Inkomensstabilisering voor landbouwers: uitgebreid instrumentarium, maar geringe benutting van instrumenten en overcompensatie moeten worden aangepakt

Samenvatting

I

Zoals de Europese Commissie heeft opgemerkt, zijn er onlosmakelijke risico's verbonden aan het beoefenen van landbouw. Landbouwers moeten strategieën ontwikkelen om productieverliezen (bijvoorbeeld als gevolg van weersomstandigheden of planten- en dierziekten) en prijsschommelingen aan te pakken. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) omvat instrumenten om ondersteuning te bieden aan het risicobeheer door landbouwers en te reageren op crises. Met de recente voorstellen tot hervorming van het GLB wordt onder andere beoogd meer nadruk op risicobeheer te leggen.

II

We hebben onderzocht in welke mate de EU-instrumenten die ter beschikking worden gesteld om risico’s en crises te voorkomen en te beheren volledig en coherent zijn. We zijn nagegaan of de instrumenten voor risico- en crisisbeheer doelmatig werden uitgevoerd en resultaten opleverden. Onze aandacht ging voornamelijk uit naar de manier waarop landbouwers gebruikmaakten van EU-steun voor verzekeringen en de buitengewone maatregelen die zijn geactiveerd ten behoeve van de sector groenten en fruit naar aanleiding van het verbod dat de regering van de Russische Federatie in 2014 heeft opgelegd op de invoer van een aantal producten uit de EU (hierna het “Russische verbod” genoemd). Over het algemeen hebben we vastgesteld dat de doelstellingen van de instrumenten voor risicobeheer in de landbouw en de crisismaatregelen van de EU gedeeltelijk zijn verwezenlijkt, hoewel dat niet altijd op een efficiënte manier gebeurt.

III

We hebben vastgesteld dat het GLB een breed scala aan instrumenten biedt om de weerbaarheid van landbouwers te verbeteren. Rechtstreekse betalingen (41 miljard EUR per jaar) hebben een aanzienlijke impact op de inkomensstabilisering voor bepaalde landbouwers. Het GLB omvat preventieve instrumenten om de weerbaarheid van landbouwers te helpen verbeteren, maar er zijn aanwijzingen dat deze een beperkte impact hebben op het gedrag van landbouwers.

IV

De manier waarop maatregelen achteraf zijn gebruikt om te reageren op een aantal extreme klimaatrisico’s is mogelijk niet in overeenstemming met de strategie om het gebruik van instrumenten zoals verzekeringen te bevorderen. Er zijn een aantal overlappingen tussen verschillende EU-instrumenten waarmee steun wordt verleend voor oogstverzekeringen.

V

De EU-steun voor verzekeringen wordt nog steeds weinig benut en komt slechts een fractie van landbouwers ten goede. Het feit dat de meeste landbouwers die zich verzekeren geen gebruik maken van EU-steun, roept vragen op over de meerwaarde ervan. We hebben vastgesteld dat de Commissie geen relevante informatie verzamelt om het gebruik van risicobeheersinstrumenten te monitoren. Een aanzienlijk deel van de EU-steun voor verzekeringen wordt benut in de wijnsector in de twee lidstaten waarin deze steun het meest wordt gebruikt. Hieraan is een risico op een buitenkanseffect verbonden. Verzekerde landbouwers kunnen minder geneigd zijn om een robuustere bedrijfsstrategie toe te passen of zich aan te passen aan nieuwe klimaatomstandigheden.

VI

Wat de buitengewone maatregelen naar aanleiding van het Russische verbod betreft, hebben we vastgesteld dat er geen specifieke criteria werden gehanteerd om het gebruik van deze maatregel in overweging te nemen en dat het steunniveau hoofdzakelijk op het verlies van de Russische markt was gebaseerd. Hierbij werd tot het derde jaar van het verbod geen rekening gehouden met alternatieve afzetmogelijkheden. Deze maatregelen zijn gedurende vier jaar toegepast en werden ook gebruikt om onderliggende problemen in verband met het structurele overschot van bepaalde soorten fruit aan te pakken, in plaats van door de in de verordening vermelde buitengewone omstandigheden gerechtvaardigd te zijn.

VII

We hebben vastgesteld dat de EU-steun voor de appelmarkt de desbetreffende gemiddelde marktprijzen overschreed. Het uit de markt nemen van perziken en nectarines voor de verwerking ervan heeft de EU veel geld gekost en het grootste deel van het sap is in de verwerkingssector terechtgekomen als een bijdrage in natura. Tot slot konden we niet bevestigen dat de uit de markt genomen producten daadwerkelijk uit de handel zijn gehaald, hetzij omdat de producten niet konden worden getraceerd, hetzij omdat deze producten opnieuw op de markt zijn gebracht in een andere vorm, bijvoorbeeld als tot sap verwerkte producten.

VIII

Onze aanbevelingen aan de Commissie hebben betrekking op: het aanmoedigen van landbouwers om zich beter voor te bereiden op crises, de opzet en monitoring van steun voor verzekeringen, de criteria voor het gebruik van buitengewone maatregelen en compensatie voor het uit de markt nemen van producten.

Inleiding

Onlosmakelijke risico’s verbonden aan de landbouw

01

Zoals de Europese Commissie heeft opgemerkt, zijn er onlosmakelijke risico's verbonden aan het beoefenen van landbouw. Landbouwers moeten strategieën ontwikkelen om productieverliezen (bijvoorbeeld als gevolg van weersomstandigheden of planten- en dierziekten) en prijsschommelingen (bijvoorbeeld als gevolg van geopolitieke risico’s) aan te pakken.Het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) omvat mechanismen om ondersteuning te bieden aan het risicobeheer door landbouwers en te reageren op crises. Met de recente voorstellen tot hervorming van het GLB wordt onder andere beoogd meer nadruk op risicobeheer te leggen.

02

Landbouwactiviteiten zijn sterk verbonden met het klimaat. Weersomstandigheden kunnen de productie stimuleren of belemmeren. Volgens het Europees Milieuagentschap dreigen gewasverliezen als gevolg van extreme weersomstandigheden steeds vaker voor te komen in de EU¹. In figuur 1 worden de extreme weersomstandigheden weergegeven die de EU in de zomer van 2018 hebben getroffen, zoals overmatige regenval, hittegolven en droogtes. De ERK heeft onlangs verslag uitgebracht over de risico’s van zowel overstromingen² als woestijnvorming³.

03

De gevolgen van planten- en dierziekten vormen andere belangrijke risicofactoren die van invloed zijn op de landbouwproductie. In de afgelopen jaren hebben zich veel uitbraken van dergelijke ziekten voorgedaan, deels als gevolg van toegenomen handel en menselijk verkeer (beide hebben een verhoogd risico op nieuwe ziekteverwekkers tot gevolg).

04

De aanpak van risico’s zoals productieverliezen en prijsschommelingen hangt af van hoe vaak deze voorkomen en welke impact deze hebben. In haar analyse verwijst de Commissie naar een door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) uitgewerkte classificatie van risico’s, waarin wordt aangegeven welke risico’s door de landbouwers zelf, met behulp van bijvoorbeeld verzekeringsmechanismen of door middel van een overheidsinterventie moeten worden aangepakt (zie figuur 2).

05

Op het niveau van het landbouwbedrijf kunnen landbouwers verschillende strategieën toepassen om ervoor te zorgen dat ze minder worden blootgesteld aan risico’s. Het merendeel van deze strategieën kan als preventief worden beschouwd. Landbouwers kunnen hun landbouwproductie of bronnen van inkomsten diversifiëren om het risico op verlies in het kader van een van hun landbouwactiviteiten te spreiden. Zij kunnen ook praktijken op het niveau van het landbouwbedrijf toepassen, zoals het gebruik van veerkrachtigere gewassen/dieren, aangescherpte sanitaire maatregelen, lokaal aangepaste landbouwpraktijken en passende preventieve investeringen (bijvoorbeeld antihagelnetten of duurzame irrigatie). Als aanvulling hierop kunnen zij particuliere/publieke instrumenten gebruiken, zoals verzekeringen en onderlinge fondsen.

Het GLB aanwenden om een weerbare landbouwsector te bevorderen

06

De steun uit de EU-begroting voor de landbouwsector in de EU wordt beheerd in het kader van het GLB. In haar mededeling over “De toekomst van voeding en landbouw” (2017)⁴ heeft de Commissie verklaard dat zij ernaar streeft een geïntegreerde en coherente aanpak van risicopreventie en -beheer en rampenbestendigheid verder te ontwikkelen en daarbij interventies op EU-niveau op complementaire wijze te combineren met strategieën van de lidstaten en instrumenten van de particuliere sector die gericht zijn op inkomensstabiliteit en op de aanpak van klimaatrisico's.

07

Het huidige GLB en de wetgevingsvoorstellen voor het GLB na 2020 hebben tot doel de Europese landbouw weerbaarder te maken (zie voorbeelden in figuur 3), voornamelijk door de robuustheid (het vermogen van landbouwers om weerstand te bieden aan externe verstoringen en de bestaande functionaliteitsniveaus te handhaven) te versterken en, in mindere mate, door het aanpassingsvermogen (het vermogen om in te spelen op veranderende externe omstandigheden) te vergroten⁵.

08

In het kader van het GLB verleent de EU steun aan instrumenten voor elke risicocategorie. Tabel 1 geeft een overzicht van de EU-steun voor risicobeheersinstrumenten (steun voor verzekeringspremies en onderlinge fondsen) en buitengewone maatregelen, en de manier waarop deze uit de EU-begroting worden gefinancierd. Algemene steun zoals rechtstreekse betalingen aan landbouwers, die ook een belangrijke rol speelt in de wijze waarop risico’s worden beheerd op het niveau van het landbouwbedrijf, is niet in deze tabel opgenomen.

