UE w 2015 r. - General Report

Publication detail block

Publication document thumbnail

UE w 2015 r.

Chcesz wiedzieć czym zajmowała się UE w 2015 r.? Jakie postępy poczyniono w realizacji jej priorytetów? Jakie środki podjęto w celu pobudzenia zatrudnienia, wzrostu i inwestycji? Jaką rolę odegrała w zawarciu porozumienia w sprawie klimatu w Paryżu? Jak sobie poradziła z kryzysem uchodźczym? I jakie korzyści z UE odnieśli jej obywatele? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w publikacjach „UE w 2015 r.”.

Dostępne są dwie publikacje w następujących formatach:

  HTML PDF EPUB PRINT
UE w 2015 r. – sprawozdanie ogólne HTML - sprawozdanie ogólne PDF - sprawozdanie ogólne EPUB- sprawozdanie ogólne Paper - sprawozdanie ogólne
UE w 2015 r. – najważniejsze wydarzenia PDF - najważniejsze wydarzenia EPUB - najważniejsze wydarzenia Paper- najważniejsze wydarzenia

Wydawca treści

Słowo wstępne

Zdjęcie:
Przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker wygłasza przemówienie o stanie Unii w 2015 r. w Parlamencie Europejskim w Strasburgu, 9 września 2015 r.

Przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker wygłasza przemówienie o stanie Unii w 2015 r. w Parlamencie Europejskim w Strasburgu, 9 września 2015 r.

 
 

Na początku mojej kadencji w listopadzie 2014 r. obiecałem nowy początek dla Europy i zapowiedziałem, że ta Komisja w swoich pracach skupi się na dziesięciu priorytetach politycznych – najważniejszych wyzwaniach, jakim muszą sprostać nasze gospodarki i społeczeństwa. Okazało się, że pierwszy rok tej kadencji był rokiem, w trakcie którego cały świat bacznie obserwował UE i to, jak radzi sobie ona z kolejnymi kryzysami.

W styczniu i listopadzie miały miejsce w Paryżu przerażające zamachy terrorystyczne. Wspólnie z państwami członkowskimi musieliśmy ograniczyć ryzyko powtórzenia się tego rodzaju brutalnych ataków. W przyjętej w kwietniu Europejskiej agendzie bezpieczeństwa określono, w jaki sposób UE przyczynia się do skuteczniejszego i bardziej skoordynowanego zwalczania terroryzmu, przestępczości zorganizowanej i cyberprzestępczości. W ramach agendy Komisja Europejska zaproponowała w grudniu szereg środków mających na celu zaostrzenie walki z terroryzmem oraz nielegalnym handlem bronią palną i materiałami wybuchowymi. Państwa członkowskie doszły również do porozumienia w sprawie wniosku Komisji dotyczącego unijnego systemu danych dotyczących przelotu pasażera. W ramach tego systemu przewoźnicy lotniczy będą przekazywali państwom członkowskim UE dane pasażerów przyjeżdżających do UE lub z niej wyjeżdżających, co stanowi ważny element unijnej polityki bezpieczeństwa.

Jednocześnie w 2015 r. na naszym kontynencie doszło do największych od czasów drugiej wojny światowej masowych migracji ludności, gdy setki tysięcy uchodźców zaczęły napływać do Europy z obszarów objętych konfliktami. Długą i niebezpieczną podróż podjęło ponad milion osób; większość z nich to uciekinierzy przed wojną i terrorem z Afganistanu, Erytrei, Libii i Syrii.

Na początku tego roku Komisja przedstawiła spójną politykę migracyjną oraz podjęła natychmiastowe kroki w celu przezwyciężenia tego kryzysu. Potroiliśmy naszą obecność na Morzu Śródziemnym, przyczyniając się do zmniejszenia liczby ofiar śmiertelnych. Zwalczaliśmy przestępcze siatki przemytników i hand­larzy. Pod przewodnictwem Komisji państwa członkowskie uzgodniły zasady relokacji i przesiedlania setek tysięcy ludzi, którzy ewidentnie potrzebowali międzynarodowej ochrony. Agencje UE w dalszym ciągu wspomagają przeciążone organy krajowe w najbardziej dotkniętych problemem państwach członkowskich w procesie identyfikacji i kontroli napływających migrantów oraz pobierania od nich odcisków palców, aby przyspieszyć procedury przyjmowania azylantów i koordynować operacje repatriacji tych z nich, którzy nie kwalifikują się do objęcia ochroną. UE uruchomiła również miliardy euro, aby pomóc tym uchodźcom, którzy już do nas dotarli, a także tym, którzy przebywają w krajach z nami sąsiadujących. Podwoiliśmy wysiłki na rzecz zwalczania działalności przemytników i handlarzy ludźmi. W październiku na posiedzeniu w Brukseli 11 państw uzgodniło 17-punktowy plan stopniowego, kontrolowanego i uporządkowanego przepływu osób na szlaku zachodniobałkańskim, a w listopadzie w Valletcie (Malta) uruchomiono kryzysowy fundusz powierniczy UE dla Afryki, by wyeliminować podstawowe przyczyny nieuregulowanej migracji, które zmuszają ludzi do ucieczki przed ubóstwem, wojną, prześladowaniami, łamaniem praw człowieka i klęskami żywiołowymi.

Jest oczywiste, że kryzys uchodźczy nie zniknie sam z siebie. W trakcie kryzysu najważniejsze są natychmiastowe potrzeby, jednak w dużej mierze ujawnił on również ograniczenia unijnej polityki migracyjnej i narzędzi, jakimi ona dysponuje. Pomimo to nie możemy ustawać w naszych wysiłkach na rzecz rozwiązania tego kryzysu. Jako Europejczycy powinniśmy pamiętać, że na naszym kontynencie na przestrzeni dziejów prawie każdy zaznał losu uchodźcy. W naszej wspólnej historii było wiele momentów, gdy miliony Europejczyków były zmuszone ratować się ucieczką przed prześladowaniami religijnymi lub politycznymi, przed wojną, dyktaturą lub uciskiem.

Na początku tego roku przechodziliśmy ciężki okres, gdy pod znakiem zapytania stało dalsze uczestnictwo Grecji w strefie euro. Po wielomiesięcznych dyskusjach, które obfitowały w niełatwe momenty, w sierpniu uzgodniono program wsparcia na rzecz stabilności dla Grecji. Nie miałem wątpliwości, że uda nam się znaleźć rozwiązanie: przejście na euro jest nieodwołalną decyzją i wszyscy członkowie strefy dokładają starań, by mogła ona sprawnie funkcjonować. Skutki kryzysu greckiego są nadal odczuwane w strefie euro. Odczuwają je także gospodarki i społeczeństwa w całej UE, chciałbym więc, aby uzgodniony program był realizowany przez każdy grecki rząd: ten, który był, ten, który jest, i ten, który będzie.

Za koniec kryzysu będzie można uznać moment, w którym w Europie ponownie odnotujemy pełne zatrudnienie. Dziś w Unii Europejskiej ponad 23 mln osób pozostają bez pracy. Ta liczba jest nie do zaakceptowania. Nie ma wątpliwości, że europejskie źródła zatrudnienia i wzrostu potrzebują inwestycji, potrzebuje ich przede wszystkim nasz jednolity rynek. Należy również dokończyć budowę unii gospodarczej i walutowej, aby stworzyć warunki dla stabilnego wzrostu. Podjęliśmy działania na obydwu tych frontach.

Nasz plan inwestycyjny dysponujący środkami finansowymi w wysokości 315 mld euro już działa i powinien przyczynić się do powstania ponad 2 mln miejsc pracy. Ruszyły pierwsze projekty nim objęte, a będzie ich dużo więcej. Jednocześnie wzmacniamy nasz jednolity rynek, aby tworzyć większe możliwości dla obywateli i przedsiębiorstw w 28 państwach członkowskich. Dzięki takim projektom, jak jednolity rynek cyfrowy, unia rynków kapitałowych i unia energetyczna eliminujemy przeszkody utrudniające podejmowanie działalności transgranicznej, a jednocześnie pobudzamy innowacje, umożliwiamy współpracę osób uzdolnionych i zapewniamy szerszą ofertę produktów i usług.

W czerwcu, wspólnie z przewodniczącymi innych kluczowych instytucji UE, przedstawiłem sprawozdanie z postępów w budowie naszej unii gospodarczej i walutowej. Pięciu zaangażowanych przewodniczących uzgodniło plan działania, który powinien umożliwić nam ustabilizowanie strefy euro do początku 2017 r., a potem, w oparciu o odnowioną konwergencję naszych gospodarek, pozwoli przejść od odporności na kryzys do nowych perspektyw rozwoju. To perspektywiczne myślenie w samym środku greckiego kryzysu było odważną decyzją polityczną.

W grudniu Unia Europejska i jej państwa członkowskie odegrały kluczową rolę, pośrednicząc w wynegocjowaniu historycznego porozumienia w Paryżu: 195 państw zawarło tam pierwsze w historii globalne i prawnie wiążące porozumienie w sprawie klimatu. W porozumieniu tym przyjęto ogólnoświatowy plan działań, który ma nas chronić przed groźbą zmiany klimatu poprzez ograniczenie globalnego ocieplenia do wartości znacznie poniżej 2°C. Porozumienie to ukierunkuje rozwój gospodarki światowej na produkcję czystej energii i stanowi osiągnięcie Unii Europejskiej. Europa od dawna pełni rolę lidera w działaniach na rzecz klimatu, a porozumienie paryskie jest tego wyrazem na poziomie światowym.

UE w 2015 r.

UE w 2015 r.

Mógłbym długo jeszcze mówić, w sprawozdaniu przytoczono wiele innych szczegółów, jednak wymieniwszy główne wyzwania, z którymi przyszło nam się zmierzyć w ciągu ostatnich 12 miesięcy, nieuchronnie dochodzę do jednego wniosku: w obliczu kryzysu uchodźczego, kryzysu gospodarczego i innych wyzwań związanych z polityką zagraniczną skutecznie działać można tylko w jeden sposób: solidarnie. Sukces możemy odnieść tylko jako Unia. W grupie jesteśmy silniejsi w obliczu stojących przed nami wyzwań. Nadszedł czas, abyśmy uwierzyli, że Europa jako całość może znaleźć rozwiązania problemów, z jakimi borykają się poszczególne państwa członkowskie.

Przy końcu trudnego roku, w czasie którego sam sens istnienia Unii Europejskiej został podany w wątpliwość, my, Europejczycy, powinniśmy pamiętać, że to Europa jawi się jako spokojna przystań ludom Bliskiego Wschodu, Afryki i innych stron świata. Powinniśmy być z tego dumni.

Jean-Claude Juncker

Rozdział 1

Pobudzenie zatrudnienia, wzrostu i inwestycji

„Moim absolutnym priorytetem jako przewodniczącego Komisji będzie zwiększenie konkurencyjności Europy i pobudzenie inwestycji w celu tworzenia miejsc pracy”.

Jean-Claude Juncker, wytyczne polityczne, 15 lipca 2014 r.

Priorytetem w 2015 r. było ponowne pobudzenie wzrostu w UE oraz zwiększenie liczby miejsc pracy i ilości inwestycji bez tworzenia przy tym nowego zadłużenia. Komisja zaproponowała reformy strukturalne i zdecydowanie opowiedziała się za odpowiedzialnym zarządzaniem finansami. W celu przywrócenia poziomu inwestycji w gospodarkę UE Komisja we współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym ogłosiła plan inwestycyjny dla Europy, obejmujący nowe instrumenty finansowe. W rekordowo krótkim czasie plan został uzgodniony przez Parlament Europejski i Radę Unii Europejskiej i utworzono nowy Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych. Fundusz zawiera pierwotne 21 mld euro ze środków unijnych, a oczekuje się, że dzięki efektowi mnożnikowemu doprowadzi do piętnastokrotnie większych inwestycji, co będzie oznaczać uruchomienie inwestycji w wysokości ponad 315 mld euro.

Z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, dysponujących na lata 2014–2020 budżetem w wysokości 454 mld euro, przez cały rok dokonywano inwestycji w obszary priorytetowe dla UE. Dzięki programom operacyjnym w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, o wartości 86,4 mld euro, kontynuowano inwestowanie w zasoby ludzkie, a UE dokonała przy tym na wstępie koncentracji wydatków w wysokości 1 mld euro, aby przyspieszyć realizację Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, ułatwiającej młodym ludziom znalezienie pracy.

Na szczeblu UE odbyły się intensywne negocjacje dotyczące bieżącej sytuacji gospodarczej i finansowej w Grecji. W lipcu Komisja rozpoczęła realizację strategii na rzecz wzrostu i zatrudnienia w Grecji, uruchamiając środki w wysokości do 35 mld euro na wsparcie strategii do 2020 r. W sierpniu pomyślnie zakończono negocjacje i Komisja w imieniu Europejskiego Mechanizmu Stabilności podpisała trzeci program dostosowania gospodarczego dla Grecji. Umowa uratowała Grecję przed niewykonaniem zobowiązania i zabezpieczyła jej przyszłość w strefie euro. Inicjatywa ta utorowała drogę do uruchomienia do 86 mld euro pomocy finansowej do 2018 r. uzależnionej od postępów Grecji w realizacji uzgodnionych reform.

Plan inwestycyjny dla Europy

Zintegrowane podejście do polityki gospodarczej oparte jest na trzech głównych filarach: pobudzaniu inwestycji, przyspieszeniu reform strukturalnych i dążeniu do odpowiedzialności budżetowej. Wszystkie trzy muszą funkcjonować razem, aby UE powróciła na ścieżkę wzrostu. W 2015 r. UE poczyniła postępy we wszystkich trzech dziedzinach.

PLAN INWESTYCYJNY UZUPEŁNIA TRZY FUNDAMENTY WZROSTU GOSPODARCZEGO

Plan inwestycyjny składa się z trzech wzajemnie wspierających się elementów określonych poniżej.

  • Mobilizacja co najmniej 315 mld euro na dodatkowe inwestycje w ciągu najbliższych 3 lat, maksymalizacja wpływu zasobów publicznych i odblokowanie inwestycji prywatnych. Głównym narzędziem do osiągnięcia tego celu jest Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych.
  • Dopilnowanie, by te dodatkowe inwestycje docierały do gospodarki realnej. Główne instrumenty służące temu, to Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego oraz Europejski portal projektów inwestycyjnych.
  • Poprawa warunków dla inwestycji, zarówno na szczeblu unijnym, jak i na szczeblu poszczególnych państw członkowskich. Trwają prace mające na celu wyeliminowanie barier w UE i na jednolitym rynku, a także regulacyjnych i pozaregulacyjnych wyzwań inwestycyjnych na szczeblu krajowym.
Zdjęcie:
Komisarz Carlos Moedas, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Kristalina Georgijewa i wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Jyrki Katainen ogłaszają pomyślne zakończenie negocjacji w sprawie utworzenia Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych. Bruksela, 28 maja 2015 r.

Komisarz Carlos Moedas, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Kristalina Georgijewa i wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Jyrki Katainen ogłaszają pomyślne zakończenie negocjacji w sprawie utworzenia Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych. Bruksela, 28 maja 2015 r.

 
 

W listopadzie 2014 r. Komisja ogłosiła utworzenie nowego Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych. W pierwszych miesiącach 2015 r. Parlament intensywnie pracował, analizując wnioski Komisji i proponując poprawki. Na spotkaniu trójstronnym pod koniec maja Parlament i Rada osiągnęły kompromisowe porozumienie dotyczące proponowanego rozporządzenia. Negocjacje trójstronne zakończono w rekordowo krótkim czasie, dzięki czemu fundusz mógł rozpocząć udzielanie pożyczek na projekty już w czerwcu.

Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych udziela gwarancji w celu wsparcia projektów finansowanych przez Grupę Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Ma on dwa priorytety: infrastrukturę i innowacje (zarządzane przez Europejski Bank Inwestycyjny) oraz małe i średnie przedsiębiorstwa (zarządzane przez Europejski Bank Inwestycyjny i Europejski Fundusz Inwestycyjny). Pożyczki mogą być także udzielane regionom. Fundusz wspierają Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego oraz Europejski portal projektów inwestycyjnych. Centrum wspiera rozwój i finansowanie projektów inwestycyjnych, stanowi pojedynczy punkt kontaktowy w zakresie doradztwa oraz platformę dla wymiany wiedzy fachowej. Rozpoczęło ono swą działalność w zakresie wspierania projektodawców we wrześniu. Jest to publicznie dostępny i bezpieczny portal internetowy, na którym prezentuje się unijne projekty potencjalnym inwestorom. Zostanie on uruchomiony w 2016 r.

W ciągu roku wiceprzewodniczący Komisji Jyrki Katainen rozpoczął ogólnounijną objazdową kampanię promującą plan inwestycyjny dla Europy, w ramach której przedstawia się nowe możliwości otwarte dla wszystkich kluczowych zainteresowanych stron (władz, inwestorów, przedsiębiorców, władz regionalnych, związków zawodowych i społeczności).

Wszystkie 28 państw członkowskich zatwierdziło Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych. W 2015 r. dziewięć państw członkowskich zobowiązało się przeznaczyć ponad 40 mld euro na ten fundusz. Również Chiny wyraziły zamiar wniesienia wkładu.

Inwestycje wspierane przez fundusz ukierunkowane są na rozwój infrastruktury (sieci szerokopasmowe i energetyczne oraz transport); kształcenie, badania i innowacje; energię ze źródeł odnawialnych i efektywność energetyczną; ochronę środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami; infrastrukturę społeczną i ochronę zdrowia; wspieranie małych firm.

Zdjęcie:
Prezes Europejskiego Banku Inwestycyjnego Werner Hoyer, przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker oraz wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Jyrki Katainen podczas podpisywania porozumienia w sprawie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych. Bruksela, 22 lipca 2015 r.

Prezes Europejskiego Banku Inwestycyjnego Werner Hoyer, przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker oraz wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Jyrki Katainen podczas podpisywania porozumienia w sprawie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych. Bruksela, 22 lipca 2015 r.

 
 
W JAKI SPOSÓB FUNKCJONUJE PLAN INWESTYCYJNY?
OD INWESTYCJI PO NOWE MIEJSCA PRACY

W ramach trzeciego filaru planu inwestycyjnego Komisja zaczęła likwidować pewne bariery dla inwestycji w UE i na jednolitym rynku. Odbywa się to w ramach kilku obszarów zadaniowych: prowadzonych obecnie prac w zakresie unii rynków kapitałowych (np. zmiany w dyrektywie Wypłacalność II); strategii jednolitego rynku (np. zamówień publicznych); jednolitego rynku cyfrowego; unii energetycznej; Programu lepszego stanowienia prawa oraz innych inicjatyw politycznych. Rozwiązywanie regulacyjnych i pozaregulacyjnych wyzwań inwestycyjnych na szczeblu krajowym pozostanie również priorytetem europejskiego semestru 2016. W związku z europejskim semestrem Komisja rozpoczęła dialog z państwami członkowskimi na temat identyfikacji wąskich gardeł oraz priorytetowych działań w celu ich usunięcia. Aby osiągnąć ambitne cele trzeciego filaru, zaproponować konkretne reformy państwom członkowskim i towarzyszyć w ich realizacji, wszystkie służby Komisji (w tym Służba ds. Wspierania Reform Strukturalnych) będą zaangażowane we współpracę z państwami członkowskimi.

Do stycznia 2016 r. fundusz udostępnił finansowanie w wysokości 2,8 mld euro dla ponad 21 projektów w kategorii infrastruktury i innowacji, co według oczekiwań uruchomi około 13,3 mld euro inwestycji ogółem. W kategorii małych i średnich przedsiębiorstw fundusz umożliwił finansowanie w wysokości 1,5 mld euro ponad 66 projektów w zakresie infrastruktury i innowacji, co według oczekiwań uruchomi około 21 mld euro inwestycji ogółem.

Film wideo:
Wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Jyrki Katainen wyjaśnia nowy strategiczny plan inwestycyjny UE.

Wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Jyrki Katainen wyjaśnia nowy strategiczny plan inwestycyjny UE.

 

Polityka gospodarcza i budżetowa

Aby wrócić na ścieżkę rozwoju, gospodarki UE wymagają – oprócz inwestycji – efektywnego zarządzania podatkami i reform strukturalnych.

Koordynacja polityki gospodarczej w UE organizowana jest co roku w ramach cyklu zwanego europejskim semestrem. Zaczynając od rocznej analizy wzrostu gospodarczego na 2015 r., opublikowanej pod koniec 2014 r., Komisja określiła priorytety polityczne dla UE i jej państw członkowskich. Europejski semestr obejmował trzy wzajemnie powiązane ze sobą tematy: pobudzanie inwestycji, przyspieszenie reform strukturalnych i dążenie do odpowiedzialności budżetowej. W 2015 r. dzięki usprawnieniom europejskiego semestru cyklu polityki gospodarczej uproszczono wymogi wobec Komisji i ograniczono wymogi dotyczące sprawozdawczości państw członkowskich. Ulepszenia sprawiły również, że proces ten stał się bardziej otwarty i wielostronny. Margines elastyczności w ramach zasad określonych w pakcie stabilności i wzrostu został doprecyzowany, aby wzmocnić pozytywny związek między reformami strukturalnymi, inwestycjami i odpowiedzialnością budżetową. Zalecenia dla poszczególnych państw członkowskich oraz dla całej strefy euro zostały przedstawione przez Komisję w maju i zatwierdzone przez Radę Europejską w czerwcu. W lipcu Rada przyjęła ostateczny zestaw zaleceń dla poszczególnych krajów.

W lutym w ramach europejskiego semestru Komisja opublikowała szczegółowe oceny sytuacji poświęcone zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i nadmiernym zakłóceniom równowagi makroekonomicznej w 16 państwach członkowskich. W niektórych państwach członkowskich utrzymywały się pewne istotne zagrożenia. W związku z tym Komisja ponowiła swój apel, by usunąć bariery hamujące wzrost poprzez przyspieszenie reform strukturalnych i inwestycji w modernizację i rozwój infrastruktury. Powinna im towarzyszyć odpowiednia kombinacja polityki budżetowej i monetarnej w strefie euro, aby zwiększyć zaufanie, przyczynić się do przywrócenia równowagi oraz utrwalić ożywienie gospodarcze.

Wspieranie państw członkowskich

W 2015 r., razem z Europejskim Bankiem Centralnym i Międzynarodowym Funduszem Walutowym, Komisja w dalszym ciągu udzielała wsparcia państwom członkowskim, które niedawno ukończyły programy pomocy finansowej (Irlandia, HiszpaniaPortugalia). Dla wszystkich trzech państw przeprowadziła przeglądy w ramach nadzoru po zakończeniu programów. Wymienione państwa członkowskie wróciły już na ścieżkę wzrostu i konsolidacji swoich gospodarek. Ponadto Komisja kontynuowała program wsparcia Cypru mający na celu rozwiązanie problemów finansowych, budżetowych i strukturalnych gospodarki tego kraju. Umożliwi to Cyprowi powrót na ścieżkę zrównoważonego wzrostu.

Przez wiele miesięcy 2015 r. uwagę całego świata zwracała bieżąca sytuacja gospodarcza i finansowa Grecji. UE zorganizowała serię posiedzeń nadzwyczajnych w okresie letnim, gdy Grecja znajdowała się na krawędzi zarówno niewykonania zobowiązań, jak i opuszczenia strefy euro.

Zdjęcie:
Zgodnie z ruchem wskazówek zegara, od dolnego lewego rogu: prezydent Francji François Hollande, kanclerz Niemiec Angela Merkel, przewodniczący Eurogrupy Jeroen Dijsselbloem, przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker, premier Grecji Alexis Tsipras, przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk, sekretarz generalny Rady Unii Europejskiej Uwe Corsepius i prezes Europejskiego Banku Centralnego Mario Draghi prowadzą dyskusję na temat stanu finansów Grecji. Bruksela, 19 marca 2015 r.

Zgodnie z ruchem wskazówek zegara, od dolnego lewego rogu: prezydent Francji François Hollande, kanclerz Niemiec Angela Merkel, przewodniczący Eurogrupy Jeroen Dijsselbloem, przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker, premier Grecji Alexis Tsipras, przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk, sekretarz generalny Rady Unii Europejskiej Uwe Corsepius i prezes Europejskiego Banku Centralnego Mario Draghi prowadzą dyskusję na temat stanu finansów Grecji. Bruksela, 19 marca 2015 r.

 
 

Porozumienie osiągnięto ostatecznie w sierpniu, dzięki czemu Komisja, działająca w imieniu Europejskiego Mechanizmu Stabilności, wprowadziła w życie trzeci program dostosowań gospodarczych dla Grecji. Po tym, jak został zatwierdzony przez Eurogrupę i radę zarządzającą Europejskiego Mechanizmu Stabilności, program pomógł ustabilizować sytuację gospodarczą i finansową Grecji. W dokonanej przez Komisję ocenie skutków społecznych stwierdzono, że – jeżeli zostanie wdrożony w pełni i terminowo – program pomoże przywrócić w tym państwie członkowskim stabilność i wzrost w sposób zrównoważony finansowo i społecznie. Porozumienie utorowało drogę do uruchomienia do 86 mld euro pomocy finansowej dla Grecji do 2018 r. W lipcu Komisja rozpoczęła realizację strategii na rzecz zatrudnienia i wzrostu w Grecji, uruchamiając dodatkowe wsparcie w wysokości do 35 mld euro do 2020 r.

Zdjęcie:
Premier Grecji Alexis Tsipras rozmawia z prezesem Europejskiego Banku Centralnego Mario Draghim na szczycie państw strefy euro. Bruksela, 7 lipca 2015 r.

Premier Grecji Alexis Tsipras rozmawia z prezesem Europejskiego Banku Centralnego Mario Draghim na szczycie państw strefy euro. Bruksela, 7 lipca 2015 r.

 
 

Komisja zaproponowała również środki mające na celu zapewnienie, by finansowanie w ramach polityki spójności było skutecznie wykorzystywane na inwestycje i szybko docierało do beneficjentów. Doprowadziło to do natychmiastowego dodatkowego finansowania dla Grecji w wysokości około 500 mln euro oraz oszczędności w budżecie Grecji na kwotę około 2 mld euro. Dodatkowy 1 mld euro płatności zaliczkowych dla programów na lata 2014–2020 może być wykorzystywany do uruchamiania nowych projektów i pozwoli zmniejszyć obciążenie budżetu publicznego Grecji.

Zdjęcie:
Premier Grecji Alexis Tsipras, przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker, prezydent Francji François Hollande i premier Belgii Charles Michel podczas szczytu strefy euro. Bruksela, 12 lipca 2015 r.

Premier Grecji Alexis Tsipras, przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker, prezydent Francji François Hollande i premier Belgii Charles Michel podczas szczytu strefy euro. Bruksela, 12 lipca 2015 r.

 
 

Inwestowanie w ludzi

Aby utrzymać swoją przewagę konkurencyjną w globalnej gospodarce, UE potrzebuje wysoko wykwalifikowanej i zdolnej do dostosowania się siły roboczej. Wymaga to ciągłego inwestowania w kształcenie i szkolenie, które w perspektywie długoterminowej będą napędzać wzrost i innowacje, zwiększać zatrudnienie i pomogą uniknąć wykluczenia społecznego.

Reformy w celu poprawy jakości kształcenia i szkolenia zajmowały poczesne miejsce w europejskim semestrze i zostały określone jako priorytet w 13 państwach członkowskich.

MŁODZIEŻ (15–24 LATA) NIEKSZTAŁCĄCA SIĘ, NIEPRACUJĄCA ANI NIESZKOLĄCA SIĘ W 2014 R.

Europejski Fundusz Społeczny to główny instrument UE służący inwestowaniu w ludzi. Do końca 2015 r. Komisja przyjęła wszystkie programy operacyjne na łączną kwotę 86,4 mld euro. Komisja znacznie zwiększyła stawkę płatności zaliczkowych w odniesieniu do środków z Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, zapewniając około 1 mld euro organom krajowym i regionalnym. Będzie to wsparcie na rzecz 650 tys. młodych osób niekształcących się, niepracujących ani nieszkolących się. W latach 2014–2020 przynajmniej 10 milionów bezrobotnych poprawi swoje szanse na znalezienie pracy, a 395 tys. małych i średnich przedsiębiorstw otrzyma fundusze na inwestycje w ludzi. Ponad 25 proc. środków zostanie przeznaczonych na promowanie włączenia społecznego oraz zwalczanie ubóstwa i dyskryminacji.

Erasmus+ to program UE na rzecz kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu. W 2015 r. umożliwił około 520 tys. młodych osób studiowanie, szkolenie się, udział w wolontariacie i w wymianie młodzieży za granicą. Umożliwił również około 165 tys. członków personelu instytucji edukacyjnych i organizacji młodzieżowych podniesienie kwalifikacji poprzez kształcenie się i szkolenie za granicą.

Biorąc pod uwagę wysoki poziom długotrwałego bezrobocia, które dotyka około 12 milionów obywateli UE w wieku produkcyjnym, w 2015 r. Komisja zaproponowała wytyczne polityczne. Pomogą one większej liczbie bezrobotnych znaleźć zatrudnienie i zapewnią wszystkim osobom poszukującym pracy uzyskanie umowy w sprawie integracji zawodowej, zanim okres ich bezrobocia wydłuży się do 18 miesięcy. W grudniu zalecenie Komisji zostało przyjęte przez Radę.

Polityka regionalna wspiera zatrudnienie, wzrost i inwestycje

Polityka regionalna jest ukierunkowana na wszystkie regiony i miasta w UE. Wspiera ona tworzenie miejsc pracy, konkurencyjność przedsiębiorstw, wzrost gospodarczy, trwały rozwój i poprawę jakości życia obywateli. Aby osiągnąć te cele i sprostać zróżnicowanym potrzebom w zakresie rozwoju we wszystkich regionach UE, na politykę spójności na lata 2014–2020 przeznaczono 351,8 mld euro – prawie jedną trzecią całkowitego budżetu UE. Polityka regionalna pozostaje największym źródłem funduszy unijnych dla regionów, miejscowości i przedsiębiorstw.

