν ακόμη και βρίσκονταν σε πορεία επίτευξης των τιμών-στόχου που είχαν τεθεί στα επιχειρηματικά σχέδιά τους (βλέπε σημεία 44, 45 και 59)· κατά την επιλογή των έργων φροντίσαμε να συμπεριλάβουμε τα κύρια είδη έργων που χρηματοδοτήθηκαν κατά τη διάρκεια αμφότερων των περιόδων προγραμματισμού (βλέπε γράφημα 2).
• Όσον αφορά τα έργα υποδομών, εξετάσαμε κατά πόσον τα 48 έργα του δείγματός μας εξακολουθούσαν να λειτουργούν και να αποφέρουν τα προσδοκώμενα οφέλη. Επικεντρωθήκαμε στα είδη έργων που είχαν λάβει την υψηλότερη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια και των δύο περιόδων προγραμματισμού (οδικά έργα, έργα κατασκευής μονάδων παραγωγής θερμότητας και συστημάτων ύδρευσης και αποχέτευσης) (βλέπε πλαίσιο 1).

Στην πλειονότητά τους, τα έργα που εξετάσαμε βρίσκονταν ακόμη σε λειτουργία

Το 80 % των έργων που αφορούσαν τη δημιουργία τουριστικών καταλυμάτων ήταν ακόμη σε λειτουργία

21 Οι επενδύσεις σε τουριστικά καταλύματα συγκαταλέγονταν μεταξύ των συνηθέστερα χρηματοδοτούμενων έργων διαφοροποίησης. Κατά την περίοδο 2014‑2015, τα 11 κράτη μέλη που εξετάσαμε δαπάνησαν σχεδόν 500 εκατομμύρια ευρώ από κονδύλια αγροτικής ανάπτυξης για τη στήριξη περίπου 8 000 επενδύσεων σε τουριστικά καταλύματα (πρόκειται για έργα της περιόδου προγραμματισμού 2007‑2013).

22 Εξετάσαμε κατά πόσο τα τουριστικά καταλύματα που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο των 879 σχετικών έργων του δείγματός μας σε αυτά τα 11 κράτη μέλη εξακολουθούσαν να παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες. Όλες οι επιχειρήσεις είχαν χρηματοδοτηθεί την περίοδο 2007‑2013 και, στις περισσότερες περιπτώσεις, η τελική πληρωμή πραγματοποιήθηκε το 2014 ή το 2015. Ως εκ τούτου, όσες ήταν ακόμη ενεργοί λειτουργούσαν επί τουλάχιστον μία πενταετία. Οι περισσότερες από τις εξακριβώσεις μας πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Ιουνίου και Οκτωβρίου του 2020. Από τα 879 τουριστικά καταλύματα του δείγματός μας, βρήκαμε κλειστά τα 21 (ήτοι το 2 % του δείγματός μας) λόγω της υγειονομικής κρίσης.

23 Από το γράφημα 7 και το γράφημα 8 προκύπτει ότι συνολικά το 80 % των επιχειρήσεων εξακολουθούσε να προσφέρει υπηρεσίες καταλύματος. Τα αντίστοιχα ποσοστά για τα επιμέρους κράτη μέλη κυμαίνονταν από 98 % στην Αυστρία έως 67 % στην Ουγγαρία και 60 % στην Ιταλία (Σικελία). Εντοπίσαμε 24 καταλύματα στην Τσεχία, τη Γαλλία, την Ουγγαρία, την Ιταλία (Σικελία), τη Ρουμανία και τη Σλοβακία, τα οποία, σύμφωνα με την αρχική μας ανάλυση των διαδικτυακών πηγών, ήταν μεν σε λειτουργία, αλλά στην πράξη δεν ήταν ποτέ διαθέσιμα για κράτηση. Διερευνήσαμε περαιτέρω τις περιπτώσεις αυτές, επικοινωνώντας με τα καταλύματα τηλεφωνικώς ή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Στις 20 περιπτώσεις κατά τις οποίες οι υπεύθυνοι δήλωσαν ότι τα καταλύματα ήταν «ανοικτά», τα κατατάξαμε ως «σε λειτουργία» στην ανάλυσή μας. Στις υπόλοιπες τέσσερις περιπτώσεις, επιβεβαιώσαμε ότι το κατάλυμα δεν ήταν διαθέσιμο για κράτηση.

Τα δύο τρίτα των έργων διαφοροποίησης βρίσκονταν ακόμη σε λειτουργία

24 Εξετάσαμε 88 έργα διαφοροποίησης στη Βουλγαρία, την Αυστρία και την Πολωνία. Τα επιλεγέντα έργα σχετίζονταν κατά κύριο λόγο με τουριστικές υποδομές (τουριστικά καταλύματα και ποδηλατόδρομοι/μονοπάτια), γεωργικές υπηρεσίες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (βλέπε γράφημα 9).

25 Διαπιστώσαμε ότι από αυτά τα 88 έργα (67 της περιόδου προγραμματισμού 2007‑2013 και 21 της περιόδου 2014‑2020), 59 (ή 67 %) βρίσκονταν ακόμη σε λειτουργία· και ότι

• από τα 30 που βρίσκονταν ακόμη στην περίοδο διατηρησιμότητας, τα 29 (97 %) ήταν σε λειτουργία· αλλά
• από τα 58 των οποίων η περίοδος διατηρησιμότητας είχε παρέλθει, τα 30 (52 %) ήταν ακόμη σε λειτουργία·
• συνολικά, επτά από τα 88 έργα διέκοψαν τη λειτουργία τους κατά τη διάρκεια της περιόδου διατηρησιμότητας.

26 Τα δύο τρίτα των 35 έργων τουριστικών καταλυμάτων του δείγματος των 88 έργων διαφοροποίησης ήταν ακόμη σε λειτουργία. Στην Αυστρία, αυτό ίσχυε και για τα δέκα έργα τουριστικών καταλυμάτων. Στη Βουλγαρία και την Πολωνία, ήταν σε λειτουργία 11 επί συνόλου 17 και τρία επί συνόλου οκτώ έργων, αντίστοιχα.

Με την εξαίρεση ενός, τα έργα υποδομών που υποβλήθηκαν σε έλεγχο εξακολουθούσαν να είναι σε χρήση

27 Στη Βουλγαρία, την Αυστρία και την Πολωνία, εξετάσαμε 48 έργα υποδομών, τα οποία συνίσταντο ως επί το πλείστον στην κατασκευή ή την αναβάθμιση μονάδων παραγωγής θερμότητας, δρόμων και συστημάτων ύδρευσης και αποχέτευσης. Κατά τον χρόνο του ελέγχου, 38 έργα ήταν άνω των πέντε ετών (ήτοι είχε παρέλθει η εκ του νόμου προβλεπόμενη περίοδος διατηρησιμότητάς τους) και τα υπόλοιπα 10 ήταν νεότερα, ακόμη εντός της περιόδου αυτής.

28 Ελέγξαμε αν οι υποδομές που χρηματοδοτήθηκαν με ενωσιακούς πόρους εξακολουθούσαν να είναι σε χρήση. Εξετάσαμε τα εξής:

• όσον αφορά τις μονάδες παραγωγής θερμότητας: την κατάσταση λειτουργίας της μονάδας, την παραγωγή ενέργειας, τον αριθμό των πελατών, χρηματοοικονομικά δεδομένα και στοιχεία σχετικά με τις θέσεις εργασίας·
• όσον αφορά τα οδικά έργα: τη μεταβολή του αριθμού των χρηστών (κατά περίπτωση, κάτοικοι της περιοχής, τουρίστες, τοπικές επιχειρήσεις)·
• όσον αφορά τα συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης: την κατάσταση λειτουργίας της υποδομής, τον αριθμό των συνδέσεων στα δίκτυα (κατά περίπτωση), τη βελτίωση της ποιότητας του νερού.