09

De GLB-steun wordt verstrekt in het kader van twee pijlers. In het kader van pijler I financiert de EU marktmaatregelen, maatregelen voor risicobeheer en crisispreventie voor een aantal sectoren (wijn, groenten en fruit) en buitengewone maatregelen. In het kader van pijler II biedt de EU de lidstaten de mogelijkheid om steun te verlenen aan drie risicobeheersinstrumenten (M17): verzekeringen (M17.1), onderlinge fondsen (M17.2) en inkomensstabiliseringsinstrumenten (M17.3). Op 7 augustus 2014 heeft de Russische regering een verbod ingesteld op de invoer van producten — onder meer groenten en fruit — uit een aantal landen, waaronder de EU-lidstaten. Naar aanleiding van het Russische verbod zijn buitengewone maatregelen tegen marktverstoringen geactiveerd voor de veehouderijsector (met inbegrip van melk en zuivelproducten) en voor de sector groenten en fruit. Er zijn buitengewone maatregelen geactiveerd in de nasleep van de Afrikaanse varkenspest en uitbraken van vogelgriep, alsook om specifieke problemen op te lossen, zoals overstromingen in de Baltische landen.

	Pijler II	Pijler I
	Risicobeheersinstrumenten		Buitengewone maatregelen
Maatregelen	Steun voor risicobeheers-instrumenten (M17) 2015-2018	Steun voor verzekerings­premies (sectoren wijn en groenten en fruit) 2015-2018	Maatregelen tegen marktverstorin­gen 2014-2018	Marktondersteu­nende maatregelen in verband met dierziekten als gevolg van risico's voor de gezondheid van mensen, dieren of planten 2014-2018	Maatregelen om specifieke problemen op te lossen 2017-2018
EU-uitgaven (in miljoen EUR)	682	174	1 454	51	24

Bron: Gegevens van de Commissie.

10

Op nationaal niveau hebben de lidstaten verschillende strategieën voor risico- en crisisbeheer in de landbouw uitgewerkt. Zeven lidstaten financieren hun eigen nationale systemen voor verzekeringssteun (Oostenrijk, Bulgarije, Tsjechische Republiek, Spanje, Luxemburg, Polen en Slovenië). Alle lidstaten verlenen steun achteraf in de nasleep van rampen. Zo hebben Duitsland, Frankrijk, Polen en Zweden hun landbouwers met nationale middelen gecompenseerd als reactie op de droogte in 2018.

Reikwijdte en aanpak van de controle

11

In het kader van de verklaring die de Commissie in 2017 heeft uitgegeven over haar ambitie om de risicobeheerscapaciteit van landbouwers te vergroten, hebben we de bestaande instrumenten voor risico- en crisisbeheer bekeken. In het licht van de toenemende risico’s op crises als gevolg van extreme weersomstandigheden, dier- en plantenziekten en prijsschommelingen, heeft onze analyse tot doel bij te dragen tot een betere benutting van de EU-steun voor het verbeteren van de risicobeheerscapaciteit van landbouwers.

12

We hebben onderzocht in welke mate het instrumentarium van de EU voor de preventie en het beheer van risico’s en crises volledig en coherent is en we zijn nagegaan of de instrumenten voor risico- en crisisbeheer doelmatig werden uitgevoerd en resultaten opleverden. Bij het onderzoek van de risicobeheersinstrumenten hebben we ons op de EU-steun voor verzekeringspremies gericht. Daarnaast hebben we onze controle toegespitst op het gebruik van buitengewone maatregelen in de sector groenten en fruit naar aanleiding van het Russische verbod. We hebben de buitengewone maatregelen die zijn geactiveerd voor de vlees- en de melksector niet onderzocht.

13

De belangrijkste controlevraag luidde: “Zijn de doelstellingen van de EU-maatregelen voor risicobeheer en de aanpak van crises op efficiënte wijze verwezenlijkt?” Deze vraag kon aan de hand van drie deelvragen worden beantwoord:

• Is het instrumentarium van de EU dat ter beschikking wordt gesteld voor de preventie en het beheer van risico’s en crises volledig en coherent?
• Zijn de doelstellingen van de risicobeheersinstrumenten van de EU op efficiënte wijze verwezenlijkt?
• Zijn de doelstellingen van de buitengewone maatregelen van de EU voor de sector groenten en fruit op efficiënte wijze verwezenlijkt?

14

Onze controle had betrekking op maatregelen in de periode 2014-2018. We verzamelden controle-informatie aan de hand van:

• controles van gegevens en documenten en/of vraaggesprekken met personeelsleden van drie directoraten-generaal van de Commissie (AGRI, SANTE, ESTAT) en met gespecialiseerde personeelsleden van de OESO;
• bezoeken aan vier lidstaten die voor het gebruik van steun voor verzekeringen (Italië, Frankrijk en Duitsland) en buitengewone maatregelen (Polen, Italië en Frankrijk) zijn geselecteerd;
• in deze lidstaten hebben we ontmoetingen gehad met nationale autoriteiten, verzekeringsmaatschappijen, verzekeringsfederaties, herverzekeringsmaatschappijen, verenigingen en vakbonden van landbouwers en liefdadigheidsinstellingen;
• onderzoek van 80 (door de nationale autoriteiten toegezonden) dossiers van begunstigden in verband met risicobeheersinstrumenten en buitengewone maatregelen, en bezoeken ter plaatse aan 16 begunstigden (in Frankrijk, Polen, Duitsland, Italië en Griekenland). Griekenland is aan onze steekproef toegevoegd vanwege een verrichting die in het kader van onze wettigheids- en regelmatigheidscontrole (jaarverslag) is beoordeeld;
• vraaggesprekken met 105 landbouwers uit 17 lidstaten over hun risicobeheersstrategie (zie de bijlage);
• een door nationale autoriteiten van alle lidstaten ingevulde enquête over hun nationale strategieën voor risico- en crisisbeheer op het gebied van landbouw.

Opmerkingen

De EU ondersteunt een breed scala aan maatregelen om de weerbaarheid van landbouwers te verbeteren

15

In dit deel wordt nagegaan of het instrumentarium van de EU voor de preventie en het beheer van risico’s en crises een volledig en coherent pakket vormt. We hebben onderzocht of het algemene ontwerp van het systeem ertoe bijdraagt dat de weerbaarheid van landbouwers op doeltreffende wijze toeneemt wat betreft de risico’s en crises waarmee zij kunnen worden geconfronteerd.

De EU-instrumenten hebben betrekking op alle soorten risico’s waarmee landbouwers worden geconfronteerd, met een belangrijke rol voor rechtstreekse betalingen

16

Het GLB bevat tal van mechanismen om risico’s voor landbouwers aan te pakken (hoewel deze niet allemaal aan alle landbouwers ter beschikking worden gesteld). Voor de meeste landbouwers zorgen rechtstreekse betalingen voor minder inkomensvariatie, maar het is moeilijk om deze een plaats te geven in de OESO-classificatie van risico’s (zie figuur 2). Tabel 2 bevat de instrumenten die gemakkelijker overeenkomstig de risicolagen kunnen worden ingedeeld.

17

Uit tabel 2 blijkt dat twee groepen van instrumenten risico’s en crises expliciet aanpakken en aldus bijdragen tot een grotere weerbaarheid van landbouwers:

• risicobeheersinstrumenten, zoals verzekeringen en onderlinge fondsen, die zijn opgezet om landbouwers te compenseren in het geval bepaalde omschreven risico’s werkelijkheid worden;
• buitengewone maatregelen die zijn bedoeld om de markt te stabiliseren wanneer zich een ernstige verstoring voordoet⁶.

	Aangepakte risicolaag	Pijler	Instrumenten
	Normale risico’s	I	Rechtstreekse betalingen
Preventie- en risicobeheers-instrumenten Maatregelen vooraf	Verhandelbare risico’s	I	Steun voor organisaties van groente- en fruitproducenten, met inbegrip van steun voor oogstverzekeringspremies en onderlinge fondsen
	Verhandelbare risico’s		Steun voor oogstverzekeringspremies en onderlinge fondsen in de wijnsector
	Verhandelbare risico’s	II	"Risicobeheersinstrumenten: Steun voor verzekeringspremies Steun voor onderlinge fondsen (met inbegrip van inkomensstabiliseringsinstrument)"
	Normale risico’s		Steun voor investeringen in preventie en herstel
	Normale risico’s		Steun voor investeringen in materiële activa
	Normale risico’s		Adviesdiensten — d.w.z. bedrijfsadviesdiensten voor de landbouw
	Normale risico’s		Acties inzake kennisoverdracht en voorlichting
	Verhandelbare risico’s		"Steun bij de oprichting van producentengroepen en -organisaties; steun om samenwerking te bevorderen"
Buitengewone maatregelen Maatregelen achteraf	Rampenrisico’s	I	Openbare interventie en steun voor particuliere opslag
	Rampenrisico’s		Maatregelen tegen marktverstoringen
	Rampenrisico’s		Maatregelen in verband met dierziekten en verlies van vertrouwen bij de consument als gevolg van risico's voor de gezondheid van mensen, dieren of planten
	Rampenrisico’s		Maatregelen om specifieke problemen op te lossen

Opmerking: De toewijzing van instrumenten aan verschillende risicolagen is indicatief, aangezien deze ook een rol kunnen spelen in andere lagen.

Bron: ERK, op basis van de Verordeningen (EU) nrs. 1305/2013, 1307/2013 en 1308/2013.

18

Aangezien landbouwers de risico’s voor hun landbouwbedrijf beter zullen kunnen beheren als ze meer inkomensbescherming krijgen, kan een verhoging van de steun voor het inkomen van landbouwers ervoor zorgen dat een aantal verhandelbare risico’s naar de normale categorie verschuift (zie onderstaande paragrafen)⁷. Daarentegen kan deze inkomensbuffer ertoe leiden dat landbouwers minder risicomijdend te werk gaan (door zich bijvoorbeeld op één gewas te concentreren).

19

Rechtstreekse betalingen (goed voor meer dan 41 miljard EUR aan kosten per jaar) vormen een stabiel onderdeel van het inkomen van landbouwers en zorgen dus voor een grotere weerbaarheid. Rechtstreekse betalingen fungeren als een buffer, waardoor landbouwers het hoofd kunnen bieden aan dalende prijzen of lagere productie.Ontkoppelde betalingen (89 % van de rechtstreekse betalingen) zijn niet aan de productie verbonden. De resterende 11 % van de rechtstreekse betalingen is verbonden aan de productie. Volgens de Commissie zijn deze extra inkomsten goed voor ongeveer 26 % van het inkomen van landbouwers⁸. Figuur 4 geeft het aandeel van rechtstreekse ontkoppelde betalingen in het landbouwinkomen van landbouwers weer. Het aandeel ontkoppelde betalingen in het landbouwinkomen van landbouwers bedraagt vaak meer dan 20 %.