UDZIAŁ FINANSOWANIA Z EUROPEJSKICH FUNDUSZY STRUKTURALNYCH I INWESTYCYJNYCH W INWESTYCJACH PUBLICZNYCH 2014–2016
Zdjęcie:
Komisarz Corina Creţu odwiedza plac budowy w Pradze (Republika Czeska), 31 marca 2015 r.

Komisarz Corina Creţu odwiedza plac budowy w Pradze (Republika Czeska), 31 marca 2015 r.

 
 

Polityka regionalna i strategia „Europa 2020”

Polityka regionalna stanowi uzupełnienie unijnych strategii politycznych, w tym tych dotyczących edukacji, zatrudnienia, energii, środowiska, jednolitego rynku, badań naukowych i innowacji. Polityka regionalna stwarza ramy inwestycyjne dla realizacji celów strategii „Europa 2020”. Przeznaczono ponad 120 mld euro na inwestycje w sieci transportowe, energię i infrastrukturę środowiskową. Dzięki poprawie połączeń transportowych i zrównoważeniu środowiskowemu całej gospodarki małe i średnie przedsiębiorstwa odniosą wiele korzyści.

W ramach planu inwestycyjnego dla Europy środki z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na lata 2014–2020 będą dwukrotnie większe niż w latach 2007–2013. Wzrosną one do 23 mld euro dzięki wykorzystaniu instrumentów finansowych, takich jak pożyczki, kapitał własny i gwarancje – zamiast tradycyjnych dotacji. Poprawi to dostęp do finansowania dla małych i średnich przedsiębiorstw. Pieniądze te zostaną przeznaczone na badania, rozwój technologiczny i innowacje, a także inwestycje w zakresie efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii.

Po okresie intensywnych negocjacji z państwami członkowskimi prawie wszystkie programy na lata 2014–2020 zostały przyjęte w 2015 r. Realizacja większości z nich już się rozpoczęła. W ciągu roku nadal realizowane były programy na lata 2007–2013. Ogólnie rzecz biorąc, państwa członkowskie otrzymały przydziały finansowe w wysokości 50,7 mld euro w ciągu roku.

Badania naukowe i innowacje

Badania naukowe i innowacje pomagają sprostać wyzwaniom takim, jak: zmiana klimatu, energia oraz zdrowie publiczne. Dlatego właśnie „Horyzont 2020”, największy w historii unijny program w dziedzinie badań i innowacji, przewiduje zainwestowanie 77 mld euro w badania naukowe i innowacje. Dzięki temu programowi zostaną pozyskane również dalsze inwestycje prywatne i publiczne. Pierwsze wyniki, opublikowane w lipcu, wskazują, że „Horyzont 2020” zmierza we właściwym kierunku.

Zdjęcie:
Komisarz Carlos Moedas podczas otwarcia imprezy „Science Roadshow” na Uniwersytecie w Coimbrze (Portugalia), 5 listopada 2015 r.

Komisarz Carlos Moedas podczas otwarcia imprezy „Science Roadshow” na Uniwersytecie w Coimbrze (Portugalia), 5 listopada 2015 r.

 
 

W październiku został przyjęty nowy program prac programu „Horyzont 2020”, obejmujący inwestycje w wysokości blisko 16 mld euro w badania naukowe i innowacje w ciągu najbliższych 2 lat.

Dzięki finansowaniu badań naukowych i innowacji na tak bezprecedensową skalę „Horyzont 2020” podejmuje trzy wyzwania: wprowadza innowacje na rynek (otwarte innowacje), wprowadza badania bardziej sprzyjające uczestnictwu (otwarta nauka) i otwiera naukę na świat.

Dzięki Europejskiemu Funduszowi na rzecz Inwestycji Strategicznych wzrasta potencjał programu „Horyzont 2020”, w szczególności jego wsparcie dla innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw. Fundusz przyczynia się także do zaspokajania nadzwyczajnego zapotrzebowania na wsparcie z Innov­Fin – Funduszy unijnych dla innowatorów – wspólnej inicjatywy rozpoczętej przez Komisję i Europejski Bank Inwestycyjny w ramach programu „Horyzont 2020”.

W sektorze kosmicznym celem UE jest wspieranie rynku wewnętrznego dla zastosowań kosmicznych oraz wspieranie rozwoju unijnego przemysłu. Satelity Galileo zostały z powodzeniem wyniesione na orbitę w marcu, wrześniu i grudniu. Galileo jest programem unijnym mającym na celu rozwój globalnego systemu nawigacji satelitarnej, który może być stosowany w takich produktach, jak samochodowe urządzenia nawigacyjne i telefony komórkowe. Drugi satelita programu Copernicus został wyniesiony na orbitę w czerwcu. Przyczyni się on do zwalczania katastrof ekologicznych, poprawy użytkowania gruntów w rolnictwie i leśnictwie oraz reagowania na sytuacje nadzwyczajne.

Zdjęcie:
Komisarz Elżbieta Bieńkowska przemawia do zgromadzonych dziennikarzy po udanym starcie dwóch satelitów Galileo. Bruksela, 31 marca 2015 r.

Komisarz Elżbieta Bieńkowska przemawia do zgromadzonych dziennikarzy po udanym starcie dwóch satelitów Galileo. Bruksela, 31 marca 2015 r.

 
 

„Łącząc Europę”

Instrument „Łącząc Europę” jest wieloletnim programem finansowym utworzonym w celu finansowania poprawy europejskich sieci transportowych, energetycznych i cyfrowych, dysponującym całkowitym budżetem w wysokości ponad 30 mld euro, którym objęto te trzy sektory w okresie 2014–2020.

W lipcu Komisja przyjęła wykaz 276 projektów finansowanych przez UE kwotą 13,1 mld euro, która pociągnie za sobą dodatkowe środki publiczne i prywatne w wysokości 28,8 mld euro. Nowe zaproszenie do składania wniosków na łączną kwotę 7,6 mld euro zostało ogłoszone w listopadzie, a termin składania wniosków przez państwa członkowskie upływa w lutym 2016 r.

Inwestowanie w bardziej ekologiczną przyszłość

„Środowisko Europy – stan i prognozy w 2015 r. – sprawozdanie podsumowujące”, opublikowane w marcu przez Europejską Agencję Środowiska, dowiodło, że ochrona środowiska jest solidną inwestycją gospodarczą. W latach 2000–2011 przemysł ekologiczny w UE wzrósł o ponad 50 proc., a liczba miejsc pracy w sektorze ekologicznych towarów i usług zwiększyła się z 2,9 do 4,3 mln w latach 2000–2012. Wykazywały one stały wzrost nawet w latach recesji.

W lutym Komisja i Europejski Bank Inwestycyjny uruchomiły nowy mechanizm finansowy na rzecz kapitału naturalnego w celu zmobilizowania publicznych pieniędzy, aby generować nowe prywatne inwestycje w naturę i przystosowanie się do zmiany klimatu.

W grudniu Komisja przedstawiła kompleksowy pakiet dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym. Ma on zachęcić unijne przedsiębiorstwa i konsumentów do przestawienia się na model gospodarki o obiegu zamkniętym, w którym zasoby są wykorzystywane w sposób bardziej zrównoważony. Proponowane działania „zamkną obieg” cyklu życia produktów poprzez skupienie się na ekoprojekcie, lepszym informowaniu konsumentów, zwiększeniu recyklingu i ponownego użycia. Przestawienie takie będzie wspierane finansowo z funduszy Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, 650 mln euro z programu „Horyzont 2020”, 5,5 mld euro z funduszy strukturalnych na inwestycje w gospodarkę odpadami i gospodarkę o obiegu zamkniętym na poziomie krajowym.

Zdjęcie:
Prezes Europejskiego Banku Inwestycyjnego Werner Hoyer oraz komisarz Karmenu Vella podczas zorganizowanej przez Europejski Bank Inwestycyjny konferencji pt. „Finansowanie gospodarki o obiegu zamkniętym”. Luksemburg, 10 grudnia 2015 r.

Prezes Europejskiego Banku Inwestycyjnego Werner Hoyer oraz komisarz Karmenu Vella podczas zorganizowanej przez Europejski Bank Inwestycyjny konferencji pt. „Finansowanie gospodarki o obiegu zamkniętym”. Luksemburg, 10 grudnia 2015 r.

 
 

Wykorzystanie potencjału wzrostu gospodarczego w dziedzinie rolnictwa i oceanów

Rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo, akwakultura oraz bioprzemysł są integralną częścią gospodarki i społeczeństwa w UE. Sektory te produkują i przetwarzają zasoby biologiczne w celu zaspokojenia zapotrzebowania konsumentów i szerokiego wachlarza gałęzi przemysłu na żywność, paszę, bioenergię i bioprodukty. Zwiększają one samowystarczalność UE, tworzą miejsca pracy i zapewniają korzyści gospodarcze dla obszarów wiejskich, przybrzeżnych i morskich.

Zdjęcie:
Wizyta komisarza Phila Hogana na pokazach Royal Highland Show. Edynburg (Zjednoczone Królestwo), 18 czerwca 2015 r.

Wizyta komisarza Phila Hogana na pokazach Royal Highland Show. Edynburg (Zjednoczone Królestwo), 18 czerwca 2015 r.

 
 

Wspólna polityka rolna (WPR) UE wspiera inwestycje, wiedzę i dostęp do finansowania dla sektora rolno-spożywczego, technologii rolnych i infrastruktury. W okresie 2014–2020 118 programów rozwoju obszarów wiejskich wniesie wkład o wartości około 80 mld euro w modernizację i rozwój sektora rolno-spożywczego. Prawie 43 mld euro z tej kwoty stanowić będzie zastrzyk kapitału prywatnego. Ponadto zgodnie z oczekiwaniami programy rozwoju obszarów wiejskich wesprą także rozwój 66 tys.małych i średnich przedsiębiorstw spoza rolnictwa. Sfinansują one 3,7 mln miejsc na szkoleniach dla rolników i innych przedsiębiorców wiejskich oraz zapewnią dotacje na rozpoczęcie działalności ponad 160 tys. młodych rolników. Inwestycje w infrastrukturę powinny poprawić dostęp do technologii informacyjno-komunikacyjnych, w tym sieci szerokopasmowych, około 18 mln ludzi na obszarach wiejskich. Jednocześnie płatności bezpośrednie i instrumenty rynkowe zapewnią stabilność dochodów gospodarstw rolnych. Jest to ważne dla sektora żywności UE, jej największego pracodawcy, który zapewnia 47 mln miejsc pracy i generuje 7 proc. unijnego PKB.

Zdjęcie:
Komisarz Tibor Navracsics i wiceprzewodnicząca Parlamentu Europejskiego Mairead McGuinness podczas zwiedzania wystawy światowej w Mediolanie (Włochy), 8 maja 2015 r.

Komisarz Tibor Navracsics i wiceprzewodnicząca Parlamentu Europejskiego Mairead McGuinness podczas zwiedzania wystawy światowej w Mediolanie (Włochy), 8 maja 2015 r.

 
 

W Mediolanie we Włoszech miała miejsce wystawa światowa Expo 2015, której tematem było „Wyżywić planetę: energia do życia”. Od 1 maja do 31 października EXPO odwiedziło ponad 21 mln ludzi. Pawilon UE cieszył się dużą popularnością wśród odwiedzających.

Budżet UE zorientowany na rezultaty

W czasie rosnącej presji finansowej pełne wykorzystanie każdego euro z pieniędzy podatników jest ważniejsze niż kiedykolwiek. We wrześniu Komisja uruchomiła inicjatywę „Budżet UE zorientowany na rezultaty”, mającą na celu zapewnienie, by unijne zasoby wykorzystywane były z korzyścią dla obywateli oraz by wszystkie projekty finansowane przez UE wykazywały wyraźne korzyści i odpowiednie wykorzystanie środków finansowych.

Celem jest inwestowanie budżetu UE zgodnie z priorytetami politycznymi Komisji, takimi jak stymulowanie wzrostu, zatrudnienia i konkurencyjności oraz szybkie i skuteczne reagowanie na sytuacje nadzwyczajne. Baza danych i mapa udanych projektów finansowanych z budżetu UE są dostępne na stronie internetowej Komisji.

Rozdział 2

Połączony jednolity rynek cyfrowy

„Wierzę, że musimy znacznie lepiej wykorzystywać ogromne możliwości, jakie stwarzają technologie cyfrowe, rozwijające się bez względu na przebieg granic. Aby tego dokonać, będziemy potrzebowali odwagi, aby rozbić istniejące sztywne struktury krajowe w takich obszarach, jak regulacja rynku telekomunikacyjnego, przepisy dotyczące praw autorskich i ochrony danych, zarządzanie falami radiowymi i stosowanie prawa konkurencji”.

Jean-Claude Juncker, wytyczne polityczne, 15 lipca 2014 r.

W 2015 r. Komisja rozpoczęła realizację strategii, która ma doprowadzić do powstania połączonego jednolitego rynku cyfrowego. Strategia ta ma znieść bariery utrzymujące się w internecie, przez które mieszkańcy UE nie mogą korzystać z niektórych towarów i usług. Przeszkody te sprawiają też, że przedsiębiorstwa internetowe i start-upy nie mogą zrealizować wszystkich możliwości rozwoju w środowisku elektronicznym.

W maju Komisja podjęła pierwsze kroki w kierunku wdrożenia strategii, która ma przekształcić 28 krajowych rynków UE w jednolity rynek cyfrowy, stworzyć setki tysięcy nowych miejsc pracy i wnosić do unijnej gospodarki 415 mld euro rocznie.

W grudniu unijne instytucje osiągnęły przełomowe porozumienie w sprawie ostatecznego zniesienia w czerwcu 2017 r. opłat roamingowych w sieciach mobilnych, pod warunkiem przyjęcia pewnych aktów prawnych. Od tego momentu będzie można podróżować po UE, nie ponosząc dodatkowych opłat za korzystanie z telefonu komórkowego, smartfona czy tabletu. Uzgodniono także zagwarantowanie otwartego internetu dla wszystkich. W grudniu Komisja przedstawiła pierwsze wnioski ustawodawcze w ramach strategii jednolitego rynku cyfrowego. Zaproponowano m.in. nowe przepisy, dzięki którym podczas podróży w Unii będziemy mogli korzystać z filmów, programów sportowych, muzyki, e-booków i gier, które kupiliśmy w swoim kraju. Komisja opracowała także nowe przepisy dotyczące umów transgranicznych, które zapewnią lepszą ochronę konsumentom kupującym towary przez internet w innych państwach UE, a także pomogą przedsiębiorstwom rozwinąć ten kanał sprzedaży.

Osiągnięto porozumienie polityczne w sprawie nowych zasad ochrony danych osobowych w UE oraz nowych przepisów zapewniających wspólny wysoki poziom bezpieczeństwa sieci i informacji w Unii.

Strategia jednolitego rynku cyfrowego

Strategia jednolitego rynku cyfrowego opiera się na trzech filarach:

  • lepszym dostępie konsumentów i przedsiębiorstw do treści i usług cyfrowych w całej UE;
  • tworzeniu właściwych i równych warunków funkcjonowania umożliwiających rozkwit sieci cyfrowych i innowacyjnych usług;
  • maksymalizacji wzrostu gospodarczego związanego z gospodarką cyfrową.
Zdjęcie:
Wiceprzewodniczący Komisji Andrus Ansip omawia strategię jednolitego rynku cyfrowego podczas dialogu obywatelskiego w Berlinie (Niemcy), 10 grudnia 2015 r.

Wiceprzewodniczący Komisji Andrus Ansip omawia strategię jednolitego rynku cyfrowego podczas dialogu obywatelskiego w Berlinie (Niemcy), 10 grudnia 2015 r.

 
 

Lepszy dostęp do towarów i usług

Tworzenie sprzyjających warunków dla handlu elektronicznego

Większość osób, które próbowały kupić jakiś produkt z innego kraju przez internet, doświadczyła problemów związanych z różnicami cen i niedostępnością towarów. Komisja zajęła się aktualizacją unijnych przepisów regulujących transgraniczny handel internetowy. Zmiany te mają ułatwić kupowanie i sprzedawanie ponad granicami, poszerzając prawa konsumentów i dostępny im asortyment. Nowe prawo ma też stworzyć przedsiębiorstwom bardziej sprzyjające warunki do prowadzenia sprzedaży w innych państwach członkowskich. W 2015 r. Komisja rozpoczęła prace nad przepisami, które zwiększą ochronę konsumentów kupujących w internecie ponad granicami. Zajmie się także barierami, które przedsiębiorstwa mogą stwarzać w transgranicznym internetowym handlu towarami i usługami. Komisja poświęci szczególną uwagę branżom, w których handel elektroniczny jest najbardziej rozpowszechniony, takim jak elektronika, odzież i obuwie oraz treści cyfrowe. Początek tego procesu wyznaczyło zainicjowane w maju badanie w sprawie ochrony konkurencji w sektorze handlu elektronicznego.

SIECI, PRODUKTY I USŁUGI O WYŻSZYM STOPNIU ZINTEGROWANIA

W ciągu ostatniego roku Komisja nadal wspierała ochronę praw konsumentów na jednolitym rynku cyfrowym. W grudniu Komisja przedstawiła zharmonizowane przepisy dotyczące pewnych aspektów umów o dostarczanie treści cyfrowych (np. odtwarzanie przesyłanych strumieniowo plików muzycznych) oraz dotyczące pewnych aspektów umów sprzedaży towarów zawieranych przez internet lub w inny sposób na odległość (np. sprzedaży odzieży w internecie). Te dwa wnioski pomogą przezwyciężyć rozdrobnienie przepisów w dziedzinie prawa umów konsumenckich i wynikające z niego wysokie koszty dla przedsiębiorstw, w szczególności małych i średnich. Nowe przepisy mają także zwiększyć zaufanie konsumentów do zakupów w innych państwach członkowskich. Konsumenci będą korzystać z większej ochrony i szerszego asortymentu produktów po bardziej konkurencyjnych cenach. Przedsiębiorstwa będą mogły sprzedawać treści cyfrowe i towary konsumentom w całej UE w oparciu o ten sam zestaw przepisów umownych.

Uproszczenie zasad VAT dotyczących transgranicznego handlu elektronicznego

Obecnie każde przedsiębiorstwo prowadzące sprzedaż za granicą musi liczyć się z rocznymi kosztami z tytułu podatku VAT w wysokości ponad 5 tys. euro w każdym państwie UE, w którym sprzedaje swoje towary. Komisja chce stworzyć równe warunki działania dla unijnych przedsiębiorstw i zapewnić, by dochody z VAT wpływały do państwa zamieszkania konsumenta. We wrześniu Komisja rozpoczęła konsultacje społeczne, które pomogą ustalić, jak uprościć płatności za transgraniczne transakcje w handlu elektronicznym w UE.

Usprawnienie transgranicznego doręczania paczek

Koszty doręczania paczek dotyczą nie tylko konsumentów, którzy robią zakupy w internecie. Są one utrudnieniem także dla przedsiębiorstw, które sprzedają swoje produkty kanałem cyfrowym. W ramach swojej strategii jednolitego rynku cyfrowego Komisja promuje przystępne ceny i wysoką jakość usług transgranicznego doręczania paczek, dzięki czemu przedsiębiorstwa mogą oferować swoje towary konsumentom na zasadach korzystnych dla wszystkich stron transakcji. Chcąc dokładnie poznać potrzeby i życzenia obywateli oraz przedsiębiorstw, w maju Komisja zaprosiła ich do konsultacji w tej sprawie.

HANDEL ELEKTRONICZNY: OLBRZYMI POTENCJAŁ, ALE W DUŻYM STOPNIU NIEWYKORZYSTANY NA POZIOMIE UNIJNYM

Rozwiązanie problemu blokowania geograficznego

Wiele osób podczas zakupów w internecie padło ofiarą blokowania geograficznego – ze względu na ich lokalizację sprzedawca internetowy odmówił im dostępu do swojej strony albo przekierował ich do lokalnego sklepu, w którym obowiązują inne ceny. Przykładowo, wynajmując samochód w danym państwie członkowskim, możemy zapłacić więcej za wynajem na tych samych warunkach co konsumenci z innego państwa. Aby zrozumieć potrzeby konsumentów w tym obszarze, we wrześniu Komisja rozpoczęła konsultacje społeczne. Na podstawie ich wyników powstaną przepisy, które położą kres takim nieuzasadnionym praktykom.

Unowocześnienie prawa autorskiego

Podróżując po UE, Europejczycy nie zawsze mają dostęp do usług online, obejmujących filmy, programy sportowe, muzykę, książki elektroniczne i gry, za które zapłacili w swoim państwie członkowskim. Na przykład mieszkaniec Niderlandów, który wykupił abonament na popularnym portalu internetowym oferującym filmy i seriale telewizyjne, w czasie pobytu w Niemczech może oglądać tylko te filmy, które portal ten udostępnia swoim niemieckim klientom. Z kolei w czasie wizyty w Polsce taka osoba w ogóle nie będzie mogła korzystać z tego portalu, gdyż obecnie nie działa on w tym kraju. W grudniu Komisja zaproponowała nowe przepisy, dzięki którym treści cyfrowe, które mieszkańcy UE zakupili lub na które posiadają abonament w swoim kraju, będą towarzyszyć im w czasie podróży. Nowe unijne prawo dla konsumentów, jakim jest możliwość transgranicznego przenoszenia treści, ma stać się rzeczywistością w 2017 r. Jest to pierwsza część planu Komisji unowocześniającego unijne prawo autorskie, aby dostosować je do nowych technologii, zachowań konsumentów i warunków rynkowych. Komisja przedstawiła także plan działania opisujący wnioski ustawodawcze i inicjatywy polityczne, których można spodziewać się w pierwszej połowie 2016 r. Komisja chce zapewnić Europejczykom dostęp do szerokiej oferty legalnych treści, a jednocześnie zwiększyć ochronę autorów i innych podmiotów praw oraz zagwarantować im godziwe wynagrodzenie.

Przegląd dyrektywy dotyczącej transmisji satelitarnej i kablowej

Nadawcy satelitarni i operatorzy telewizji kablowej już dawno wyprzedzili nadawców telewizji naziemnej, przeważnie mogą bowiem zaoferować konsumentom więcej treści. Czy Europejczycy korzystają jednak w pełni z oferty tych nadawców? Czy bariery wynikające z przestarzałego prawa autorskiego wciąż utrudniają konsumentom dostęp do nowych, kreatywnych treści cyfrowych? Komisja rozpoczęła formalny przegląd dyrektywy UE, aby ustalić, gdzie i w jaki sposób nadawcy satelitarni i operatorzy telewizji kablowej powinni ustalać prawa autorskie, dzięki czemu będą mogli oferować więcej treści na terytorium całej UE. W ramach rozpoczętych w sierpniu konsultacji na temat dyrektywy dotyczącej transmisji satelitarnej i kablowej Komisja pytała o to, czy obowiązujące przepisy są aktualne, i o konsekwencje rozszerzenia ich na telewizję i radio nadawane przez internet. Takie zmiany przepisów miałyby na celu poprawę transgranicznego dostępu do usług medialnych i związanych z nimi usług online w całej UE. Korzyści ze zniesienia barier na jednolitym rynku cyfrowym odniesie branża kreatywna, wzmocni się także pozycja nadawców, zaś konsumenci zyskają dostęp do szerszej oferty treści ponad granicami.

Tworzenie odpowiednich warunków

Wzmacnianie zaufania do usług online

Konsumenci przenoszą coraz większą część swojego życia do sieci, jednak wciąż nie mają pewności co do tego, jak przedsiębiorstwa obchodzą się z ich danymi osobowymi. 72 proc. użytkowników internetu w UE obawia się o bezpieczeństwo swoich danych. Chcąc rozwiać te obawy i zapewnić lepsze zabezpieczenia oraz wyższy poziom zaufania w sieci, Parlament i Rada przyjęły nowe unijne przepisy o ochronie danych osobowych, których pomysłodawcą była Komisja w 2012 r. Przepisy te, ustalone pod koniec 2015 r., obejmują:

  • jednolity zbiór przepisów o ochronie danych osobowych, obowiązujący w całej UE, który przyniesie przedsiębiorstwom roczne oszczędności wynoszące ok. 2,3 mld euro;
  • wzmocnienie obecnych praw i ustanowienie nowych, takich jak prawo do bycia zapomnianym;
  • zasadę obowiązywania prawa UE na terytorium UE – przedsiębiorstwa spoza Unii Europejskiej oferujące usługi na jej terytorium będą musiały stosować prawo UE;
  • więcej uprawnień dla niezależnych krajowych organów ochrony danych, aby mogły skutecznie karać przedsiębiorstwa naruszające unijne przepisy o ochronie danych;
  • punkt kompleksowej obsługi dla przedsiębiorstw i obywateli – przedsiębiorstwa będą załatwiać wszelkie sprawy w jednym organie nadzoru zamiast w 28 urzędach.

Parlament i Rada porozumiały się także co do nowych przepisów zapewniających wspólny wysoki poziom bezpieczeństwa sieci i informacji w UE. Jest to główny element unijnej strategii bezpieczeństwa cybernetycznego – wszystkie państwa członkowskie będą zobowiązane do przyjęcia krajowych strategii w tej dziedzinie. Podmioty świadczące podstawowe usługi w takich sektorach, jak energia, transport, bankowość i służba zdrowia oraz przedsiębiorstwa oferujące usługi cyfrowe, takie jak wyszukiwarki internetowe, przetwarzanie w chmurze i rynki online, będą miały szczególne obowiązki. Zostaną zobowiązane do stosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa i do zgłaszania organom krajowym poważniejszych incydentów cybernetycznych.

Film wideo:
Ogłoszenie jednolitego rynku cyfrowego UE.

Ogłoszenie jednolitego rynku cyfrowego UE.

 

W ramach strategii jednolitego rynku cyfrowego Komisja współpracuje z branżą nad technologiami i rozwiązaniami dotyczącymi bezpieczeństwa sieci internetowej.

Zdjęcie:
Komisarz Günther Oettinger podczas imprezy „Startup Europe w Dolinie Krzemowej”, w ramach której najlepsze przedsiębiorstwa rozpoczynające lub rozwijające działalność spotkały się z interesariuszami z Doliny Krzemowej. San Francisco (USA), 23 września 2015 r.

Komisarz Günther Oettinger podczas imprezy „Startup Europe w Dolinie Krzemowej”, w ramach której najlepsze przedsiębiorstwa rozpoczynające lub rozwijające działalność spotkały się z interesariuszami z Doliny Krzemowej. San Francisco (USA), 23 września 2015 r.

 
 

Zakończenie roamingu w 2017 r.

W październiku Parlament i Rada uzgodniły zniesienie opłat roamingowych w UE oraz zatwierdziły przepisy chroniące prawo obywateli UE do dostępu do treści internetowych bez dyskryminacji.

Zniesienie opłat roamingowych planowane jest na czerwiec 2017 r., pod warunkiem przyjęcia pewnych aktów prawnych. Od tego momentu użytkownicy telefonów komórkowych, smartfonów i tabletów będą mogli korzystać z nich podczas podróży po UE w takiej samej cenie jak w swoim własnym kraju, bez żadnych dodatkowych opłat. Do tego czasu, od 30 kwietnia 2016 r., będzie obowiązywał limit opłat roamingowych: 0,05 euro za minutę wykonanego połączenia głosowego, 0,02 euro za jednego SMS-a i 0,05 euro za 1 megabajt danych. Od 2007 r. UE doprowadziła do obniżenia takich dodatkowych opłat za rozmowy, SMS-y i dane o ponad 80 proc.

ROAMING PODCZAS PODRÓŻY W UE

Przepisy uzgodnione w październiku wprowadzą także do prawa UE zasadę neutralności sieci. Użytkownicy będą mieli swobodny dostęp do wybranych przez siebie treści i nie będą już nieuczciwie blokowani ani spowalniani, a przyznawanie pierwszeństwa za opłatą będzie niedozwolone. Nowe przepisy wejdą w życie we wszystkich państwach członkowskich w dniu 30 kwietnia 2016 r.

Ramy dotyczące mediów i telekomunikacji na miarę XXI w.

Sektor audiowizualny zmienia się wraz z rozwojem nowych technologii, powstawaniem nowych modeli biznesowych, usług na żądanie i nowych sposobów oglądania treści, np. na smartfonie. W lipcu Komisja rozpoczęła konsultacje społeczne na temat dostosowania unijnego krajobrazu mediów audiowizualnych do wymogów ery cyfrowej. Na podstawie wyników konsultacji Komisja ustali w 2016 r., czy dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych wymaga dostosowania i aktualizacji.

Opinie zebrane w ramach dwóch innych konsultacji społecznych przeprowadzonych w 2015 r. będą pomocne w pracach Komisji nad aktualizacją unijnego prawa telekomunikacyjnego, a także pomogą ustalić, jakie są spodziewane potrzeby w zakresie prędkości i jakości internetu po 2020 r. W swojej strategii jednolitego rynku cyfrowego Komisja postawiła sobie za cel poprawę łączności cyfrowej w UE, w szczególności na obszarach wiejskich. Szybkie światłowodowe sieci szerokopasmowe działają tylko na 18 proc. tych terenów, w porównaniu z 62 proc. obszarów miejskich. W latach 2014–2020 Komisja zainwestuje 2 mld euro z programów rozwoju obszarów wiejskich w rozwój usług informacyjnych i telekomunikacyjnych dla 18,5 mln mieszkańców wsi. W ramach szerokiego tematu „Technologie informacyjne i komunikacyjne” Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego wyda 13,3 mld euro na poprawę dostępu do technologii i sieci cyfrowych w całej UE. Ponadto w instrumencie „Łącząc Europę” przeznaczono na infrastrukturę szerokopasmową 150 mln euro, które Komisja i Europejski Bank Inwestycyjny będą mogły wykorzystać na finansowanie pożyczek, obligacji projektowych i gwarancji finansowania projektów w dziedzinie telekomunikacji. Oczekuje się, że środki na infrastrukturę szerokopasmową w ramach instrumentu „Łącząc Europę” uruchomią inwestycje warte ok. 1 mld euro.