29 Και τα 48 έργα (βλέπε γράφημα 10) παρήγαγαν τις αναμενόμενες φυσικές εκροές τους (παραδείγματος χάριν, κατασκευή τοπικής μονάδας παραγωγής θερμότητας, αναβάθμιση δρόμου, κατασκευή συστήματος ύδρευσης ή/και αποχέτευσης). Με την εξαίρεση μιας μονάδας επεξεργασίας λυμάτων (βλέπε πλαίσιο 4), κατά τον χρόνο του ελέγχου οι επενδύσεις εξακολουθούσαν να είναι επωφελείς για τις τοπικές κοινότητες.

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι δραστηριότητες διαφοροποίησης διακόπηκαν λίγο μετά την πάροδο της εκ του νόμου προβλεπόμενης περιόδου διατηρησιμότητας

30 Εξετάσαμε κατά πόσον οι δραστηριότητες των έργων συνεχίστηκαν για τουλάχιστον μία διετία μετά την πάροδο της περιόδου διατηρησιμότητας που προβλέπεται στην ενωσιακή νομοθεσία. Διερευνήσαμε αν η διάρκεια της λειτουργίας ήταν συνάρτηση του κλάδου ή της κλίμακας του έργου.

31 Από τα μητρώα επιχειρήσεων που εξετάσαμε, μόνον αυτό της Πολωνίας περιλάμβανε δεδομένα σχετικά με την κατάσταση των διάφορων δραστηριοτήτων των δικαιούχων. Χρησιμοποιήσαμε αυτές τις λεπτομερέστερες πληροφορίες, προκειμένου να διενεργήσουμε περαιτέρω ανάλυση. Σε σχέση με τους δικαιούχους που είχαν αναπτύξει μη γεωργική δραστηριότητα στο πλαίσιο των μέτρων 311 και 312 (9 221 και 3 429 δικαιούχοι αντίστοιχα), εξετάσαμε πόσα χρόνια διήρκεσε αυτή η δραστηριότητα.

32 Από το γράφημα 11 προκύπτει ότι οι δικαιούχοι που διέκοψαν τη δραστηριότητά τους, κατά κανόνα το έκαναν κατά το 6ο ή το 7ο έτος λειτουργίας, ήτοι λίγο μετά την πάροδο της εκ του νόμου προβλεπόμενης πενταετούς περιόδου διατηρησιμότητας.

33 Στο πλαίσιο 2 παρατίθενται παραδείγματα επιχειρήσεων τουριστικών καταλυμάτων (που έλαβαν στήριξη κατά την περίοδο προγραμματισμού 2007‑2013) στις οποίες η ΕΕ επένδυσε άνω των 150 000 ευρώ και οι οποίες διέκοψαν τη λειτουργία τους μετά την πενταετή περίοδο διατηρησιμότητας. Δύο εξ αυτών παρέμειναν σε λειτουργία για λιγότερο από πέντε έτη, επειδή η εκ του νόμου προβλεπόμενη περίοδος διατηρησιμότητας άρχισε να μετρά από την ημερομηνία της απόφασης χρηματοδότησης (βλέπε σημείο 12). Αυτό σημαίνει ότι το ύψος των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων ανήλθε από 2 667 έως 9 125 ευρώ ανά μήνα λειτουργίας.

34 Την περίοδο 2014‑2020, τα κράτη μέλη είχαν τη δυνατότητα να μειώσουν την περίοδο διατηρησιμότητας σε τρία έτη για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Ωστόσο, οι σχετικές απαιτήσεις ήταν οι ίδιες ανεξαρτήτως αν η ενωσιακή χρηματοδότηση ανερχόταν σε 9 000 ευρώ ή σε 500 000 ευρώ ή αν οι δικαιούχοι χρηματοδοτούσαν το 10 % ή το 90 % των επενδύσεών τους.

Για τις επενδύσεις σε υποδομές, τα περισσότερα κράτη μέλη εφάρμοσαν πενταετή περίοδο διατηρησιμότητας

35 Η περίοδος διατηρησιμότητας αποτελεί νομική απαίτηση, σκοπός της οποίας δεν είναι να αντιστοιχεί στην περίοδο λειτουργίας της επένδυσης. Αντίθετα, προσδοκάται ότι η διάρκεια λειτουργίας των έργων θα υπερβαίνει σημαντικά (15‑25 έτη για τα έργα σταθμών παραγωγής ενέργειας, 25‑30 έτη για τα οδικά έργα και 30 έτη για τις υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης) την εκ του νόμου προβλεπόμενη περίοδο διατηρησιμότητας. Η Αυστρία και η περιφέρεια του Πεδεμόντιου στην Ιταλία παρέτειναν την απαίτηση διατηρησιμότητας για ορισμένα είδη επενδύσεων (βλέπε πλαίσιο 3), προσαρμόζοντάς την περισσότερο στην αναμενόμενη διάρκεια λειτουργίας τους. Οι εθνικές αρχές στα άλλα κράτη μέλη του δείγματός μας εφάρμοζαν την απαίτηση πενταετούς διατηρησιμότητας.

36 Όλα τα έργα υποδομών που εξετάσαμε εξακολουθούσαν να λειτουργούν (βλέπε σημείο 29), με την εξαίρεση ενός τέτοιου έργου στη Βουλγαρία, που έπαυσε να λειτουργεί λόγω μη συντήρησής του (βλέπε πλαίσιο 4).

Το ένα τρίτο των έργων διαφοροποίησης δεν λειτουργούσε πλέον κατά τον χρόνο του ελέγχου μας

37 Στην παρούσα ενότητα εξετάζουμε κατά πόσον υπάρχουν παράγοντες που επηρεάζουν τη διάρκεια ζωής των έργων, πέραν των προβλεπόμενων από τη νομοθεσία απαιτήσεων διατηρησιμότητας. Τα δύο τρίτα των έργων διαφοροποίησης βρίσκονταν ακόμη σε λειτουργία κατά τον χρόνο του ελέγχου μας, ενώ τα υπόλοιπα όχι. Αξιολογήσαμε κατά πόσον οι εθνικές και οι περιφερειακές αρχές είχαν αναλύσει την οικονομική βιωσιμότητα που ανέμεναν από τα έργα διαφοροποίησης που είχαν επιλέξει και ποιο είδος έργων ήταν το λιγότερο διατηρήσιμο.

Οι διαδικασίες επιλογής δεν είχαν σημαντικό αντίκτυπο στην ποιότητα των έργων συνολικά

38 Οι διαδικασίες επιλογής πρέπει να συμβάλλουν στη διασφάλιση της ποιότητας και της διάρκειας των έργων που θα χρηματοδοτηθούν. Στο πλαίσιο αυτό, είναι αναγκαία η κατά προτεραιότητα ιεράρχηση μέσω συναφών κριτηρίων επιλογής και κατάλληλης αξιολόγησης των έργων. Βάσει των ενωσιακών κανόνων, τα κράτη μέλη οφείλουν να καθορίζουν και να εφαρμόζουν συγκεκριμένα κριτήρια κατά την επιλογή των πράξεων στις οποίες θα δοθεί προτεραιότητα. Διαπιστώσαμε ότι, κατά την περίοδο 2007‑2013:

• η Πολωνία (έως το 2009) και η Γαλλία δεν εφάρμοζαν τέτοια κριτήρια·
• η Λιθουανία χρησιμοποιούσε κριτήρια επιλογής μόνον όταν ο όγκος των αιτήσεων υπερέβαινε τα διαθέσιμα κονδύλια·
• η Αυστρία διέθετε τέτοια κριτήρια, αλλά δεν τα χρησιμοποιούσε για την κατάταξη των έργων·
• η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Ελλάδα, η Πολωνία (μετά το 2009) και η Σλοβακία χρησιμοποιούσαν κριτήρια επιλογής χωρίς να έχουν καθορίσει ελάχιστη απαιτούμενη βαθμολογία. Κατέτασσαν τα έργα, αλλά τα χρηματοδοτούσαν όλα εφόσον υπήρχαν διαθέσιμα κονδύλια, ακόμη και αν είχαν λάβει χαμηλή βαθμολογία¹³·
• η Ουγγαρία, η Ιταλία (Σικελία) και η Ρουμανία καθόριζαν την ελάχιστη βαθμολογία που έπρεπε να συγκεντρώσουν προκειμένου να είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση. Εντούτοις, μετά την υπογραφή της σύμβασης επιχορήγησης, ποσοστό 46 % των Ρουμάνων δικαιούχων του μέτρου 313 και 10 % των Σικελών δικαιούχων του μέτρου 311 δεν ολοκλήρωσαν το έργο τους και, ως εκ τούτου, δεν εισέπραξαν την τελική πληρωμή.

39 Κατά την περίοδο προγραμματισμού 2014‑2020, οι εθνικές και οι περιφερειακές αρχές σε όλα τα κράτη μέλη χρησιμοποιούσαν κριτήρια επιλογής και ελάχιστη απαιτούμενη βαθμολογία. Κατά κανόνα, η εν λόγω ελάχιστη βαθμολογία δεν υπερέβαινε το 50 % της μέγιστης. Παραδείγματος χάριν, για το μέτρο 6.4 (βλέπε πίνακα 1), οι ελάχιστες βαθμολογίες στη Ρουμανία και την Αυστρία ήταν 10 επί συνόλου 100 μονάδων και πέντε επί συνόλου 24, αντίστοιχα. Με την εφαρμογή χαμηλής ελάχιστης βαθμολογίας, υπάρχει κίνδυνος οι εθνικές και περιφερειακές αρχές να επιλέξουν έργα με χαμηλό δυναμικό.

40 Επιπλέον της εφαρμογής κριτηρίων επιλογής, τα κράτη μέλη οφείλουν να αξιολογούν τα έργα. Στο πλαίσιο 5 παρουσιάζεται παράδειγμα έργων στην Πολωνία, που θεωρούμε ότι δεν θα έπρεπε να είχαν χρηματοδοτηθεί, εάν είχαν αξιολογηθεί σωστά.

41 Για την αξιολόγηση της διατηρησιμότητας των πράξεων, οι εθνικές αρχές σε όλα τα κράτη μέλη που εξετάσαμε (με την εξαίρεση της Γαλλίας) απαιτούσαν από τους αιτούντες να υποβάλουν επιχειρηματικό σχέδιο.

42 Πέντε από τα εν λόγω δέκα κράτη μέλη¹⁴ θεωρούσαν τις προβλέψεις που περιλαμβάνονταν στα επιχειρηματικά σχέδια ως βάση για τις μεταγενέστερες αξιολογήσεις. Παραδείγματος χάριν, οι δικαιούχοι έπρεπε να επιτύχουν τουλάχιστον το 50 % (Βουλγαρία και Ουγγαρία) ή το 70 % (Λιθουανία) των επιχειρηματικών προβλέψεών τους. Στο πλαίσιο τυχόν εκ των υστέρων ελέγχων, η μη επίτευξη των ποσοστών αυτών είχε ως αποτέλεσμα την επιβολή κυρώσεων (βλέπε σημείο 55).

43 Επτά κράτη μέλη¹⁵ όρισαν τον αριθμό των δημιουργούμενων θέσεων εργασίας ως ένα από τα κριτήρια επιλεξιμότητας ή επιλογής τους. Στις περιπτώσεις που η δημιουργία θέσεων εργασίας αποτελούσε κριτήριο επιλογής, οι δικαιούχοι έπρεπε να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και να τις διατηρήσουν τουλάχιστον έως το τέλος της περιόδου διατηρησιμότητας. Η Λιθουανία και η Πολωνία χορήγησαν υψηλότερη χρηματοδότηση σε δικαιούχους που προέβλεπαν να δημιουργήσουν περισσότερες θέσεις εργασίας.

44 Όσον αφορά τους δικαιούχους του δείγματός μας για τους οποίους καταφέραμε να συγκεντρώσουμε επαρκείς πληροφορίες, οι επιδόσεις εννέα από τους 10 Βούλγαρους δικαιούχους (90 %) και 17 από τους 27 Πολωνούς (63 %) δεν ήταν αντίστοιχες των οικονομικών προβλέψεων που περιλαμβάνονταν στα επιχειρηματικά σχέδιά τους (αυτό ισχύει για τέσσερις από τους 10 δικαιούχους της περιόδου 2014‑2020). Τέτοιο πρόβλημα δεν διαπιστώσαμε στην Αυστρία (βλέπε σημείο 59)

45 Από τον πίνακα 3 προκύπτει ότι οι επιδόσεις της πλειονότητας των δικαιούχων υστερούσαν σημαντικά σε σχέση με τις προβλέψεις τους.

46 Στη Βουλγαρία, οι προβλέψεις που περιλαμβάνονταν στα επιχειρηματικά σχέδια ήταν δεσμευτικές. Τα τρία τέταρτα των εκ των υστέρων ελέγχων οδήγησαν σε διαδικασίες ανάκτησης, επειδή οι δικαιούχοι δεν είχαν επιτύχει τα δηλούμενα στις προβλέψεις τους (βλέπε σημείο 55).

Ορισμένα είδη έργων διαφοροποίησης ήταν σχετικά βραχύβια

47 Στην Πολωνία, τα τρία τέταρτα σχεδόν των 13 000 δικαιούχων του μέτρου 311 (9 221 δικαιούχοι που ανέπτυξαν μη γεωργική δραστηριότητα που αναλύθηκε στο σημείο 31 και περίπου 3 800 άλλοι που ανέπτυξαν περαιτέρω υφιστάμενες δραστηριότητες στο πλαίσιο του ίδιου μέτρου) διαφοροποίησαν τις δραστηριότητές τους προσθέτοντας υπηρεσίες προς γεωργικές εκμεταλλεύσεις και υπηρεσίες υποστήριξης της δασοκομίας, δηλαδή δραστηριότητες που εμπίπτουν στον γεωργικό τομέα. Οι υπηρεσίες προς γεωργικές εκμεταλλεύσεις και οι υπηρεσίες υποστήριξης της δασοκομίας περιλαμβάνουν, παραδείγματος χάριν, την εκμίσθωση μηχανημάτων ή την εκτέλεση εργασιών για λογαριασμό άλλου γεωργού (όπως αγορά αρότρου με ενωσιακή χρηματοδότηση για την παροχή υπηρεσιών οργώματος σε άλλους γεωργούς ή με σκοπό την εκμίσθωση του μηχανήματος). Τον Φεβρουάριο του 2020, περισσότεροι από τους μισούς δικαιούχους που ελέγξαμε στο πολωνικό μητρώο επιχειρήσεων (5 114 από τους 9 419) είχαν παύσει τη δραστηριότητά τους. Το γράφημα 12 δείχνει ότι το ποσοστό αυτό είναι πολύ υψηλότερο από ό,τι για άλλες δραστηριότητες διαφοροποίησης.