20

In 2017 hebben 6,4 miljoen landbouwers in de EU rechtstreekse betalingen ontvangen⁹. Uit onze enquête van alle lidstaten is gebleken dat negen lidstaten rechtstreekse betalingen als een belangrijk onderdeel van de risicobeheersstrategie van landbouwers beschouwen (d.w.z. dat rechtstreekse betalingen als “vangnet” fungeren en “inkomensbescherming” waarborgen).

21

Uit figuur 4 blijkt dat het aandeel van rechtstreekse betalingen in het landbouwinkomen van landbouwers, ingedeeld naar economische omvang, varieert van minder dan 20 % tot meer dan 30 %. Figuur 5 laat zien dat hoe groter de economische omvang van het landbouwbedrijf is, des te groter de kans is dat er een landbouwverzekering is afgesloten. Er bestaat een negatieve correlatie tussen het aandeel van rechtstreekse betalingen in het landbouwinkomen en het gebruik van verzekeringen. Dit resultaat komt ook tot uiting in de vragenlijst voor landbouwers (zie de bijlage — figuur 24). Aangezien rechtstreekse betalingen een buffer vormen om productieverliezen op te vangen, is er minder behoefte om een verzekering af te sluiten omdat het risico op het niveau van het landbouwbedrijf kan worden gedragen¹⁰. Er zijn evenwel andere factoren die van invloed kunnen zijn op de beslissing van een landbouwer om een verzekering af te sluiten. Een aanzienlijk aandeel van de landbouwers die EU-steun ontvangen, doet deeltijds aan landbouw, en dit is met name het geval voor kleinere landbouwbedrijven¹¹. Hierdoor worden hun landbouwbedrijven minder blootgesteld aan risico’s, aangezien andere activiteiten een bron van inkomsten vormen, onafhankelijk van de weersomstandigheden en de prijzen van de producten.

22

Landbouwbedrijven met een grotere economische omvang hebben een groter aandeel landbouwinkomen in hun totale inkomen. Hoe groter het aandeel van het landbouwinkomen in het totale inkomen (de meeste landbouwers met een oppervlakte van meer dan 20 hectare doen voltijds aan landbouw¹²), des te meer gebruik wordt gemaakt van verzekeringen (zie de bijlage — figuur 24).

Het GLB bevordert steeds meer preventieve maatregelen

23

Preventieve maatregelen (zie paragraaf 05) kunnen landbouwers weerbaarder maken door te zorgen dat ze minder worden blootgesteld aan risico’s en de productie aan te passen aan nieuwe risico’s. Preventie- en aanpassingsstrategieën kunnen het gemakkelijker maken om de productie voort te zetten wanneer zich bijvoorbeeld een klimaatgebeurtenis voordoet.

Doeltreffende preventieve maatregelen kunnen de productieverliezen beperken

24

Gezien de gevolgen van de klimaatverandering zijn maatregelen die de weerbaarheid bevorderen, waaronder de paraatheid op lange termijn (aanpassing aan nieuwe omstandigheden), van belang. In tekstvak 1 wordt de verandering in de perceptie van droogterisico’s in Australië geïllustreerd.

25

Vruchtwisseling, het gebruik van aangepaste/resistentere gewassen en besparingen waren de drie meest voorkomende preventieve maatregelen die door de bevraagde landbouwers werden overwogen (zie de bijlage — figuur 22). Aangezien vruchtwisseling een positief effect heeft op de vruchtbaarheid van de bodem en helpt bij de bestrijding van onkruid, ziekten en plagen, is deze maatregel een goede landbouwpraktijk.

26

Aan de rechtstreekse betalingen voor grotere landbouwbedrijven is momenteel een vereiste inzake gewasdiversificatie gekoppeld (door middel van vergroeningsbetalingen, een nieuwe soort rechtstreekse betaling die in 2013 is ingevoerd om de milieuprestaties van het GLB te verbeteren). In het kader van de nieuwe GLB-voorstellen kunnen rechtstreekse betalingen stimulansen bieden voor vruchtwisseling en landbouwbedrijven indirect weerbaarder maken, op voorwaarde dat:

• de door de lidstaten vastgestelde nationale normen voldoende ambitieus zijn¹⁵;
• de landbouwers aan de vereisten inzake een goede landbouw- en milieuconditie voldoen;
• er daadwerkelijke gedragsveranderingen teweeg worden gebracht.

In het verleden hebben we erop gewezen dat vergroening vaak niet tot gedragsveranderingen leidt¹⁶.

27

Sanitaire risico’s zijn een gebied waarop succesvolle preventie ervoor zorgt dat er minder moet worden ingegrepen achteraf. Overheidsinstanties (de EU en de lidstaten) zijn nauw betrokken bij de aanpak van de risico’s op dierziekten, en maken gebruik van maatregelen vooraf zoals preventie (met inbegrip van uitroeiing), monitoring en risicobeheersinstrumenten. Er worden vooraf aanzienlijke inspanningen geleverd om de mogelijk hoge kosten en negatieve gevolgen van maatregelen achteraf te vermijden (de crisis van de boviene spongiforme encefalopathie heeft de EU bijvoorbeeld meer dan 5 miljard ECU gekost in de periode 1996-1998). Hoewel deze inspanningen een aanzienlijke positieve impact hebben gehad, wordt in onafhankelijke studies geraamd dat de overheidsuitgaven voor de compensatie voor dier- en plantenziekten de EU-lidstaten jaarlijks een half miljard euro hebben gekost in de periode 2010-2014¹⁷.

Er kan nog niet worden nagegaan in hoeverre de nieuwe beschikbare instrumenten landbouwers weerbaarder maken tegen prijsrisico’s

28

De Commissie beschouwt¹⁸ forwardcontracten en futuremarkten als instrumenten om prijsrisico’s aan te pakken. Het sluiten van contracten (gebruik van forwardcontracten) was de op drie na meest voorkomende preventieve maatregel die door de bevraagde landbouwers werd genoemd (zie de bijlage — figuur 22).

29

Krachtens het rechtskader van de EU kunnen de lidstaten vereisen dat verplichte contracten worden gebruikt of dat aan de producent een schriftelijk voorstel voor een contract wordt gedaan door de eerste koper¹⁹. Het wetgevingskader is gewijzigd bij het landbouwgedeelte van de omnibusverordening²⁰. Dit kader verleent de producent nu het recht om een schriftelijk contract tussen de partijen en/of een schriftelijk voorstel voor een contract van kopers te vereisen. In april 2019 is een richtlijn in werking getreden waarmee wordt beoogd bepaalde oneerlijke handelspraktijken in de voedselvoorzieningsketen te verbieden (d.w.z. eenzijdige wijzigingen van het contract door de koper)²¹. Het is nog te vroeg om de impact van deze recente wijzigingen te evalueren.

30

In het kader van pijler II van het GLB kan steun worden verleend aan inkomensstabiliseringsinstrumenten waarmee compensatie wordt geboden aan landbouwers “wier inkomen ernstig is gedaald”. Bij de omnibusverordening werd de drempel voor compensatie via verzekeringen verlaagd van 30 % productieverliezen tot 20 % en werd de mogelijkheid geboden om een sectoraal inkomensstabiliseringsinstrument te steunen (bijvoorbeeld een specifiek inkomensstabiliseringsinstrument voor graangewassen). Momenteel zijn er echter geen door de EU gesteunde inkomensstabiliseringsinstrumenten operationeel.

31

In het geval van aanzienlijke prijsschommelingen blijven rechtstreekse betalingen, marktinterventie en buitengewone maatregelen tegen marktverstoringen de belangrijkste EU-instrumenten waarmee ondersteuning wordt geboden aan landbouwers.

Er zijn een aantal overlappingen tussen EU-instrumenten

32

Zowel pijler I als pijler II omvatten EU-steunregelingen voor verzekeringen. Deze overlappen voor de sectoren wijn en groenten en fruit. De steun voor onderlinge fondsen is alleen complementair met steun voor verzekeringen wanneer verschillende risico’s worden gedekt. De buitengewone maatregelen die worden geactiveerd om specifieke, door extreme verschijnselen veroorzaakte problemen aan te pakken, zijn mogelijk niet in overeenstemming met de strategie om het gebruik van risicobeheersinstrumenten zoals verzekeringen te bevorderen.

Verzekeringen en onderlinge fondsen zijn alleen complementair wanneer verschillende risico’s worden gedekt

33

In het kader van de eerste pijler van het GLB komt de steun voor onderlinge fondsen sinds 2009 in aanmerking voor financiering in de operationele programma’s (OP) voor groenten en fruit en de nationale wijnprogramma’s, maar deze financiering wordt niet benut. In het kader van pijler II wordt weinig gebruik gemaakt van de voor onderlinge fondsen beschikbare financiering (zie paragraaf 43).

34

De geringe benutting van de onderlinge fondsen is deels toe te schrijven aan de grotere complexiteit van dit instrument. Het instrument kan alleen functioneren als er voldoende landbouwers aan deelnemen. In Italië moeten bijvoorbeeld minstens 700 landbouwers zich aansluiten bij een onderling fonds. Deze complexiteit kan ertoe leiden dat landbouwers zich tot andere beschikbare risicobeheersinstrumenten wenden, met name verzekeringen²². Onderlinge fondsen en verzekeringen zijn alleen complementair wanneer onderlinge fondsen risico’s dekken die niet worden gedekt door verzekeringen. In Frankrijk is de EU-steun voor verzekeringen beperkt tot “oogstverzekeringen” die alleen klimaatrisico’s voor gewassen dekken, terwijl het nationale onderlinge fonds — dat EU-steun ontvangt — dier- en plantenziekten en gevallen van verontreiniging dekt.