Platformy internetowe

Platformy internetowe (wyszukiwarki internetowe, media społecznościowe, strony internetowe służące do udostępniania informacji lub filmów itd.) są istotnym elementem prosperującej gospodarki cyfrowej. Są one przydatne zarówno z punktu widzenia konsumentów, jak i dostawców usług, gdyż dzięki platformom uczestnicy rynku mogą czerpać korzyści z cyfryzacji i handlu elektronicznego. Zmieniły one także sposób dystrybucji treści kulturowych. Uwzględniając wyniki rozpoczętych we wrześniu konsultacji, Komisja przeanalizuje rolę platform i pośredników oraz zastanowi się nad tym, jak zwalczać nielegalne treści w internecie.

Maksymalizowanie potencjału wzrostu gospodarczego

Odblokowanie korzyści płynących z usług elektronicznych i rozwój usług cyfrowych

W ramach strategii jednolitego rynku cyfrowego Komisja wspiera integracyjne społeczeństwo cyfrowe, którego obywatele mają odpowiednie umiejętności, by wykorzystać możliwości internetu oraz zwiększyć swoje szanse znalezienia pracy. W 2015 r. w Belgii, na Cyprze, w Niderlandach i w Zjednoczonym Królestwie powstały cztery nowe krajowe koalicje na rzecz cyfrowych umiejętności i miejsc pracy. Działa też 13 krajowych partnerstw inspirowanych unijną wielką koalicją na rzecz cyfrowych miejsc pracy, uruchomioną w 2013 r. w celu przezwyciężenia deficytu umiejętności cyfrowych w UE.

W administracji elektronicznej wykorzystuje się narzędzia i systemy cyfrowe, aby świadczyć lepsze usługi publiczne obywatelom i przedsiębiorstwom. Umożliwia ona obywatelom, przedsiębiorstwom i organizacjom łatwiejsze, szybsze i tańsze załatwianie spraw urzędowych. Wprowadzenie takich usług w całej UE pozwoli zaoszczędzić rocznie ponad 50 mld euro. W grudniu Parlament i Rada zatwierdziły plany Komisji dotyczące programu ISA2. W ramach tego programu 131 mln euro zostanie przeznaczonych na rozwój interoperacyjnych rozwiązań cyfrowych zapewniających płynne inter­akcje elektroniczne między organami administracji publicznej UE na szczeblu transgranicznym lub międzysektorowym.

Technologie cyfrowe są obecne we wszystkich sferach naszej codzienności. Od kwietnia 2018 r. wszystkie nowe samochody będą wyposażane w technologię eCall dzięki przepisom przyjętym w kwietniu 2015 r. przez Parlament i Radę. W razie poważnego wypadku system eCall automatycznie dzwoni na nr 112, ogólneuropejski numer alarmowy. System podaje służbom ratunkowym dokładną lokalizację samochodu, czas wypadku oraz kierunek jazdy (szczególnie istotny w przypadku autostrad), także wtedy, gdy kierowca jest nieprzytomny bądź nie jest w stanie sam zadzwonić po pomoc. Według szacunków Komisji po pełnym wdrożeniu eCall będzie corocznie ratować setki osób i umożliwi szybsze udzielanie pomocy rannym w wypadkach.

Tworzenie norm

Normy są ważnymi narzędziami umożliwiającymi współpracę między różnymi systemami. Mogą pobudzać innowacje i wzmacniać konkurencyjność unijnego przemysłu. We wrześniu Komisja rozpoczęła zbieranie opinii na temat priorytetowych kwestii, które należy objąć normami, w takich obszarach, jak: przetwarzanie w chmurze, bezpieczeństwo cybernetyczne, e-zdrowie, inteligentny transport, inteligentne miasta i komunikacja 5G. 5G to następna generacja sieci komunikacyjnych. Będzie ona nie tylko szybsza, ale także stanie się fundamentem naszej cyfrowej przyszłości i podstawą wartego bilion euro unijnego rynku internetu przedmiotów. Terminem „internet przedmiotów” określa się nowe funkcjonalności i zastosowania, od samochodów podłączonych do internetu po inteligentne domy. Do 2020 r. przepływ danych w mobilnym internecie wzrośnie trzydziestokrotnie w stosunku do 2010 r. Technologia 5G będzie najlepiej dostosowana do potrzeb tej nowej rzeczywistości. W 2015 r. UE podpisała przełomowe porozumienia z ChinamiJaponią o współpracy w globalnym wyścigu w dziedzinie rozwoju sieci 5G.

Pełne wykorzystanie potencjału gospodarki danych i przetwarzania w chmurze

Ludzie i maszyny wytwarzają olbrzymie ilości danych. Duże zbiory danych mogą być katalizatorem wzrostu gospodarczego, innowacji i cyfryzacji. Przed podjęciem działań w tym obszarze Komisja rozpoczęła we wrześniu konsultacje społeczne, chcąc zebrać wkład do inicjatyw wspierających swobodny przepływ danych w UE i znoszących ograniczenia w dostępie do danych i w ich lokalizacji. W ramach konsultacji Komisja pyta też o rozwiązania, które ułatwiłyby certyfikację usług przetwarzania w chmurze, zmianę dostawców takich usług i stworzenie „chmury badawczej”. Technologie te będą trzonem przyszłej gospodarki UE. Same instytucje UE także są gotowe do korzystania z usług przetwarzania w chmurze. W grudniu Komisja wybrała firmy, które w 2016 r. będą dostarczać różnych usług informatycznych w chmurze dla wszystkich unijnych instytucji.

Rozdział 3

Stabilna unia energetyczna z perspektywiczną polityką w kwestii zmiany klimatu

„Bieżące wydarzenia geopolityczne dały nam boleśnie odczuć, że Europa w zbyt dużym stopniu polega na przywozie gazu i paliwa. Pragnę zatem zreformować i zreorganizować europejską politykę energetyczną, przekształcając ją w nową europejską unię energetyczną”.

Jean-Claude Juncker, wytyczne polityczne, 15 lipca 2014 r.

Na początku 2015 r. UE podjęła zobowiązanie do zapewnienia bezpiecznych dostaw taniej energii dla obywateli i przedsiębiorstw przy jednoczesnym zwalczaniu przyczyn zmiany klimatu. W lutym zainicjowała ona unię energetyczną, która ma przynieść oszczędności finansowe i energetyczne konsumentom, być korzystna dla środowiska i zapewnić bezpieczeństwo dostaw. W lipcu przedstawiono szereg powiązanych wniosków, w których dokonano przeglądu unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji, uproszczono zasady etykietowania energetycznego oraz zapewniono konsumentom większe korzyści. Komisja rozpoczęła również konsultacje społeczne na temat nowej struktury rynku energii.

W lutym Komisja przedstawiła komunikat dotyczący realizacji celu 10 proc. elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych we wszystkich państwach członkowskich do 2020 r. Do końca 2015 r. ukończono już kilka połączeń międzysystemowych, między innymi pomiędzy państwami bałtyckimi na północy, na Półwyspie Iberyjskim na południu oraz pomiędzy Maltą a resztą UE.

We wrześniu Komisja przyjęła nowy europejski strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych. Jego celem jest przyspieszenie rozwoju i wdrożenia technologii niskoemisyjnych.

W listopadzie Komisja opublikowała sprawozdanie na temat stanu unii energetycznej, w którym omówiono postępy poczynione od momentu przyjęcia unijnej strategii ramowej na rzecz unii energetycznej. Realizacja tej strategii wymaga jednak dalszych wysiłków, a rok 2016 będzie miał pod tym względem zasadnicze znaczenie.

Ponadto UE odegrała kluczową rolę jako pośrednik w przygotowaniu pierwszego w historii globalnego i prawnie wiążącego porozumienia w sprawie klimatu, które zostało zawarte w grudniu w Paryżu przez 195 państw. W porozumieniu tym przyjęto ogólnoświatowy plan działań, który ma nas chronić przed groźbą zmiany klimatu poprzez ograniczenie globalnego ocieplenia do wartości znacznie poniżej 2°C. Jest ono również wyraźnym sygnałem dla inwestorów, przedsiębiorstw i polityków, że czysta energia to nasza przyszłość, a odejście od szkodliwych dla środowiska paliw kopalnych jest koniecznością.

Unia energetyczna: bezpieczna, zrównoważona, konkurencyjna i niedroga energia dla każdego mieszkańca UE

W lutym Komisja przyjęła strategię na rzecz unii energetycznej. Opracowano ją na podstawie europejskiej strategii bezpieczeństwa energetycznego oraz unijnych ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030. W październiku 2014 r. szefowie państw i rządów uzgodnili cel UE dotyczący ograniczenia krajowych emisji gazów cieplarnianych o przynajmniej 40 proc. do 2030 r. w porównaniu z rokiem 1990 oraz zatwierdzili wiążący cel dotyczący energii ze źródeł odnawialnych na szczeblu UE na rok 2030 na poziomie przynajmniej 27 proc. oraz cel na szczeblu UE w zakresie poprawy efektywności energetycznej na poziomie przynajmniej 27 proc. w stosunku do prognozowanego zużycia energii. Cel dotyczący poprawy efektywności energetycznej zostanie zweryfikowany w 2020 r. z myślą o podniesieniu poziomu na szczeblu UE do 30 proc. Z uwagi na fundamentalne znaczenie w pełni funkcjonującego i połączonego wewnętrznego rynku energii, przywódcy UE uzgodnili minimalny cel 10 proc. dotyczący wzajemnych połączeń międzysystemowych w zakresie energii elektrycznej do roku 2020. W dalszej perspektywie pożądane jest podniesienie tego celu do 15 proc. do 2030 r.

Ostatecznym celem unii energetycznej jest zapewnienie konsumentom i przedsiębiorstwom w UE bezpiecznej, zrównoważonej energii po konkurencyjnych cenach. Przystępne ceny oraz wzrost konkurencji i możliwości wyboru powinny przynieść korzyści konsumentom, którzy będą mogli zaoszczędzić pieniądze i energię.

Unia energetyczna ma także przyczynić się do zwalczania zmiany klimatu dzięki przejściu na niskoemisyjną gospodarkę przyjazną dla środowiska. W lutym Komisja opublikowała komunikat przedstawiający wizję globalnego porozumienia w sprawie klimatu, które miało zostać przyjęte w Paryżu w grudniu.

Unia Europejska importuje 53 proc. zużywanej energii, a niektóre z jej państw członkowskich są uzależnione od jednego dostawcy, jeśli chodzi o przywóz gazu. Zróżnicowanie źródeł energii i dostawców jest podstawowym środkiem służącym podniesieniu bezpieczeństwa energetycznego UE i zachowaniu jej konkurencyjności. W celu osiągnięcia koniecznego zróżnicowania UE bada możliwości pozyskania dostaw paliw z innych części świata, wykorzystuje nowe technologie i zasoby wewnętrzne (takie jak biomasa, jak określono w strategii leśnej UE) i rozwija infrastrukturę, która umożliwi dostęp do nowych źródeł dostaw.

Postęp w realizacji unii energetycznej utrudniają utrzymujące się przeszkody na drodze ku rzeczywistej integracji rynku, nieskoordynowane polityki krajowe oraz brak wspólnego stanowiska wobec państw spoza UE.

Strategia unii energetycznej obejmuje pięć wymiarów:

  • bezpieczeństwo energetyczne, solidarność i zaufanie;
  • w pełni zintegrowany europejski rynek energii;
  • efektywność energetyczną przyczyniającą się do ograniczenia popytu;
  • obniżenie emisyjności gospodarki;
  • badania naukowe, innowacje i konkurencyjność.

Aby unia energetyczna stała się rzeczywistością we wszystkich państwach członkowskich, trzeba będzie w nadchodzących latach dokonać szeregu inwestycji zarówno na poziomie UE, jak i na poziomach krajowych.

Unijna polityka spójności przyczynia się do realizacji celów unii energetycznej w terenie. W ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych udostępniono ponad 110 mld euro. Część z nich zostało przyznanych na sfinansowanie przejścia całej UE na gospodarkę niskoemisyjną, w tym na inwestycje w zrównoważoną produkcję energii i miejski transport multimodalny. Ponadto udostępniono znaczne środki finansowe na wsparcie inwestycji w energooszczędny i niskoemisyjny transport oraz częściowo na wsparcie wielkoskalowej inteligentnej infrastruktury energetycznej.

Po przyjęciu strategii unii energetycznej wiceprzewodniczący Komisji Maroš Šefčovič odwiedził wszystkie państwa członkowskie, aby przybliżyć ideę unii energetycznej przedstawicielom państw członkowskich i stronom zainteresowanym. W trakcie tej podróży wiceprzewodniczący przeprowadził dyskusje z przedstawicielami rządów, parlamentów krajowych, sektora energetycznego i innych sektorów przemysłu, a także z partnerami społecznymi, konsumentami i studentami.

MOC W RĘKACH KONSUMENTÓW

Opublikowane przez Komisję w listopadzie pierwsze sprawozdanie na temat stanu unii energetycznej przedstawia postępy poczynione w ciągu ubiegłych 9 miesięcy. Określono w nim kluczowe obszary działań na 2016 r. i sformułowano wnioski dotyczące polityki na szczeblu krajowym, regionalnym i unijnym. Ze sprawozdania wynika, że strategia unii energetycznej przynosi korzyści nie tylko w zakresie niskoemisyjności (w tym osiąganej dzięki wykorzystaniu energii odnawialnej) i bezpieczeństwa energetycznego, ale również w zakresie energooszczędności, wewnętrznego rynku energii oraz badań, innowacji i konkurencyjności. Przyznano w nim również, że aby w pełni zrealizować cele unii energetycznej, wiele pozostaje jeszcze do zrobienia.

Podstawowym narzędziem we wdrożeniu unii energetycznej jest rzetelny i przejrzysty mechanizm zarządzania. W sprawozdaniu zamieszczono wytyczne dotyczące zintegrowanych krajowych planów w zakresie energii i klimatu na okres od 2021 do 2030 r.

Transformacja systemu energetycznego UE

W lipcu Komisja przedstawiła inicjatywy mające dopomóc w tworzeniu nowego ładu dla odbiorców energii, przyczynić się do zmiany struktury rynku energii elektrycznej i unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji oraz zaktualizować zasady etykietowania energetycznego.

Wzmacnianie pozycji konsumentów

Podstawę dla wniosków Komisji stanowi strategia oparta na trzech filarach:

  • zapewnienie konsumentom lepszych informacji i szerszej gamy możliwych działań, co z kolei przyniesie im oszczędności finansowe i umożliwi odgrywanie aktywnej roli na rynku;
  • zwiększenie zaufania konsumentów i wzmocnienie ich ochrony w zakresie przysługujących im praw, a także zarządzania danymi, ochrony danych osobowych, prywatności i bezpieczeństwa;
  • pełne wykorzystanie interoperacyjnych inteligentnych technologii, które przyczyni się do zaktywizowania konsumentów.

Nowa struktura rynku energii elektrycznej

Aby zrealizować cele strategii unii energetycznej, konieczna jest całkowita zmiana unijnego systemu elektroenergetycznego. Komunikatem Komisji w sprawie zmiany struktury rynku energii elektrycznej rozpoczęto konsultacje publiczne na temat tego, jaka powinna być nowa struktura rynku energii elektrycznej. Wyniki konsultacji przysłużą się do wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego, zaspokojenia potrzeb konsumentów i zapewnienia konkretnych korzyści płynących z nowych technologii. Przyczynią się również do określenia sposobów ułatwiania inwestycji, szczególnie w energię odnawialną.

Unijny system handlu uprawnieniami do emisji gotowy na przyszłe wyzwania

W lipcu Komisja przedstawiła wniosek w sprawie przeglądu unijnego sytemu handlu uprawnieniami do emisji na okres po roku 2020, aby zapewnić, że w nadchodzącym dziesięcioleciu system będzie mógł być w pełni wykorzystany do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Wniosek ten to pierwszy krok legislacyjny w realizacji zobowiązań UE do zmniejszenia własnych emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 40 proc. do 2030 r. Był on ważnym sygnałem dla społeczności międzynarodowej przed szczytem klimatycznym w Paryżu.

Wniosek dotyczy trzech zasadniczych kwestii: przyśpieszenia tempa ograniczania emisji po 2020 r., bardziej ukierunkowanych zasad nieodpłatnego przydziału uprawnień do emisji przedsiębiorstwom w celu zachowania międzynarodowej konkurencyjności oraz przeznaczenia dodatkowych środków na innowacje w dziedzinie gospodarki niskoemisyjnej i na modernizację sektora energetycznego.

UNIJNY SYSTEM HANDLU UPRAWNIENIAMI DO EMISJI

Bardziej zrozumiały system etykietowania efektywności energetycznej

Od czasu wprowadzenia go 20 lat temu, system etykietowania efektywności energetycznej umożliwia projektowanie coraz bardziej energooszczędnych produktów. W związku z tym etykiety efektywności energetycznej stały się bardzo złożone. W 2015 r. Komisja zaproponowała powrót do pierwotnej skali etykiet od A do G – prostszej i bardziej zrozumiałej dla konsumentów.

Strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych

We wrześniu Komisja przyjęła nowy strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych, którego przewidywany budżet wynosi 71,5 mld euro. Jego rolą jest przyczynienie się do ulepszenia niskoemisyjnych i nowoczesnych technologii oraz obniżenie kosztów poprzez koordynację badań i wspieranie finansowania projektów.

W zaktualizowanym planie zaproponowano dziesięć ukierunkowanych działań w zakresie badań i innowacji, stanowiących technologiczny wymiar unijnej polityki energetyczno-klimatycznej. Dzięki temu proces transformacji energetycznej przyspieszy i przyczyni się do powstania nowych miejsc pracy i wzrostu gospodarczego. Aby zapewnić lepszą koordynację działań podejmowanych przez krajowe rządy, sektor i instytuty badawcze, struktura zarządzania zostanie uproszczona i zapewni się jej większą skuteczność. Dostęp do finansowania ryzyka będzie łatwiejszy, aby możliwe było wspieranie innowacji i wprowadzanie nowych technologii na rynek.

Wzajemnie połączony rynek energetyczny

W lutym, w ramach strategii unii energetycznej, Komisja przedstawiła komunikat dotyczący realizacji celu 10 proc. elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych we wszystkich państwach członkowskich do 2020 r. Oznacza to, że każde z państw członkowskich powinno dysponować siecią przewodów elektrycznych, które umożliwiają transgraniczny przesył co najmniej 10 proc. wyprodukowanej w elektrowniach danego państwa energii do sąsiednich państw członkowskich. W sumie 22 państwa członkowskie zbliżają się do realizacji tego celu, ale w dalszym ciągu w niektórych regionach potrzebna jest większa liczba połączeń międzysystemowych.

W marcu przewodniczący Komisji oraz premierzy Hiszpanii i Portugalii i prezydent Francji podpisali deklarację madrycką. Deklaracja pozwoli na lepsze połączenie Półwyspu Iberyjskiego z resztą unijnego rynku energii. Nowa regionalna Grupa Wysokiego Szczebla ds. Południowo-Zachodniej Europy będzie regularnie monitorować postępy w kluczowych projektach w zakresie infrastruktury, określone w deklaracji madryckiej, oraz zapewni odpowiednie wsparcie, aby ułatwić ich budowę.

W kwietniu premierzy Malty i Włoch dokonali inauguracji połączenia międzysystemowego pomiędzy ich krajami. W rezultacie Malta jest wreszcie przyłączona do europejskiej sieci energetycznej.

Zdjęcie:
Siedzący przy stole od lewej do prawej: przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker, prezydent Francji François Hollande, premier Hiszpanii Mariano Rajoy oraz premier Portugalii Pedro Passos Coelho podpisują deklarację madrycką, której celem jest lepsze połączenie Półwyspu Iberyjskiego z resztą unijnego rynku energetycznego. Madryt (Hiszpania), 4 marca 2015 r.

Siedzący przy stole od lewej do prawej: przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker, prezydent Francji François Hollande, premier Hiszpanii Mariano Rajoy oraz premier Portugalii Pedro Passos Coelho podpisują deklarację madrycką, której celem jest lepsze połączenie Półwyspu Iberyjskiego z resztą unijnego rynku energetycznego. Madryt (Hiszpania), 4 marca 2015 r.

 
 

W lipcu państwa członkowskie wyraziły zgodę na sfinansowanie 20 kluczowych transeuropejskich projektów dotyczących infrastruktury energetycznej w ramach instrumentu „Łącząc Europę”. Instrument dysponuje budżetem w wysokości 5,35 mld euro na wsparcie projektów w zakresie infrastruktury energetycznej w okresie 2014­­−2020. W czerwcu opublikowano drugie zaproszenie do składania wniosków, dla którego przewidziano budżet 550 mln euro.

W październiku podpisano umowę o udzielenie dotacji na konstrukcję połączenia międzysystemowego do przesyłu gazu między Polską a Litwą, zamykając w ten sposób okres izolacji regionu Morza Bałtyckiego.

Zdjęcie:
Premier Estonii Taavi Rõivas, prezydent Litwy Dalia Grybauskaitė, premier Łotwy Laimdota Straujuma, premier Polski Ewa Kopacz i przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker ogłaszają projekt gazociągu międzysystemowego łączącego Polskę i Litwę. Bruksela, 15 października 2015 r.

Premier Estonii Taavi Rõivas, prezydent Litwy Dalia Grybauskaitė, premier Łotwy Laimdota Straujuma, premier Polski Ewa Kopacz i przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker ogłaszają projekt gazociągu międzysystemowego łączącego Polskę i Litwę. Bruksela, 15 października 2015 r.

 
 

W listopadzie Komisja przyjęła wykaz 195 kluczowych projektów dotyczących infrastruktury energetycznej. Są to projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, które przyczynią się do realizacji unijnych celów dotyczących energii i klimatu. Projekty te korzystają z przyspieszonych procedur wydawania pozwoleń i lepszych warunków regulacyjnych. Mogą kwalifikować się do wsparcia finansowego w ramach instrumentu „Łącząc Europę”.

Dwa nowe połączenia międzysystemowe łączące Litwę z Polską i Szwecją zostały zainaugurowane w grudniu. LitPol Link łączy Olitę na Litwie z Ełkiem w Polsce, a NordBalt łączy Nybro w Szwecji z Kłajpedą na Litwie. Po raz pierwszy rynki energii państw bałtyckich będą połączone z siecią energetyczną Szwecji i Polski, dzięki czemu państwa bałtyckie i Polska będą mogły zrealizować swój cel w zakresie 10 proc. połączeń międzysystemowych.

Zmiana klimatu a porozumienie z Paryża

W grudniu 195 państw zawarło pierwsze w historii globalne i prawnie wiążące porozumienie w sprawie klimatu. Porozumienie, dzięki zaangażowaniu UE, zobowiązuje wszystkie państwa do podjęcia działań na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w dążeniu do utrzymania wzrostu średniej temperatury na świecie do wartości znacznie niższej niż 2°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej, aby uniknąć najbardziej niebezpiecznych skutków zmiany klimatu.

Zawarcie nowego globalnego porozumienia w sprawie klimatu, mające przyspieszyć na całym świecie przejście na gospodarkę niskoemisyjną, jest ukoronowaniem wielu lat wysiłków podejmowanych przez wspólnotę międzynarodową na rzecz powszechnego i wielostronnego porozumienia klimatycznego.

Zdjęcie:
Minister Środowiska Luksemburga Carole Dieschbourg, reprezentująca prezydencję Rady Unii Europejskiej (trzecia od lewej), i komisarz Miguel Arias Cañete (czwarty od prawej) na czele przedstawicieli koalicji wysokich ambicji podczas konferencji klimatycznej w Paryżu (Francja), 12 grudnia 2015 r.

Minister Środowiska Luksemburga Carole Dieschbourg, reprezentująca prezydencję Rady Unii Europejskiej (trzecia od lewej), i komisarz Miguel Arias Cañete (czwarty od prawej) na czele przedstawicieli koalicji wysokich ambicji podczas konferencji klimatycznej w Paryżu (Francja), 12 grudnia 2015 r.

 
 

Po niepełnym uczestnictwie w protokole z Kioto i w związku z nieosiągnięciem porozumienia w Kopenhadze (Dania) w 2009 r. UE pracowała nad stworzeniem szerokiej koalicji krajów rozwiniętych i rozwijających się, popierającej ambitne podejście. Dzięki utworzeniu takiej koalicji osiągnięto pomyślny wynik konferencji w Paryżu.

AMBITNA POLITYKA W DZIEDZINIE KLIMATU DO 2030 R.

Podjęcie przez państwa zobowiązań do ograniczenia emisji w formie ustalonych na szczeblu krajowym wkładów było naprawdę przełomową zmianą. Zobowiązania zaczęły napływać w marcu, a UE była pierwszą znaczącą gospodarką, która zadeklarowała swój wkład. UE zobowiązała się do realizacji wiążącego celu redukcji emisji w całej gospodarce o co najmniej 40 proc. do 2030 r. w porównaniu z poziomami z roku 1990. Pod koniec konferencji w Paryżu prawie wszystkie państwa na świecie przedstawiły kompleksowe plany ograniczenia emisji, przy czym wiele z nich uczyniło to po raz pierwszy. Była to bezprecedensowa oznaka woli politycznej, dzięki której doszło do wyraźnego przejścia od działań podejmowanych przez nielicznych do działań podejmowanych przez wszystkich.

W Paryżu uzgodniono następujące sprawy o zasadniczym znaczeniu:

  • długoterminowy cel polegający na ograniczeniu wzrostu średniej temperatury na świecie do wartości znacznie niższej niż 2°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej i dążenie do ograniczenia wzrostu do 1,5°C;
  • cel polegający na jak najszybszym powstrzymaniu wzrostu emisji gazów cieplarnianych, a następnie na doprowadzeniu do jak najszybszej ich redukcji zgodnie z dostępnymi informacjami naukowymi, aby możliwe było w drugiej połowie bieżącego stulecia osiągnięcie równowagi pomiędzy źródłami gazów cieplarnianych a ich pochłaniaczami;
  • decyzję, aby spotykać się co 5 lat i wyznaczać ambitniejsze cele zgodnie z dostępną w danym momencie wiedzą naukową;
  • zgodę na informowanie siebie nawzajem i opinii publicznej o postępach w realizacji celów, aby zapewnić przejrzystość i nadzór;
  • kraje rozwinięte zobowiązały się do dalszego przeznaczania 100 mld dolarów rocznie do 2020 r. na rzecz wspierania działań związanych ze zmianą klimatu w krajach rozwijających się oraz do przedłużenia tego zobowiązania do 2025 r., kiedy to zostanie uzgodniony nowy wspólny cel.

UE zobowiązuje się do zwiększenia pomocy dla państw rozwijających się na walkę ze zmianą klimatu

W 2014 r. UE i jej państwa członkowskie zapewniły krajom rozwijającym się wsparcie finansowe w wysokości 14,5 mld euro na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i dostosowania się do skutków zmiany klimatu. Ten znaczący wzrost środków dowodzi, że Europa jest zdecydowana przyczynić się w sprawiedliwy sposób do osiągnięcia celu określonego w 2009 r., jakim jest osiągnięcie kwoty 100 mld dolarów w rocznych przepływach finansowych z krajów rozwiniętych do krajów rozwijających się do 2020 r. W latach 2014–2020 co najmniej 20 proc. budżetu UE zostanie przeznaczone na działania w dziedzinie klimatu. W tym samym okresie na wsparcie działań w krajach rozwijających się, w ramach publicznych dotacji z budżetu UE, zostanie przeznaczonych średnio 2 mld euro rocznie.

Film wideo:
Unijne finansowanie działań w dziedzinie klimatu.

Unijne finansowanie działań w dziedzinie klimatu.

 

Obywatele UE popierają globalne działania dotyczące zmiany klimatu

Ze specjalnego badania Eurobarometru na temat zmian klimatu, opublikowanego na kilka dni przed rozpoczęciem konferencji w Paryżu, wynika, że kwestia zmiany klimatu pozostaje głównym przedmiotem troski unijnego społeczeństwa, a 91 proc. obywateli uznaje tę kwestię za poważny problem. Więcej niż 9 osób na 10 w UE (93 proc.) jest przekonanych, że walka ze zmianą klimatu przyniesie skutki jedynie wówczas, gdy wszystkie państwa na świecie będą działać wspólnie.

Film wideo:
Zmiana klimatu – działania UE.

Zmiana klimatu – działania UE.

 

Rozdział 4

Lepiej rozwinięty i bardziej sprawiedliwy rynek wewnętrzny oparty na wzmocnionej bazie przemysłowej

„Nasz rynek wewnętrzny to największy atut Europy w epoce rosnącej globalizacji. Chcę więc, aby następna Komisja – opierając się na sile jednolitego rynku – wykorzystała jego potencjał w pełni i we wszystkich aspektach”.

Jean-Claude Juncker, wytyczne polityczne, 15 lipca 2014 r.

W 2015 r. Komisja przedstawiła plany mające za podstawę siłę jednolitego rynku UE i pełne wykorzystanie jego potencjału. Jednolity rynek oferuje już obecnie łatwiejszy dostęp do wielu produktów i usług, a także niższe ceny, większe możliwości handlowe i wyższe standardy bezpieczeństwa i ochrony środowiska.

Komisja nadal wspiera rozwój jednolitego rynku, by pozwolić unijnym przedsiębiorstwom i przemysłowi odnieść sukces w zglobalizowanej gospodarce. W październiku Komisja rozpoczęła wdrażanie strategii jednolitego rynku w celu stworzenia nowych szans dla konsumentów i przedsiębiorstw.