48 Οι ενωσιακοί και οι εθνικοί κανόνες δεν απαγόρευαν ρητά τη χρήση του εξοπλισμού που είχε αγοραστεί με τη χρηματοδότηση στη γη του δικαιούχου. Για την περίοδο προγραμματισμού 2014‑2020, η Επιτροπή αναφέρει στις κατευθυντήριες γραμμές της ότι, όσον αφορά τις γεωργικές υπηρεσίες, οι χρηματοδοτούμενες επενδύσεις πρέπει να χρησιμοποιούνται κυρίως για την παροχή υπηρεσιών σε τρίτους. Ωστόσο, δεν εντοπίσαμε την ύπαρξη μηχανισμού που να εμποδίζει τη χρήση γεωργικών μηχανημάτων που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του εν λόγω μέτρου κατά κύριο λόγο στη γεωργική εκμετάλλευση του ίδιου του δικαιούχου.

49 Λαμβανομένων υπόψη των ειδικών κινδύνων που εντοπίστηκαν σε σχέση με τα έργα τουριστικών καταλυμάτων, εξετάσαμε κατά πόσο τα αποτελέσματα αυτής της κατηγορίας έργων, από την άποψη της διατηρησιμότητάς τους αντικατόπτριζαν ή συγκάλυπταν τυχόν προβλήματα οικονομικής βιωσιμότητας. Για τον σκοπό αυτό, αναλύσαμε περαιτέρω έργα τουριστικών καταλυμάτων στη Βουλγαρία, την Ελλάδα και την Πολωνία. Στην Ελλάδα, στο πλαίσιο της εθνικής παρακολούθησης των έργων τουριστικών καταλυμάτων συγκεντρώνονταν στοιχεία σχετικά με τα έσοδα κατά τα πρώτα τρία έτη λειτουργίας τους. Αναλύσαμε τις πληροφορίες αυτές συγκρίνοντάς τες με τις επενδυτικές δαπάνες 20 έργων τουριστικών καταλυμάτων που εξακολουθούσαν να είναι σε λειτουργία.

50 Από την ανάλυσή μας προέκυψαν ερωτήματα σχετικά με την οικονομική βιωσιμότητά τους. Για κάθε ευρώ του συνολικού επενδυτικού κόστους, τα συνολικά έσοδα στη διάρκεια της τριετίας ανέρχονταν κατά μέσο όρο σε 0,4 ευρώ. Όπως φαίνεται στο γράφημα 13, αυτός ο μέσος όρος υποκρύπτει σημαντικές διαφορές όσον αγορά την ικανότητα παραγωγής εσόδων. Στη διάρκεια της τριετίας, τα έργα τουριστικών καταλυμάτων παρήγαγαν από 0,02 ευρώ έως 1,41 ευρώ ανά ευρώ επένδυσης. Τέσσερα (20 %) από αυτά παρήγαγαν λιγότερα από 0,1 ευρώ για κάθε ευρώ που επενδύθηκε.

51 Από την άλλη, εντοπίσαμε επίσης έργα με εξαιρετικά υψηλή απόδοση της επένδυσης (βλέπε γράφημα 13): τα έσοδα τριών έργων υπερέβησαν την πραγματοποιηθείσα επένδυση εντός της τριετίας.

52 Στην ειδική έκθεση 02/2022 του ΕΕΣ σχετικά με την ενεργειακή απόδοση στις επιχειρήσεις, διαπιστώσαμε ότι, στην περίπτωση έργων με πολύ σύντομη περίοδο αποπληρωμής, διάφορα χρηματοδοτικά μέσα, όπως δάνεια ή επιστρεπτέες επιχορηγήσεις, είναι συνήθως η οικονομικά αποδοτικότερη επιλογή για τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Η νομοθεσία της ΕΕ προβλέπει ότι τα δάνεια μπορούν να χρησιμοποιούνται για την στήριξη βιώσιμων έργων¹⁶. Η Επιτροπή θεωρεί τα χρηματοδοτικά μέσα κατάλληλα για τη στήριξη βιώσιμων έργων στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης¹⁷. Η υποχρέωση εξόφλησης ενός δανείου αποτελεί κίνητρο ώστε οι δικαιούχοι έργων (συμπεριλαμβανομένων έργων τουριστικών καταλυμάτων ή παροχής γεωργικών υπηρεσιών) να επιδιώκουν την κερδοφορία της επένδυσής τους και, ως εκ τούτου, να προσπαθούν να περιορίζουν τον κίνδυνο να ζητείται στήριξη για μη βιώσιμα έργα ή αυτά να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για ιδιωτικούς σκοπούς.

53 Ο πίνακας 4 δείχνει ότι, στη Βουλγαρία και την Πολωνία, το 29 % και το 38 % αντίστοιχα των τουριστικών καταλυμάτων που ελέγχθηκαν (βλέπε σημείο 26) είτε έκλεισε γρήγορα είτε είχε πολύ χαμηλό κύκλο εργασιών.

Κράτη μέλη	Αριθμός καταλυμάτων που ελέγχθηκαν	Αριθμός καταλυμάτων που δεν απέφεραν οφέλη	Σχόλια
Βουλγαρία	17	6	Τρία έκλεισαν μετά την περίοδο διατηρησιμότητας. Ο κύκλος εργασιών τριών άλλων ήταν χαμηλότερος του 10 % του προβλεπόμενου (ένα μάλιστα ανέφερε κύκλο εργασιών 188 ευρώ για ένα έτος), με συνέπεια οι δικαιούχοι να πρέπει να επιστρέψουν την επιχορήγηση σε συνέχεια του εκ των υστέρων ελέγχου.
Πολωνία	8	3	Τρία έκλεισαν, ένα μάλιστα κατά τη διάρκεια της περιόδου διατηρησιμότητας. Ένα είχε κύκλο εργασιών 250 ευρώ/έτος, ποσό χαμηλότερο ακόμη και του 10 % του προβλεπόμενου, και έκλεισε μετά την πάροδο της περιόδου διατηρησιμότητας.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει στοιχείων που διαβίβασαν τα κράτη μέλη.

Χρήση ως ιδιωτικών κατοικιών κτιρίων που χρηματοδοτήθηκαν για να λειτουργήσουν ως τουριστικά καταλύματα

54 Η νομοθεσία της ΕΕ δεν απαγόρευε ρητά τη χρήση ως ιδιωτικών κατοικιών κατά τη διάρκεια της περιόδου διατηρησιμότητας των κτιρίων που είχαν χρηματοδοτηθεί προκειμένου να λειτουργήσουν ως τουριστικά καταλύματα. Ωστόσο, προέβλεπε ότι η επένδυση δεν έπρεπε να υποστεί ουσιαστική μεταβολή, η οποία να υπονομεύει τους αρχικούς στόχους της¹⁸. Η αυστριακή νομοθεσία απαγόρευε ρητά τη μόνιμη χρήση της επένδυσης για ιδιωτικούς σκοπούς¹⁹, κάτι που δεν έκανε η πολωνική και η βουλγαρική εθνική νομοθεσία.