Oneigenlijk gebruik van buitengewone maatregelen kan ertoe leiden dat landbouwers minder worden geprikkeld om risicobeheersinstrumenten te gebruiken

35

De onzekerheid over de omstandigheden die aanleiding kunnen geven tot crisismaatregelen heeft gevolgen voor de perceptie van landbouwers over waar de grenzen van hun eigen verantwoordelijkheden op het gebied van risicobeheer liggen. Hoe vaker overheidssteun wordt geboden tijdens of na een “crisis”, des te minder landbouwers worden geprikkeld om risico’s te beperken door gebruik te maken van risicobeheersinstrumenten zoals verzekeringen²³.

36

Zo heeft de Commissie in 2018 een uitvoeringsverordening vastgesteld waarbij financiering werd verstrekt voor een GLB-maatregel ter ondersteuning van landbouwers die eind 2017 werden getroffen door overstromingen en hevige regenval in bepaalde gebieden van Litouwen, Letland, Estland en Finland. Landbouwers kwamen in aanmerking wanneer zij ten minste 30 % van hun areaal voor winterinzaai hadden verloren en voor hetzelfde verlies geen enkele vorm van nationale steun of verzekeringsuitkering hadden ontvangen (Uitvoeringsverordening (EU) 2018/108 van de Commissie — er werd 15 miljoen EUR uitgetrokken en toegewezen op basis van het aantal getroffen landbouwers, als volgt: 9,12 miljoen EUR voor Litouwen, 3,46 miljoen EUR voor Letland, 1,34 miljoen EUR voor Estland en 1,08 miljoen EUR voor Finland). Landbouwers die waren verzekerd tegen dit risico kwamen dus niet in aanmerking voor compensatie voor hun productieverliezen. Dergelijke criteria kunnen landbouwers ervan weerhouden verzekeringen af te sluiten in de toekomst.

37

Anderzijds was de betrokkenheid van de Commissie bij de droogtecrisis van 2018 in overeenstemming met haar strategie voor de ontwikkeling van risicobeheersinstrumenten. De Commissie heeft geen aanvullende maatregelen (achteraf) getroffen, maar in plaats daarvan de flexibiliteit van reeds bestaande instrumenten gebruikt. Dit betrof met name afwijkingen van de voorschriften inzake vergroening en milieu die landbouwers de mogelijkheid boden om gras te maaien of vee te laten grazen op arealen die anders braak zouden liggen. Dit is in overeenstemming met verschillende nationale strategieën om de overheidsuitgaven te verschuiven van maatregelen achteraf naar maatregelen vooraf (preventie en steun voor risicobeheersinstrumenten) in zeven lidstaten (Oostenrijk, Italië, Frankrijk, Griekenland, Nederland, Spanje en Slovenië).

De voorstellen van de Commissie voor de hervorming van het GLB hebben tot doel meer steun uit te trekken voor risicobeheersinstrumenten waarvoor reeds nationale steun beschikbaar is

38

Voor de huidige periode hebben zeventien lidstaten besloten om geen risicobeheersinstrumenten in het kader van pijler II (steun voor verzekeringen en onderlinge fondsen) toe te passen. Acht van hen zijn van mening dat hun huidige risicobeheersinstrumenten volstaan. Van de lidstaten die geen risicobeheersinstrumenten in het kader van pijler II (zie paragraaf 10) hebben toegepast, zijn er zeven die nationale steun voor verzekeringspremies verlenen en zijn er twee met een verplicht nationaal verzekeringsstelsel²⁴.

39

In haar nieuwe GLB-voorstellen stelt de Commissie voor de lidstaten te verplichten EU-steun voor risicobeheersinstrumenten ter beschikking te stellen²⁵. Uit onze enquête onder de lidstaten blijkt dat elf van hen het niet eens zijn met dit voorstel. Verscheidene lidstaten beroepen zich op het subsidiariteitsbeginsel van de EU om het gebruik van hun eigen nationale steunregeling te rechtvaardigen.

Voor de risicobeheersinstrumenten gaat de meeste EU-steun naar verzekeringen, maar er wordt weinig en ongelijkmatig gebruik van gemaakt

40

Aangezien de EU-steun vooral bestemd is voor verzekeringen (zie tabel 3), hebben we ons hierop geconcentreerd, in het kader van beide pijlers van het GLB. We hebben het beheer van de EU-steun voor verzekeringen onderzocht en het gebruik van verzekeringen door landbouwers beoordeeld.

41

Meer dan een derde van de landbouwers maakt gebruik van verzekeringen. Ongeveer 8 % van de verzekerde landbouwers ontvangt steun van de EU in het kader van pijler II (voornamelijk door middel van oogstverzekeringen). Er zijn meer landbouwers die hun verzekeringen met hun eigen en nationale middelen betalen dan landbouwers die daarvoor EU-middelen gebruiken.

Er wordt weinig en ongelijkmatig gebruikgemaakt van risicobeheersinstrumenten van de EU

42

Zoals besproken in paragraaf 39 bestaat er weinig belangstelling bij de lidstaten voor het gebruik van EU-financiering voor risicobeheersinstrumenten. Zeventien lidstaten zijn niet voornemens steun aan te vragen voor risicobeheersinstrumenten in het kader van pijler II.

43

Tabel 3 biedt een overzicht van de drie risicobeheersinstrumenten van de EU en toont aan dat de meeste steun naar verzekeringen gaat voor de elf deelnemende lidstaten. Slechts drie lidstaten (Frankrijk, Italië en Portugal) stellen EU-steun ter beschikking voor onderlinge fondsen en twee (Italië en Hongarije) voor onderlinge fondsen voor inkomensstabilisering. Voor de periode 2014-2020 heeft 91 % van de geplande uitgaven voor risicobeheersinstrumenten betrekking op verzekeringen.

44

Figuur 6 geeft weer welke lidstaten steun verlenen voor verzekeringen.

45

Uit tabel 4 blijkt dat het gebruik zelfs in de lidstaten die de EU-regeling aanbieden gering is. Frankrijk, Hongarije, Letland en Italië hebben het grootste aandeel landbouwers die met EU-steun zijn verzekerd.

46

Uit figuur 7 blijkt dat:

• EU-steun een zeer klein aandeel van de landbouwers in de EU bereikt;
• meer dan 90 % van de landbouwers die zich verzekeren hierbij geen gebruik maakt van EU-steun.

47

Verzekeringen tegen één risico, voornamelijk tegen het risico op hagel, bestaan sinds de negentiende eeuw en zijn de meest gebruikte vorm. De meer recentelijk ingevoerde verzekeringen tegen meerdere risico’s (achttien risico’s in Frankrijk en tot elf risico’s in Italië) komen minder vaak voor en zijn voornamelijk met overheidssteun ontwikkeld. De Commissie laat het aan de lidstaten over te beslissen aan welke soort verzekering (tegen één en/of meerdere risico’s) steun wordt verleend.

48

In Frankrijk (2017) hebben we vastgesteld dat 5,2 miljoen hectare was verzekerd tegen hagel (voornamelijk zonder steun) en dat 4,7 miljoen hectare werd gedekt door een door de EU gesteunde verzekering tegen meerdere risico’s, wat betekent dat 36 % van de oppervlakte cultuurgrond was verzekerd. In Duitsland was ongeveer 8 miljoen hectare (48 % van de oppervlakte cultuurgrond) verzekerd tegen hagel²⁶, voornamelijk zonder overheidssteun²⁷.

49

De Europese meerwaarde is de extra waarde die een optreden in EU-verband, door middel van beleid, regelgeving, rechtsinstrumenten en uitgaven op EU-niveau, biedt ten opzichte van een optreden van de lidstaten afzonderlijk. De steun voor verzekeringen in het kader van pijler II wordt weinig benut en een groot aantal landbouwers verkiest verzekeringen tegen één risico te betalen in plaats van gesubsidieerde verzekeringen tegen meerdere risico’s, hetgeen vragen doet rijzen over de toegevoegde waarde van EU-steun voor verzekeringen.

De Commissie verzamelt geen relevante informatie over het gebruik van regelingen inzake risicobeheer

50

De Commissie heeft slechts één algemene resultaatindicator voor regelingen inzake risicobeheer vastgesteld: “percentage landbouwbedrijven dat deelneemt aan regelingen inzake risicobeheer”. Dit heeft betrekking op twee maatregelen in het kader van pijler II: maatregel 17 en maatregel 5. Maatregel 17 heeft betrekking op steun voor verzekeringen, onderlinge fondsen en inkomensstabiliseringsinstrumenten; maatregel 5 betreft steun voor het herstel van agrarisch productiepotentieel en preventieve acties. De indicator bestrijkt meerdere activiteiten en kan deze daarom niet naar behoren weergeven.

51

In Frankrijk bestrijkt deze indicator bijvoorbeeld meer dan 99 % van de landbouwbedrijven, wat een weerspiegeling is van het verplichte lidmaatschap van het nationale onderlinge fonds. Daardoor wordt verhuld dat het aandeel landbouwers dat door de EU gesteunde verzekeringen afsluit, lid is van een onderling fonds voor inkomensstabilisering of het agrarisch productiepotentieel herstelt aanzienlijk lager is. In Italië bestrijkt dezelfde indicator minder dan 5 % en weerspiegelt deze voornamelijk het aandeel landbouwers dat door de EU gesteunde verzekeringen afsluit.

52

Frankrijk en Italië beschikken ook over nationale indicatoren voor het aantal verzekerde hectaren en de verzekerde kapitaalwaarde. Deze verschaffen meer duidelijkheid over de mate waarin de landbouwsector gebruikmaakt van risicobeheersinstrumenten (d.w.z. de output wordt gemeten). Een zinvolle resultaatindicator zou het effect van verzekeringen op de inkomensstabiliteit meten.