Jesienią Komisja zainicjowała unię rynków kapitałowych wraz z planem działania zawierającym 33 kluczowe działania. Ułatwi to mniejszym przedsiębiorstwom wejście na rynki kapitałowe i znalezienie potrzebnego finansowania. Taki dostęp do finansowania stanowi niezbędny element stabilności finansowej UE.

Unia potrzebuje również ram sprawiedliwego i efektywnego opodatkowania zysków przedsiębiorstw. Pomogłoby to równomiernie rozłożyć obciążenia podatkowe oraz wesprzeć zrównoważony wzrost i inwestycje, a także umożliwiłoby dywersyfikację źródeł finansowania i zwiększenie konkurencyjności gospodarczej. W marcu Komisja zaproponowała pakiet środków, które zagwarantują większą przejrzystość opodatkowania osób prawnych. Następnie w czerwcu przedstawiła plan działania służący wypracowaniu kompleksowego podejścia do zapewnienia sprawiedliwego i efektywnego opodatkowania osób prawnych. W ciągu tego samego roku Komisja rozpoczęła dochodzenia na podstawie zasad pomocy państwa w celu ustalenia, czy niektóre państwa członkowskie nie przyznały ulg podatkowych wybranym przedsiębiorstwom.

Strategia jednolitego rynku

Jednolity rynek umożliwia swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i osób. Stwarza szanse dla przedsiębiorców i firm, zapewniając jednocześnie konsumentom szerszy wybór i niższe ceny. Pozwala obywatelom podróżować, mieszkać, pracować i studiować w dowolnym miejscu. Możliwości te nie zawsze jednak są realne, gdyż przepisy dotyczące jednolitego rynku nie są znane, wdrażane lub po prostu nie działają z powodu istnienia nieuzasadnionych barier. W październiku Komisja przyjęła strategię na rzecz jednolitego rynku, w której zaproponowano szereg działań w tym zakresie. Zostanie on osiągnięty dzięki wspieraniu zrównoważonego rozwoju gospodarki dzielenia się, pomocy w rozwoju małym i średnim przedsiębiorstwom oraz przedsiębiorstwom rozpoczynającym działalność, urzeczywistnieniu rynku usług bez granic, usunięciu ograniczeń w sektorze handlu detalicznego i przeciwdziałaniu dyskryminacji konsumentów i przedsiębiorców. Strategia ta pozwoli również zmodernizować unijny system norm, zwiększyć przejrzystość, skuteczność i rozliczalność zamówień publicznych oraz skonsolidować ramy UE dotyczące praw własności intelektualnej. Wszystko to ma przynieść konkretne korzyści obywatelom w ich codziennym życiu.

Film wideo:
Strategia jednolitego rynku.

Strategia jednolitego rynku.

 

Strategia skupia się na rynkach usług i produktów. Stanowi ona uzupełnienie starań Komisji zmierzających do pobudzenia inwestycji, zwiększenia konkurencyjności i dostępu do finansowania, zapewnienia prawidłowego funkcjonowania wewnętrznego rynku energii oraz pełnego wykorzystania możliwości jednolitego rynku cyfrowego.

Integracja jednolitego rynku

Sprawozdanie z 2015 r. w sprawie integracji jednolitego rynku i konkurencyjności, wydane przez Komisję w październiku, zawiera dogłębną analizę stanu integracji gospodarczej i konkurencyjności w UE. Mimo że w 2015 r. odnotowano w UE wyraźne oznaki ożywienia gospodarczego, do trwałego przywrócenia wzrostu gospodarczego konieczne są ukierunkowane reformy. Sprawozdanie wskazuje na strukturalne, behawioralne i prawne bariery, które nadal utrudniają ogólne funkcjonowanie jednolitego rynku. Więcej zmian można osiągnąć jedynie dzięki lepszemu wdrażaniu i egzekwowaniu obowiązujących przepisów, zwłaszcza na rynkach usług.

Unia rynków kapitałowych

W 2015 r. Komisja zaproponowała stworzenie unii rynków kapitałowych, aby rynki finansowe mog­ły lepiej służyć gospodarce realnej. Inicjatywa ta wiąże się ze zmniejszeniem fragmentacji rynków finansowych, dywersyfikacją źródeł finansowania, zwiększeniem transgranicznych przepływów kapitałowych i poprawą dostępu przedsiębiorstw do finansowania, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw.

Film wideo:
Uwolnienie środków na rzecz wzrostu gospodarczego w Europie.

Uwolnienie środków na rzecz wzrostu gospodarczego w Europie.

 

Unia rynków kapitałowych ma na celu inwestowanie pieniędzy obywateli, aby służyły do stymulowania unijnej gospodarki i przynosiły korzyści konsumentom w UE. Zielona księga Komisji w sprawie stworzenia unii rynków kapitałowych została opublikowana w lutym 2015 r. Następnie we wrześniu przyjęto plan działania na rzecz unii rynków kapitałowych, którego celem jest osiągnięcie postępu w trzech głównych obszarach polityki. Pierwszy obszar skupia się na poprawie dostępu do finansowania dla wszystkich przedsiębiorstw w całej UE, a zwłaszcza przedsiębiorstw rozpoczynających działalność oraz małych i średnich przedsiębiorstw i projektów z zakresu infrastruktury. Drugi skupia się na zwiększeniu i zróżnicowaniu źródeł finansowania pochodzącego od inwestorów w UE i na całym świecie. Trzeci obszar polityki jest związany z lepszym funkcjonowaniem rynków, charakteryzującym się bardziej wydajnymi i skutecznymi połączeniami między inwestorami a tymi, którzy potrzebują finansowania, zarówno w poszczególnych państwach członkowskich, jak i w wymiarze transgranicznym.

Komisja przedstawiła także wnioski w sprawie sekurytyzacji, których celem jest uwolnienie kapitału banków na potrzeby nowych kredytów. Komisja opracowała nowe przepisy dotyczące traktowania projektów inwestycji infrastrukturalnych, służące promowaniu inwestycji, oraz rozpoczęła konsultacje w sprawie kapitału wysokiego ryzyka, obligacji zabezpieczonychdetalicznych usług finansowych, jak również opublikowała zaproszenie do zgłaszania uwag w zakresie skumulowanego wpływu legislacji finansowej. Wniosek dotyczący modernizacji systemu prospektu emisyjnego został przedstawiony przez Komisję w listopadzie. Jego celem jest ułatwienie przedsiębiorstwom rozwoju poprzez pozyskiwanie kapitału w całej UE, przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznej ochrony inwestorów. Ogólne podejście Rady dotyczące wniosków w sprawie sekurytyzacji zostało uzgodnione w grudniu.

Zdjęcie:
Komisarz Jonathan Hill (piąty od prawej w pierwszym rzędzie) przewodniczy uroczystości otwarcia giełdy w Londynie (Zjednoczone Królestwo), 2 października 2015 r.

Komisarz Jonathan Hill (piąty od prawej w pierwszym rzędzie) przewodniczy uroczystości otwarcia giełdy w Londynie (Zjednoczone Królestwo), 2 października 2015 r.

 
 

Bardziej przejrzyste i konkurencyjne zamówienia publiczne

Wydatki publiczne na towary, roboty budowlane i usługi stanowią około 18 proc. produktu krajowego brutto UE. Zamówienia publiczne mają kluczowe znaczenie dla ożywienia gospodarczego w UE. Przejrzyste i konkurencyjne procedury udzielania zamówień publicznych na całym jednolitym rynku stwarzają nowe możliwości biznesowe dla unijnych przedsiębiorstw i przyczyniają się do tworzenia miejsc pracy.

We wrześniu Komisja wydała wytyczne dla władz krajowych, regionalnych i lokalnych odnoszące się do obowiązujących unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych. Mają one umożliwić właściwym organom szybkie reagowanie w sytuacjach kryzysowych i zaspokajanie najpilniejszych potrzeb w zakresie mieszkalnictwa, dostaw i pomocy.

Komisja nadal wspierała i promowała przejście na system e-zamówień i e-fakturowania w państwach członkowskich. Obejmuje to bezpośrednie wsparcie w formie dotacji z instrumentu „Łącząc Europę” i europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na rozwój systemów informatycznych oraz zwiększenie interoperacyjności w całej UE.

Ułatwienie mobilności pracowników

Pomimo faktu, że ponad 8 mln obywateli UE pracuje w innym państwie członkowskim, znalezienie pracy za granicą i uznanie kwalifikacji zawodowych nie zawsze jest łatwe. W 2015 r. Komisja pracowała nad usprawnieniem unijnego rynku pracy i ułatwieniem specjalistom wykonywania pracy w państwie członkowskim innym niż ich państwo macierzyste.

Priorytetem jest skuteczne i szybkie dopasowanie umiejętności i wolnych miejsc pracy. Pomoże to obywatelom i przedsiębiorstwom w całej UE wykorzystać potencjał gospodarczy krajowej i transgranicznej mobilności pracowników. Portal EURES oferuje pracownikom łatwy dostęp do bazy danych zawierającej oferty pracy z publicznych służb zatrudnienia ze wszystkich państw członkowskich i dopasowanie ich do podań o pracę złożonych przez nich drogą elektroniczną. W zeszłym roku Parlament i Rada zatwierdziły wniosek Komisji dotyczący wzmocnienia współpracy w tej dziedzinie.

Dzięki nowej europejskiej legitymacji zawodowej łatwiej będzie w takich zawodach, jak pielęgniarka/pielęgniarz, farmaceuta, fizjoterapeuta i agent nieruchomości, pracować w państwach członkowskich innych niż państwo macierzyste. W 2016 r. pracownicy będą mogli używać tej legitymacji jako dowodu, że przeszli kontrole administracyjne oraz że ich kwalifikacje zawodowe zostały uznane przez przyjmujące państwo członkowskie. Jednocześnie Komisja wprowadzi mechanizm ostrzegania mający na celu ochronę obywateli przed pracownikami niewykwalifikowanymi. W tym celu Komisja przyjęła w czerwcu rozporządzenie wykonawcze i pracowała ze wszystkimi państwami członkowskimi nad tym, by legitymacje były gotowe do użytku w styczniu 2016 r.

Europejski akt w sprawie dostępności, przedstawiony przez Komisję w grudniu 2015 r., ma na celu poprawę funkcjonowania jednolitego rynku w odniesieniu do najważniejszych dostępnych produktów i usług oraz przyczynianie się do społeczno-ekonomicznego udziału osób niepełnosprawnych. Ogólnounijne wymogi w zakresie dostępności byłyby korzystne zarówno dla około 80 mln obywateli UE, którzy borykają się z niepełnosprawnością, jak i dla przedsiębiorstw, które chcą działać poza granicami swojego państwa. Dzięki temu szersza gama produktów i usług byłaby dostępna po bardziej konkurencyjnych cenach.

Ochrona własności intelektualnej

W rozwoju gospodarek opartych na wiedzy ochrona własności intelektualnej ma znaczenie nie tylko dla wspierania innowacyjności i kreatywności, ale również dla rozwoju zatrudnienia i poprawy konkurencyjności. W 2015 r. UE poczyniła postępy w trzech istotnych obszarach: jednolity patent, reforma znaków towarowych oraz ochrona tajemnic handlowych.

Jednolity patent będzie szczególnie ważny dla innowacyjnych przedsiębiorstw rozpoczynających działalność oraz dla małych i średnich przedsiębiorstw, których celem jest działanie ponad granicami. Będzie on obowiązywał natychmiast po spełnieniu wymogu ratyfikowania go przez państwa członkowskie. Celem jednolitego patentu jest prosta i przystępna ochrona patentowa w całej UE. Reforma ta wprowadzi jednolitą procedurę rejestracji patentów dla wszystkich uczestniczących państw członkowskich oraz zmniejszy koszty ochrony patentowej w UE, w porównaniu z Japonią, Stanami Zjednoczonymi i innymi krajami.

Rejestrowanie znaków towarowych ma zasadnicze znaczenie dla budowania i ochrony marki. W zeszłym roku Parlament i Rada przyjęły pakiet Komisji dotyczący reformy znaków towarowych, której celem jest lepsza dostępność systemów rejestracji znaków towarowych dla przedsiębiorstw i większa ich skuteczność w całej UE. Reforma stworzy również lepsze warunki dla innowacyjnych przedsiębiorstw i zapewni bardziej skuteczną ochronę przed podrabianiem znaków towarowych. Pakiet składa się z rozporządzenia, które wchodzi w życie w marcu 2016 r., i z dyrektywy, która obowiązuje od stycznia 2016 r.

Przedsiębiorstwa unijne są coraz bardziej narażone na przywłaszczenie ich tajemnic handlowych. W listopadzie 2013 r. Komisja zaproponowała zestaw wspólnych zasad ułatwiających dostęp do powództwa cywilnego w całej UE w przypadku przywłaszczenia tajemnicy handlowej. Parlament, Rada i Komisja osiągnęły wstępne porozumienie w sprawie tego wniosku w grudniu 2015 r. Kiedy przepisy te wejdą w życie, UE stanie się jeszcze lepszym miejscem do innowacji i prowadzenia działalności gospodarczej. Nowe zasady będą mieć znaczenie dla wspierania konkurencji, poprawy warunków dla przedsiębiorstw do inwestowania w badania naukowe i innowacje oraz promowania wymiany know-how w całej UE.

Bardziej uczciwa konkurencja

Egzekwowanie zasad konkurencji jest jednym z głównych narzędzi funkcjonowania jednolitego rynku. Zapewnienie uczciwej konkurencji jest korzystne zarówno dla obywateli, jak i dla biznesu, gdyż zniechęca przedsiębiorstwa do nadużywania pozycji dominującej. Powstrzymuje je również od wchodzenia w porozumienia kartelowe, w tym ustalanie cen, i nakłada na nie sankcje, jeśli się tego dopuszczają. Zapobiega ograniczeniu konkurencji i łączeniu się przedsiębiorstw oraz gwarantuje, że pomoc publiczna przyznana przedsiębiorstwom nie spowoduje nadmiernych zakłóceń na rynku.

Kartele chronią uczestników przed konkurencją, co pozwala im podnieść ceny produktów. Zainteresowane przedsiębiorstwa nie muszą w ten sposób poprawiać jakości swych produktów lub szukać bardziej efektywnych sposobów produkcji. Konsekwencje ponoszą konsumenci, płacąc wyższe ceny za produkty niższej jakości i w mniejszym wyborze. Ma to niekorzystny wpływ na konkurencyjność całej gospodarki.

Konkurencyjność i innowacje wspierano w 2015 r. przez ścisłe monitorowanie pomocy państwa, w szczególności po to, by unikać przyznawania środków publicznych przedsiębiorstwom będącym w trudnej sytuacji, tworząc jednocześnie równe warunki działania sprzyjające rozwojowi bardziej innowacyjnych przedsiębiorstw. Ogółem w zeszłym roku odzyskano 6,1 mln euro pomocy państwa, która została przyznana niezgodnie z prawem.

Egzekwowanie przepisów dotyczących pomocy państwa koncentruje się na obszarach priorytetowych dla jednolitego rynku, jak energia, sektor cyfrowy i finansowy.

Strategia w dziedzinie lotnictwa

Komisja prowadziła działania zmierzające do zwiększenia konkurencyjności unijnego sektora lotnictwa, zachowując wysokie normy dotyczące bezpieczeństwa i ochrony środowiska oraz wspierając innowacje. Komisja w szczególności zaleciła wynegocjowanie nowych umów międzynarodowych z myślą o zapewnieniu obywatelom większej liczby tras po niższych cenach i stworzeniu możliwości biznesowych dla unijnych przedsiębiorstw. Strategia UE w dziedzinie lotnictwa ogłoszona przez Komisję w grudniu określa innowacje i technologie cyfrowe niezbędne do zarządzania naszą przestrzenią powietrzną oraz rozwoju pełnego potencjału rynkowego dronów.

Zdjęcie:
Komisarz Violeta Bulc odwiedza lotnisko Zaventem (Belgia), 2 lipca 2015 r.

Komisarz Violeta Bulc odwiedza lotnisko Zaventem (Belgia), 2 lipca 2015 r.

 
 

Podatki

Unia potrzebuje ram sprawiedliwego i skutecznego opodatkowania zysków przedsiębiorstw, tak aby sprawiedliwie rozłożyć obciążenia podatkowe, wspierać trwały wzrost i inwestycje, różnicować źródła finansowania gospodarki i zwiększyć konkurencyjność gospodarczą. Opodatkowanie osób prawnych stanowi istotny element sprawiedliwego i wydajnego systemu podatkowego.

MILIARDOWE STRATY PAŃSTW CZŁONKOWSKICH Z TYTUŁU NIEZAPŁACONYCH PODATKÓW

Przejrzystość i walka z unikaniem opodatkowania

W lutym 2015 r. Parlament ustanowił Komisję Specjalną ds. Interpretacji Prawa Podatkowego i Innych Środków o Podobnym Charakterze lub Skutkach, której sprawozdanie zostało przyjęte przez Parlament na sesji plenarnej w dniu 25 listopada. W grudniu Parlament postanowił przedłużyć mandat tej komisji o 6 miesięcy w celu rozwiązania nierozstrzygniętych kwestii stwierdzonych w sprawozdaniu.

Zdjęcie:
Komisarz Margrethe Vestager (po prawej) uczestniczy w wymianie poglądów z Robertem Gualtierim, przewodniczącym Komisji Gospodarczej i Monetarnej Parlamentu (po lewej), i Alainem Lamassoure’em, przewodniczącym Komisji Specjalnej ds. Interpretacji Prawa Podatkowego i Innych Środków o Podobnym Charakterze lub Skutkach (w środku). Bruksela, 17 września 2015 r.

Komisarz Margrethe Vestager (po prawej) uczestniczy w wymianie poglądów z Robertem Gualtierim, przewodniczącym Komisji Gospodarczej i Monetarnej Parlamentu (po lewej), i Alainem Lamassoure’em, przewodniczącym Komisji Specjalnej ds. Interpretacji Prawa Podatkowego i Innych Środków o Podobnym Charakterze lub Skutkach (w środku). Bruksela, 17 września 2015 r.

 
 

W marcu Komisja zaproponowała pakiet środków w celu zagwarantowania większej przejrzystości w odniesieniu do opodatkowania osób prawnych w całej UE. W czerwcu przedstawiła plan działania służący wypracowaniu kompleksowego podejścia do zapewnienia sprawiedliwego i efektywnego opodatkowania osób prawnych.

Chociaż to do państw członkowskich należy określenie poziomu podatków pobieranych od przedsiębiorstw na ich terytorium, Komisja wszczęła dochodzenia w zakresie zasad pomocy państwa mające na celu sprawdzenie, czy niektóre państwa członkowskie nie przyznawały korzyści podatkowych wybranym przedsiębiorstwom.

W październiku Komisja stwierdziła, że Luksemburg i Niderlandy przyznały bezpodstawne selektywne korzyści podatkowe przedsiębiorstwom Fiat i Starbucks. Komisja zażądała, aby te dwa państwa członkowskie odzyskały niezapłacony podatek. Kwoty podlegające zwrotowi od każdego przedsiębiorstwa wynoszą szacunkowo od 20 do 30 mln euro.

Komisja rozpoczęła również dochodzenia dotyczące pomocy państwa w sprawie indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych w odniesieniu do firmy Apple w Irlandii oraz firm AmazonMcDonald’s w Luksemburgu. Zbadała także belgijski system opodatkowania nadmiernych zysków. Rozszerzyła też zakres szczegółowego postępowania w sprawie systemu poboru podatku dochodowego od osób prawnych w Gibraltarze, aby móc ostatecznie ustalić, czy interpretacja przepisów podatkowych w Gibraltarze stanowi naruszenie unijnych zasad pomocy państwa.

W grudniu Rada przyjęła, jako część pakietu zaproponowanego przez Komisję, dyrektywę mającą na celu zwiększenie przejrzystości decyzji państw członkowskich dotyczących interpretacji prawa podatkowego. Dyrektywa zobowiąże państwa członkowskie do automatycznej wymiany informacji dotyczących uprzednich interpretacji indywidualnych prawa podatkowego o wymiarze transgranicznym i uprzednich porozumień cenowych. W stosownych przypadkach państwa członkowskie będą mogły zwrócić się o dodatkowe informacje.

Rozdział 5

Pogłębiona i bardziej sprawiedliwa unia gospodarcza i walutowa

„Przez następnych pięć lat chcę kontynuować reformę naszej unii gospodarczej i walutowej, aby zachować stabilność wspólnej waluty i zwiększyć konwergencję polityki gospodarczej, fiskalnej i polityki rynku pracy w państwach członkowskich, w których obowiązuje jedna waluta”.

Jean-Claude Juncker, wytyczne polityczne, 15 lipca 2014 r.

W dniu 1 stycznia 2015 r. Litwa przystąpiła do strefy euro jako 19. państwo.

Przez cały rok jednym z naczelnych priorytetów UE pozostawało ukończenie budowy unii gospodarczej i walutowej. Pozwoli ona zapewnić lepsze i bardziej godne warunki życia wszystkim obywatelom, przygotowując ich na przyszłe wyzwania o skali globalnej. Przyszła pomyślność UE zależy od potencjału wspólnej waluty w zakresie tworzenia miejsc pracy, wzrostu, sprawiedliwości społecznej i stabilności finansowej. Euro pozostaje wszakże projektem z gruntu politycznym, wymagającym nadzoru na szczeblu politycznym i demokratycznej rozliczalności. Czołową rolę w zapewnianiu takiej rozliczalności odegrał w 2015 r. Parlament.

Unia dokonała postępów w budowie odpornej architektury, której wymaga strefa euro, będąca drugą co do wielkości gospodarką świata. Pomimo pewnych postępów w minionych latach utrzymują się znaczne różnice między krajami należącymi do strefy euro, a niedawny kryzys dobitnie potwierdził istniejące słabości tego obszaru, jak 18 mln bezrobotnych i znaczne grupy społeczne zagrożone wykluczeniem społecznym.

Sprawozdanie pięciu przewodniczących dotyczące dalszych działań zmierzających do dokończenia budowy unii gospodarczej i walutowej przyjęto w czerwcu 2015 r. Sprawozdanie było owocem wspólnego namysłu przewodniczących: Komisji Europejskiej, Rady Europejskiej, Eurogrupy i Parlamentu Europejskiego oraz prezesa Europejskiego Banku Centralnego. W najbliższej perspektywie sprawozdanie zaleca korzystanie z dostępnych instrumentów i obowiązujących traktatów w dążeniu do zdecydowanego zwiększenia konkurencyjności i konwergencji strukturalnej, do prowadzenia odpowiedzialnej polityki fiskalnej na poziomie strefy euro i na szczeblu krajowym oraz do ukończenia budowy unii finansowej. W dłuższej perspektywie proces konwergencji musi być ściślej przestrzegany; większy rygor zapewnić mają kryteria odniesienia konwergencji oraz wspólny skarb strefy euro. W październiku Komisja przyjęła pierwszy pakiet środków wdrażających ten plan.

Postępy w budowie unii gospodarczej i walutowej

Od czasu przystąpienia Litwy w styczniu 2015 r. wspólną walutą posługuje się już ponad 330 mln obywateli 19 państw członkowskich. Zapewnia ona tym państwom stabilność cen, chroniąc je przed skutkami zmienności sytuacji zewnętrznej. Euro jest drugą walutą światową, w której przechowuje się jedną czwartą światowych rezerw walutowych. Niemal 60 państw i terytoriów na całym świecie powiązało swoje waluty, pośrednio bądź bezpośrednio, z euro.

Zdjęcie:
Wiceprzewodniczący Komisji Valdis Dombrovskis oraz premier Litwy Algirdas Butkevičius na uroczystości uczczenia wejścia Litwy do strefy euro. Wilno (Litwa), 14 stycznia 2015 r.

Wiceprzewodniczący Komisji Valdis Dombrovskis oraz premier Litwy Algirdas Butkevičius na uroczystości uczczenia wejścia Litwy do strefy euro. Wilno (Litwa), 14 stycznia 2015 r.

 
 

W następstwie wybuchu kryzysu ekonomiczno-finansowego, UE podejmowała bezprecedensowe kroki w celu poprawy ram zarządzania gospodarczego unii gospodarczej i walutowej. Umocniono pakt stabilności i wzrostu, przyjmując nowe mechanizmy ochrony przed występowaniem zakłóceń równowagi gospodarczej oraz środki poprawy koordynacji polityki gospodarczej. Środki te wymagają jednak dalszej konsolidacji i domknięcia w celu uzyskania maksymalnej odporności unii gospodarczej i walutowej na przyszłe kryzysy.

EURO TO WIĘCEJ NIŻ WALUTA
Zdjęcie:
Prezes Europejskiego Banku Centralnego Mario Draghi przedstawia nowy banknot o nominale 20 euro. Frankfurt (Niemcy), 24 lutego 2015 r.

Prezes Europejskiego Banku Centralnego Mario Draghi przedstawia nowy banknot o nominale 20 euro. Frankfurt (Niemcy), 24 lutego 2015 r.

 
 

Obecnie mamy do czynienia z istotną skalą rozbieżności w całej strefie euro. Pewne państwa członkowskie trapi rekordowy poziom bezrobocia, podczas gdy w innych zatrudnienie osiąga szczytowe poziomy. Polityka budżetowa w pewnych państwach Unii może być stosowana antycyklicznie, odbudowa zdrowego zakresu przestrzeni fiskalnej wymaga długoletniej konsolidacji. UE dokłada wszelkich starań, by naprawić tę słabość.

Jak podkreślił przewodniczący Komisji Jean-Claude Juncker w swoim grudniowym orędziu przed Parlamentem, projekt euro ma charakter polityczny, domagający się zarówno politycznej odpowiedzialności, jak i rozliczalności. Podkreślił on, że Parlament Europejski nie jest jedynie parlamentem Unii, ale również parlamentem euro. Na przestrzeni roku 2015 Parlament angażował się głęboko w umacnianie unii gospodarczej i walutowej. Przewodniczący Parlamentu, Martin Schulz, odegrał istotną rolę w przygotowaniu sprawozdania pięciu przewodniczących. Wiceprzewodniczący Komisji, Valdis Dombrovskis, prowadził dyskusje z udziałem Parlamentu w toku przygotowań rocznej analizy wzrostu gospodarczego. Przewodniczący Juncker również kilkakrotnie przemawiał na forum Parlamentu w 2015  r., by omawiać postępy w realizacji kluczowych priorytetów w tej dziedzinie.

Zdjęcie:
Komisarz Pierre Moscovici przemawia podczas konferencji pt. „Wytyczenie nowego kursu dla lepszej polityki gospodarczej w UE”. Bruksela, 4 czerwca 2015 r.

Komisarz Pierre Moscovici przemawia podczas konferencji pt. „Wytyczenie nowego kursu dla lepszej polityki gospodarczej w UE”. Bruksela, 4 czerwca 2015 r.

 
 

Sprawozdanie pięciu przewodniczących

W czerwcu pięciu szefów instytucji wydało wspólne sprawozdanie, przedstawiając sposoby na pogłębienie unii gospodarczej i walutowej do wykonania od lipca 2015 r., tak by jej budowa została ukończona najpóźniej do roku 2025. Pięciu autorów to przewodniczący: Parlamentu Europejskiego – Martin Schulz, Rady Europejskiej – Donald Tusk, Komisji Europejskiej – Jean-Claude Juncker, prezes Europejskiego Banku Centralnego – Mario Draghi oraz przewodniczący Eurogrupy – Jeroen Dijsselbloem. Przedstawione przez nich środki mają przebiegać w trzech stadiach.

W pierwszym stadium unijne instytucje wraz z państwami członkowskimi strefy euro miałyby rozbudować obecnie dostępne instrumenty i wykorzystywać w pełni obowiązujące postanowienia traktatów. Oznacza to silne pobudzenie konkurencyjności i konwergencji strukturalnej, ukończenie unii finansowej, osiągnięcie i utrzymanie odpowiedzialnej polityki budżetowej na poziomie krajowym i strefy euro, przy jednoczesnym pogłębieniu rozliczalności demokratycznej.

URZECZYWISTNIENIE WIZJI PRZYSZŁEJ UNII GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ

W stadium drugim należałoby uzgodnić więcej daleko idących środków, pozwalających na ukończenie budowy architektury instytucjonalnej unii gospodarczej i walutowej. W tym stadium proces konwer­gencji stałby się ściślej obowiązujący za sprawą szeregu wspólnie uzgodnionych wskaźników odniesienia, które mogłyby uzyskać status prawa. W celu dopuszczenia do udziału w mechanizmach amortyzacji wstrząsów finansowo-gospodarczych w trakcie drugiego etapu każde z państw strefy euro musiałoby dokonać istotnych postępów w spełnianiu tych norm i ścisłym przestrzeganiu tych, które już raz osiągnęły.

Pod koniec drugiego stadium, po ukończeniu wszystkich kroków, unia gospodarcza i walutowa zapewniałaby stabilność i dobrobyt wszystkim obywatelom w strefie euro.

Sprawozdanie uznało istotną wagę zapewnienia powszechnego dostępu do odpowiedniej edukacji i skutecznego systemu zabezpieczenia społecznego, obejmującego określony poziom minimalnej ochrony socjalnej. Mimo iż nie ma dotychczas uniwersalnego modelu do naśladowania, państwa członkowskie często mierzą się z podobnymi wyzwaniami. Są to na przykład: zachęcenie obywateli do uczestnictwa w rynku pracy niezależnie od wieku, osiągnięcie odpowiedniej równowagi między elastycznością i pewnością umów o pracę, zmniejszenie opodatkowania pracy, dostosowanie wsparcia dla powracających na rynek pracy do rzeczywistych potrzeb oraz ulepszanie systemu kształcenia i uczenia się przez całe życie. Chcąc zabezpieczyć długofalową pomyślność unii gospodarczej i walutowej, konieczne jest pogłębienie integracji krajowych rynków pracy. Oznacza to ułatwienia w mobilności geograficznej i profesjonalnej, w tym poprzez usprawnienie uznawania kwalifikacji, łatwiejszy dostęp do zatrudnienia w sektorze publicznym dla cudzoziemców oraz lepsze skoordynowanie systemów zabezpieczenia społecznego.