55 Διαπιστώσαμε τα ακόλουθα προβλήματα σε σχέση με την ιδιωτική χρήση τουριστικών καταλυμάτων:

• Σε ένα κράτος μέλος εντοπίσαμε ενδεχόμενη δόλια χρήση ξενώνα για ιδιωτικούς σκοπούς κατά τη διάρκεια της περιόδου διατηρησιμότητας. Η υπόθεση αυτή παραπέμφθηκε στην OLAF και διερευνάται.
• Στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, διαπιστώσαμε ότι ελήφθησαν διοικητικά μέτρα μετά τον εντοπισμό περιπτώσεων χρήσης χρηματοδοτηθέντων τουριστικών καταλυμάτων για ιδιωτικούς σκοπούς. Η Επιτροπή διατύπωσε συστάσεις προς τα εν λόγω κράτη μέλη και, στην περίπτωση της Βουλγαρίας, επέβαλε δημοσιονομική διόρθωση. Η Ρουμανία αποφάσισε να περιορίσει τη χρηματοδότηση τουριστικών καταλυμάτων το 2021 και το 2022. Οι βουλγαρικές αρχές έλαβαν διοικητικά μέτρα διενεργώντας πρόσθετους εκ των υστέρων ελέγχους, οι οποίοι εστίαζαν στην επίτευξη των προβλέψεων του επιχειρηματικού σχεδίου. Η πλειονότητα (76 %) των 288 ξενώνων που χρηματοδοτήθηκαν με ενωσιακούς πόρους δεν πέτυχαν τις τιμές των προβλέψεων. Οι βουλγαρικές αρχές ζήτησαν την επιστροφή ποσού ύψους 21 εκατομμυρίων ευρώ. Αυτή η διαδικασία ανάκτησης προχωρεί με αργό ρυθμό λόγω προσφυγών ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων. Η Βουλγαρία σταμάτησε να στηρίζει τουριστικά καταλύματα κατά την περίοδο προγραμματισμού 2014‑2020.
• Από τα 11 κράτη μέλη που εξετάσαμε, σε οκτώ εντοπίσαμε άρθρα στον Τύπο σχετικά με περιπτώσεις χρήσης τουριστικών καταλυμάτων ως ιδιωτικών κατοικιών (σε τουλάχιστον τρία από αυτά, τα άρθρα αφορούσαν έρευνες και δικαστικές υποθέσεις σχετικά με δόλιες αιτήσεις επιδότησης τουριστικών καταλυμάτων που χρησιμοποιούνταν για ιδιωτικούς σκοπούς). Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κτίρια διαφημίζονταν ως διαθέσιμα για την υποδοχή τουριστών, στην πράξη όμως η πραγματοποίηση κράτησης ήταν αδύνατη (βλέπε σημείο 23). Η ανέγερση ή η ανακαίνιση κτιρίου με ενωσιακή στήριξη αποτελεί ελκυστική προοπτική, καθώς, έπειτα από μία τριετία έως πενταετία, ο δικαιούχος μπορεί να το χρησιμοποιεί επίσημα ως ιδιωτική κατοικία ή να προβεί στην πώλησή του.

Περιορισμένα τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ έχει ως μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα τη διαφοροποίηση στις αγροτικές περιοχές

56 Σκοπός της ενωσιακής χρηματοδότησης είναι να συμβάλει μακροπρόθεσμα στη διαφοροποίηση στις αγροτικές περιοχές (βλέπε σημείο 04). Εξετάσαμε κατά πόσον τα έργα είχαν ως αποτέλεσμα τη συνεχή διαφοροποίηση των αγροτικών οικονομιών. Ακόμη, εξετάσαμε κατά πόσον η αξιολόγηση και η παρακολούθηση παρείχαν επαρκή εικόνα των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται με τις δαπάνες της ΕΕ.

Οι δυνατότητες διαφοροποίησης που προσφέρουν ορισμένα είδη τέτοιων έργων είναι περιορισμένες

57 Κατά την περίοδο 2007‑2013, η Πολωνία δαπάνησε 252 εκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη της παροχής υπηρεσιών στους τομείς της γεωργίας ή της δασοκομίας. Η χρηματοδότηση αυτή συνεχίστηκε και κατά την περίοδο προγραμματισμού 2014‑2020. Διαπιστώσαμε ότι η συμβολή της παροχής υπηρεσιών στον τομέα της γεωργίας στη μακροπρόθεσμη διαφοροποίηση προς μη γεωργικές δραστηριότητες ήταν περιορισμένη. Τα έργα αυτά δεν βοηθούν τους δικαιούχους να διαφοροποιήσουν το εισόδημά τους από τον γεωργικό τομέα. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι υπηρεσίες αυτού του είδους (όπως οι υπηρεσίες άροσης/συγκομιδής) συμβάλλουν έμμεσα στη διαφοροποίηση, παρέχοντας στους γεωργούς που τις χρησιμοποιούν τη δυνατότητα να εξοικονομήσουν χρόνο για να επιδοθούν παράλληλα την άσκηση κάποιας μη γεωργικής δραστηριότητας. Επιπλέον, η δραστηριότητα «υπηρεσίες στους τομείς της γεωργίας ή της δασοκομίας» ήταν η λιγότερο διατηρήσιμη, καθώς η πλειονότητα των δικαιούχων την διέκοψε (βλέπε σημείο 47).

58 Στις εκ των υστέρων αξιολογήσεις τους, τα κράτη μέλη ανέφεραν συχνότερα τον τουρισμό ως τον τομέα προς τον οποίο ήταν δυνατή η διαφοροποίηση²⁰. Πράγματι, 23 από αυτά εφάρμοσαν το μέτρο 313, «Ενθάρρυνση τουριστικών δραστηριοτήτων». Η δημιουργία και η ανάπτυξη τουριστικών καταλυμάτων μπορεί να χρηματοδοτηθεί στο πλαίσιο όποιου μέτρου διαφοροποίησης (311, 312, 313) επιλέξει το κράτος μέλος ή η περιφέρεια. Όπως αναφέρεται στο σημείο 21, στα 11 κράτη μέλη που εξετάσαμε, την περίοδο 2014‑2015 περισσότερα από 500 εκατομμύρια ευρώ από δημόσιους πόρους είχαν διατεθεί για τη στήριξη έργων τουριστικών καταλυμάτων.

59 Σε επίπεδο δικαιούχων, η ύπαρξη τουριστικού καταλύματος καθιστά δυνατή τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων ή τη συμπλήρωση του εισοδήματός τους, εφόσον υπάρχει επαρκής δυνητική ζήτηση. Στην Αυστρία, και τα 10 έργα τουριστικών καταλυμάτων που αναλύθηκαν βρίσκονταν ακόμη σε λειτουργία. Επτά εξ αυτών είχαν επιτύχει τα προβλεπόμενα στα επιχειρηματικά σχέδιά τους και συνεισέφεραν στα εισοδήματα των δικαιούχων σε ποσοστό 10 έως 90 %. Σε επτά περιπτώσεις, η χρηματοδότηση είχε χορηγηθεί για την επέκταση υπάρχουσας επιχείρησης. Στις υπόλοιπες τρεις, ο τουρισμός αποτελούσε νέα πηγή εισοδήματος.

60 Ωστόσο, σε εδαφικό επίπεδο, ορισμένες επενδύσεις στον τουρισμό δεν συνεπάγονται διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων σε τουριστικές περιοχές. Σε επίπεδο ΕΕ, ο τουρισμός είναι μεγαλύτερος οικονομικός κλάδος από εκείνον της γεωργίας και έχει μεγαλύτερη βαρύτητα για την οικονομία των αγροτικών περιοχών παρά των αστικών. Ο αριθμός των διανυκτερεύσεων τουριστών ανά κάτοικο στις αγροτικές περιοχές είναι τριπλάσιος από τον αντίστοιχο στις αστικές, ενώ οι τουριστικές δαπάνες ανά κάτοικο είναι γενικά υψηλότερες στις αγροτικές περιοχές²¹. Σε αγροτικές περιοχές όπως η Κρήτη (Ελλάδα) ή η Κορσική (Γαλλία), η τουριστική βιομηχανία κυριαρχεί στις τοπικές οικονομίες, αντιπροσωπεύοντας το 47 % και το 31 % του ΑΕΠ, αντίστοιχα (έναντι 7,5 % και 2 % που είναι τα αντίστοιχα ποσοστά της γεωργίας²²).