Er zijn complexe beheerssystemen nodig om steun te verlenen voor verzekeringen

53

De door de nationale autoriteiten ingestelde systemen en processen voor het beheer van de overheidssteun voor verzekeringen (pijlers I en II) zijn complex. Hoewel de verzekeringsdekking aan een relatief klein aantal landbouwers wordt verstrekt, moet er jaarlijks een aanzienlijk aantal verzekeringscontracten worden beheerd (140 000 in Italië en 70 000 in Frankrijk). Een landbouwer kan meerdere verzekeringscontracten hebben. Het totale aantal contracten is dus hoger dan het aantal verzekerde landbouwers. In tekstvak 2 wordt het Italiaanse systeem voor het beheer van steun voor verzekeringen geïllustreerd; hierbij zijn twee intermediairs (Condifesa en CAA) betrokken om landbouwers te helpen. Hoewel het niet verplicht is om lid te zijn van deze intermediairs, is het systeem zodanig complex dat meer dan 95 % van de landbouwers zich bij hen aansluit en betaalt voor de diensten die zij aanbieden. We ramen de specifiek aan deze maatregel verbonden kosten die Italiaanse landbouwers aan particuliere entiteiten betalen om de toegang tot steun te vergemakkelijken op minstens 2,8 miljoen EUR per jaar.

54

Uit onze enquête onder de lidstaten is gebleken dat vijf van de zeventien lidstaten die maatregel 17 niet toepasten, hebben besloten geen steun te verlenen voor verzekeringen vanwege de kosten en administratieve lasten die hieraan verbonden zijn.

Verzekeringen hebben een positief effect op de inkomensstabiliteit, maar het effect van de EU-steunregeling voor verzekeringen is minder duidelijk

Verzekerde landbouwers hebben een grotere inkomensstabiliteit en ontvangen waarschijnlijk vroeger compensatie

55

We hebben de ontwikkeling van het landbouwbedrijfsinkomen in de periode 2014-2016 van verzekerde en niet-verzekerde landbouwers met elkaar vergeleken, ongeacht of zij al dan niet EU-middelen hadden ontvangen. Om de variatie van het inkomen (weergegeven door de netto bedrijfstoegevoegde waarde) gedurende deze periode te evalueren, hebben we de standaardafwijking gebruikt (spreiding van het inkomen over de jaren). Hoe lager de standaardafwijking, des te stabieler het inkomen. Uit figuur 8 blijkt dat het inkomen van verzekerde landbouwers voor alle soorten landbouwbedrijven minder varieert dan dat van niet-verzekerde landbouwers.

56

In Frankrijk en Italië betalen de verzekeringsmaatschappijen de compensatie in het jaar waarin de klimaatgebeurtenis heeft plaatsgevonden. In Italië is in de verzekeringscontracten bepaald dat verzekeraars vóór het einde van het jaar compensatie moeten betalen. Hierdoor kunnen landbouwers hun kasstroom beter beheren en hun activiteiten gemakkelijker voortzetten. We hebben vastgesteld dat de uitbetaling van de compensatie voor gebeurtenissen in 2018 door middel van maatregelen achteraf van overheidsinstanties meer tijd in beslag heeft genomen en pas in de loop van 2019 zal worden afgerond.

EU-steun voor verzekeringen is op de wijnsector gericht

57

In de twee lidstaten die het meest gebruikmaken van EU-steun voor verzekeringen hebben we vastgesteld dat de EU-steun in de wijnsector is geconcentreerd. In Italië beschikt de wijnsector over twee mogelijkheden om steun voor verzekeringen te ontvangen (zie paragraaf 32). In 2015 heeft deze sector bijna een derde van de totale overheidssteun voor verzekeringen ontvangen. In Frankrijk is het met EU-steun verzekerde wijnbouwareaal groter geworden; het bestreek meer dan een vierde van het totale wijnbouwareaal in 2017. Het verzekerde kapitaal in de wijnsector kan oplopen tot 115 000 EUR/ha, terwijl het gemiddelde verzekerde kapitaal per hectare voor de landbouwsector in Frankrijk 1 649 EUR/ha bedroeg in 2017²⁸. Hoe hoger het verzekerde kapitaal, des te hoger de premie en des te meer overheidssteun.

58

De lidstaten die EU-steun voor verzekeringen toekennen aan hun landbouwers hoeven niet selectief te zijn²⁹. Voorbeeld: een begunstigde die we voor controle op stukken hadden geselecteerd, is een wereldspeler in de wijnsector, bezit wijngaarden over de hele wereld en heeft naar schatting 600 miljoen EUR aan wijnactiva en een jaarlijkse omzet van naar schatting 50 miljoen EUR. Gezien het geïnvesteerde bedrag, de financiële draagkracht en het risicoprofiel van sommige begunstigden, is het waarschijnlijk dat zij hun productie ook zonder subsidies zouden hebben verzekerd, waardoor een buitenkanseffect ontstaat. We hebben eerder al gewezen op een buitenkanseffect in verband met de EU-steun voor verzekeringen³⁰.

Compensatie kan van invloed zijn op het gedrag van landbouwers

59

Zoals blijkt uit tekstvak 3 kunnen verzekerde landbouwers minder geneigd zijn om robuustere bedrijfssystemen toe te passen. Wanneer landbouwers weten dat zij een verzekeringsuitkering zullen ontvangen als hun oogst mislukt, is het mogelijk dat zij het minder belangrijk achten om te investeren in de teelt van resistente gewassen en dat zij minder worden geprikkeld om te diversifiëren. Verzekeringsmaatschappijen vereisen vaak van hun klanten dat zij bepaalde risicobeperkende activiteiten uitvoeren en kunnen dit gevaar dus terugdringen. In de wettelijke bepaling inzake pijler I wordt verwezen naar deze praktijk, maar voor pijler II bestaat er geen bepaling waarmee de risicoblootstelling kan worden verminderd.

Onvoldoende controle van een aantal buitengewone maatregelen

60

Op grond van artikel 219 van Verordening (EU) nr. 1308/2013 kan de Commissie buitengewone maatregelen nemen om te reageren op “dreigende marktverstoringen als gevolg van aanzienlijke prijsstijgingen of -dalingen op interne of externe markten of andere gebeurtenissen en omstandigheden die de markt ernstig verstoren of dreigen te verstoren”. We hebben onderzocht of de buitengewone maatregelen die zijn getroffen om ernstige marktverstoringen voor de sector groenten en fruit aan te pakken, naar behoren gericht waren en of het uit de markt nemen van producten op efficiënte wijze is uitgevoerd. We hebben ons gericht op de actie die is ondernomen op de groente- en fruitmarkten in de nasleep van het “Russische verbod” (zie paragraaf 09).

61

In de nasleep van dit verbod, dat als een bedreiging voor de markt werd beschouwd, heeft de Commissie buitengewone maatregelen getroffen voor de sector groenten en fruit. De uitgaven in het kader van deze buitengewone maatregelen in de periode 2014-2018 bedroegen 513 miljoen EUR, wat overeenkomt met 1,8 miljoen ton aan uit de markt genomen producten. De maatregelen hielden onder meer in dat door het Russische verbod getroffen groenten en fruit op verschillende manieren uit de markt werden genomen (zie figuur 9). Gratis verstrekking was de belangrijkste manier om producten uit de markt nemen (goed voor 60 % van de uit de markt genomen hoeveelheden en meer dan 86 % van het betaalde bedrag).

62

De figuren 10 en 11 tonen de belangrijkste uit de markt genomen producten en de geografische spreiding van de gratis verstrekking.

De EU heeft geen objectieve parameters vastgesteld voor het overwegen van het gebruik van buitengewone maatregelen

63

Het begrip “marktverstoring” is vrij algemeen en wordt niet verder uitgewerkt in de EU-wetgeving. Het ontbreken van specifieke criteria biedt een ruime marge om te beoordelen wanneer het gebruik van buitengewone maatregelen wordt overwogen. Naar aanleiding van het Russische verbod heeft de Commissie buitengewone maatregelen geactiveerd door middel van zeven gedelegeerde verordeningen waarin wordt verwezen naar het risico op marktverstoringen (913/2014, 932/2014, 1031/2014, 1371/2014, 1369/2015, 921/2016 en 1165/2017). Niettemin werden de maatregelen gehandhaafd zonder dat daarbij werd nagegaan of de verliezen een vastgestelde drempel overschreden.

64

Bij het vaststellen van het niveau van de EU-steun heeft de Commissie rekening gehouden met productie- en uitvoergegevens van de drie jaar voorafgaand aan het Russische verbod (2011-2013). De Commissie heeft tot het derde jaar van het verbod geen rekening gehouden met alternatieve afzetmogelijkheden, zoals andere markten binnen of buiten de EU.

65

Appelen waren goed voor meer dan de helft van de EU-steun, zowel in waarde als in uit de markt genomen hoeveelheden. Uit figuur 12 blijkt dat de uitvoer naar bestemmingen binnen en buiten de EU in 2014 en 2015 is gestegen tijdens het Russische verbod en in totaal boven het gemiddelde vóór het verbod bleef. Andere markten buiten de EU hebben het verlies van de Russische markt gecompenseerd. Uit figuur 13 blijkt dat de waarde van de uitvoer van appelen naar bestemmingen binnen en buiten de EU daardoor grotendeels stabiel is gebleven, met slechts een lichte daling in 2014 (-4 % ten opzichte van het gemiddelde in de periode 2011-2013). De daling van de waarde van de totale uitvoer in 2014 lag onder die van 2009, toen er geen noodmaatregelen werden ingesteld.

66

Dit wijst erop dat de “verstoring” van de appelmarkt als gevolg van het Russische verbod voor de EU als geheel beperkt was en geen vier jaar heeft geduurd (zoals de looptijd van de buitengewone maatregelen). De daling van de rechtstreekse uitvoer naar Rusland werd gecompenseerd door de toename van de uitvoer naar andere bestemmingen.

Er zijn buitengewone maatregelen toegepast op goederen waarvan een structureel overschot is

67

De EU heeft ook buitengewone maatregelen toegepast om het uit de markt nemen van perziken en nectarines te ondersteunen. De kosten van het uit de markt nemen van perziken en nectarines waren goed voor respectievelijk 34 % en 45 % van de totale acties voor het uit de markt nemen in Spanje en in Griekenland. In de eerste gedelegeerde verordeningen wordt verwezen naar het Russische verbod en de asymmetrie tussen vraag en aanbod. “Het seizoensgebonden hoge aanbod van perziken en nectarines en de daling van de consumptie wegens ongunstige weersomstandigheden op het hoogtepunt van de oogst hebben tot een moeilijke marktsituatie […] geleid”³². “[…] [H]et [was] toch vooral de bedoeling de specifieke situatie van de perziken- en de nectarinesector aan te pakken” met de buitengewone maatregelen³³.