Sprawozdanie zalecało również ustanowienie ogólnounijnego systemu niezależnych organów ds. konkurencyjności służącego koordynacji polityki w sferze gospodarki i konkurencji. Chociaż właściwie ustanowione do celów koordynacji polityki fiskalnej i nadzoru nad nią, zarządzanie strefą euro wymaga poprawy w szerszym zakresie konkurencyjności. Europejski semestr oraz procedura dotycząca zakłóceń równowagi makroekonomicznej to pierwsze kroki w kierunku wypełnienia tej luki. Wszystkie państwa członkowskie mają wszakże obowiązek poprawy konkurencyjności w ramach tego samego dążenia. Każde z państw strefy euro ma obowiązek utworzyć własny organ krajowy, którego zadaniem byłoby śledzenie wyników i polityki w dziedzinie konkurencyjności. Miałoby to duży wpływ na zapobieganie rozbieżnościom gospodarczym, zwiększając zarazem zaangażowanie w konieczne reformy na szczeblu krajowym. Wspomniane organy ds. konkurencyjności powinny być niezawisłe i posiadać kompetencje pozwalające im ocenić, czy wzrost wynagrodzeń towarzyszy ewolucji wydajności produkcji. Powinny zająć się porównaniem postępów w innych krajach strefy euro oraz u czołowych konkurencyjnych partnerów handlowych podobnej rangi. Ponadto powinny mieć prawo do oceny ogólnych postępów reform zmierzających do zwiększenia konkurencyjności.

W październiku Komisja przyjęła pierwszy pakiet środków, rozpoczynający wdrażanie zaleceń ze sprawozdania. Pakiet ten pociągał za sobą wprowadzenie nowej koncepcji europejskiego semestru, obejmującej pogłębiony dialog demokratyczny wraz z innymi usprawnieniami zarządzania gospodarczego. Zaproponowano w nim wprowadzenie krajowych rad ds. konkurencyjności i doradczej Europejskiej Rady Budżetowej. Wśród propozycji pojawiła się dalsza unifikacja reprezentacji strefy euro na forum międzynarodowych instytucji finansowych, w szczególności Międzynarodowego Funduszu Walutowego. W pakiecie sformułowano konieczne kroki zmierzające do ukończenia budowy unii bankowej, w tym wprowadzenie europejskiego systemu gwarancji depozytów i działania zmierzające do dalszego zmniejszenia ryzyka w systemie bankowym.

Europejski Ośrodek Strategii Politycznej służy przewodniczącemu oraz kolegium Komisji profesjonalnym i ukierunkowanym doradztwem w zakresie polityki. Ośrodek wydał w 2015 r. całą serię strategicznych notatek. W trzech notatkach sformułowano propozycje dotyczące realizacji sprawozdania pięciu przewodniczących.

Unia bankowa

Znaczące postępy poczyniono we wdrażaniu unii bankowej. Należy ona do kluczowych obszarów działań koniecznych do pogłębienia unii gospodarczej i walutowej w UE. Europejski Bank Centralny wypełniał swoją misję sprawowania nadzoru bankowego nad unią bankową. W 2015 r. zakończył się pierwszy rok roboczy systemu jednolitego nadzoru, sprawowanego przez EBC. Poprzez proces przeglądu nadzorczego i oceny udzielono opinii na temat struktur kapitałowych i zarządczych wszystkim 123 bankom podlegającym nadzorowi centralnemu. Co więcej, zharmonizowano szereg praktyk i strategii nadzoru.

W listopadzie Komisja zaproponowała europejski system gwarantowania depozytów, obejmujący depozyty bankowe, i ustanowiła kolejne środki ograniczające ryzyko utrzymujące się w sektorze bankowym. Środki te również wypływają ze sprawozdania pięciu przewodniczących. Unię bankową ustanowiono w celu umocnienia zaufania do uczestniczących w niej banków. Europejski system gwarantowania depozytów umocni unię bankową, zwiększy ochronę depozytów bankowych, umocni stabilność finansową i zwiększy niezależność banków od państw. Wniosek ws. ESGD opiera się na krajowych systemach gwarantowania depozytów, a byłby dostępny jedynie pod warunkiem wdrożenia uzgodnionych zasad.

Plan realizacji systemu rozłożono w czasie i podzielono na trzy etapy. Pierwszy przewiduje reasekurację krajowych systemów gwarantowania depozytów. Po trzech latach nastąpić ma przekształcenie w system koasekuracji przy stopniowym zwiększaniu wkładu wnoszonego przez ESGD. W etapie końcowym, na rok 2024 przewidziano pełne wdrożenie europejskiego systemu gwarantowania depozytów.

Indywidualnym depozytariuszom zagwarantowano by utrzymanie stałego poziomu ochrony (100 tys. euro). ESGD byłby obowiązkowy dla państw członkowskich strefy euro, których banki obejmuje obecnie Jednolity Mechanizm Nadzorczy. Dobrowolny byłby zaś udział dla innych państw członkowskich UE pragnących przystąpić do unii bankowej.

W grudniu doprowadzono do ratyfikowania umowy międzyrządowej w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przez wystarczającą liczbę państw UE. W konsekwencji Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji rozpoczęła funkcjonowanie już od stycznia 2016 r. Radę powołano w 2015 r. w celu rozpatrywania przypadków banków znajdujących się w trudnej sytuacji w strefie euro. Zgodnie z porozumieniem rozruch jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji miałby zapewnić środki z analogicznych funduszy krajowych w obszarze euro.

UKOŃCZENIE UNII BANKOWEJ

Regulacje ostrożnościowe dotyczące instytucji i rynków finansowych

Komisja nieustannie monitoruje i analizuje rozwój sektora finansowego w państwach członkowskich, w UE i na całym świecie, w celu rozpoznania ewentualnych źródeł systemowego zagrożenia i zalecania odpowiednich działań łagodzących.

W ostatnich latach nie szczędzono znacznych wysiłków na rzecz umocnienia instytucji finansowych w UE. Wprowadzono nowe ramy regulacyjne i nadzorcze. Same instytucje finansowe również dokładały starań, aby zwiększyć swoją odporność, a tym samym dorównać nowym normom regulacyjnym i spełnić oczekiwania rynku.

Film wideo:
Silniejsza unia bankowa.

Silniejsza unia bankowa.

 

Rynki finansowe

Umocniono nie tylko przepisy regulujące obrót instrumentami finansowymi, ale również system sankcji za nadużycia na rynku. Ulepszono przy tym ochronę podmiotów inwestujących w fundusze zbiorowego inwestowania i nabywców ubezpieczeń. Zwiększono przejrzystość rynków transakcji finansowania papierów wartościowych, poczyniono też postępy w realizacji unijnych celów G20 w zakresie rozliczania instrumentów pochodnych.

Kontrola nad pomocą państwa i ochrona uczciwej konkurencji

Sprawowanie kontroli pomocy państwa gra istotną rolę w zagwarantowaniu równych szans w ramach unii bankowej. Od wybuchu kryzysu już 112 banków w UE, reprezentujących 30 proc. aktywów unijnego sektora bankowego, korzystało z pomocy państwa. Państwa członkowskie wspomagały banki zastrzykiem kapitału o łącznej wartości 671 mld euro (5 proc. produktu unijnego brutto), jednocześnie inwestując 1288 mld euro (czyli ok. 10 proc. PKB Unii) w gwarancje i inne formy wsparcia płynnościowego. Większość banków, które korzystały z pomocy w czasie kryzysu, zdołała wyjść z trudnej sytuacji po wdrożeniu większej części swych planów restrukturyzacji. Pomocy udzielano w celu zabezpieczenia oszczędności obywateli, zażegnania groźby bankructwa, a tym samym zapobieżenia załamaniu systemu bankowego w skali kontynentu.

Komisja zachowała wzmożoną czujność w odniesieniu do rynku usług finansowych, w obszarze finansowych instrumentów pochodnych i usług płatniczych. W lutym Komisja nałożyła na brytyjskiego brokera ICAP karę w wysokości 14,96 mln euro za sprzyjanie uformowaniu kilku karteli w sektorze instrumentów pochodnych na stopę procentową denominowanych w jenach.

Rynki pracują na korzyść obywateli

Ponad 40 proc. płatności bezgotówkowych odbywa się za pomocą kart płatniczych. Nakładane na te operacje wielostronne opłaty interchange mogą wpływać na podniesienie cen dla konsumentów. W czerwcu weszło w życie rozporządzenie w sprawie wielostronnych opłat interchange. Ustanowiło ono ograniczenie opłat za realizację transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę, ułatwiając sprzedawcom detalicznym korzystanie z usług banków w innych państwach członkowskich, oferujących niższe opłaty.

W 2015 r. Parlament i Rada zakończyły negocjacje w sprawie poprawionej dyrektywy w sprawie usług płatniczych, która ma rozszerzyć możliwości rynkowe dla podmiotów pozabankowych inicjujących płatności drogą internetową. Zwiększenie skuteczności, bezpieczeństwa i przejrzystości dla konsumenta w sferze ubezpieczeń zapewnił polityczny kompromis odzwierciedlony w dyrektywie w sprawie dystrybucji ubezpieczeń.

Wymiar społeczny unii gospodarczej i walutowej

Dialog społeczny

Do najważniejszych zmian, jakie wprowadzono w semestrze europejskim w roku 2015, należało zwiększenie roli partnerów społecznych w kształtowaniu i wdrażaniu polityki i reform. Wymagało to, między innymi, zwiększonego wysiłku w zakresie budowania zdolności. Nowe podejście zaprezentowano w trakcie obrad na marcowej konferencji na wysokim szczeblu z udziałem liderów unijnych i krajowych organizacji partnerów społecznych. W obradach wzięli również udział Martin Schulz, przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Jean-Claude Juncker, przewodniczący Komisji Europejskiej wraz z jej wiceprzewodniczącym Valdisem Dombrovskisem, komisarz Marianne Thyssen oraz łotewski minister opieki społecznej Uldis Augulis. Komisja prowadzi obecnie rozmowy dotyczące analizy sprawozdań państw członkowskich bezpośrednio z organizacjami partnerów społecznych. Partnerzy społeczni są zatem znacznie głębiej zaangażowani w kształtowanie polityki i tworzenie prawa. Konsultowano się z nimi w sprawie wszystkich głównych inicjatyw, jak np. plan inwestycji czy unia energetyczna.

Zdjęcie:
Prezes BusinessEurope Emma Marcegaglia, komisarz Marianne Thyssen, wiceprzewodniczący Komisji Valdis Dombrovskis oraz Valeria Ronzitti, sekretarz generalna Europejskiego Centrum Przedsiębiorstw Publicznych podczas konferencji wysokiego szczebla pt. „Dialog społeczny – nowy start”. Bruksela, 5 marca 2015 r.

Prezes BusinessEurope Emma Marcegaglia, komisarz Marianne Thyssen, wiceprzewodniczący Komisji Valdis Dombrovskis oraz Valeria Ronzitti, sekretarz generalna Europejskiego Centrum Przedsiębiorstw Publicznych podczas konferencji wysokiego szczebla pt. „Dialog społeczny – nowy start”. Bruksela, 5 marca 2015 r.

 
 

Dochód minimalny

W sprawozdaniu dostrzeżono istotną wagę zapewnienia powszechnego dostępu do odpowiedniej edukacji i skutecznego systemu zabezpieczenia społecznego, obejmującego określony poziom minimalnej ochrony socjalnej.

Zagadnienia te są monitorowane w ramach europejskiego semestru. Komisja pracuje ręka w rękę z państwami UE w celu propagowania programów płacy minimalnej za pośrednictwem jej zaleceń dotyczących poszczególnych krajów. Przez cały rok Komisja prowadziła również prace nad dwoma projektami pilotażowymi służącymi rozwojowi systemów minimalnych dochodów w państwach UE. Europejska sieć ds. minimalnych dochodów jest dwuletnim projektem służącym budowie konsensu co do niezbędnych kroków w kierunku osiągnięcia systemów minimalnych dochodów. Natomiast europejska sieć budżetów referencyjnych to inicjatywa Parlamentu Europejskiego, zmierzająca do opracowania wspólnej metody i budżetów referencyjnych dla regionów stołecznych państw członkowskich.

Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym

W roku 2015 Komisja przyjęła ostatnie z zaległych krajowych programów operacyjnych dotyczących Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym. Fundusz gromadzi 3,8 mld euro unijnych środków, do tego dochodzi blisko 0,7 mld euro dofinansowania ze środków krajowych na pomoc dla najbardziej potrzebujących w UE na lata 2014–2020. Fundusz wspomaga państwa UE w wysiłkach na rzecz wsparcia najbardziej narażonych i najbardziej dotkniętych kryzysem gospodarczym i społecznym grup społecznych w UE. Fundusz służy łagodzeniu najostrzejszych form deprywacji materialnej. Wnosi on znaczący wkład w walkę z ubóstwem i wykluczeniem społecznym poprzez dystrybucję żywności, wsparcie materialne i działania przeciwdziałające wykluczeniu społecznemu najuboższych.

Rozdział 6

Rozsądna i wyważona umowa o wolnym handlu ze Stanami Zjednoczonymi

„W czasie mojej kadencji Komisja będzie negocjować rozsądną i wyważoną umowę o wolnym handlu ze Stanami Zjednoczonymi, w duchu wzajemnych i obopólnych korzyści i przejrzystości. (...) [B]ędę stanowczo podkreślał także, że nie poświęcę europejskich standardów w zakresie bezpieczeństwa, zdrowia, ochrony socjalnej i ochrony danych osobowych na ołtarzu wolnego handlu”.

Jean-Claude Juncker, wytyczne polityczne, 15 lipca 2014 r.

Negocjacje ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP) były jednym z największych wyzwań UE w 2015 r. W ciągu tego roku odbyły się cztery rundy negocjacji. Poczyniono postępy w wielu dziedzinach. Komisja reprezentowała jednoznaczne stanowisko, zgodnie z którym ewentualna umowa musi gwarantować utrzymanie obowiązujących w UE wysokich norm ochrony. Współpraca gospodarcza między UE a Stanami Zjednoczonymi jest największa na świecie. Niezależne badania i obowiązujące porozumienia handlowe UE wskazują, że nowa umowa o wolnym handlu ze Stanami Zjednoczonymi mogłaby się przyczynić do pobudzenia wzrostu, obniżenia cen i zapewnienia konsumentom większego wyboru towarów i usług.

W związku z obawami opinii publicznej Komisja dopilnowała, by negocjacje były bardziej przejrzyste i otwarte niż kiedykolwiek wcześniej. Przez cały rok angażowała się w dialog z zainteresowanymi podmiotami, publikowała teksty negocjacyjne i przedstawiała szczegółowe informacje o rokowaniach.

W ciągu tego roku UE nadal aktywnie realizowała swoją politykę handlową. Dążyła do utrzymania światowego systemu handlu i odgrywała czynną rolę w Światowej Organizacji Handlu. Jesienią Komisja opublikowała swoją nową strategię handlową i inwestycyjną.

Centralnym elementem unijnej polityki w tym zakresie pozostawało otwarcie rynków z najważniejszymi krajami partnerskimi. UE kontynuowała rokowania w sprawie umów o wolnym handlu, między innymi z Japonią i Wietnamem. Umowę z Wietnamem zawarto w 2015 r. UE uczestniczyła również w wielostronnych negocjacjach pod auspicjami Światowej Organizacji Handlu, dotyczących porozumienia w sprawie handlu usługami oraz umowy w sprawie towarów środowiskowych.

Transatlantyckie partnerstwo handlowo-inwestycyjne jako siła napędowa zatrudnienia i wzrostu gospodarczego

Unia Europejska jest jedną z najbardziej otwartych gospodarek na świecie. Otwarty handel wzmacnia jej gospodarkę i sprzyja tworzeniu miejsc pracy. Konsumentom zapewnia większy wybór i większą siłę nabywczą, a przedsiębiorcom pomaga konkurować za granicą. W 2015 r. ponad 31 mln miejsc pracy w UE było utrzymywanych dzięki wywozowi do krajów trzecich. Jest zatem oczywiste, że handel powinien być kluczowym elementem unijnej strategii na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego. Około 5 mln miejsc pracy w państwach członkowskich jest utrzymywanych dzięki wywozowi do Stanów Zjednoczonych, które stanowią główny rynek eksportowy dla UE. W związku z tym zacieśnienie powiązań gospodarczych z tym krajem ma dla UE kluczowe znaczenie. Transatlantyckie partnerstwo handlowo-inwestycyjne nie będzie jednak porozumieniem za wszelką cenę. UE zabezpieczy niezależność organów regulacyjnych, zasadę ostrożności i prawo rządów do wprowadzania regulacji mających chronić obywateli i środowisko.

WZMOCNIENIE NAJSILNIEJSZEGO PARTNERSTWA GOSPODARCZEGO NA ŚWIECIE

Co UE wynegocjowała dotychczas?

Podczas negocjacji w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego UE nadal dążyła do osiągnięcia swoich celów, którymi są:

  • obniżenie ceł we wszystkich sektorach;
  • usunięcie barier pozacelnych w handlu;
  • opracowanie przepisów, które ułatwią przywóz i wywóz towarów oraz inwestycje na uczciwych warunkach.

Lepszy dostęp do rynku Stanów Zjednoczonych

Przez cały rok UE kontynuowała negocjacje zmierzające do zapewnienia unijnym przedsiębiorcom lepszego dostępu do amerykańskiego rynku dzięki zniesieniu ceł i innych barier w handlu oraz stworzeniu nowych możliwości handlowych i inwestycyjnych w nowych obszarach. Korzyści z tego odniosłyby wszystkie przedsiębiorstwa w UE, niezależnie od wielkości i branży.

Dzięki transatlantyckiemu partnerstwu handlowo-inwestycyjnemu przedsiębiorstwa mogłyby zwiększyć wywóz do Stanów Zjednoczonych i importować więcej produktów lub usług potrzebnych do wyrobu produktów końcowych. Usługi mają ponad 70 proc. udziału w gospodarce, jednak unijne przedsiębiorstwa nadal napotykają przeszkody, gdy próbują sprzedawać swoje usługi na amerykańskim rynku. Do Stanów Zjednoczonych trafia 13 proc. unijnego wywozu produktów rolnych, zwłaszcza produktów o wysokiej wartości dodanej. UE chciałaby, aby partnerstwo umożliwiło dalsze zwiększanie tego eksportu. Chciałaby również, aby w ramach planowanego partnerstwa unijne przedsiębiorstwa mogły się ubiegać o zamówienia publiczne w Stanach Zjednoczonych na takich samych warunkach jak przedsiębiorstwa amerykańskie.

Współpraca w zakresie regulacji: ograniczenie biurokracji i kosztów – prosto do celu

Unia Europejska starała się nadać nowy kierunek rozmowom o porozumieniu handlowym, dążąc do tego, by organy regulacyjne UE i Stanów Zjednoczonych współpracowały ze sobą w znacznie większym stopniu niż obecnie. Aby wywozić towary do Stanów Zjednoczonych, unijne przedsiębiorstwa muszą przestrzegać norm i przepisów obowiązujących w tym kraju. Wspomniane normy i przepisy często zapewniają ten sam poziom bezpieczeństwa lub jakości, ale różnią się pod względem szczegółów technicznych, takich jak kolor przewodów czy rodzaj wtyczek lub gniazdek stosowanych po dwóch stronach Atlantyku. W niektórych przypadkach kontrole pod kątem wymogów technicznych są niepotrzebnie dublowane i stanowią powtórzenie kontroli przeprowadzonych już po drugiej stronie Atlantyku. Może to być kosztowne, zwłaszcza dla mniejszych przedsiębiorstw i konsumentów. Współpraca w zakresie uregulowań może zmniejszyć te koszty, przy jednoczesnym utrzymaniu rygorystycznych unijnych norm w dziedzinie ochrony osób i środowiska.

Istnieje wiele obszarów, w których współpraca regulacyjna w ramach transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego może przynieść korzyści, takie jak lepsza współpraca w zakresie zatwierdzania, monitorowania i wycofywania wyrobów medycznych, w tym skanerów, stymulatorów serca czy aparatów RTG. UE chce, aby organy regulacyjne po obu stronach Atlantyku ściślej ze sobą współpracowały, by dostępne dla konsumentów leki były bezpieczne i skuteczne. W celu zapewnienia bezpieczeństwa i jakości produktów farmaceutycznych organy unijne i amerykańskie przeprowadzają regularne inspekcje w zakładach produkcyjnych. Wzajemne uznawanie takich inspekcji zmniejszyłoby obciążenia dla producentów i umożliwiłoby bardziej efektywne wykorzystanie unijnych zasobów przeznaczonych na inspekcje.

Unia Europejska kontynuowała rozmowy dotyczące zwiększenia wywozu żywności przy zapewnieniu ochrony surowych norm unijnych oraz poszanowania jej wyboru w kwestiach takich, jak organizmy zmodyfikowane genetycznie czy stosowanie hormonów i substancji przeciwdrobnoustrojowych w hodowli zwierząt.

Unia Europejska prowadziła również rokowania ze Stanami Zjednoczonymi na temat sposobów promowania współpracy międzynarodowej w zakresie regulacji.

Przepisy ułatwiające wywóz, przywóz oraz inwestycje

Unia Europejska nadal podejmowała wysiłki na rzecz wprowadzenia lub udoskonalenia przepisów handlowych mających ułatwić wszystkim unijnym przedsiębiorstwom czerpanie pełnych korzyści z transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego.

W ramach partnerstwa UE chce:

  • zagwarantować mniejszym przedsiębiorstwom pełne korzyści;
  • promować wolną i uczciwą konkurencję, w tym przepisy zapobiegające zmowom przedsiębiorstw w celu ustalania cen lub nadużywania pozycji rynkowej;
  • pomóc przedsiębiorstwom zaoszczędzić czas i pieniądze dzięki uproszczeniu formalności celnych;
  • umożliwić przedsiębiorstwom dostęp do zrównoważonej energii oraz potrzebnych surowców;
  • chronić własność intelektualną unijnych przedsiębiorstw;
  • zapewnić, by zrównoważony rozwój był centralnym elementem porozumienia.

Unia Europejska pragnie zapewnić inwestującym przedsiębiorcom poczucie, że w razie kłopotów ich interesy są chronione. Konsultacje społeczne na temat mechanizmu rozstrzygania sporów między inwestorem a państwem wykazały, że istnieje powszechny brak zaufania do proponowanego mechanizmu i wiele zastrzeżeń co do jego uczciwości i bezstronności. Na podstawie istotnych uwag przedstawionych przez Parlament Europejski, państwa członkowskie, parlamenty krajowe i inne zainteresowane podmioty Komisja wystąpiła we wrześniu z propozycją stworzenia nowego systemu sądów ds. inwestycji. Ma on zastąpić wspomniany wcześniej mechanizm rozstrzygania sporów we wszystkich trwających i przyszłych negocjacjach inwestycyjnych UE, m.in. w rozmowach na temat transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego. W systemie tym, który zasadza się na tych samych kluczowych elementach co sądy krajowe i międzynarodowe, zabezpiecza się prawo rządów do wprowadzania regulacji oraz zapewnia pełną przejrzystość i odpowiedzialność.

Sposób prowadzenia negocjacji

Komisja prowadziła negocjacje w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego na podstawie mandatu uzgodnionego jednomyślnie przez rządy wszystkich państw członkowskich, przy wsparciu ze strony Parlamentu Europejskiego. Rozmowy rozpoczęto w czerwcu 2013 r. W 2015 r. Komisja i Stany Zjednoczone odbyły cztery rundy negocjacji: w lutym i lipcu – w Brukseli, w kwietniu – w Nowym Jorku, a w październiku – w Miami. Rozmowy będą kontynuowane w 2016 r. W wielu dziedzinach poczyniono postępy. Mimo że planowano szybkie osiągnięcie porozumienia, UE zawsze wyraźnie zaznaczała, że wypracowanie dobrych rozwiązań jest ważniejsze od szybkiego zakończenia rokowań.

Na specjalnej stronie internetowej Komisja opublikowała wstępne propozycje tekstów prawnych i dokumenty przedstawiające unijne stanowisko, w których opisano założenia UE w poszczególnych dziedzinach będących przedmiotem rozmów. Ponadto Komisja opublikowała setki dokumentów dotyczących partnerstwa i wyjaśniających cele i potencjalną treść umowy. Działania te kontynuowano wraz z postępem negocjacji, co oznacza, że były to najbardziej przejrzyste negocjacje w sprawie porozumienia handlowego, jakie UE kiedykolwiek prowadziła.

Zdjęcie:
Komisarz Cecilia Malmström przedstawia najnowsze informacje nt. negocjacji w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego. Parlament Europejski, Strasburg, 7 lipca 2015 r.

Komisarz Cecilia Malmström przedstawia najnowsze informacje nt. negocjacji w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego. Parlament Europejski, Strasburg, 7 lipca 2015 r.

 
 

Jak ma to zwykle miejsce przy negocjowaniu porozumień handlowych, Komisja wykorzystała cotygodniowe posiedzenia działającego przy Radzie Komitetu ds. Polityki Handlowej, aby informować rządy państw członkowskich o postępach w rozmowach. Informowała o nich na bieżąco również Parlament, a zwłaszcza jego Komisję Handlu Międzynarodowego. Komisarz do spraw handlu Cecilia Malmström oraz unijni negocjatorzy występowali regularnie przed Parlamentem i jego komisjami. Państwa członkowskie i posłowie do Parlamentu Europejskiego mieli dostęp do dokumentów negocjacyjnych zgodnie z uzgodnionymi z nimi praktykami.

Dzięki temu zapewniono nadzór demokratyczny przez cały czas trwania negocjacji. Podjęte działania dały gwarancje, że zarówno rządy 28 państw członkowskich, jak i posłowie do Parlamentu Europejskiego wybierani w bezpośrednich wyborach mieli pełną wiedzę na temat stanu negocjacji, a także stanowisk negocjacyjnych UE. Parlament uważnie obserwował rozmowy – 14 komisji parlamentarnych sporządzało sprawozdania na temat negocjacji. W lipcu Parlament zatwierdził rezolucję, w której potwierdził swoje poparcie dla negocjacji oraz przedstawił Komisji szereg zaleceń.

Negocjacje w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego budziły znaczne zainteresowanie opinii publicznej i mediów. Komisja z zadowoleniem przyjęła dyskusje na temat proponowanego porozumienia. Ze szczególnym zaangażowaniem propagowała informacje na temat rozmów oraz przedstawiała wyjaśnienia na temat celów, jakie pragnie osiągnąć w ich toku. Odniosła się również do zastrzeżeń dotyczących negatywnych skutków partnerstwa. Komisja dołożyła starań, aby umożliwić zainteresowanym podmiotom bezpośredni kontakt z negocjatorami. Jej zespół negocjacyjny i inny personel przyjmował, w miarę możliwości, zaproszenia na spotkania i debaty publiczne w całej UE, organizowane przez parlamentarzystów, organy krajowe, regionalne i lokalne oraz grupy interesu.

Zdjęcie:
Komisarz Cecilia Malmström rozmawia na temat transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego podczas dialogu obywatelskiego w Warszawie, 18 września 2015 r.

Komisarz Cecilia Malmström rozmawia na temat transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego podczas dialogu obywatelskiego w Warszawie, 18 września 2015 r.

 
 

Podczas każdej rundy rokowań negocjatorzy UE i Stanów Zjednoczonych zwoływali wspólne posiedzenia, w których uczestniczyły setki zainteresowanych podmiotów. W czasie tych spotkań uczestnicy mieli możliwość udziału w wymianie poglądów z negocjatorami i przedstawienia swojego stanowiska. W ramach swojego wieloletniego zorganizowanego dialogu ze społeczeństwem obywatelskim, po rundach przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych w kwietniu i październiku, Komisja zorganizowała w Brukseli, w maju i grudniu, spotkania z ponad setką przedstawicieli różnych organizacji. W maju Komisja zorganizowała też spotkanie w ramach dialogu ze społeczeństwem obywatelskim na temat transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego i zdrowia, w którym uczestniczyło 133 przedstawicieli wielu organizacji. W trakcie negocjacji Komisja korzystała ze wsparcia 16-osobowej grupy doradczej powołanej specjalnie w celu zapewnienia unijnym negocjatorom dodatkowej wiedzy eksperckiej. Grupa ta obejmuje osoby reprezentujące interesy różnych grup, od organizacji zajmujących się ochroną środowiska naturalnego, zdrowia i konsumentów, poprzez organizacje pracowników, po różne branże gospodarki.

Ostateczny uzgodniony tekst porozumienia wejdzie w życie jedynie wówczas, gdy zatwierdzą go Parlament i Rada.

Handel światowy – ogólne tendencje

Unia Europejska jest największym eksporterem i importerem towarów i usług na świecie. Małe i średnie przedsiębiorstwa odgrywają w tym zakresie istotną rolę: na ponad 600 tys. takich przedsiębiorstw przypada jedna trzecia całkowitego wywozu UE. Unijny wywóz zapewnia 31 mln miejsc pracy w UE, z czego 6 mln w małych i średnich przedsiębiorstwach. Ogółem jedno na siedem miejsc pracy w UE jest uzależnione od wywozu.