Η αξιολόγηση και η παρακολούθηση δεν καταδεικνύουν επαρκώς τα οφέλη της διαφοροποίησης

61 Το 2018, η Επιτροπή δημοσίευσε σύνοψη των εκθέσεων με την εκ των υστέρων αξιολόγηση των κρατών μελών για την περίοδο 2007‑2013²³. Η σύνοψη αυτή κατέληγε στο συμπέρασμα ότι:

• τα μέτρα 311, «Διαφοροποίηση προς μη γεωργικές δραστηριότητες», και 312, «Στήριξη της δημιουργίας και ανάπτυξης επιχειρήσεων», συνέβαλαν στη βελτίωση της οικονομικής διαφοροποίησης των δικαιούχων «σε μέτριο βαθμό»·
• το μέτρο 313, «Ενθάρρυνση τουριστικών δραστηριοτήτων», συνέβαλε στη βελτίωση της οικονομικής διαφοροποίησης «σε περιορισμένο βαθμό»· ως θετική η συμβολή του μέτρου αυτού στη βελτίωση της οικονομικής διαφοροποίησης των αγροτικών περιοχών αναφερόταν σε λιγότερες από τις μισές εκ των υστέρων αξιολογήσεις προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης.

62 Κατά την αξιολόγηση διαπιστώθηκε ότι πολλά έργα διαφοροποίησης δεν είχαν αρκετά «διατομεακό» χαρακτήρα (επικεντρώνονταν, δηλαδή, υπερβολικά στη γεωργία). Το ζήτημα αυτό εξετάζεται στο σημείο 57.

63 Διαπιστώσαμε ότι μέσω της παρακολούθησης παρέχονταν περιορισμένες πληροφορίες σχετικά με τη διατηρησιμότητα των έργων και τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπό τους στη διαφοροποίηση των αγροτικών περιοχών. Παρότι τα κράτη μέλη παρακολουθούν επαρκώς τα έργα έως την τελική πληρωμή, η παρακολούθηση είναι περιορισμένη κατά τη διάρκεια της περιόδου διατηρησιμότητας και στη συνέχεια είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη. Ως εκ τούτου, όταν τα κράτη μέλη και η Επιτροπή καταρτίζουν τις εκ των υστέρων αξιολογήσεις, οι αξιολογητές διαθέτουν ελάχιστες πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των διαφορετικών ειδών έργων που παρέμεναν σε λειτουργία μετά την περίοδο καταβολής των επιχορηγήσεων. Η νομοθεσία δεν επιβάλλει την παρακολούθηση των έργων μετά την πάροδο της περιόδου διατηρησιμότητας. Εντούτοις, η συλλογή σχετικών πληροφοριών και μετά την περίοδο διατηρησιμότητας θα έδινε στην Επιτροπή και τα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αξιολογούν τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα και να προσδιορίζουν τα είδη των έργων που υποστηρίζουν μακροπρόθεσμους στόχους πολιτικής.

64 Από τον έλεγχό μας προέκυψε ότι ορισμένα εργαλεία, όπως τα μητρώα επιχειρήσεων και άλλες σχετικές βάσεις δεδομένων, μπορούν να παράσχουν πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τη διατηρησιμότητα των έργων. Οι βασικές διαθέσιμες πληροφορίες αφορούν μόνο το καθεστώς του δικαιούχου. Στην Πολωνία όμως εντοπίσαμε επίσης παράδειγμα βάσης δεδομένων που περιείχε λεπτομερέστερες πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση των δραστηριοτήτων που είχαν χρηματοδοτηθεί από την ΕΕ (βλέπε σημεία 31 και 47). Η Βουλγαρία, η Πολωνία και η Ρουμανία συνέλεγαν πληροφορίες από μητρώα επιχειρήσεων.

65 Οι μεγάλες βάσεις δεδομένων που υπάρχουν, όπως μητρώα επιχειρήσεων, θα μπορούσαν να αξιοποιούνται για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τους δικαιούχους που κατέστησαν ανενεργοί ή διέκοψαν τις υποστηριζόμενες δραστηριότητες (βλέπε σημεία 31-32). Επί του παρόντος, η Επιτροπή δεν χρησιμοποιεί πληροφορίες ούτε από εθνικά μητρώα επιχειρήσεων ούτε από άλλες πηγές μαζικών δεδομένων για την αξιολόγηση της διατηρησιμότητας των έργων διαφοροποίησης και του μακροπρόθεσμου οφέλους τους για τις αγροτικές περιοχές.

Συμπεράσματα και συστάσεις

66 Διαπιστώσαμε ότι, στην πλειονότητά τους, οι επενδύσεις σε υποδομές και τα έργα διαφοροποίησης παρέμειναν σε λειτουργία καθ’ όλη τη διάρκεια της εκ του νόμου προβλεπόμενης περιόδου διατηρησιμότητας (βλέπε σημεία 21-29). Ωστόσο, παρατηρήσαμε επίσης ότι σε πολλές περιπτώσεις τα έργα διαφοροποίησης σταμάτησαν να λειτουργούν λίγο μετά την πάροδό της (βλέπε σημεία 31-34). Στην Πολωνία, τα έργα που αφορούσαν την παροχή υπηρεσιών στους τομείς της γεωργίας ή της δασοκομίας ήταν λιγότερο διατηρήσιμα σε σχέση με άλλα (βλέπε σημεία 47-48).

67 Διαπιστώσαμε ότι η ποιότητα των διαδικασιών επιλογής βελτιώθηκε συνολικά κατά την περίοδο 2014‑2020 σε σύγκριση με την περίοδο 2007‑2013. Εντούτοις, αυτές οι διαδικασίες δεν είχαν σημαντικό αντίκτυπο στη συνολική ποιότητα των έργων (βλέπε σημεία 38-46).

68 Επισημάναμε ότι ορισμένα είδη έργων, όπως η παροχή υπηρεσιών στους τομείς της γεωργίας ή της δασοκομίας, έχουν χαμηλό δυναμικό διαφοροποίησης (βλέπε σημείο 57). Η δημιουργία τουριστικών καταλυμάτων μπορεί μεν να διαφοροποιήσει τις δραστηριότητες των δικαιούχων, αλλά η πρόσθετη δυναμικότητα φιλοξενίας τουριστών δεν διαφοροποιεί τις οικονομίες των τουριστικών περιοχών (σημεία 58-60).

69 Εμβαθύνοντας την ανάλυση των έργων τουριστικών καταλυμάτων εντοπίσαμε προβλήματα οικονομικής βιωσιμότητας σε τρία κράτη μέλη (βλέπε σημεία 49-53 και πίνακα 4). Η χρήση των καταλυμάτων για ιδιωτικούς σκοπούς επηρεάζει τις οικονομικές επιδόσεις των εν λόγω έργων. Εντοπίσαμε παραδείγματα κρατών μελών που κίνησαν έρευνες σχετικά με την ιδιωτική χρήση κτιρίων που χρηματοδοτήθηκαν προκειμένου να λειτουργήσουν ως τουριστικά καταλύματα ή/και περιόρισαν τη δυνατότητα επιχορήγησης έργων τουριστικών καταλυμάτων (βλέπε σημείο 55). Διαπιστώσαμε ότι τα δάνεια αποτελούν σημαντική εναλλακτική λύση για τη στήριξη βιώσιμων έργων (συμπεριλαμβανομένων έργων τουριστικών καταλυμάτων ή παροχής υπηρεσιών στον τομέα της γεωργίας – βλέπε σημείο 52).

Σύσταση 1 – Να βελτιωθεί η στόχευση των δαπανών σε βιώσιμα έργα

Στο πλαίσιο του συμβουλευτικού της ρόλου, η Επιτροπή πρέπει να μεριμνήσει για τη διάδοση βέλτιστων πρακτικών, προκειμένου να προωθήσει την εφαρμογή διαδικασιών επιλογής οι οποίες να περιορίζουν τον κίνδυνο επιλογής μη βιώσιμων έργων.

Χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση της σύστασης: από το 2023

Σύσταση 2 – Να μετριαστούν οι κίνδυνοι χρήσης για ιδιωτικούς σκοπούς των χρηματοδοτούμενων περιουσιακών στοιχείων

Προκειμένου να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε τα έργα να αποφέρουν μακροπρόθεσμα οφέλη και να βελτιωθεί η οικονομική αποδοτικότητα της ενωσιακής στήριξης, η Επιτροπή πρέπει:

1. να διευκολύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών που προβλέπουν την εφαρμογή δικλίδων που να εγγυώνται τη διατηρησιμότητα των έργων και για την αποτροπή της χρήσης των χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ περιουσιακών στοιχείων για ιδιωτικούς σκοπούς. Ειδικότερα, αυτές πρέπει να καλύπτουν την ενδεδειγμένη χρήση:
   1. εθνικών προϋποθέσεων σχετικά με τη διατηρησιμότητα, λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών ειδών επενδύσεων που υποστηρίζονται,
   2. των δανείων για τη χρηματοδότηση μακροπρόθεσμων στοιχείων ενεργητικού,
   3. των στοιχείων που αποδεικνύουν τη συνέχιση της λειτουργίας των χρηματοδοτούμενων δραστηριοτήτων, και
   4. ρητρών στις συμφωνίες επιχορήγησης σχετικά με τη χρήση των επενδύσεων για τον προβλεπόμενο σκοπό.

Χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση της σύστασης: 2023

2. να αναλύσει τη χρήση των εν λόγω βέλτιστων πρακτικών από τα κράτη μέλη και να μεριμνήσει για τη διάδοση των αποτελεσμάτων.

Χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση της σύστασης: 2027

70 Το συνολικό συμπέρασμα των εκ των υστέρων αξιολογήσεων της περιόδου 2007‑2013 είναι ότι η συμβολή στη διαφοροποίηση ήταν από περιορισμένη έως μέτρια (σημεία 61-62). Η παρακολούθηση παρείχε περιορισμένες πληροφορίες σχετικά με τα μακροπρόθεσμα οφέλη των έργων, ιδίως μετά την πάροδο της εκ του νόμου προβλεπόμενης περιόδου διατηρησιμότητας, παρά τις δυνατότητες που παρέχουν τα μαζικά δεδομένα για την άντληση πρόσθετων πληροφοριών σχετικά με τη διατηρησιμότητα των χρηματοδοτηθέντων έργων κατά τρόπο οικονομικά αποδοτικό (βλέπε σημεία 63-65).

Σύσταση 3 – Να αξιοποιηθεί το δυναμικό των μεγάλων βάσεων δεδομένων για τους σκοπούς της αξιολόγησης

Για τους σκοπούς της αξιολόγησης, η Επιτροπή, σε συνεννόηση με τα κράτη μέλη, πρέπει:

1. να εντοπίσει κατάλληλες πηγές πληροφοριών σχετικά με τη συνέχιση των δραστηριοτήτων των έργων που χρηματοδοτήθηκαν από την ΕΕ και να προωθήσει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών με τα κράτη μέλη·

Χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση της σύστασης: 2024

2. να χρησιμοποιήσει τις πληροφορίες αυτές προκειμένου να καταρτίσει κατάλογο παραγόντων κινδύνου βάσει παραδειγμάτων λιγότερο διατηρήσιμων έργων.

Χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση της σύστασης: από το 2026

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει η Joëlle Elvinger, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, στις 27 Απριλίου 2022.

Αρκτικόλεξα και συντομογραφίες

ΑΕΠ: Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν

ΕΓΤΑΑ: Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης

ΚΓΠ: Κοινή γεωργική πολιτική

ΠΑΑ: Πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης

Γλωσσάριο

Εκ των υστέρων έλεγχος: Στο πλαίσιο της παρούσας έκθεσης, έλεγχος που πραγματοποιείται μετά την τελική πληρωμή σε επένδυση, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι αυτή εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σύμφωνα με τον επιδιωκόμενο σκοπό της.

Επιχειρηματικό σχέδιο: Έγγραφο στο οποίο συνοψίζονται οι επιχειρησιακές και χρηματοοικονομικές προβλέψεις μιας επιχείρησης και περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο αυτή θα επιτύχει τους στόχους της.

Μαζικά δεδομένα: Η συλλογή, επεξεργασία, αποθήκευση και ανάλυση μεγάλου όγκου δεδομένων που αποκαλύπτουν πρότυπα, τάσεις και σχέσεις και προσφέρουν τη δυνατότητα χρήσης των στοιχείων που προκύπτουν για την άντληση νέων πληροφοριών.

Περίοδος προγραμματισμού: Το διάστημα για το οποίο σχεδιάζεται ένα πρόγραμμα χρηματοδότησης της ΕΕ και εντός του οποίου είναι δυνατή η εκταμίευση της χρηματοδότησης. Για την περίοδο 2007‑2013, η χρηματοδότηση μπορούσε να εκταμιευθεί έως το 2015. Ομοίως, η χρηματοδότηση για την περίοδο 2014‑2020 μπορεί να εκταμιευθεί έως το 2022.

Πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης: Σύνολο εθνικών ή περιφερειακών πολυετών στόχων και δράσεων που έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή, για την εφαρμογή της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης της ΕΕ.

Απαντήσεις της Επιτροπής

https://www.eca.europa.eu/el/Pages/DocItem.aspx?did=61262

Χρονογραμμή

https://www.eca.europa.eu/el/Pages/DocItem.aspx?did=61262

Κλιμάκιο ελέγχου

Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων που αυτό διενεργεί επί των πολιτικών και προγραμμάτων της ΕΕ ή επί διαχειριστικών θεμάτων που αφορούν συγκεκριμένους τομείς του προϋπολογισμού. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά έργα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων ή δαπανών, των επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.

Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα Ελέγχου I (Βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων), του οποίου προεδρεύει η Joëlle Elvinger, Μέλος του ΕΕΣ. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν ο Viorel Ștefan, Μέλος του ΕΕΣ, συνεπικουρούμενος από τους Roxana Banica, προϊσταμένη του ιδιαίτερου γραφείου του, Olivier Prigent, σύμβουλο στο ιδιαίτερο γραφείο του, Michael Bain, διοικητικό στέλεχος, Eric Braucourt, βοηθό του διευθυντή, Céline Ollier, υπεύθυνη έργου, Maciej Szymura, αναπληρωτή υπεύθυνο έργου, Milan Šmíd, Jan Huth και Δημήτριο Μανιόπουλο, ελεγκτές. Ο Thomas Everett παρείχε γλωσσική υποστήριξη.

Από αριστερά: Viorel Ștefan, Roxana Banica, Olivier Prigent, Eric Braucourt, Céline Ollier, Maciej Szymura, Milan Šmid, Jan Huth, Thomas Everett.

Παραπομπές

¹ EU rural areas in numbers – Ευρωπαϊκή Επιτροπή (europa.eu).

² A better future for Europe’s rural areas – Report CG33(2017)16final, Συμβούλιο της Ευρώπης, 2017.

³ A long-term Vision for the EU's Rural Areas – Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, μέρος 2/3.

⁴ Βλέπε αιτιολογική σκέψη 11 και άρθρο 4 του κανονισμού αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου και άρθρο 5, παράγραφος 6, του κανονισμού αριθ. 1305/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

⁵ Δεδομένα της Eurostat EF_OGAAA και Ευρωπαϊκή γεωργία (copa-cogeca.eu).