68

Uit figuur 14 blijkt dat de productie van perziken en nectarines stijgt in Spanje en Griekenland. Het productiepotentieel van deze landen neemt ook toe, aangezien hun beplante areaal met respectievelijk 6 % en 20 % is gestegen tussen 2006 en 2016. In Italië, de grootste producent van perziken en nectarines tot 2012 (toen het land werd overtroffen door Spanje), is het beplante areaal met 30 %³⁴ afgenomen en is de productie geleidelijk verminderd.

69

Een stijging van de productie zonder een overeenkomstige toename van de interne consumptie of de uitvoer leidt tot structurele overproductie: boomgaarden produceren meer dan kan worden verwerkt door middel van consumptie en uitvoer. In Spanje is de gestage daling van de binnenlandse consumptie van perziken niet gecompenseerd door een toename van de uitvoer³⁵.

70

Uit figuur 15 blijkt dat de hoeveelheid uit de markt genomen producten tijdens de periode van vier jaar waarin producten uit de markt werden genomen in Spanje en in Griekenland niet geleidelijk is verlaagd (om de maatregel uit te faseren), maar eerder overeenkwam met de productieniveaus.

71

We concluderen dat de buitengewone maatregelen op zijn minst ten dele zijn geactiveerd vanwege een structureel probleem van overproductie van perziken/nectarines in Spanje. Buitengewone maatregelen zijn niet bedoeld om structurele overproductie aan te pakken, maar om met marktverstoringen om te gaan.

Het beginsel “wie het eerst komt, het eerst maalt” heeft een snelle uitvoering bevorderd ten koste van een behoorlijke doelgerichtheid

72

Na de inwerkingtreding van de gedelegeerde verordening van 2014³⁶ werd meer dan 85 % van de steun (in waarde en in volume) door Polen en België gebruikt volgens het beginsel “wie het eerst komt, het eerst maalt”. In daaropvolgende verordeningen zijn voor elke lidstaat hoeveelheden voor uitdemarktneming toegekend. Figuur 16 lijkt aan te geven dat meer lidstaten toegang krijgen tot steun in overeenstemming met hun geraamde behoeften wanneer plafonds worden vastgesteld voor elke lidstaat in plaats van dat het beginsel “wie het eerst komt, het eerst maalt” wordt toegepast.

EU-steun voor het uit de markt nemen van producten met het oog op gratis verstrekking is duur

De EU-steun voor de appelmarkt heeft de desbetreffende gemiddelde marktprijzen in voorgaande jaren overschreden

73

De steun voor het uit de markt nemen van producten die zijn bedoeld voor gratis verstrekking bestaat uit twee componenten: de maximale bijdrage per soort product en extra kosten ter compensatie van sorteer-, verpakkings- en vervoerskosten.

74

Zoals blijkt uit figuur 10 waren appelen het product waarvoor de meeste steun is verleend met het oog op gratis verstrekking. Polen was de grootste begunstigde van EU-steun, zowel in volume als in geldwaarde.

75

In figuur 17 wordt de steun voor gratis verstrekking (waarbij zowel de productprijs van 16,98 EUR/100 kg als de sorteer-/verpakkingskosten van 18,77 EUR/100 kg worden gedekt) vergeleken met de Poolse marktprijs voor het gesorteerde en verpakte product³⁸. Het “olympisch gemiddelde” van de marktprijs van appelen voor de laatste vijf jaar voorafgaand aan het Russische verbod in Polen lag 10 % onder het niveau van de verleende EU-steun, hetgeen betekent dat de appelproducenten te veel compensatie hebben gekregen.

76

In de eerste drie verkoopseizoenen³⁹ (2014/2015, 2015/2016 en 2016/2017) heeft de EU de Poolse appelproducenten een compensatie ten bedrage van 200 miljoen EUR betaald voor 559 448 ton gratis verstrekte appelen (ramingen van vervoerskosten zijn niet meegerekend), terwijl de gemiddelde marktprijs voor dit volume appelen 182 miljoen EUR bedroeg⁴⁰.

De EU draagt onevenredig hoge kosten voor de verwerking van perziken en nectarines

77

De noodmaatregelen voor de gratis verstrekking van perziken en nectarines hebben 55 miljoen EUR gekost. Voor perziken en nectarines vertegenwoordigden de sorteer- en verpakkingskosten ongeveer 37 % en de transportkosten 13 %, wat betekent dat de waarde van de uit de markt genomen producten zelf slechts ongeveer 50 % van de totale kosten bedraagt. Ongeveer 48 miljoen EUR (87 %) is naar producenten in Spanje en Griekenland gegaan.

78

De door het fonds gedragen kosten per liter sap die is bestemd voor consumptie door mensen in nood bedroegen tot 4,25 EUR per liter; dit is ongeveer vier keer zo veel als de prijs van een liter sap in de supermarkt. Deze kosten bestonden uit betalingen van de waarde van de uit de markt genomen perziken en nectarines, sorteer- en verpakkingskosten, vervoerskosten en betalingen voor bijdragen in natura aan fruitverwerkers.

Er is onvoldoende bewijs dat de uit de markt genomen producten daadwerkelijk uit de handel zijn gehaald

79

De uit de markt genomen perziken en nectarines kunnen vanwege hun bederfelijke aard onder bepaalde voorwaarden worden verwerkt. Het verwerkte product (sap/nectar) wordt gratis aan mensen in nood verstrekt. Spanje en Griekenland bezaten samen meer dan 94 % van de perziken en nectarines waarvoor steun is verleend voor gratis verstrekking. Van de 132 000 ton die voor gratis verstrekking uit de markt is genomen in Spanje en Griekenland werd 99 000 ton tot nectar/sap verwerkt.

80

Om de verwerkingskosten te dekken, behielden de fruitverwerkers het grootste deel van het verwerkte product als een bijdrage in natura zoals is toegestaan krachtens de EU-regels⁴¹. Uit de dossiers van de Commissie blijkt bijvoorbeeld dat Spanje toestemming heeft verleend om tot 11 kilogram perziken aan fruitverwerkers te leveren in ruil voor één liter perziknectar en dat Griekenland een ruilverhouding van maximaal 8,5 kilogram perziken per liter perziknectar hanteerde. Zie figuur 18 voor een voorbeeld van een actie voor het uit de markt nemen. Uiteindelijk werd het merendeel van de uit de markt genomen producten weer op de markt gebracht als sap, terwijl slechts een fractie aan mensen in nood is verstrekt. Verwerkers toelaten om het merendeel van de uit de markt genomen hoeveelheden waarvoor met middelen uit het fonds is betaald te behouden, alsof deze voor verse consumptie bestemd zijn, druist in tegen de einddoelstelling van gratis verstrekking.

81

We ramen dat de hoeveelheden perziken en nectarines die als bijdrage in natura in Griekenland en Spanje zijn gebruikt de EU-begroting 34 miljoen EUR hebben gekost. De doeltreffendheid en efficiëntie van gratis verstrekking komt in het gedrang, aangezien 62 % van de kosten deze bijdrage in natura heeft gedekt, waardoor producten weer op de markt voor sap konden worden gebracht, en slechts 38 % is gebruikt om gratis sap en vers fruit te verstrekken aan mensen in nood.

82

Voorts hebben we geraamd dat de perziken en nectarines die de verwerkers hebben behouden als bijdrage in natura goed waren voor 20 à 25 % van het aanbod aan perziken en nectarines om te verwerken tot sap in de periode 2014-2018. De fruitverwerkers kregen bijna een kwart van hun niet-verwerkt product als bijdrage in natura in plaats van door aankoop.

Gebrekkige traceerbaarheid van sommige uit de markt genomen producten

83

Er wordt steun voor “andere bestemmingen” verleend op voorwaarde dat gedistilleerde producten uitsluitend voor energiedoeleinden worden geleverd. In Italië hebben we vastgesteld dat de toezichthouders die de uit de markt genomen producten traceerden die naar “andere bestemmingen” werden verzonden voor distillatie voor industriële of energiedoeleinden, stopten met hun controles voordat de alcohol was gedenatureerd voor energiedoeleinden (zie figuur 19).

Conclusies en aanbevelingen

84

We hebben onderzocht in welke mate het EU-instrumentarium dat ter beschikking wordt gesteld om risico’s en crises in de landbouwsector te voorkomen en te beheren volledig en coherent is. We zijn nagegaan of de instrumenten voor risico- en crisisbeheer doelmatig werden uitgevoerd en resultaten opleverden. Algemeen genomen hebben we vastgesteld dat de doelstellingen van de EU-maatregelen voor risicobeheer in de landbouw gedeeltelijk zijn bereikt, maar dat er weinig gebruik werd gemaakt van deze maatregelen, en dat er in sommige gevallen sprake was van overcompensatie voor de crisismaatregelen.

85

Er zijn een aantal EU-maatregelen die ervoor zorgen dat landbouwers weerbaarder zijn tegen prijsschommelingen en productieverliezen als gevolg van weersomstandigheden of planten- en dierziekten. Deze omvatten onder meer rechtstreekse betalingen, die het voor veel kleine landbouwbedrijven mogelijk maken om risico’s op het niveau van het landbouwbedrijf te dragen en er doorgaans voor zorgen dat zij minder behoefte hebben aan verzekeringen (zie de paragrafen 16-23). Hoewel het GLB preventieve maatregelen kan bevorderen, met name door middel van vereisten inzake een goede landbouw- en milieuconditie, zijn er momenteel weinig aanwijzingen dat deze maatregelen een aanzienlijke impact op het gedrag van landbouwers hebben. In de toekomst zouden strengere verplichtingen op het gebied van goede landbouw- en milieuconditie (met inbegrip van vruchtwisseling) een krachtig instrument kunnen zijn om de weerbaarheid van landbouwers te versterken en de milieueffecten van het GLB te verbeteren (zie de paragrafen 24-26).