Celem polityki handlowej UE jest zapewnienie otwartego międzynarodowego systemu handlowego działającego w oparciu o określone zasady oraz otwieranie nowych rynków eksportowych. Jednocześ­nie otwarty system handlowy zapewnia unijnym przedsiębiorstwom dostęp do potrzebnych surowców, komponentów i usług. Ma to zasadnicze znaczenie w dzisiejszym świecie globalnych łańcuchów wartości, gdzie w przypadku większości wyrobów gotowych przyrost wartości dodanej następuje w kilku różnych krajach.

Jesienią Komisja opublikowała swoją nową strategię handlową i inwestycyjną. UE nadal czynnie angażowała się w wiele trwających wielostronnych inicjatyw handlowych. Postawiła sobie za cel poczynienie postępów w negocjacjach w ramach Światowej Organizacji Handlu, w tym na zorganizowanej w grudniu konferencji ministerialnej w Nairobi. W 2015 r. UE uzgodniła z Chinami, Stanami Zjednoczonymi i większością członków Światowej Organizacji Handlu porozumienie handlowe o wartości 1 bln euro dotyczące zniesienia ceł na 201 zaawansowanych technologicznie produktów. UE pozostawała jednym z najważniejszych uczestników toczących się wielostronnych rozmów na temat porozumienia w sprawie handlu usługami, w których uczestniczy 23 członków Światowej Organizacji Handlu. W lipcu, wraz z 13 innymi członkami Światowej Organizacji Handlu, UE rozpoczęła negocjacje w celu usunięcia barier handlowych i inwestycyjnych w odniesieniu do ekologicznych towarów, usług i technologii.

Na szczeblu dwustronnym w sierpniu UE osiągnęła porozumienie polityczne z Wietnamem w kwestii umowy o wolnym handlu. Poczyniono również postępy w rozmowach dotyczących umowy o wolnym handlu z Japonią oraz w negocjacjach poświęconych umowie inwestycyjnej z Chinami. W maju UE i Meksyk uzgodniły, że podejmą przygotowania do rozpoczęcia negocjacji w celu aktualizacji umowy o wolnym handlu z 2000 r. W grudniu UE rozpoczęła rokowania w sprawie umowy o wolnym handlu z Filipinami. UE, Rosja i Ukraina nadal poszukiwały rozwiązań wobec zastrzeżeń Rosji dotyczących wdrożenia układu o stowarzyszeniu UE–Ukraina/pogłębionej i kompleksowej umowy o wolnym hand­lu. Strony określiły szereg możliwych rozwiązań praktycznych i porozumiały się co do kontynuacji rozmów.

Rozdział 7

Obszar sprawiedliwości i przestrzegania praw podstawowych, którego podstawą jest wzajemne zaufanie

„Zamierzam wykorzystać prerogatywy Komisji do podtrzymywania, w zakresie przydzielonych nam uprawnień, naszych wspólnych wartości, praworządności i praw podstawowych, zapewniając przy tym należyte poszanowanie różnorodnych tradycji konstytucyjnych i kulturowych 28 państw członkowskich”.

Jean-Claude Juncker, wytyczne polityczne, 15 lipca 2014 r.

W 2015 r. UE kontynuowała kształtowanie polityki w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa. Jej fundamentem są podstawowe wartości UE – demokracja, wolność, tolerancja i praworządność. Obywatele Unii muszą mieć pełne zaufanie, że niezależnie od tego, gdzie w Unii Europejskiej się znajdują, ich wolność i bezpieczeństwo są dobrze chronione.

W kwietniu Komisja przedstawiła Europejską agendę bezpieczeństwa. W planie tym skupiono się na obszarach, w których działania UE mogą przynieść wymierne efekty, takich jak lepsza wymiana informacji oraz wzmocniona współpraca policyjna i sądowa.

Po atakach terrorystycznych, które miały miejsce w Paryżu w styczniu i listopadzie, państwa członkowskie zdecydowały się wspólnie walczyć z terroryzmem. Podjęły kroki mające na celu przeciwdziałanie radykalizacji postaw, ograniczenie finansowania terroryzmu i pogłębienie współpracy między unijnym organem ścigania – Europolem – a agencją UE ds. współpracy sądowej – Eurojustem.

W obszarze sprawiedliwości Komisja wywiązała się ze swojego zobowiązania i zakończyła prace nad reformą ochrony danych w UE, dzięki czemu zapewniła lepszą ochronę danych osobowych obywateli Unii (zob. rozdział 2). Komisja poczyniła też postępy w tworzeniu Prokuratury Europejskiej, która będzie się zajmować prowadzeniem dochodzeń i ściganiem przypadków nadużyć finansowych wymierzonych w interesy finansowe Unii.

Komisja zakończyła też negocjacje w sprawie umowy ramowej między UE a USA o ochronie danych. Umowa zapewni ochronę danych osobowych przekazywanych między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi do celów zapobiegania przestępstwom, prowadzenia dochodzeń oraz wykrywania i ścigania przestępstw, w tym terroryzmu. Umożliwi też obywatelom Unii korzystanie z sądowych środków odwoławczych w Stanach Zjednoczonych na mocy prawa amerykańskiego.

Europejska agenda bezpieczeństwa

Od grudnia 2014 r. współpraca policyjna i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych wchodzi w zakres zwykłego porządku prawnego UE. W kwietniu 2015 r. Komisja przedstawiła propozycję Europejskiej agendy bezpieczeństwa na lata 2015–2020. Jej celem jest wspieranie współpracy państw członkowskich w zwalczaniu zagrożeń dla bezpieczeństwa oraz wzmożenie wspólnych wysiłków w walce z terroryzmem, przestępczością zorganizowaną i cyberprzestępczością. W agendzie określono środki mające zapewnić bezpieczeństwo i bardziej skuteczne działania w sytuacji pilnych zagrożeń.

Jednym z priorytetów agendy jest utworzenie centrum doskonałości, którego zadaniem będzie gromadzenie i rozpowszechnianie wiedzy fachowej na temat przeciwdziałania radykalizacji postaw. Do tego celu wykorzystana zostanie praca wykonana już przez sieć upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw. Centrum skupiać będzie swoje działania na usprawnieniu wymiany doświadczeń między podmiotami, które zawodowo zajmują się zapobieganiem radykalizacji postaw i brutalnemu ekstremizmowi na szczeblu lokalnym.

W agendzie przewidziano ponadto aktualizację w 2016 r. decyzji ramowej w sprawie zwalczania terroryzmu, aby skuteczniej przeciwdziałać zjawisku zagranicznych bojowników i prowadzić intensywniejszą współpracę w tej kwestii z państwami nienależącymi do UE.

W grudniu, zgodnie z Europejską agendą bezpieczeństwa i w odpowiedzi na listopadowe ataki terrorystyczne w Paryżu, Komisja przyjęła wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie zwalczania terroryzmu.

Zapobieganie praniu pieniędzy pochodzących z przestępstw oraz odcięcie finansowania organizacjom terrorystycznym to główne elementy Europejskiej agendy bezpieczeństwa. Komisja zaproponowała rozszerzenie współpracy między organami w UE, aby odciąć przestępcom dostęp do źródeł finansowania. W przyjętym w maju pakiecie dotyczącym przeciwdziałania praniu pieniędzy skoncentrowano się na poprawie skuteczności i przejrzystości, aby wyeliminować luki prawne i uniemożliwić przestępcom i terrorystom nadużywanie systemu finansowego.

Do priorytetów Europejskiej agendy bezpieczeństwa należy też zwalczanie propagandy terrorystycznej w internecie. Komisja podjęła bardziej intensywny dialog z branżą technologii informacyjnej dotyczący mowy nienawiści i nawoływania w internecie do przemocy i nienawiści.

Znajdowanie sposobów przezwyciężania przeszkód w prowadzeniu dochodzeń online oraz wzmacnianie istniejących narzędzi walki z cyberprzestępczością to kolejne priorytety agendy.

W agendzie zaproponowano również zwiększenie zdolności Europolu przez utworzenie europejskiego centrum walki z terroryzmem. Ośrodek ten pomoże agencji zwiększyć wsparcie dla działań podejmowanych przez krajowe organy ścigania przeciwko zagranicznym bojownikom terrorystycznym, finansowaniu terroryzmu, ekstremistycznym treściom propagującym przemoc w internecie oraz nielegalnemu handlowi bronią.

Wymiar sprawiedliwości w sprawach karnych

Ustanowienie Prokuratury Europejskiej

Każdego roku w wyniku nadużyć finansowych dochodzi do utraty ponad 500 mln euro. Celem Prokuratury Europejskiej jest dochodzenie i ściganie w sądach państw członkowskich przestępstw mających wpływ na budżet UE.

Na posiedzeniu Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w 2015 r. państwa członkowskie wyraziły poparcie dla przepisów regulujących strukturę organizacyjną Prokuratury Europejskiej, procedur wyboru i mianowania, a także zasad prowadzenia dochodzeń i zakresu kompetencji tego organu.

Reforma Eurojustu

Wraz z utworzeniem Prokuratury Europejskiej Komisja zaproponowała również reformę Eurojustu. Celem tego wniosku jest dalsze usprawnienie ogólnego funkcjonowania agencji i zapewnienie, by jej głównym zadaniem pozostało wspieranie współpracy między krajowymi organami wymiaru sprawiedliwości w walce z poważnymi przestępstwami.

ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI ZORGANIZOWANEJ

Wzmocnienie reakcji sądownictwa karnego wobec radykalizacji postaw

W październiku Komisja była gospodarzem konferencji poświęconej reakcji sądownictwa karnego na radykalizację postaw. Komisja zarezerwuje środki finansowe na wdrożenie konkluzji Rady wcielających w życie wnioski z konferencji, ze szczególnym uwzględnieniem takich działań, jak tworzenie programów deradykalizacji i opracowywanie narzędzi oceny ryzyka.

Zdjęcie:
Komisarz Vĕra Jourová przemawia do uczestników konferencji ministerialnej wysokiego szczebla pt. „Reakcja wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych na radykalizację”. Bruksela, 19 października 2015 r.

Komisarz Vĕra Jourová przemawia do uczestników konferencji ministerialnej wysokiego szczebla pt. „Reakcja wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych na radykalizację”. Bruksela, 19 października 2015 r.

 
 

Więcej gwarancji dla obywateli w procesach karnych

W 2013 r. Komisja przedstawiła pakiet wniosków ustawodawczych z myślą o dalszym wzmocnieniu gwarancji proceduralnych dla obywateli w postępowaniach karnych, aby zagwarantować prawo do sprawiedliwego procesu wszystkim obywatelom Unii Europejskiej.

Celem tych wniosków jest zapewnienie domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie. Proponowane przepisy przewidują specjalne gwarancje dla dzieci uczestniczących w postępowaniach karnych. Gwarantują również dostęp do tymczasowej pomocy prawnej osobom podejrzanym i oskarżonym, zwłaszcza objętym europejskim nakazem aresztowania.

Parlament, Rada i Komisja rozpoczęły negocjacje w sprawie tych trzech wniosków w 2015 r. W listopadzie osiągnęły porozumienie dotyczące domniemania niewinności.

Lepsza ochrona praw ofiar

Dyrektywa w sprawie praw ofiar weszła w życie w listopadzie. Ustanowiono w niej prawo do informacji, wsparcia, ochrony i uczestnictwa w procesach karnych oraz zapewniono, by ofiary były traktowane z szacunkiem i w sposób niedyskryminacyjny. Nowe przepisy pomogą zmienić nastawienie do ofiar i postawić je w centrum uwagi postępowań karnych.

Prawa podstawowe i systemy sądowe

Ochrona danych w UE

W 2015 r. Parlament i Rada zintensyfikowały prace nad reformą przepisów o ochronie danych. Przedmiotem dyskusji było ogólne rozporządzenie o ochronie danych oraz dyrektywa o ochronie danych skierowana do policji i organów wymiaru sprawiedliwości. W grudniu osiągnięto porozumienie w sprawie całego pakietu reform.

Zdjęcie:
Koen Lenaerts objął stanowisko prezesa Trybunału Sprawiedliwości w dniu 8 października 2015 r.

Koen Lenaerts objął stanowisko prezesa Trybunału Sprawiedliwości w dniu 8 października 2015 r.

 
 

We wrześniu Komisja zakończyła negocjacje w sprawie tak zwanej umowy parasolowej ze Stanami Zjednoczonymi dotyczącej ochrony danych osobowych przekazywanych do celów egzekwowania prawa, w tym walki z terroryzmem. Aby umowa ta zaczęła obowiązywać, Stany Zjednoczone muszą najpierw przyjąć ustawę dotyczącą dochodzenia roszczeń (Judicial Redress Bill); dopiero po tym UE będzie mogła podpisać umowę.

Po wyroku Trybunału Sprawiedliwości, w którym uznano za nieważną decyzję Komisji stwierdzającą, że USA zapewniają odpowiedni stopień ochrony przekazywanych danych osobowych, kontynuowano negocjacje w sprawie nowych ram ochrony danych osobowych przekazywanych między przedsiębiorstwami, aby zastąpić decyzję z 2000 r. w sprawie adekwatności „bezpiecznej przystani”. System „bezpiecznej przystani” to specjalne ramy opracowane w celu uproszczenia przekazywania danych osobowych między UE a Stanami Zjednoczonymi. W październiku Trybunał Sprawiedliwości uznał, że ramy te stanowią naruszenie podstawowego prawa do prywatności, i unieważnił decyzję Komisji. Komisja natychmiast wydała wytyczne dotyczące możliwości transatlantyckiego przekazywania danych w konsekwencji orzeczenia Trybunału i zobowiązała się do kontynuowania prac nad nowymi i bezpiecznymi ramami regulującymi transfer danych osobowych przez Atlantyk.

Mechanizm współpracy i weryfikacji dla Rumunii i Bułgarii

W styczniu 2015 r. Komisja zdała relację z postępów osiągniętych przez Rumunię i Bułgarię w obszarach reformy sądownictwa i walki z korupcją, a w przypadku Bułgarii także zwalczania przestępczości zorganizowanej.

Z przedstawionych w styczniu sprawozdań wynikało, że mimo odnotowanych w 2014 r. postępów wciąż pozostają problemy do rozwiązania. Sprawozdania były też przedmiotem dyskusji w Parlamencie i Radzie, gdzie uznano, że mechanizm pozostanie w mocy do czasu osiągnięcia oczekiwanych rezultatów.

Wymiar sprawiedliwości na rzecz rozwoju

Tablica wyników wymiaru sprawiedliwości

Poprawa jakości oraz większa niezależność i wydajność systemów wymiaru sprawiedliwości państw członkowskich to warunek zapewnienia otoczenia przyjaznego dla biznesu. Dlatego zwiększenie skuteczności krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości jest zasadniczym elementem reform strukturalnych w ramach europejskiego semestru. Z tablicy wyników wymiaru sprawiedliwości z 2015 r. oraz z oceny poszczególnych krajów wynika, że niektóre państwa członkowskie wciąż borykają się ze szczególnymi wyzwaniami w tym obszarze.

Niewypłacalność

Coraz więcej spółek i osób indywidualnych zakłada działalność gospodarczą w innych państwach członkowskich. Jeśli staną się niewypłacalne, może to wpłynąć na należyte funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

W maju UE przyjęła zmienione prawo dotyczące niewypłacalności w sprawach transgranicznych. Wyjaśniono w nim przepisy dotyczące niewypłacalności grup przedsiębiorstw oraz procedury poprzedzające postępowanie w związku z niewypłacalnością.

Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń

W grudniu w pierwszym czytaniu przyjęto wniosek w sprawie nowelizacji europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń. Nowelizacja ta pozwoli konsumentom i przedsiębiorcom w UE, w szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom, na dochodzenie roszczeń o wartości nieprzekraczającej 5 tys. euro w sprawach transgranicznych. Korzystanie w większym zakresie z elektronicznych środków komunikacji uprości postępowania i sprawi, że będą one szybsze i tańsze. Zmiany zaczną obowiązywać w połowie 2017 r.

Prawa akcjonariuszy

Nowelizacja dyrektywy o prawie akcjonariuszy jest obecnie przedmiotem negocjacji między Parlamentem, Radą i Komisją. Jej celem jest naprawa pewnych niedociągnięć w stosowaniu zasad ładu korporacyjnego w odniesieniu do europejskich spółek notowanych na rynku regulowanym oraz ich zarządów, akcjonariuszy, pośredników i doradców inwestorów w związku z głosowaniem. W nowelizacji unormowano zasady zakładania jednoosobowych spółek akcyjnych oraz ułatwiono małym i średnim przedsiębiorstwom prowadzenie działalności w całej UE.

Spółki jednoosobowe

Celem wniosku w sprawie przepisów dotyczących jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością jest unormowanie zasad dotyczących tworzenia spółek z jednym udziałowcem. Negocjacje w sprawie wniosku prowadzone są obecnie w Parlamencie i Radzie.

Integracja rejestrów przedsiębiorstw

W czerwcu przyjęto ramy regulujące wdrożenie specyfikacji technicznych i procedur systemu integracji rejestrów przedsiębiorstw. Integracja rejestrów ma zostać przeprowadzona do czerwca 2017 r. Dzięki niej otwarty zostanie dostęp za pośrednictwem europejskiego portalu „e-Sprawiedliwość” do informacji na temat przedsiębiorstw zarejestrowanych w całej UE. Ułatwi to przedsiębiorstwom i obywatelom pozyskiwanie takich informacji.

Swobodny przepływ osób

Swobodny przepływ osób jest prawem podstawowym gwarantowanym przez UE obywatelom Unii i członkom ich rodzin. Uprawnia on wszystkich obywateli Unii do podróżowania, podejmowania pracy i zamieszkiwania w dowolnym państwie członkowskim, bez specjalnych formalności.

W 2014 r. ponad 14 mln obywateli Unii mieszkało w innym państwie członkowskim niż ich kraj pochodzenia. Mimo że często wymagane jest udowodnienie stanu cywilnego, uzyskanie poświadczonych dokumentów uznawanych w innym państwie członkowskim wciąż jest trudne.

W październiku Parlament i Rada wyraziły zgodę na uproszczenie przepływu dokumentów urzędowych między państwami członkowskimi. Formalne przyjęcie rozporządzenia w tej sprawie planowane jest w pierwszej połowie 2016 r.

Ochrona praw podstawowych i praw konsumentów

Poszanowanie i promowanie praw podstawowych

W maju Komisja przyjęła swoje roczne sprawozdanie ze stosowania Karty praw podstawowych UE za 2014 r. Do sprawozdania dołączono dokument pokazujący, w jaki sposób Karta praw podstawowych Unii Europejskiej była stosowana na szczeblu unijnym i krajowym.

W październiku Komisja zorganizowała pierwsze doroczne kolokwium dotyczące praw podstawowych poświęcone tematowi: „Tolerancja i wzajemny szacunek: zapobieganie i zwalczanie nienawiści na tle antysemickim i antymuzułmańskim w Europie”. W podsumowaniu konferencji określono działania mające na celu zapobieganie i przeciwdziałanie nienawiści na tle antysemickim i antymuzułmańskim w obszarze edukacji oraz zwalczanie mowy nienawiści i przestępstw z nienawiści. W grudniu Komisja powołała dwóch koordynatorów – ds. walki z antysemityzmem i ds. zwalczania nienawiści do muzułmanów.

Egzekwowanie praw konsumentów

W lipcu dzięki wspólnemu działaniu kilku krajowych organów egzekwowania prawa, w którym pośredniczyła Komisja, pięć dużych wypożyczalni samochodów zobowiązało się do zmiany sposobu postępowania z konsumentami. Polisy ubezpieczeniowe mają być łatwiejsze do zrozumienia, promowana będzie przejrzystość cenowa, a procedura rozpatrywania odszkodowań za szkodę będzie bardziej sprawiedliwa.

Internetowe rozstrzyganie sporów staje się szybsze i mniej kosztowne

W minionym roku Komisja stworzyła i przetestowała platformę służącą internetowemu rozstrzyganiu sporów w całej UE. Od pierwszych miesięcy 2016 r. platforma pomagać będzie unijnym konsumentom i przedsiębiorstwom handlowym w znacznie szybszym i tańszym niż w sądzie rozstrzyganiu sporów umownych dotyczących towarów i usług nabywanych przez internet.

NOWA DYREKTYWA W SPRAWIE ZORGANIZOWANYCH PODRÓŻY, WAKACJI I WYCIECZEK

Większa ochrona podczas podróży

Nowa dyrektywa w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek, przyjęta w 2015 r., wejdzie w życie w 2018 r. Zakres nowych przepisów rozszerzono poza tradycyjne zorganizowane wyjazdy wakacyjne, aby objąć ochroną również 120 mln konsumentów, którzy rezerwują inne formy zestawionych podróży na stronach internetowych, takie jak wybrane przez nich samych połączenia lotów i hoteli lub wynajmu samochodu.

Prawa pasażerów

W marcu Komisja opublikowała sprawozdanie, z którego wynika, że tylko pięć państw członkowskich w pełni stosuje rozporządzenie dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. W lipcu Komisja przyjęła wytyczne wyjaśniające przepisy dotyczące praw pasażerów w ruchu kolejowym. Wezwała również do bardziej surowego egzekwowania praw pasażerów korzystających z transportu lotniczego.

Ochrona konsularna

W kwietniu Rada przyjęła dyrektywę dotyczącą ochrony konsularnej. Przepisy wyjaśniają, kiedy i w jaki sposób obywatele Unii, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji w kraju nienależącym do UE, mają prawo zwrócić się o pomoc do ambasad lub konsulatów innych państw członkowskich. W 2015 r. obywatele Unii korzystali z ochrony konsularnej innego państwa członkowskiego niż ich kraj pochodzenia, między innymi w sytuacjach kryzysowych w Nepalu i Jemenie. Obywatelom Unii udzielono też pomocy w przypadkach zagubienia lub kradzieży dokumentów.

Równouprawnienie płci

W 2015 r. kontynuowano prace nad wnioskiem dotyczącym dyrektywy w sprawie poprawy równowagi płci w organach spółek. Jeśli dyrektywa zostanie przyjęta, pomoże ona rozbić „szklany sufit”, bowiem zapewni sprawiedliwe i przejrzyste procedury wyboru, aby zwiększyć udział niedostatecznie reprezentowanych kobiet w zarządach.

W rocznym sprawozdaniu na temat równości kobiet i mężczyzn za 2014 r. stwierdzono, że pomimo postępów wciąż utrzymują się różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn.

Na początku 2015 r. Komisja wydała wskazówki polityczne i skierowała do państw członkowskich i instytucji Unii Europejskiej wezwanie do działania w celu ograniczenia istniejącego zróżnicowania emerytur ze względu na płeć, wynoszącego obecnie 39 proc.

Rozdział 8

W kierunku nowej polityki w dziedzinie migracji

„Ostatnie przerażające wydarzenia na Morzu Śródziemnym udowodniły, że Europa musi, pod każdym względem, lepiej zarządzać migracją. Jest to przede wszystkim obowiązek humanitarny. Jestem przekonany, że musimy ściśle ze sobą współpracować, w duchu solidarności”.

Jean-Claude Juncker, wytyczne polityczne, 15 lipca 2014 r.

W 2015 r. świat doznał szoku na widok losu tysięcy uchodźców ryzykujących swoje życie, aby dotrzeć do UE. Przez cały rok Europa była świadkiem jednej z największych masowych migracji od czasów drugiej wojny światowej. UE zintensyfikowała swoje wysiłki, aby ratować ludzkie życie, walczyć z handlem ludźmi i współpracować z państwami pochodzenia i tranzytu. Zapoczątkowała także inicjatywy mające na celu przeciwdziałanie podstawowym przyczynom, które zmuszają ludzi do ucieczki i migracji. Są to między innymi ubóstwo, wojny, prześladowania, łamanie praw człowieka oraz katastrofy naturalne.

W maju Komisja przedstawiła Europejski program w zakresie migracji, w którym nakreśliła kompleksowe podejście do zarządzania migracjami. Celem tego programu jest ograniczenie czynników zachęcających do nielegalnej migracji, ratowanie ludzkiego życia i zabezpieczenie granic zewnętrznych UE. Program przewiduje kształtowanie silnej wspólnej polityki azylowej i nowej polityki w zakresie legalnej migracji.

We wrześniu Komisja zmobilizowała dodatkowe środki finansowe w wysokości 1,8 mld euro na działania związane z migracją i kryzysem uchodźczym. Dzięki temu łączny budżet UE na ten cel na lata 2015–2016 zwiększył się do 9,3 mld euro. Państwa członkowskie zgodziły się na relokację 160 tys. osób wymagających ochrony międzynarodowej z państw członkowskich najbardziej dotkniętych napływem uchodźców. Wyraziły też zgodę na przesiedlenie 22 tys. uchodźców z obozów położonych poza UE. Unia potroiła nakłady finansowe na morskie jednostki patrolujące szlaki migracyjne środkowej i wschodniej części Morza Śródziemnego, dzięki czemu przyczyniła się do uratowania życia ponad 252 tys. ludzi. Podwoiła też swoje wysiłki w walce z przemytnikami i grupami zajmującymi się handlem ludźmi. Ponadto uruchomiono około 4 mld euro na pomoc syryjskim uchodźcom, zarówno w Syrii, jak i w krajach sąsiadujących. W październiku przewodniczący Komisji Jean-Claude Juncker zwołał posiedzenie przywódców państw poświęcone napływowi uchodźców wzdłuż szlaku położonego na Bałkanach Zachodnich.

Europejski program w zakresie migracji

W maju Komisja przedstawiła nowy Europejski program w zakresie migracji, w którym nakreśliła natychmiastowe działania, jakie miały zostać podjęte w odpowiedzi na sytuację kryzysową w regionie Morza Śródziemnego, jak również długofalowe kompleksowe podejście do zarządzania migracjami. Program oparto na dziesięciopunktowym planie działania w sprawie migracji przyjętym w kwietniu. Przed końcem maja przyjęto pierwsze wnioski ustawodawcze przewidziane w programie.

Aby pomóc Włochom i Grecji, Komisja zaproponowała ustanowienie kryzysowego mechanizmu relokacji. W tym celu wykorzystano mechanizm reagowania w sytuacjach nadzwyczajnych na mocy art. 78 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który przewiduje szczególną podstawę prawną pozwalającą na reagowanie w sytuacjach nadzwyczajnych w ramach wspólnej polityki azylowej. Rada, na podstawie wniosku Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, może przyjąć środki tymczasowe na korzyść państw członkowskich znajdujących się w sytuacji nadzwyczajnej charakteryzującej się nagłym napływem obywateli państw trzecich do co najmniej jednego państwa członkowskiego. Środki tymczasowe przewidziane w art. 78 ust. 3 mają charakter wyjątkowy. Można je zastosować jedynie po przekroczeniu pewnego poziomu powagi sytuacji i pilnej potrzeby działań. W ramach proponowanego mechanizmu osoby wymagające ochrony międzynarodowej będą relokowane do innych państw członkowskich.

Komisja przyjęła zalecenie, w którym zwróciła się do państw członkowskich o przesiedlenie 20 tys. osób spoza UE, wymagających ochrony międzynarodowej, zgodnie ze wskazaniem Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców. W lipcu państwa członkowskie wyraziły zgodę na tę operację i zobowiązały się do przesiedlenia w latach 2015–2017 ponad 22,5 tys. osób ewidentnie wymagających ochrony międzynarodowej.

Komisja zaproponowała Unijny plan działania na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2015–2020. W planie określono działania służące zapobieganiu przemytowi migrantów i zwalczaniu tego zjawiska na całym szlaku migracyjnym, w tym stworzenie wykazu podejrzanych statków oraz pogłębienie współpracy i wymiany informacji z instytucjami finansowymi. Plan zakłada też współpracę z dostawcami usług internetowych i mediami społecznościowymi, aby zapewnić szybkie wykrywanie i usuwanie treści internetowych wykorzystywanych przez przemytników do reklamowania swojej działalności.

LICZBA WNIOSKÓW O UDZIELENIE AZYLU W UE

Aby wspólny europejski system azylowy działał sprawnie, należy systematycznie pobierać odciski palców od migrantów w momencie ich przybycia na granicę zewnętrzną UE. W tym celu Komisja opublikowała wytyczne dla państw członkowskich, w których opisała najlepsze praktyki w zakresie pobierania odbitek linii papilarnych. Ponadto zespoły wsparcia zarządzania migracjami z Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu, Fronteksu (unijnej agencji ds. granic) i Europolu (unijnego organu ścigania) pracują w terenie, gdzie identyfikują i rejestrują migrantów oraz pobierają od nich odciski palców w tak zwanych „hotspotach”, czyli punktach szybkiej rejestracji migrantów. Starają się przy tym zagwarantować, aby operacje te były przeprowadzane przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych i standardów międzynarodowego prawa uchodźczego. Do końca 2015 r. wyznaczono sześć hotspotów we Włoszech i pięć w Grecji, z których działalność rozpoczęły dwa we Włoszech (Lampedusa i Trapani) i jeden w Grecji (Lesbos/Moria).

Działania prowadzone w hotspotach są elementem zrównoważonego zarządzania napływami migrantów. Są one ściśle powiązane z procesem relokacji (rozmieszczenie osób ubiegających się o azyl w innych państwach członkowskich), a także z procesem powrotu migrantów, którzy nie są uprawnieni do ochrony międzynarodowej (podróż powrotna do państwa pochodzenia).

Jednym z natychmiastowych działań przewidzianych w programie w zakresie migracji było potrojenie przydziału środków finansowych na wzmocnienie w latach 2015 i 2016 zdolności i zasobów wspólnych operacji „Tryton” i „Posejdon” koordynowanych przez Frontex. Pod koniec grudnia wspólną operację „Posejdon” przekształcono w szybką interwencję na granicy. W 2015 r. agencji Frontex przydzielono dodatkowe 27,4 mln euro, a w 2016 r. Komisja przeznaczy na ten cel jeszcze 129,9 mln euro.