⁶ Synthesis of Rural Development Programmes (RDP) ex post evaluation of 2007‑2013 – Evaluation Study.

⁷ Άρθρο 52, στοιχείο β), του κανονισμού αριθ. 1698/2005 και άρθρο 20 του κανονισμού 1305/2013.

⁸ Βλέπε άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 2115/2021 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

⁹ Βλέπε άρθρο 118 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 2115/2021 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και άρθρα 13 και 40 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 2116/2021 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

¹⁰ Βλέπε άρθρο 71 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

¹¹ Ειδική έκθεση 25/2015, ειδική έκθεση 08/2018, ειδική έκθεση 06/2011.

¹² ΠΑΑ της περιφέρειας του Πεδεμόντιου 2014‑2020, σ. 378.

¹³ Βλέπε επίσης την ειδική έκθεση 06/2013.

¹⁴ Βουλγαρία, Τσεχία, Ελλάδα, Ουγγαρία και Λιθουανία.

¹⁵ Τσεχία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Λιθουανία, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακία.

¹⁶ Άρθρο 37 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.

¹⁷ The European Agricultural Fund for Rural Development – Financial instruments.

¹⁸ Για μια πράξη επιστρέφεται η συνεισφορά της ΕΕ, εάν εντός πέντε ετών από την τελική πληρωμή υπόκειται σε «ουσιαστική μεταβολή που επηρεάζει τη φύση» της (άρθρο 71 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου).

¹⁹ Sonderrichtlinie im Rahmen des Österreichischen Programms für die Entwicklung des ländlichen Raums 2007 – 2013 „Sonstige Maßnahmen“– σημείο 10.4.3.5.

²⁰ Synthesis of Rural Development programmes ex post evaluation period 2007‑2013, σ. 58.

²¹ Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, μέρος 2/3 – A long-term Vision for the EU’s Rural Areas – σ. 51, Ιούνιος 2021.

²² The nexus between agriculture and tourism in the Island of Crete, John Vourdoubas, 2020 – INSEE Corse, 2015-2017.

²³ Βλέπε υποσημείωση ⁶.

Επικοινωνία

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ

Τηλ:. +352 4398-1
Πληροφορίες: eca.europa.eu/el/Pages/ContactForm.aspx
Ιστότοπος: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (https://europa.eu/european-union/index_el).

Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2022

PDF	ISBN 978-92-847-7922-2	ISSN 1977-5660	doi:10.2865/828135	QJ-AB-22-009-EL-N
HTML	ISBN 978-92-847-7898-0	ISSN 1977-5660	doi:10.2865/307	QJ-AB-22-009-EL-Q

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ

© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2022

Η πολιτική για την περαιτέρω χρήση εγγράφων του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ) ορίζεται στην απόφαση αριθ. 6‑2019 του ΕΕΣ για την πολιτική ανοικτών δεδομένων και την περαιτέρω χρήση εγγράφων.

Με εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου ορίζεται διαφορετικά (π.χ. σε χωριστές ανακοινώσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας), το περιεχόμενο του ΕΕΣ που ανήκει στην ΕΕ παραχωρείται βάσει της άδειας Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Ισχύει επομένως ως γενικός κανόνας ότι η περαιτέρω χρήση επιτρέπεται υπό τον όρο ότι αναφέρεται η πηγή και επισημαίνονται οι αλλαγές. Κατά την περαιτέρω χρήση απαγορεύεται η διαστρέβλωση του αρχικού νοήματος ή μηνύματος των εγγράφων. Το ΕΕΣ δεν φέρει ευθύνη για οποιαδήποτε συνέπεια προερχόμενη από την περαιτέρω χρήση εγγράφων.

Εάν συγκεκριμένο περιεχόμενο αναφέρεται σε ταυτοποιήσιμα φυσικά πρόσωπα, π.χ. φωτογραφίες υπαλλήλων του ΕΕΣ, ή περιλαμβάνει έργα τρίτων, απαιτείται πρόσθετη έγκριση.

Όταν παραχωρείται η έγκριση, αυτή ακυρώνει και αντικαθιστά την ανωτέρω γενική έγκριση και αναφέρει σαφώς τυχόν περιορισμούς στη χρήση.

Για τη χρήση ή την αναπαραγωγή περιεχομένου που δεν ανήκει στην ΕΕ, μπορεί να χρειάζεται να ζητήσετε άδεια απευθείας από τους κατόχους των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Το λογισμικό ή τα έγγραφα που καλύπτονται από δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας, όπως τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα εμπορικά σήματα, τα καταχωρισμένα σχέδια, οι λογότυποι και οι επωνυμίες/ονομασίες, εξαιρούνται από την πολιτική του ΕΕΣ για την περαιτέρω χρήση.

Το σύνολο των ιστοτόπων των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντός του ονόματος χώρου «europa.eu» παρέχει συνδέσμους προς ιστότοπους τρίτων. Δεδομένου ότι το ΕΕΣ δεν έχει έλεγχο επ’ αυτών, σας συνιστούμε να εξετάζετε τις πολιτικές τους για την προστασία του ιδιωτικού απορρήτου και της πνευματικής ιδιοκτησίας.

Χρήση του λογότυπου του ΕΕΣ

Ο λογότυπος του ΕΕΣ δεν πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς την προηγούμενη σύμφωνη γνώμη του οργάνου.

Επικοινωνήστε με την ΕΕ

Αυτοπροσώπως
Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν εκατοντάδες κέντρα πληροφόρησης Europe Direct. Μπορείτε να βρείτε τη διεύθυνση του πλησιέστερου σε σας κέντρου στον ιστότοπο Europa: https://europa.eu/european-union/contact_el

Τηλεφωνικά ή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου
Η Europe Direct είναι μια υπηρεσία που απαντά στις ερωτήσεις σας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με αυτήν την υπηρεσία:

• καλώντας ατελώς τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (ορισμένα δίκτυα τηλεφωνίας ενδέχεται να χρεώνουν τις κλήσεις αυτές),
• καλώντας τον αριθμό +32 22999696 ή
• μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από τον ιστότοπο Europa: https://europa.eu/european-union/contact_el

Βρείτε πληροφορίες σχετικά με την ΕΕ

Στο διαδίκτυο
Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ είναι διαθέσιμες στον ιστότοπο Europa: https://europa.eu/european-union/index_el

Στις εκδόσεις της ΕΕ
Μπορείτε να καταφορτώσετε ή να παραγγείλετε δωρεάν και επί πληρωμή εκδόσεις της ΕΕ στην ακόλουθη διεύθυνση: https://op.europa.eu/el/publications. Μπορείτε να ζητήσετε πολλαπλά αντίγραφα δωρεάν εκδόσεων επικοινωνώντας με την υπηρεσία Europe Direct ή με το τοπικό σας κέντρο πληροφόρησης (βλ. https://europa.eu/european-union/contact_el).

Στη νομοθεσία της ΕΕ και σε σχετικά έγγραφα
Για πρόσβαση σε νομικές πληροφορίες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του συνόλου της ενωσιακής νομοθεσίας από το 1951 σε όλες τις επίσημες γλώσσες, μεταβείτε στον ιστότοπο EUR-Lex, στην ακόλουθη διεύθυνση: https://eur-lex.europa.eu

Στα δημόσια δεδομένα από την ΕΕ
Η Πύλη Δημόσιων Δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (https://data.europa.eu/el) παρέχει πρόσβαση σε σύνολα δεδομένων από την ΕΕ. Τα δεδομένα μπορούν να καταφορτωθούν και να επαναχρησιμοποιηθούν δωρεάν, τόσο για εμπορικούς όσο και για μη εμπορικούς σκοπούς.