86

Preventieve maatregelen zijn belangrijk en beperken de blootstelling aan risico’s (zie de paragrafen 23-26). Verzekerde landbouwers kunnen minder geneigd zijn om een robuustere bedrijfsstrategie toe te passen of zich aan te passen aan nieuwe klimaatomstandigheden (zie paragraaf 59), maar verzekeringsmaatschappijen kunnen van hun klanten vereisen dat zij maatregelen nemen om de risico’s te verminderen. We hebben vastgesteld dat bij de EU-steun op het gebied van sanitaire risico’s, met name dierziekten, prioriteit wordt gegeven aan preventie-/toezichtsmaatregelen (zie paragraaf 27).

Aanbeveling 1 — Landbouwers aanmoedigen om zich beter voor te bereiden op crises

In het licht van de klimaatverandering moet bij overheidssteun de voorkeur worden gegeven aan preventie-/aanpassingsmaatregelen, waarbij landbouwers worden aangemoedigd om hun paraatheid en weerbaarheid te verbeteren. De Commissie moet de EU-steun aan landbouwpraktijken koppelen waarmee de blootstelling aan risico’s wordt verminderd (zoals vruchtwisseling) en de schade wordt beperkt (zoals het gebruik van resistentere gewassen).

Tijdpad: 2021 (uitvoeringsverordeningen in het kader van het GLB na 2020)

87

Er wordt weinig en ongelijkmatig gebruikgemaakt van EU-steun voor risicobeheersinstrumenten. De meeste lidstaten maken er geen gebruik van. De steun van de EU, die vooral naar verzekeringen gaat, bereikt slechts een fractie van de landbouwers. De meeste landbouwers die zich verzekeren, maken daarbij geen gebruik van EU-steun. Door de keuzes van de lidstaten die het meest gebruikmaken van verzekeringssteun worden de EU-middelen vooral besteed aan steun voor wijnproducenten. Dergelijke steun gaat gepaard met een risico op een buitenkanseffect. We concluderen dat er momenteel weinig aanwijzingen zijn dat deze steun een Europese meerwaarde biedt (zie de paragrafen 42-49 en 57-58).

88

We hebben vastgesteld dat de Commissie niet alle relevante informatie verzamelt om de complexe toepassing van de risicobeheerinstrumenten te monitoren, hoewel informatie beschikbaar is in de lidstaten die het meest gebruikmaken van de maatregel (zie de paragrafen 50-52).

Aanbeveling 2 — De steun voor verzekeringen beter opzetten en monitoren

De Commissie moet:

1. nagaan of de steun voor verzekeringen een Europese meerwaarde biedt, gezien het feit dat deze weinig wordt benut en op bepaalde sectoren en grote producenten is geconcentreerd;
2. de uitgaven monitoren aan de hand van relevante outputindicatoren (zoals verzekerde oppervlakte en verzekerd kapitaal, die reeds worden gebruikt op het niveau van de lidstaten) en resultaatindicatoren.

Tijdpad: 2021 (uitvoeringsverordeningen in het kader van het GLB na 2020)

89

De Commissie heeft maatregelen genomen om de dreigende marktverstoring in de nasleep van het Russische verbod aan te pakken, maar zij heeft geen specifieke criteria vastgesteld voor de activering van buitengewone maatregelen. Bij het steunniveau werd geen rekening gehouden met alternatieve afzetmogelijkheden (zie de paragrafen 63-66).De Commissie heeft de appelproducenten een compensatie toegekend (61 % van de EU-steun), terwijl de uitgevoerde hoeveelheden stegen en de totale waarde van de uitvoer relatief constant bleef. Structurele overschotten waren ook een probleem bij de productie van perziken en nectarines waarvoor steun is verleend in het kader van deze maatregelen (zie de paragrafen 68-71).

90

De manier waarop maatregelen achteraf zijn gebruikt om te reageren op klimaatrisico’s is mogelijk niet in overeenstemming met de strategie om het gebruik van instrumenten zoals verzekeringen te bevorderen (zie de paragrafen 24 en 35-37).

Aanbeveling 3 — Duidelijkheid verschaffen over de criteria voor het activeren en beëindigen van buitengewone maatregelen en voor de combinatie ervan met andere instrumenten

De Commissie moet het toepassingsgebied van buitengewone maatregelen verduidelijken door:

1. objectieve markt- en economische parameters en criteria vast te stellen op grond waarvan kan worden besloten wanneer een toereikende basis bestaat om het gebruik van buitengewone maatregelen te overwegen. Bij deze parameters moet rekening worden houden met de totale opbrengsten voor producenten, waaronder het effect van rechtstreekse betalingen en toenames van de productie;
2. het gebruik van buitengewone maatregelen voor extreme weersomstandigheden toe te spitsen op landbouwers die gepast gebruik hebben gemaakt van preventie- en risicobeheersinstrumenten wanneer deze voldoende ontwikkeld en beschikbaar zijn voor landbouwers.

Tijdpad: 2021

91

Uit onze cotrole is gebleken dat de steun voor de gratis verstrekking van appelen de marktprijzen vaak overschreed en dus tot overcompensatie heeft geleid (zie de paragrafen 73-76). De bepalingen op grond waarvan verse producten mogen worden verwerkt in het kader van gratis verstrekking houden het risico in dat het steunniveau te hoog is en dat de verwerkers een aanzienlijk deel van de uit de markt genomen producten behouden om hun verwerkingskosten te dekken (zie de paragrafen 77-82).

Aanbeveling 4 — Compensatie voor het uit de markt nemen van producten aanpassen

Om overcompensatie te vermijden, moet de Commissie:

1. ervoor zorgen dat de steun voor het uit de markt nemen van producten niet hoger is dan de gemiddelde marktprijs van voor de crisis in de lidstaat van de producent;
2. nagaan of het haalbaar is om steunpercentages van minder dan 100 % vast te stellen en aanzienlijke cofinanciering te vereisen wanneer de lidstaten een grote rol spelen bij het vaststellen van de belangrijke onderdelen van steunregelingen.

Tijdpad: 2021

Dit verslag werd door kamer I onder leiding van de heer Nikolaos Milionis, lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 16 oktober 2019.

Bijlage

Vragenlijsten voor landbouwers

Inleidende opmerkingen

We hebben het thema risicobeheer besproken met 105 landbouwers die in 2018 in het kader van de betrouwbaarheidsverklaring in 17 lidstaten zijn bezocht. Deze steekproef was op de omvang van de ontvangen subsidie gebaseerd en was dus op grotere landbouwbedrijven gericht.

Onze vragen hebben betrekking op risico’s en risicobeheersstrategieën op het niveau van het landbouwbedrijf.

Acroniemen en afkortingen

CAA: Centria di Assistenza Agricola — erkende centra voor assistentie aan landbouwers

ESTAT: Eurostat

FSS: Landbouwstructuurenquête (Farm Structure Survey)

GLB: Gemeenschappelijk landbouwbeleid

ILB: Informatienet inzake landbouwbedrijfsboekhoudingen

NBTW: Netto bedrijfstoegevoegde waarde

OESO: Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling

Woordenlijst

Aanpassingsvermogen: Het vermogen van een systeem om de interne elementen en processen bij te stellen in reactie op veranderende externe omstandigheden en daarbij op hetzelfde traject te blijven met behoud van alle belangrijke functies (Folke et al., 2010).

Beginsel “wie het eerst komt, het eerst maalt”: Een selectiecriterium dat uitsluitend de reactiesnelheid beloont.

Buitenkanseffect: Een situatie waarin overheidsmiddelen worden gebruikt om een activiteit te financieren die ook zonder overheidssteun zou zijn doorgegaan.

Condifesa: Een Italiaanse regionale landbouwersvereniging die actief is op het gebied van verzekeringen tegen klimaatrisico’s.

Groen oogsten: Het oogsten van onrijpe, niet-afzetbare producten op een bepaald areaal. De betrokken producten mogen vooraf op geen enkele wijze zijn beschadigd.

Inkomen: De som van de marktopbrengsten voor een landbouwer, vermeerderd met eventuele extra overheidssteun en verminderd met de inputkosten.

Netto bedrijfstoegevoegde waarde (NBTW): Een indicator in het informatienet inzake landbouwbedrijfsboekhoudingen voor de totale productiewaarde van een landbouwbedrijf, vermeerderd met subsidies en verminderd met het intermediair verbruik (waarde van de goederen en diensten die in de loop van een productieproces worden verbruikt) en afschrijvingen.

Niet oogsten: De beëindiging van een productiecyclus op een areaal wanneer het product goed ontwikkeld en van gezonde handelskwaliteit is.

Olympisch gemiddelde: Het gemiddelde van een reeks zonder de hoogste en laagste waarden.

Robuustheid: Het vermogen van een systeem om weerstand te bieden aan externe verstoringen en de bestaande functionaliteitsniveaus te handhaven zonder ingrijpende wijzigingen van de interne elementen ervan (Urruty et al., 2016).

Russisch verbod: Op 7 augustus 2014 heeft de regering van de Russische Federatie een verbod ingesteld op de invoer van een lijst producten uit een aantal landen, waaronder de EU-lidstaten.

Subsidiariteitsbeginsel: De regel dat de EU geen actie onderneemt tenzij deze doeltreffender kan zijn dan actie op nationaal, regionaal of lokaal niveau.

Veranderbaarheid: Het vermogen van een systeem om nieuwe elementen en processen in die mate te ontwikkelen of op te nemen dat de operationele logica ervan verandert om belangrijke functies te handhaven wanneer het systeem onhoudbaar wordt of slecht functioneert als gevolg van structurele veranderingen op ecologisch, economisch of sociaal vlak.

Verkoopseizoen: De aan de hand van de oogsttijden bepaalde referentieperiode die wordt gehanteerd bij de analyse van en rapportage over gewassenteelt en bij de prijsbepaling.

Weerbaarheid: Het vermogen van landbouwers om schokken op te vangen en hun activiteiten voort te zetten. Weerbaarheid bestaat uit drie componenten: robuustheid, aanpassingsvermogen en veranderbaarheid.