Nowe plany wzmocnionych wspólnych operacji zakładały dążenie do podwójnego celu: pomocy państwom członkowskim w operacjach poszukiwawczo-ratowniczych na morzu przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznej kontroli granicy zewnętrznej UE. Rozszerzono obszar operacji „Tryton” i zwiększono liczbę jednostek, czego wynikiem był gwałtowny wzrost liczby migrantów uratowanych na morzu. W 2015 r. w ramach wspólnych operacji „Tryton” i „Posejdon” uratowano ponad 252 tys. osób.

EUROPEJSKI PROGRAM W ZAKRESIE MIGRACJI

Ponadto w marcu działalność rozpoczął nowy wspólny zespół operacyjny „Mare”, który do swych działań wykorzystuje dane wywiadowcze. Jego zadaniem jest przeciwdziałanie nielegalnej migracji w regionie Morza Śródziemnego przez zwalczanie zorganizowanych grup przestępczych, które zajmują się organizowaniem podróży migrantów statkiem do UE.

Zdjęcie:
W 2015 r. prowadzono wspólną operację „Tryton” koordynowaną przez unijną agencję ds. granic, Frontex.

W 2015 r. prowadzono wspólną operację „Tryton” koordynowaną przez unijną agencję ds. granic, Frontex.

 
 

Ze względu na powagę sytuacji we wrześniu Komisja przedstawiła szczegółowy wykaz działań priorytetowych, które miały zostać podjęte w terminie sześciu miesięcy celem wdrożenia Europejskiego programu w zakresie migracji. Trzy tygodnie później Komisja zaprezentowała sprawozdanie z postępów w realizacji tych działań.

Dalsze propozycje Komisji w odpowiedzi na rozwój sytuacji kryzysowej związanej z uchodźcami

We wrześniu Rada Europejska przyjęła drugi pakiet wniosków ustawodawczych. Pakiet ten przewidywał dodatkowe uruchomienie mechanizmu reagowania w sytuacjach nadzwyczajnych na rzecz Grecji, Włoch i Węgier. Zaproponowano relokację z Grecji, Włoch i Węgier kolejnych 120 tys. uchodźców ewidentnie wymagających ochrony międzynarodowej. Operacja ta miałaby przebiegać na podstawie obowiązkowego klucza podziału. W 2015 r. Rada Europejska zgodziła się na relokację w ciągu nadchodzących dwóch lat łącznie 160 tys. osób ewidentnie wymagających ochrony międzynarodowej. Komisja, agencje UE i państwa członkowskie zajmą się koordynacją działań konieczną do wdrożenia tego mechanizmu w praktyce. Na wsparcie programu przeznaczone zostaną specjalne środki finansowe z budżetu UE w wysokości 780 mln euro.

Zdjęcie:
Komisarz Dimitris Avramopoulos podczas rozmowy z uchodźcami u wybrzeży Lampedusy (Włochy), 9 października 2015 r.

Komisarz Dimitris Avramopoulos podczas rozmowy z uchodźcami u wybrzeży Lampedusy (Włochy), 9 października 2015 r.

 
 

Komisja zaproponowała również stworzenie strukturalnego kryzysowego mechanizmu relokacji. Jest to tymczasowy mechanizm solidarnościowy, który Komisja może uruchamiać w razie potrzeby, aby pomóc państwu członkowskiemu, którego system azylowy podlega wyjątkowej presji w wyniku dużego i nieproporcjonalnego napływu obywateli państw trzecich.

Następnie Komisja złożyła wniosek w sprawie rozporządzenia ustanawiającego unijny wspólny wykaz bezpiecznych krajów pochodzenia. Taki wykaz umożliwi szybsze rozpatrywanie wniosków o udzielenie azylu składanych przez osoby pochodzące z krajów uznanych za bezpieczne, a także szybsze zorganizowanie powrotu, jeśli indywidualna ocena potwierdzi, że dana osoba nie ma prawa do azylu. W oparciu o kryteria kopenhaskie Komisja zaproponowała umieszczenie w unijnym wykazie bezpiecznych krajów pochodzenia: Albanii, Bośni i Hercegowiny, byłej jugosłowiańskiej republiki Macedonii, Kosowa (użycie tej nazwy nie wpływa na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/1999 r. oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Deklaracji niepodległości Kosowa), Czarnogóry, Serbii i Turcji. W przyszłości inne państwa mogą zostać dodane do wykazu lub z niego usunięte po dogłębnej ocenie dokonanej przez Komisję.

Zdjęcie:
Szefowie państw lub rządów UE omawiają kryzys uchodźczy na posiedzeniu Rady Europejskiej. Bruksela, 15 października 2015 r.

Szefowie państw lub rządów UE omawiają kryzys uchodźczy na posiedzeniu Rady Europejskiej. Bruksela, 15 października 2015 r.

 
 

Aby zwiększyć liczbę nielegalnych migrantów powracających do swoich krajów pochodzenia w perspektywie krótko- i długoterminowej, Komisja zaproponowała Plan działania UE w zakresie powrotów. Jego celem jest doprowadzenie do pełnego wdrożenia unijnej dyrektywy powrotowej. Zawarte w planie propozycje będą stosowane przez Komisję, państwa członkowskie i właściwe agencje UE. Wraz z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych Komisja podejmie też bardziej intensywne starania zapewniające, aby kraje pochodzenia wywiązywały się ze swoich zobowiązań do readmisji własnych obywateli na podstawie istniejących umów o readmisji. Plan działania został przyjęty przez Radę w październiku.

W październiku uzgodniono wspólny plan działania z Turcją, który zaczęto realizować po listopadowym szczycie UE–Turcja. Jest on częścią złożonego planu współpracy opartego na podziale odpowiedzialności, wzajemnych zobowiązaniach i osiąganiu wyników. Komisja zaproponowała utworzenie Instrumentu Pomocy dla Uchodźców w Turcji, aby koordynować łączny wkład UE wynoszący 3 mld euro, przeznaczony na wsparcie dla Syryjczyków objętych tymczasową ochroną oraz dla społeczności przyjmujących uchodźców w Turcji. W grudniu Komisja złożyła wniosek w sprawie programu dobrowolnych przyjęć ze względów humanitarnych, który będzie realizowany z Turcją i skierowany do osób wysiedlonych na skutek konfliktu w Syrii.

Zdjęcie:
Przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk i przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker podczas rozpoczęcia posiedzenia przywódców nt. szlaku zachodniobałkańskiego. Bruksela, 25 października 2015 r.

Przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk i przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker podczas rozpoczęcia posiedzenia przywódców nt. szlaku zachodniobałkańskiego. Bruksela, 25 października 2015 r.

 
 
NATYCHMIASTOWE DZIAŁANIA – SZLAK MIGRACYJNY NA BAŁKANACH ZACHODNICH
NATYCHMIASTOWE DZIAŁANIA – WSPARCIE DLA PAŃSTW TRZECICH

W październiku przewodniczący Komisji Jean-Claude Juncker zwołał posiedzenie przywódców państw poświęcone napływowi uchodźców wzdłuż szlaku położonego na Bałkanach Zachodnich. Szefowie państw lub rządów z 11 państw członkowskich wzięli udział w spotkaniu i przyjęli plan działania. Zaraz po posiedzeniu przywódców państw wszyscy uczestnicy spotkania wyznaczyli punkty kontaktowe wysokiego szczebla, którym powierzono zadanie koordynowania działań następczych za pośrednictwem cotygodniowych wideokonferencji organizowanych przez Komisję. Stworzono wspólne narzędzie dostarczające informacji na temat codziennych przepływów migracyjnych, a państwa członkowskie położone na szlaku migracyjnym usprawniły koordynację swoich działań. W grudniu Komisja opublikowała sprawozdanie z postępów w realizacji działań podejmowanych w związku z kryzysem uchodźczym i migracyjnym na szlaku zachodniobałkańskim.

Zwalczanie podstawowych przyczyn migracji

W lecie 2015 r. UE podjęła bezprecedensowe działania skierowane do krajów tranzytu i pochodzenia migrantów. Migracja stała się szczególnym elementem misji wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony realizowanych już w państwach takich, jak Mali i Niger, gdzie większy nacisk położono na zarządzanie granicami. Rozpoczęto też nowy dialog z krajami Sahelu, skoncentrowany wokół takich kwestii, jak kontrola granic, walka z międzynarodowymi siatkami przestępczymi oraz rozwój.

Komisja przeznaczyła 1,8 mld euro na utworzenie kryzysowego funduszu powierniczego UE dla Afryki, który ma pomóc przeciwdziałać podstawowym przyczynom migracji na całym kontynencie afrykańskim. Fundusz gromadzi środki z różnych instrumentów finansowych budżetu UE oraz wkłady finansowe pochodzące od państw członkowskich. UE zmobilizowała około 4 mld euro na pomoc syryjskim uchodźcom, zarówno w Syrii, jak i krajach sąsiadujących. Jednocześnie Komisja wspierała wysiłki dyplomatyczne pod kierunkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych, mające doprowadzić do politycznej przemiany w Syrii i powstrzymania tamtejszego konfliktu. Podobnie w przypadku Libii UE podejmowała wspólnie z ONZ działania wspierające utworzenie rządu jedności narodowej.

Legalna migracja

Legalne kanały imigracji oraz przejrzyste, proste i sprawiedliwe procedury dla legalnych migrantów przyczyniają się do zapobiegania nielegalnej migracji i przemytowi ludzi. Celem Europejskiego programu w zakresie migracji jest usprawnienie zarządzania legalną migracją na szczeblu UE, aby skuteczniej radzić sobie z niedoborem wykwalifikowanej siły roboczej, zwłaszcza w sektorach nauki, technologii i inżynierii. Program ma też sprawić, aby UE była bardziej atrakcyjna dla wysoko wykwalifikowanych migrantów.

W maju Komisja rozpoczęła konsultacje publiczne z myślą o dokonaniu przeglądu istniejącego systemu niebieskiej karty UE, który jest obecnie wykorzystywany w niedostatecznym stopniu. System ułatwia zatrudnianie wysoko wykwalifikowanych obywateli państw trzecich za pomocą zharmonizowanej przyspieszonej procedury wydawania specjalnych pozwoleń na pobyt i pracę. Wyniki konsultacji posłużą za podstawę przeglądu systemu niebieskiej karty UE, który zostanie przeprowadzony w 2016 r. w ramach kompleksowego pakietu dotyczącego legalnej migracji.

Unia Europejska nawiązała dialog z sektorem prywatnym, związkami zawodowymi i innymi partnerami społecznymi, aby lepiej zrozumieć zróżnicowane potrzeby europejskiej gospodarki i rynków pracy. Dialog jest też okazją do dzielenia się najlepszymi praktykami w zakresie przyciągania odpowiednio wykwalifikowanych pracowników z zagranicy oraz rozwijania i wykorzystywania umiejętności osób już przybyłych.

Granice i wizy

W 2015 r. miały miejsce pierwsze oceny wdrażania dorobku Schengen przeprowadzone zgodnie z nowym mechanizmem oceny i monitorowania. W czerwcu Komisja przyjęła wniosek w sprawie nowej europejskiej naklejki wizowej, której jednolity format i specyfikacje techniczne pomogą w zwalczaniu oszustw – coraz częstszych w ostatnich latach. Zastąpi ona aktualnie obowiązujący jednolity format wizy, używany przez państwa członkowskie przy wydawaniu tak zwanej wizy Schengen (wizy krótkoterminowej). Obecny format jest stosowany od 1995 r.

Wdrożenie wizowego systemu informacyjnego w placówkach konsularnych państw UE na całym świecie zakończyło się w listopadzie 2015 r. Baza danych tego systemu zawiera obecnie wszystkie dane związane z wnioskami wizowymi składanymi przez obywateli państw trzecich, którzy potrzebują wizy, aby wjechać na obszar Schengen, w tym dane biometryczne (odbitki linii papilarnych i cyfrowy wizerunek twarzy). System uniemożliwia nielegalne przekraczanie granicy oraz fałszowanie wiz Schengen, a ponadto – dzięki wykorzystaniu biometrii – umożliwia szybsze rozpatrywanie wniosków wizowych.

W 2015 r. UE podpisała umowy dotyczące zniesienia wiz z 12 państwami nienależącymi do UE (Kolumbia, Dominika, Grenada, Palau, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Samoa, Timor Wschodni, Tonga, Trynidad i Tobago, Zjednoczone Emiraty Arabskie oraz Vanuatu). Do czasu ratyfikacji tych umów są one stosowane tymczasowo. Oznacza to, że obywatele tych 12 państw mogą już podróżować do UE bez wizy, a obywatele Unii nie potrzebują wizy, aby odwiedzić te kraje.

WJAZD DO UE – GRANICE I WIZY

W lipcu Komisja rozpoczęła konsultacje publiczne na temat pakietu wniosków ustawodawczych dotyczących inteligentnych granic. Celem tego pakietu jest ułatwienie przekraczania granic osobom podróżującym legalnie, które wjeżdżają na obszar Schengen z zamiarem pobytu krótkoterminowego, a zarazem zwiększenie możliwości identyfikowania nielegalnych migrantów i osób nadmiernie przedłużających pobyt oraz wykonywania decyzji nakazujących powrót. Nowe przepisy zapewnią też lepszą identyfikację obywateli państw trzecich oraz umożliwią wykrywanie osób posługujących się kilkoma różnymi tożsamościami.

W październiku Rada Europejska określiła dalsze kierunki działań, w tym na rzecz stopniowego ustanowienia systemu zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi. W grudniu Komisja przyjęła pakiet dotyczący granic, zawierający między innymi wniosek ustanawiający europejską straż graniczną i przybrzeżną, a więc wzmacniający mandat Fronteksu w zakresie zapewnienia silnego, wspólnego zarządzania granicami zewnętrznymi. Nowa Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej zostanie utworzona z Fronteksu i organów państw członkowskich odpowiedzialnych za kontrolę graniczną, aby zapewnić codzienne zarządzanie granicą zewnętrzną. W skład pakietu wchodzą również: wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie europejskiego dokumentu podróży do celów powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, podręcznik EUROSUR oraz ósme półroczne sprawozdanie z funkcjonowania strefy Schengen. Aby poprawić bezpieczeństwo na obszarze Schengen, do pakietu włączono również nowelizację kodeksu granicznego Schengen, która umożliwia przeprowadzanie na granicy zewnętrznej systematycznych kontroli wszystkich podróżnych, w tym obywateli Unii i członków ich rodzin.

Walka z przemytnikami na morzu: operacja EUNAVFOR MED

W czerwcu podjęto operację EUNAVFOR MED, aby przerwać praktyki przemytu ludzi na Morzu Śródziemnym i pomóc zapobiec kolejnym śmiertelnym wypadkom na morzu. W pierwszej fazie operacji zgromadzono dane wywiadowcze na temat strategii, szlaków i zasobów przemytników. Faza druga, operacja SOPHIA, której celem jest przechwytywanie i zatrzymywanie podejrzanych statków przemytniczych na pełnym morzu, rozpoczęła się w październiku. Wsparcie dla EUNAVFOR MED w postaci aktywów, personelu i zasobów ofiarowały 22 państwa członkowskie.

Rozdział 9

Silniejsza pozycja na arenie międzynarodowej

„Jeśli chodzi o politykę zagraniczną, potrzebujemy silniejszej Europy. Kryzys na Ukrainie i niepokojąca sytuacja na Bliskim Wschodzie dowiodły, jak ważne jest, by Europa prezentowała spójne stanowisko w stosunkach zewnętrznych”.

Jean-Claude Juncker, wytyczne polityczne, 15 lipca 2014 r.

W wyniku wieloletnich starań dyplomatycznych, którym przewodziła UE, w lipcu 2015 r. osiągnięto historyczne porozumienie w sprawie irańskiego programu nuklearnego. UE wynegocjowała je wraz z Chinami, Francją, Niemcami, Rosją, Zjednoczonym Królestwem i Stanami Zjednoczonymi. Iran zobowiązał się, że pod żadnym pozorem nie będzie podejmował prac nad bronią nuklearną ani nabywał tego typu broni.

Unia Europejska utrzymała przewodnią rolę w międzynarodowych staraniach dążących do rozwiązania sytuacji kryzysowych w Iraku, Libii, Syrii i na Ukrainie. Współpracowała z międzynarodowymi partnerami, aby przeciwdziałać zagrożeniu ze strony ISIL (Daisz).

Wspomniane kryzysy, a w szczególności wojna w Syrii, spowodowały wzrost liczby ludności zmuszonej do opuszczenia swoich domów. UE udzielała pomocy humanitarnej osobom przesiedlonym w wyniku konfliktu, zajmowała się przyczynami zaistniałych kryzysów i zapewniała wsparcie tym, którzy próbowali uciec ze strefy działań wojennych.

W trakcie tego roku Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności (ECHO) Komisji zapewniła dostawy żywności, schronienie, ochronę, opiekę zdrowotną oraz czystą wodę dla ponad 120 mln osób, które ucierpiały w wyniku klęsk żywiołowych lub konfliktów w 80 krajach. UE promowała również poszanowanie praw człowieka na całym świecie oraz wspierała prawo międzynarodowe poprzez dialog dotyczący praw człowieka, rzecznictwo na forach wielostronnych oraz za pomocą Europejskiego Instrumentu na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka.

Rok 2015 był Europejskim Rokiem na rzecz Rozwoju. Przy politycznym wsparciu UE i jej państw członkowskich Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło nowe cele zrównoważonego rozwoju. Wyznaczają one globalne ramy działań zmierzających do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju i eliminacji ubóstwa. W 2015 r. UE była nadal największym darczyńcą pomocy rozwojowej na świecie.

Europejska polityka sąsiedztwa

W ramach europejskiej polityki sąsiedztwa UE współpracuje ze wschodnimi i południowymi sąsiadami na rzecz zacieśniania więzi politycznych i pogłębienia integracji gospodarczej.

POTĘGA GOSPODARCZA UE

Państwa sąsiedztwa wschodniego

Majowy szczyt Partnerstwa Wschodniego w Rydze dostarczył nowego impulsu w stosunkach UE z jej sześcioma wschodnimi partnerami. UE podpisała układy o stowarzyszeniu z Gruzją, Mołdawią i Ukrainą, w tym pogłębione i kompleksowe umowy o wolnym handlu.

Unia Europejska wdraża obecnie szereg środków wspierających proces reform, m.in. ogłoszony w marcu 2014 r. pakiet takich środków o wartości 11 mld euro, z których do połowy 2015 r. uruchomiono już ponad 6 mld euro. Ponadto w ramach szerszego procesu pokojowego na Ukrainie UE nadal prowadziła rozmowy w sprawie dostaw gazu oraz praktycznych aspektów wprowadzenia w życie pogłębionej i kompleksowej umowy o wolnym handlu. Nadal też nalegała na realizację porozumień mińskich oraz opowiadała się za stosowaniem sankcji wobec Rosji.

Południowe sąsiedztwo

W październiku podjęto negocjacje w sprawie pogłębionej i kompleksowej umowy o wolnym handlu z Tunezją. Pierwsza runda negocjacji odbyła się jeszcze przed końcem roku. W 2015 r. osiągnięto ograniczone postępy w rozmowach z Marokiem w sprawie pogłębionej i kompleksowej umowy o wolnym handlu. Kontynuowano też prace przygotowawcze do podjęcia rokowań w sprawie pogłębionej i kompleksowej umowy o wolnym handlu z Jordanią.

Zdjęcie:
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego Martin Schulz (trzeci od lewej), przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk (czwarty od lewej) i przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker (po prawej) wraz z europejskimi i afrykańskimi szefami państw lub rządów podczas szczytu w Valletcie poświęconego migracji. Valletta (Malta), 11 listopada 2015 r.

Przewodniczący Parlamentu Europejskiego Martin Schulz (trzeci od lewej), przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk (czwarty od lewej) i przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker (po prawej) wraz z europejskimi i afrykańskimi szefami państw lub rządów podczas szczytu w Valletcie poświęconego migracji. Valletta (Malta), 11 listopada 2015 r.

 
 

W listopadzie w Valletcie odbył się szczyt poświęcony migracji. Przywódcy UE oraz kluczowych państw afrykańskich spotkali się w celu omówienia problemów związanych z migracją. Szczyt ten doprowadził do utworzenia kryzysowego funduszu powierniczego UE dla Afryki mającego wspierać rozwój na tym kontynencie w zamian za wsparcie państw afrykańskich w związku z obecnym kryzysem migracyjnym. Oprócz 20 mld euro rocznie na działania rozwojowe, z funduszu udostępniono 1,8 mld euro na pomoc.

Libia

Unia Europejska wspierała prowadzone przez ONZ rozmowy dążące do osiągnięcia porozumienia między skonfliktowanymi ugrupowaniami w Libii. Zapewniła stałe wsparcie polityczne wysłannikowi Sekretarza Generalnego ONZ Martinowi Koblerowi. Była też gospodarzem spotkań i zapewniła pomoc finansową (4 mln euro), co umożliwiło kontynuację rozmów.

Negocjacje w sprawie rozszerzenia i Bałkany Zachodnie

Unia Europejska nadal wspierała kraje z perspektywą przystąpienia do UE we wdrażaniu reform niezbędnych do spełnienia kryteriów członkostwa, aby propagować w ten sposób stabilność, bezpieczeństwo i dobrobyt w Europie.

Zdjęcie:
Komisarz Johannes Hahn i premier Serbii Aleksandar Vučić w przeddzień otwarcia pierwszego rozdziału negocjacji akcesyjnych Serbii. Belgrad (Serbia), 10 grudnia 2015 r.

Komisarz Johannes Hahn i premier Serbii Aleksandar Vučić w przeddzień otwarcia pierwszego rozdziału negocjacji akcesyjnych Serbii. Belgrad (Serbia), 10 grudnia 2015 r.

 
 

Unia Europejska odegrała kluczową rolę w przełomowym osiągnięciu, jakim jest normalizacja stosunków między Kosowem a Serbią. Wysoka przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa/wiceprzewodnicząca Komisji Federica Mogherini przeprowadziła kilka rund dialogu między Prisztiną a Belgradem.

Unia Europejska odegrała również ważną rolę w stabilizacji i reformie politycznej byłej jugosłowiańskiej republiki Macedonii, a także w osiągnięciu porozumienia przez główne partie polityczne, co pozwoliło przezwyciężyć impas polityczny w tym kraju.

Turcja

W październiku 2015 r. przewodniczący Martin Schulz, Donald Tusk i Jean-Claude Juncker spotkali się z prezydentem Turcji Recepem Tayyipem Erdoğanem w celu omówienia stosunków między UE a Turcją, a w szczególności kwestii zarządzania przepływami uchodźców i migrantów. W kwietniu wizytę w Turcji złożył przewodniczący Schulz, we wrześniu zaś – przewodniczący Tusk, który ponownie odwiedził ten kraj w listopadzie, aby wziąć udział wraz z przewodniczącym Junckerem w szczycie G20 w Antalyi. UE i Turcja zaangażowały się również w dialog polityczny na temat polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, w tym walki z terroryzmem. Turcja jest częścią międzynarodowej koalicji przeciwko ISIL (Daisz) i nadal zapewniała pomoc humanitarną uchodźcom z Syrii i Iraku.

Zdjęcie:
Wysoka przedstawiciel/wiceprzewodnicząca Komisji Federica Mogherini, wiceprzewodniczący Komisji Frans Timmermans i przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk w trakcie spotkania z premierem Turcji Ahmetem Davutoğlu podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku (USA), 29 września 2015 r.

Wysoka przedstawiciel/wiceprzewodnicząca Komisji Federica Mogherini, wiceprzewodniczący Komisji Frans Timmermans i przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk w trakcie spotkania z premierem Turcji Ahmetem Davutoğlu podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku (USA), 29 września 2015 r.

 
 

W listopadzie w Brukseli odbył się szczyt UE–Turcja, podczas którego uruchomiono wspólny plan działania w dziedzinie migracji. UE i Turcja potwierdziły swoje zobowiązanie do zacieśnienia dotychczasowych więzi i współpracy, pogłębienia solidarności, ożywienia procesu akcesyjnego, podjęcia działań, które przyniosą wyniki, oraz prowadzenia częstszych rozmów na wysokim szczeblu w ramach uporządkowanego dialogu.

W grudniu rozpoczęto negocjacje akcesyjne w zakresie polityki gospodarczej i pieniężnej.

Zdjęcie:
Prezydent Turcji Recep Tayyip Erdoğan oraz wiceprzewodniczący Komisji Frans Timmermans omawiają kryzys migracyjny. Ankara (Turcja), 15 października 2015 r.

Prezydent Turcji Recep Tayyip Erdoğan oraz wiceprzewodniczący Komisji Frans Timmermans omawiają kryzys migracyjny. Ankara (Turcja), 15 października 2015 r.

 
 

Strategiczne partnerstwa

Stany Zjednoczone

Współpraca między Unią Europejską i Stanami Zjednoczonymi w 2015 r. skupiła się na zacieśnieniu stosunków dwustronnych dzięki prowadzonym negocjacjom w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego oraz rozmowom na temat ochrony danych i prywatności (zob. rozdział 6). Kontynuowano ścisłą współpracę w zakresie takich globalnych kwestii, jak zmiana klimatu, bezpieczeństwo energetyczne, nierozprzestrzenianie broni jądrowej oraz powiązania między bezpieczeństwem i rozwojem.

Chiny

W 2015 r. obchodzono 40. rocznicę ustanowienia stosunków między UE i Chinami. W czerwcu UE była gospodarzem 17. szczytu UE–Chiny. Obie strony wyraziły chęć bliższej współpracy w zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz kwestii globalnych. Podczas szczytu przywódcy przyjęli wspólne oświadczenie dotyczące najważniejszych inicjatyw służących wdrożeniu planu działań w zakresie współpracy UE–Chiny 2020, jak również szczegółowe wspólne oświadczenie w sprawie zmiany klimatu. Chiny zobowiązały się do zwiększenia inwestycji w UE w celu wsparcia planu inwestycyjnego dla Europy. Kontynuowano negocjacje w sprawie umowy inwestycyjnej między Unią a Chinami. Przy tej okazji UE poruszyła kwestie praw człowieka. Obie strony potwierdziły, że należy kontynuować dialog w tym zakresie.

Rosja

W 2015 r. na stosunkach UE z Rosją zaważyła rosyjska interwencja na Ukrainie, w tym bezprawna aneksja Krymu i wynikająca z niej destabilizacja tego kraju. UE przedłużyła obowiązujące środki ograniczające wprowadzone w 2014 r. (zakazy wydania wizy, sankcje gospodarcze i środki związane z aneksją Krymu). Jednocześnie UE i Rosja komunikowały się w kwestiach globalnych i związanych z międzynarodowymi kryzysami, zwłaszcza w kwestii Iranu. UE zaangażowała się w trójstronne rozmowy z Rosją i Ukrainą dotyczące dostaw gazu. We wrześniu udało jej się doprowadzić do porozumienia dotyczącego zimowych dostaw gazu na Ukrainę. UE z niepokojem obserwowała wydarzenia w Rosji prowadzące do pogorszenia sytuacji w zakresie praw człowieka i dalszego ograniczania swobód obywatelskich.

Zdjęcie:
Wiceprzewodniczący Komisji Maroš Šefčovič (w środku), rosyjski minister energetyki Aleksander Nowak (po lewej) i ukraiński minister energetyki i przemysłu węglowego Wołodymyr Demczyszyn (po prawej) po osiągnięciu porozumienia w sprawie zimowego pakietu dostaw gazu dla Ukrainy. Bruksela, 25 września 2015 r.

Wiceprzewodniczący Komisji Maroš Šefčovič (w środku), rosyjski minister energetyki Aleksander Nowak (po lewej) i ukraiński minister energetyki i przemysłu węglowego Wołodymyr Demczyszyn (po prawej) po osiągnięciu porozumienia w sprawie zimowego pakietu dostaw gazu dla Ukrainy. Bruksela, 25 września 2015 r.

 
 

Bliski Wschód

Iran

Wysoka przedstawiciel/wiceprzewodnicząca Komisji Federica Mogherini oraz ministrowie spraw zagranicznych grupy E3/UE+3 (UE, Niemcy, Francja i Zjednoczone Królestwo wraz z Chinami, Rosją i Stanami Zjednoczonymi) oraz Iranu osiągnęli w lipcu porozumienie co do długoterminowego rozwiązania irańskiej kwestii jądrowej. Wspólny kompleksowy plan działania zapewnia wyłącznie pokojowy charakter irańskiego programu jądrowego oraz całościowe zniesienie wszystkich sankcji związanych z kwestiami jądrowymi. Wypracowany konsensus otwiera drogę do osiągnięcia stałej poprawy stosunków z Iranem, pod warunkiem że wspomniany plan działania zostanie w pełni wdrożony.

Zdjęcie:
Wysoka przedstawiciel/wiceprzewodnicząca Komisji Federica Mogherini (czwarta od lewej) z ministrami spraw zagranicznych grupy E3/UE+3 po osiągnięciu porozumienia w kwestii irańskiego programu jądrowego. Wiedeń (Austria), 5 lipca 2015 r.

Wysoka przedstawiciel/wiceprzewodnicząca Komisji Federica Mogherini (czwarta od lewej) z ministrami spraw zagranicznych grupy E3/UE+3 po osiągnięciu porozumienia w kwestii irańskiego programu jądrowego. Wiedeń (Austria), 5 lipca 2015 r.

 
 

Irak i Syria

Kierunki działań UE w Iraku wyznaczała przyjęta w marcu przez Radę strategia regionalna dotycząca Syrii i Iraku oraz zagrożenia ze strony ISIL (Daiszu). UE aktywnie wspiera wysiłki światowej koalicji przeciwko ISIL, w szczególności w zakresie walki z terroryzmem, stabilizacji i pomocy humanitarnej. Wspiera również reformy rządu irackiego na rzecz włączenia i pojednania narodowego. UE stanowi siłę napędową międzynarodowych starań kierowanych przez ONZ mających na celu osiągnięcie politycznego rozwiązania konfliktu w Syrii, który zmusił około 12 mln ludzi do opuszczenia swoich domów. UE przeznaczyła 4 mld euro na pomoc dla Syrii i społeczności przyjmujących uchodźców, zwłaszcza w Jordanii, Libanie i Turcji. Przewidziano znaczne zwiększenie finansowania dzięki nowemu regionalnemu funduszowi powierniczemu Unii Europejskiej w odpowiedzi na kryzys w Syrii (fundusz „Madad”).