Controleteam

In de speciale verslagen van de ERK worden de resultaten van haar controles van EU-beleid en -programma's of beheerthema's met betrekking tot specifieke begrotingsterreinen uiteengezet. Bij haar selectie en opzet van deze controletaken zorgt de ERK ervoor dat deze een maximale impact hebben door rekening te houden met de risico's voor de doelmatigheid of de naleving, de omvang van de betrokken inkomsten of uitgaven, de verwachte ontwikkelingen en de politieke en publieke belangstelling.

Deze doelmatigheidscontrole werd verricht door controlekamer I, die onder leiding staat van ERK-lid Nikolaos Milionis. De controle werd geleid door ERK-lid Samo Jereb, ondersteund door Kate Henderson, kabinetschef, en Jernera Vrabič, kabinetsattaché; Helder Faria Viegas, hoofdmanager; Céline Ollier, taakleider; Paulo Oliveira, adjunct-taakleider; Antonella Stasia, Jan Huth, Michela Lanzutti, Mateusz Minich en Maciej Szymura, controleurs; Murielle Siffert, secretariaatsassistent.

Van links naar rechts: Maciej Szymura, Mateusz Minich, Jerneja Vrabič, Antonella Stasia, Samo Jereb, Céline Ollier, Paulo Oliveira, Michela Lanzutti, Jan Huth, Helder Faria Viegas.

Voetnoten

¹ EEA — Report Climate change impacts and vulnerability in Europe, 2016 — Hoofdstuk 5.3 Agriculture.

² Speciaal verslag nr. 25/2018 van de ERK “Overstromingsrichtlijn: vooruitgang bij de beoordeling van risico’s, maar planning en uitvoering moeten beter”.

³ Speciaal verslag nr. 33/2018 van de ERK “Bestrijding van woestijnvorming in de EU: een groeiende bedreiging waartegen meer moet worden ondernomen”.

⁴ https://ec.europa.eu/eip/agriculture/en/news/future-food-and-farming

⁵ Assessing how policies enable or constrain the resilience of farming system in the European Union: case study results, 2019.

⁶ Zie Verordening (EU) nr. 1308/2013: artikel 219 inzake buitengewone maatregelen tegen marktverstoringen, artikel 220 inzake dierziekten en verlies van vertrouwen bij de consument en artikel 221 inzake specifieke problemen.

⁷ “Managing risks in agriculture: a holistic approach”, 2009, OESO.

⁸ Document van de Commissie over het GLB na 2013, grafiek 5. Volgens ramingen van de Commissie bedraagt de totale overheidssteun 38 % van het inkomen van landbouwers.

⁹ https://agridata.ec.europa.eu/extensions/DashboardIndicators/FarmIncome.html

¹⁰ Een studie van Ecorys over risicobeheer heeft uitgewezen dat er een neutrale/negatieve correlatie bestaat tussen rechtstreekse betalingen en risicobeheersinstrumenten (tabel 5.6).

¹¹ Uit de databank van de landbouwstructuurenquête blijkt dat meer dan 30 % van de landbouwers met een oppervlakte van minder dan 5 ha een andere winstgevende activiteit uitoefent.

¹² Briefingdocument “De toekomst van het GLB”, maart 2018.

¹³ Review of the inter-governmental agreement on national drought programme reform.

¹⁴ 12 december 2018.

¹⁵ Zie Advies nr. 7/2018 van de ERK “over voorstellen van de Commissie voor verordeningen betreffende het gemeenschappelijk landbouwbeleid voor de periode na 2020”, paragrafen 55-58, tekstvak 6.

¹⁶ Speciaal verslag nr. 21/2017 van de ERK “Vergroening: een complexere inkomenssteunregeling, die vanuit milieuoogpunt nog niet doeltreffend is”, paragrafen 26-57.

¹⁷ Ramingen van Bardaji en Garrido (2016), gepresenteerd in de EU Agricultural Markets Brief, tabel 2, september 2017.

¹⁸ Risk management schemes in EU agriculture, september 2017.

¹⁹ Zie artikel 148 inzake de melksector en artikel 168 van Verordening (EU) nr. 1308/2013 voor andere sectoren, met uitzondering van suiker.

²⁰ Verordening (EU) 2017/2393 van het Europees Parlement en de Raad.

²¹ Richtlijn (EU) 2019/633 inzake oneerlijke handelspraktijken in de relaties tussen ondernemingen in de landbouw- en voedselvoorzieningsketen.

²² EU Agricultural Markets Brief, september 2017.

²³ Volgens de OESO maken overheidsinterventies achteraf deel uit van het risicobeheerssysteem waarmee landbouwers rekening houden wanneer zij hun eigen beslissingen en strategieën plannen. Zie “Managing risks in agriculture: a holistic approach”, 2009. Zie ook “Risks management schemes in EU agriculture”, deel 3, september 2017.

²⁴ Griekenland en Cyprus.

²⁵ Zie artikel 70 van COM(2018) 392.

²⁶ Landwirtschaftliche Mehrgefahrenversicherung für Deutschland, Gesamtverband der Deutschen Versicherungswirtschaft, november 2016.

²⁷ In het kader van pijler I wordt steun verleend aan verzekeringen voor de sectoren groenten en fruit (2,6 miljoen EUR/jaar) en wijn (0,164 miljoen EUR/jaar).

²⁸ Berekening op basis van cijfers van het Franse Ministerie van Landbouw.

²⁹ Zie artikel 49 van Verordening (EU) nr. 1305/2013.

³⁰ Speciaal verslag nr. 10/2013 van de ERK “Gemeenschappelijk landbouwbeleid: is de specifieke steun die in het kader van artikel 68 van Verordening (EG) nr. 73/2009 van de Raad wordt verleend, goed opgezet en wordt deze goed uitgevoerd?”, paragraaf 44.

³¹ Francis Annan en Wolfram Schlenker, “Federal Crop Insurance and the disincentive to adapt to extreme heat”, 2015.

³² Overweging 1 van de preambule van Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 913/2014.

³³ Overweging 22 van de preambule van Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 932/2014.

³⁴ Gegevensbron: Dashboard van DG AGRI, 2017.

³⁵ “Fruta de hueso: análisis de campaña 2018”, Ministerio de agricultura, pesca y alimentación.

³⁶ Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 932/2014.

³⁷ Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1031/2014, Gedelegeerde Verordening (EU) 2016/921 en Gedelegeerde Verordening (EU) 2017/1165.

³⁸ Artikel 98, lid 1, van Uitvoeringsverordening (EU) nr. 543/2011.

³⁹ Het verkoopseizoen is een periode van één jaar die is afgebakend om een analyse van de productie, het in de handel brengen en het gebruik van een landbouwproduct te rapporteren. Het verkoopseizoen voor de appelproductie begint in augustus van het jaar n en eindigt in juli van het jaar n + 1.

⁴⁰ Olympisch gemiddelde van de Poolse marktprijs voor appelen in 2009/2010 2013/2014: 32,54 EUR/100 kg.

⁴¹ Overeenkomstig artikel 80, lid 2, van Uitvoeringsverordening (EU) nr. 543/2011.

Tijdlijn

Gebeurtenis	Datum
Vaststelling van het controleplan (APM, audit planning memorandum)/aanvang van de controle	18.4.2018
Ontwerpverslag officieel verzonden aan de Commissie (of andere gecontroleerde)	29.7.2019
Vaststelling van het definitieve verslag na de contradictoire procedure	16.10.2019
Officiële antwoorden in alle talen ontvangen van de Commissie (of andere gecontroleerde)	21.11.2019

Contact

EUROPESE REKENKAMER
12, rue Alcide De Gasperi
L-1615 Luxemburg
LUXEMBURG

Tel. +352 4398-1
Inlichtingen: eca.europa.eu/nl/Pages/ContactForm.aspx
Website: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors

Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver (http://europa.eu).

Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2019

PDF	ISBN 978-92-847-3709-3	ISSN 1977-575X	doi:10.2865/5693	QJ-AB-19-017-NL-N
HTML	ISBN 978-92-847-3722-2	ISSN 1977-575X	doi:10.2865/900413	QJ-AB-19-017-NL-Q

© Europese Unie, 2019.

Overname met bronvermelding toegestaan.
Voor gebruik of overname van foto's of andere materialen die niet onder het auteursrecht van Europese Unie vallen, moet u rechtstreeks toestemming vragen aan de houders van het desbetreffende auteursrecht.

Hoe neemt u contact op met de EU?

Kom langs
Er zijn honderden Europe Direct-informatiecentra overal in de Europese Unie. U vindt het adres van het dichtstbijzijnde informatiecentrum op: https://europa.eu/european-union/contact_nl

Bel of mail
Europe Direct is een dienst die uw vragen over de Europese Unie beantwoordt. U kunt met deze dienst contact opnemen door:

• te bellen naar het gratis nummer: 00 800 6 7 8 9 10 11 (bepaalde telecomaanbieders kunnen wel kosten in rekening brengen),
• te bellen naar het gewone nummer: +32 22999696, of
• een e-mail te sturen via: https://europa.eu/european-union/contact_nl

Waar vindt u informatie over de EU?

Online
Informatie over de Europese Unie in alle officiële talen van de EU is beschikbaar op de Europa-website op: https://europa.eu/european-union/index_nl

EU-publicaties
U kunt publicaties van de EU downloaden of bestellen op: https://op.europa.eu/nl/publications (sommige zijn gratis, andere niet). Als u meerdere exemplaren van gratis publicaties wenst, neem dan contact op met Europe Direct of uw plaatselijke informatiecentrum (zie https://europa.eu/european-union/contact_nl).

EU-wetgeving en aanverwante documenten
Toegang tot juridische informatie van de EU, waaronder alle EU-wetgeving sinds 1952 in alle officiële talen, krijgt u op EUR-Lex op: http://eur-lex.europa.eu

Open data van de EU
Het opendataportaal van de EU (http://data.europa.eu/euodp/nl) biedt toegang tot datasets uit de EU. Deze gegevens kunnen gratis worden gedownload en hergebruikt, zowel voor commerciële als voor niet-commerciële doeleinden.