Partnerstwo UE–Afryka

W marcu 2015 r. wraz z przyjęciem przez Radę Planu działania dotyczącego Zatoki Gwinejskiej na lata 2015–2020 UE wzmocniła swoje działania w rejonie Sahelu, Rogu Afryki i Zatoki Gwinejskiej. W planie określono, w jaki sposób Unia będzie wspierać region i państwa nadbrzeżne w dążeniu do rozwiązania wielu problemów w dziedzinie bezpieczeństwa morskiego i zorganizowanej przestępczości.

Unia Europejska zapewniła swoje wsparcie już na początku niszczycielskiej epidemii wirusa Ebola w Afryce Zachodniej, o którym doniesienia pojawiły się jeszcze w marcu 2014 r. Przekazała około 2 mld euro, aby opanować epidemię i pomóc w szybkiej odbudowie krajów dotkniętych kryzysem. Sama Komisja przeznaczyła 870 mln euro, z czego 70 mln euro – na pilną pomoc humanitarną.

Zdjęcie:
Komisarz Vytenis Andriukaitis z przedstawicielką zwycięzców European Health Award 2015 (nagrody UE w dziedzinie zdrowia), przyznawanej organizacjom pozarządowym, które wyróżniły się w trakcie epidemii wirusa Ebola. Mondorf-les-Bains (Luksemburg), 12 października 2015 r.

Komisarz Vytenis Andriukaitis z przedstawicielką zwycięzców European Health Award 2015 (nagrody UE w dziedzinie zdrowia), przyznawanej organizacjom pozarządowym, które wyróżniły się w trakcie epidemii wirusa Ebola. Mondorf-les-Bains (Luksemburg), 12 października 2015 r.

 
 
Zdjęcie:
Komisarz Neven Mimica przy studni podczas wizyty w Samburu County (Kenia), 18 września 2015 r.

Komisarz Neven Mimica przy studni podczas wizyty w Samburu County (Kenia), 18 września 2015 r.

 
 

W 2015 r. UE przeprowadziła sześć misji obserwacji wyborów w państwach Afryki i zawarła szereg umów o partnerstwie gospodarczym z poszczególnymi regionami. Aktywnie zaangażowała się też w rozwiązanie kryzysów politycznych w Burundi, Gwinei Bissau, Mali i Sudanie Południowym.

Prawa człowieka na świecie

Przedłużające się konflikty, brak stabilności i kryzys migracyjny sprawiły, że rok 2015 był bezprecedensowy pod względem poważnych i powszechnych naruszeń praw człowieka, nasilających się prześladowań aktywistów i ataków wymierzonych przeciwko organizacjom pozarządowym. UE nadal stawała w obronie praw człowieka, promowała je oraz zapewniała wsparcie finansowe organizacjom społeczeństwa obywatelskiego i obrońcom praw człowieka na całym świecie. Prowadziła dialogi i konsultacje dotyczące praw człowieka z blisko 40 państwami partnerskimi i jeszcze większą liczbą partnerów lokalnych. Podstawą działań zewnętrznych w tej dziedzinie są strategiczne ramy UE dotyczące praw człowieka i demokracji, przyjęte w czerwcu 2012 r., oraz nowy plan działania przyjęty przez Radę w lipcu 2015 r., w którym przedstawiono priorytety i strategię na lata 2015–2019.

Europejski Rok na rzecz Rozwoju

Rok 2015 został ogłoszony Europejskim Rokiem na rzecz Rozwoju, pod hasłem „Nasz świat, nasza godność, nasza przyszłość”. Inicjatywa ta miała na celu przede wszystkim informowanie obywateli, w szczególności ludzi młodych, o osiągnięciach UE i jej państw członkowskich w zakresie pomocy rozwojowej. UE pozostaje największym darczyńcą pomocy rozwojowej na świecie. W 2015 r. 11. Europejski Fundusz Rozwoju, z budżetem w wysokości 30,5 mld euro, stał się w pełni operacyjny.

Film wideo:
Pomoc przeznaczona na rozwój. Ogromne potrzeby. Wystarczające środki?

Pomoc przeznaczona na rozwój. Ogromne potrzeby. Wystarczające środki?

 
Zdjęcie:
Zgodnie z ruchem wskazówek zegara, zaczynając od lewej strony pierwszego planu: prezydent Francji François Hollande, premier Zjednoczonego Królestwa David Cameron, premier Włoch Matteo Renzi, przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker, przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk, premier Japonii Shinzō Abe, premier Kanady Stephen Harper, prezydent Stanów Zjednoczonych Barack Obama, kanclerz Niemiec Angela Merkel omawiają Program działań ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju podczas szczytu G7. Krün (Niemcy), 7 czerwca 2015 r.

Zgodnie z ruchem wskazówek zegara, zaczynając od lewej strony pierwszego planu: prezydent Francji François Hollande, premier Zjednoczonego Królestwa David Cameron, premier Włoch Matteo Renzi, przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker, przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk, premier Japonii Shinzō Abe, premier Kanady Stephen Harper, prezydent Stanów Zjednoczonych Barack Obama, kanclerz Niemiec Angela Merkel omawiają Program działań ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju podczas szczytu G7. Krün (Niemcy), 7 czerwca 2015 r.

 
 

W 2015 r. Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło nowe cele zrównoważonego rozwoju, które wyznaczą kierunek globalnych działań na rzecz zrównoważonego rozwoju w okresie do 2030 r. UE zdecydowanie popiera 17 wyznaczonych celów i zrobi wszystko, aby zapewnić ich osiąg­nięcie w Europie i państwach trzecich.

Pomoc w przypadku kryzysów humanitarnych i sytuacji wyjątkowych

W ciągu tego roku zaobserwowano wzrost liczby katastrof naturalnych i wywołanych przez człowieka na całym świecie. Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności (ECHO) przekazała ponad 1,5 mld euro na pomoc doraźną, zapewniając m.in. dostawy żywności, schronienie, ochronę, opiekę zdrowotną oraz czystą wodę ponad 120 mln osób w 80 krajach.

W 2015 r. Komisja przekazała 361 mln euro na pomoc humanitarną dla dzieci, kobiet i mężczyzn, którzy ucierpieli na skutek klęski humanitarnej w Syrii oraz w sąsiadujących z nią Jordanii, Libanie oraz Turcji. Od wybuchu konfliktu UE przeznaczyła łącznie ponad 5 mld euro na pomoc dla Syryjczyków i społeczności przyjmujących uchodźców w krajach sąsiadujących. Przewidziano dalsze zwiększenie środków za pomocą nowego regionalnego funduszu powierniczego Unii Europejskiej w odpowiedzi na kryzys w Syrii.

Zdjęcie:
Komisarz Christos Stylianides pomaga w dystrybucji unijnej pomocy doraźnej po trzęsieniu ziemi w Nepalu, w którym zginęło ponad 8500 osób, a wiele innych zostało rannych. Khokana (Nepal), 2 maja 2015 r.

Komisarz Christos Stylianides pomaga w dystrybucji unijnej pomocy doraźnej po trzęsieniu ziemi w Nepalu, w którym zginęło ponad 8500 osób, a wiele innych zostało rannych. Khokana (Nepal), 2 maja 2015 r.

 
 

Komisja znacznie zwiększyła swoje wsparcie humanitarne w Iraku, do łącznej kwoty 104,65 mln euro, w odpowiedzi na kryzys, w wyniku którego ponad 10 mln osób znalazło się w sytuacji zagrożenia życia wymagającej natychmiastowej pomocy.

KRYZYS NA UKRAINIE

Komisja przeznaczyła też 52 mln euro na pomoc humanitarną w Jemenie, którego ludność ucierpiała na skutek przymusowych wysiedleń, braku bezpieczeństwa żywnościowego i ostrego niedożywienia z powodu trwającego w tym kraju konfliktu.

W 2015 r. UE nadal udzielała wsparcia Ukrainie – przekazała jej pomoc o wartości 242 mln euro.

W ramach unijnej inicjatywy „Dzieci pokoju” do końca 2015 r. ponad 1,5 mln dzieci dorastających w warunkach konfliktu i kryzysu uzyskało wsparcie dzięki projektom humanitarnym zapewniającym dostęp do edukacji i pomocy psychospołecznej.

W 2015 r. 25 razy korzystano z unijnego mechanizmu ochrony ludności w związku z sytuacjami wyjątkowymi w wielu regionach świata.

Bezpieczeństwo i obrona

W czerwcu Rada Europejska wezwała wysoką przedstawiciel/wiceprzewodniczącą Komisji Federicę Mogherini do opracowania globalnej strategii UE w zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi. Strategia ta ma zostać przedłożona Radzie Europejskiej do czerwca 2016 r. Celem nowej strategii jest zapewnienie kompleksowej wizji roli UE na świecie. Szczególny nacisk zostanie położony na działania UE mogące w największym stopniu wzmocnić potencjał krajowy.

Walka z terroryzmem nadal znajduje się w centrum działań UE. Do siedmiu delegatur Unii skierowano specjalistów do spraw walki z terroryzmem i bezpieczeństwa. Prowadzono też dialog polityczny oraz dialog w sprawie zwalczania terroryzmu z wieloma państwami i instytucjami międzynarodowymi, m.in. Organizacją Narodów Zjednoczonych i Stowarzyszeniem Narodów Azji Południowo-Wschodniej. UE nadal pracowała nad udoskonaleniem swego kompleksowego podejścia do konfliktów i kryzysów zewnętrznych. Aktywnie wspierała środki zapobiegania konfliktom w ponad 30 krajach, w tym poprzez mediację i prace analityczne.

Zdjęcie:
Sekretarz generalny ONZ Ban Ki-moon podczas spotkania z wysoką przedstawiciel/wiceprzewodniczącą Komisji Federicą Mogherini. Bruksela, 27 maja 2015 r.

Sekretarz generalny ONZ Ban Ki-moon podczas spotkania z wysoką przedstawiciel/wiceprzewodniczącą Komisji Federicą Mogherini. Bruksela, 27 maja 2015 r.

 
 

Rozdział 10

Unia demokratycznych zmian

„Zaproponowanie i wybór przewodniczącego Komisji Europejskiej z uwzględnieniem wyników wyborów do Parlamentu Europejskiego to na pewno ważny, ale dopiero pierwszy krok na drodze do uczynienia całej Unii Europejskiej bardziej demokratyczną. Komisja Europejska pod moim przewodnictwem będzie dążyć do ożywienia szczególnego partnerstwa z Parlamentem Europejskim (...). Będę również dążyć do zwiększenia przejrzystości, jeśli chodzi o kontakty z zainteresowanymi stronami i lobbystami. (...) Zamierzam również przeprowadzić przegląd obowiązującego prawodawstwa w zakresie zatwierdzania organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO)”.

Jean-Claude Juncker, wytyczne polityczne, 15 lipca 2014 r.

W 2015 r. Parlament Europejski wniósł znaczący wkład w debaty dotyczące różnorodnych kwestii, od sytuacji gospodarczej w Grecji po kryzys uchodźczy. W październiku Parlament prowadził rozmowy z kanclerz Niemiec Angelą Merkel i prezydentem Francji François Hollande’em. Było to pierwsze od ponad 30 lat wspólne wystąpienie przed Parlamentem przywódców dwóch największych państw członkowskich UE. Również w październiku Parlament przyznał Nagrodę im. Sacharowa za wolność myśli saudyjskiemu blogerowi i obrońcy praw człowieka Raifowi Badawiemu.

Rotacyjne przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej sprawowały w 2015 r. Łotwa Luksemburg. Na harmonogram prac Rady wpłynęły ważne wydarzenia ubiegłego roku, takie jak konflikt na Ukrainie, ataki terrorystyczne, kryzys uchodźczy i sytuacja w Grecji.

Działania Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoKomitetu Regionów skupiały się na programie prac Komisji na rok 2015. Georges Dassis został wybrany na nowego przewodniczącego Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, a Markku Markkula – na nowego przewodniczącego Komitetu Regionów.

Parlamenty narodowe nadal zgłaszały swoje opinie w sprawach związanych z UE w ramach dialogu politycznego z Komisją Europejską i mechanizmu kontroli zasady pomocniczości. Mechanizm ten umożliwia parlamentom państw członkowskich UE wydawanie opinii, jeżeli uznają, że projekt aktu prawnego UE nie jest zgodny z zasadą pomocniczości. Członkowie Komisji wielokrotnie odwiedzali parlamenty narodowe w celu wyjaśnienia kluczowych priorytetów oraz najważniejszych inicjatyw politycznych.

W 2015 r. Komisja zorganizowała w całej Unii 53 dialogi z obywatelami, dzięki którym obywatele mogli przedstawić swoje poglądy decydentom UE.

Parlament Europejski w centrum życia politycznego UE

W 2015 r. Parlament prowadził dyskusje i wyraził swoje stanowisko w odniesieniu do wielu kwestii politycznych. W minionym roku na jego forum wystąpiło wielu ważnych gości, między innymi premier Łotwy Laimdota Straujuma, Jego Królewska Mość Król Jordanii Abdullah II, sekretarz generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych Ban Ki-moon, prezydent Mongolii Cachiagijn Elbegdordż, premier Grecji Aleksis Tsipras, premier Luksemburga Xavier Bettel, Jego Królewska Mość Król Hiszpanii Filip VI, prezydent Francji François Hollande, kanclerz Niemiec Angela Merkel, prezydent Włoch Sergio Mattarella oraz szefowie instytucji UE.

Zdjęcie:
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego Martin Schulz, kanclerz Niemiec Angela Merkel, Jego Królewska Mość Filip VI król Hiszpanii i prezydent Francji François Hollande w Parlamencie Europejskim w Strasburgu, 7 października 2015 r.

Przewodniczący Parlamentu Europejskiego Martin Schulz, kanclerz Niemiec Angela Merkel, Jego Królewska Mość Filip VI król Hiszpanii i prezydent Francji François Hollande w Parlamencie Europejskim w Strasburgu, 7 października 2015 r.

 
 
Zdjęcie:Parlament Europejski przyznał Nagrodę im. Sacharowa za wolność myśli saudyjskiemu blogerowi i obrońcy praw człowieka Raifowi Badawiemu.

Parlament Europejski przyznał Nagrodę im. Sacharowa za wolność myśli saudyjskiemu blogerowi i obrońcy praw człowieka Raifowi Badawiemu.

 
 

Nowi przewodniczący dwóch organów doradczych UE

Zdjęcie:
Georges Dassis został wybrany na przewodniczącego Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w dniu 7 października 2015 r.

Georges Dassis został wybrany na przewodniczącego Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w dniu 7 października 2015 r.

 
 
Zdjęcie:
Markku Markkula został wybrany na przewodniczącego Komitetu Regionów w dniu 12 lutego 2015 r.

Markku Markkula został wybrany na przewodniczącego Komitetu Regionów w dniu 12 lutego 2015 r.

 
 

Lepsze uregulowania prawne

W maju, przyjmując Program lepszego stanowienia prawa, Komisja podjęła odpowiednie kroki zmierzające do zwiększenia otwartości i przejrzystości procesu decyzyjnego w UE i jednoczesnej poprawy jakości nowych przepisów oraz promowania systematycznego przeglądu istniejącego prawa unijnego.

Tym pakietem reform wprowadzono kilka nowych środków, w tym nowe możliwości konsultacji i zgłaszania uwag, które umożliwią zwiększenie udziału zainteresowanych stron i zakresu konsultacji społecznych. W lipcu Komisja uruchomiła instrument umożliwiający zainteresowanym stronom zgłaszanie uwag w sprawie planów działania, wstępnych ocen skutków oraz przyjętych wniosków. Dzięki temu obywatele będą mieli większe możliwości monitorowania procesu kształtowania polityki i wpływania na niego. Jest to pierwszy etap tworzenia portalu lepszego stanowienia prawa, oferującego przyjazny dla użytkownika dostęp do procesu stanowienia prawa UE.

Ponadto w lipcu powołano nową Radę ds. Kontroli Regulacyjnej. Zapewnia ona lepszą centralną kontrolę jakości oraz wsparcie dla ewaluacji i ocen skutków przeprowadzanych przez Komisję. Wraz z przewodniczącym w skład Rady wchodzi sześciu członków zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu, w tym trzech spoza instytucji UE.

W grudniu Komisja, wraz z Parlamentem i Radą, zatwierdziła nowe Porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie lepszego stanowienia prawa, aby poprawić jakość i wyniki prawodawstwa UE. Przyniesie ono zmiany w całym cyklu kształtowania polityki, począwszy od konsultacji i ocen skutków po przyjmowanie, wdrażanie i ewaluację prawodawstwa UE. Tekst był przedmiotem negocjacji z Parlamentem i Radą i musi zostać zatwierdzony przez wszystkie trzy instytucje przed wejściem w życie.

Platforma REFIT

REFIT to realizowany przez Komisję program sprawności i wydajności regulacyjnej. Uczestniczą w nim wysokiej klasy eksperci z państw członkowskich oraz zainteresowane podmioty ze świata biznesu i przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego. Jego celem jest zbieranie sugestii dotyczących zmniejszania obciążeń regulacyjnych za pomocą otwartego dialogu z zainteresowanymi stronami i państwami członkowskimi.

Od 2012 r. podjęto ok. 200 inicjatyw REFIT. Osiągnięto to dzięki przeprowadzonym ewaluacjom, nowym inicjatywom uproszczenia prawa oraz wycofaniom i uchyleniom przepisów. Postępy w realizacji inicjatyw REFIT zostały przedstawione w opublikowanej w maju corocznej tablicy wyników. Trwają prace nad uproszczeniem unijnych przepisów i ograniczeniem kosztów regulacyjnych, przy jednoczes­nym zachowaniu korzyści politycznych.

REFIT – JAŚNIEJSZE, PROSTSZE I MNIEJ KOSZTOWNE PRAWO UE

Kontrola stosowania prawa UE

W lipcu Komisja przyjęła 32. sprawozdanie roczne z kontroli stosowania prawa UE, w którym dokonano przeglądu wyników państw członkowskich w zakresie prawidłowego i terminowego wdrażania prawa UE w 2014 r.

Komisja wszczyna postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom danego państwa członkowskiego w przypadku, gdy nie naprawi ono sytuacji domniemanego naruszenia prawa Unii lub jeśli nie zgłosi w uzgodnionym terminie, jakimi środkami prawnymi zamierza dokonać transpozycji dyrektywy. Obywatele i zainteresowane strony mogą bezpośrednio zgłaszać podejrzenia naruszenia prawa UE za pośrednictwem internetowego formularza skargi dostępnego w portalu „Europa” w zakładce prawa i możliwości. W 2014 r. większość skarg dotyczyła zatrudnienia, rynku wewnętrznego oraz wymiaru sprawiedliwości.

Ogólne tendencje wskazują, że w ciągu ostatnich pięciu lat spadła liczba formalnych postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Podobnie jak w poprzednim roku, większość wszczętych postępowań dotyczyła takich obszarów, jak ochrona środowiska, transport oraz rynek wewnętrzny i usługi. Spadek liczby postępowań jest efektem skuteczności zorganizowanego dialogu z państwami członkowskimi prowadzonego za pośrednictwem mechanizmu EU Pilot przed wszczęciem postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

Przejrzystość i odpowiedzialność

Nowa inicjatywa na rzecz przejrzystości oraz rejestr służący przejrzystości 2.0

Przejrzystość jest ważnym elementem społecznej legitymacji unijnego procesu decyzyjnego, umożliwia też zdobycie zaufania obywateli.

W styczniu uruchomiono nową wersję wspólnego dla Parlamentu Europejskiego i Komisji rejestru służącego przejrzystości. Rejestr jest kluczowym narzędziem wdrażania polityki Komisji w zakresie przejrzystości. Ujawnia on podmioty, które zamierzają wpływać na kształtowanie polityki w instytucjach UE, wymienia interesujące je obszary, ich klientów lub członków, ich członkostwo w strukturach UE oraz inwestowane przez nie zasoby ludzkie i finansowe. Wszystkie organizacje ujęte w rejestrze zobowiązują się przestrzegać jego kodeksu postępowania, który zawiera etyczne wskazówki dotyczące stosunków z instytucjami UE.

Kontrola budżetu UE

Po pozytywnym zaopiniowaniu przez Radę, w kwietniu Parlament udzielił Komisji tak zwanego absolutorium z wykonania budżetu UE w 2013 r. Absolutorium jest jednym z instrumentów stosowanych przez Parlament i Radę do kontrolowania tego, jak wydawane są środki unijne. Po udzieleniu absolutorium następuje formalne zamknięcie ksiąg rachunkowych instytucji na dany rok.

Zdjęcie:
Wiceprzewodnicząca Komisji Kristalina Georgijewa (po lewej) podczas dyskusji z prezesem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego Vítorem Manuelem da Silvą Caldeirą (w środku). Bruksela, 23 września 2015 r.

Wiceprzewodnicząca Komisji Kristalina Georgijewa (po lewej) podczas dyskusji z prezesem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego Vítorem Manuelem da Silvą Caldeirą (w środku). Bruksela, 23 września 2015 r.

 
 

Przy podejmowaniu decyzji o udzieleniu, odroczeniu lub odmowie udzielenia absolutorium Parlament bierze pod uwagę sprawozdanie roczne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. W listopadzie Trybunał przedstawił swoje roczne sprawozdanie z wykonania budżetu UE w roku 2014. Audytor zewnętrzny Komisji ósmy rok z rzędu pozytywnie zaopiniował sprawozdania finansowe UE i potwierdził, że zarówno dochody, jak i wydatki administracyjne były wolne od istotnych błędów. Ponadto Trybunał ocenił, że przez drugi rok z rzędu obniżył się ogólny poziom błędu w płatnościach (4,4 proc.).

W tym kontekście należy pamiętać, że Komisja pełni ważną funkcję kontrolną w odniesieniu do około 80 proc. rocznego budżetu UE, w szczególności w dziedzinie rolnictwa i polityki spójności, ale za bieżące zarządzanie funduszami UE odpowiadają przede wszystkim państwa członkowskie. W przypadku zidentyfikowania błędów administracyjnych Komisja i organy krajowe w państwach członkowskich podejmują działania w celu odzyskania środków. W latach 2009–2014 średnia roczna kwota takich korekt finansowych i odzyskanych środków wyniosła 3,2 mld euro, czyli 2,4 proc. płatności z budżetu UE. Możliwość dokonywania tego rodzaju korekt obrazuje wieloletni charakter większości programów i zaangażowanie wszystkich władz publicznych w ochronę pieniędzy podatników.

Dostęp do dokumentów

Prawo publicznego dostępu do dokumentów stanowi ważne narzędzie w dziedzinie przejrzystości. W przyjętym w sierpniu sprawozdaniu rocznym na temat dostępu do dokumentów, dotyczącym 2014 r., opisano, w jaki sposób Komisja wdrożyła obowiązujące zasady i przepisy w tym obszarze.

Sprawozdanie roczne wyraźnie pokazuje znaczenie prawa dostępu do dokumentów jako elementu ogólnej polityki przejrzystości Komisji. W 2014 r. Komisja otrzymała 6227 wniosków o udzielenie dostępu do dokumentów. W 88 proc. przypadków dokumenty te zostały ujawnione w całości lub częściowo na etapie wstępnym. Po wstępnej odpowiedzi służb Komisji wnioskodawcy mogli poprosić Komisję o zrewidowanie swojego stanowiska, składając ponowny wniosek. W 2014 r. Komisja rozpatrzyła 300 ponownych wniosków. Liczba ponownych wniosków rośnie już siódmy rok z rzędu, przy czym w roku 2014 wzrost ten był znaczący i wyniósł 27 proc. W 43 proc. przypadków wnioskodawcy otrzymali szerszy, dodatkowy dostęp do dokumentów po złożeniu ponownego wniosku, co oznacza, że w sumie 90 proc. decyzji Komisji dotyczyło udzielenia całkowitego lub częściowego dostępu.

Liczba wniosków o udzielenie dostępu do dokumentów i wysoki wskaźnik ich ujawniania wskazują, że prawo dostępu do dokumentów jest aktywnie wykorzystywane przez obywateli UE. W rezultacie udostępniono znaczną liczbę dokumentów, oprócz obszernej dokumentacji już dostępnej na stronie internetowej Komisji.

Prawo obywateli do dobrej administracji

W 2015 r. Emily O’Reilly, Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich, kontynuowała realizację „Strategii 2019”, która ma na celu zwiększenie przydatności, oddziaływania i widoczności działań Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Wśród spraw rozpatrywanych przez Rzecznika znalazły się dochodzenia z własnej inicjatywy w sprawie składu grup ekspertów Komisji oraz przejrzystości rozmów trójstronnych, jak również dochodzenie dotyczące przejrzystości negocjacji w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego.

Zdjęcie:
Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O’Reilly przekazuje swoje sprawozdanie roczne przewodniczącemu Parlamentu Europejskiego Martinowi Schulzowi. Bruksela, 26 maja 2015 r.

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O’Reilly przekazuje swoje sprawozdanie roczne przewodniczącemu Parlamentu Europejskiego Martinowi Schulzowi. Bruksela, 26 maja 2015 r.

 
 

Przegląd procesu decyzyjnego dotyczącego zatwierdzania w państwach członkowskich organizmów zmodyfikowanych genetycznie

W kwietniu Komisja wypełniła swoje zobowiązanie złożone w wytycznych politycznych do przeprowadzenia przeglądu procesu decyzyjnego dotyczącego zatwierdzania organizmów zmodyfikowanych genetycznie. Złożono nowy wniosek ustawodawczy, dający państwom członkowskim możliwość ograniczenia lub zakazu stosowania na swoim terytorium dopuszczonych przez UE organizmów zmodyfikowanych genetycznie w żywności lub paszy z przyczyn krajowych innych niż zagrożenie dla zdrowia lub środowiska. Decyzje dotyczące zatwierdzenia danego organizmu zmodyfikowanego genetycznie w oparciu o badania naukowe będą nadal podejmowane na szczeblu UE.

Wniosek został przedłożony do rozpatrzenia w ramach zwykłej procedury ustawodawczej w Parlamencie i Radzie, które niedawno przyjęły dyrektywę dającą państwom członkowskim podobne możliwości w zakresie upraw organizmów zmodyfikowanych genetycznie. W październiku Parlament odrzucił wniosek. Dyskusje w ramach pierwszego czytania kontynuowano w Radzie.

Europejska inicjatywa obywatelska

Europejska inicjatywa obywatelska umożliwia obywatelom wezwanie Komisji do złożenia projektu aktu prawnego pod warunkiem zebrania jednego miliona podpisów obywateli UE z co najmniej siedmiu państw członkowskich. Do chwili obecnej Komisja otrzymała i rozpatrzyła trzy europejskie inicjatywy obywatelskie spełniające niezbędne wymogi i progi – „Right2water” („Prawo do wody”), „One of Us” („Jeden z nas”) i „Stop vivisection” („Stop wiwisekcji”).

W marcu Komisja opublikowała sprawozdanie dotyczące stosowania inicjatywy obywatelskiej, w którym dokonała przeglądu stosowania tego nowego instrumentu od czasu jego wejścia w życie w kwietniu 2012 r. W sprawozdaniu stwierdzono, że organizatorzy mieli trudności w tworzeniu systemów zbierania podpisów przez internet, w szczególności ze względu na ograniczenia czasowe. W związku z tym Komisja zaproponowała organizatorom tymczasowe rozwiązania hostingowe i zleciła badanie w celu znalezienia trwałego rozwiązania dla systemów zbierania podpisów online. W sprawozdaniu opisano również problemy, jakie napotykają organizatorzy, dotyczące w szczególności różnic między warunkami i danymi osobowymi wymaganymi przez poszczególne państwa członkowskie w procesie zbierania podpisów. Komisja wezwała państwa członkowskie do zharmonizowania i uproszczenia tych wymogów.

Dialogi z obywatelami

W styczniu 2015 r. Komisja rozpoczęła nową serię dialogów z obywatelami, umożliwiając im przedstawienie swoich poglądów decydentom UE i pokazując, że słuchanie obywateli i rozmawianie z nimi jest istotnym elementem demokratycznego procesu kształtowania polityki UE. Dzięki 53 imprezom w całej UE z udziałem przewodniczącego Komisji, wiceprzewodniczących i komisarzy, przez cały rok Komisja dotarła do tysięcy obywateli. W dialogach wzięli udział również przewodniczący Parlamentu Europejskiego oraz wielu posłów do Parlamentu Europejskiego i polityków krajowych.

Kontakt z UE

PRZEZ INTERNET

Informacje o Unii Europejskiej we wszystkich urzędowych językach Unii Europejskiej są dostępne w portalu Europa: europa.eu

OSOBIŚCIE

Na obszarze całej Unii Europejskiej znajdują się setki lokalnych centrów informacyjnych UE. Adres najbliższego centrum informacyjnego można znaleźć na stronie internetowej: europedirect.europa.eu

TELEFONICZNIE LUB E-MAILEM

Europe Direct to serwis udzielający odpowiedzi na pytania dotyczące Unii Europejskiej. Można się z nim skontaktować, dzwoniąc na bezpłatną infolinię: 00 800 6 7 8 9 10 11 (niektórzy operatorzy telefonii komórkowej nie umożliwiają połączeń z numerami 00 800 lub pobierają za nie opłaty) lub na płatną infolinię dla osób dzwoniących spoza UE: +32 22999696 albo wysyłając e-mail ze strony internetowej: europedirect.europa.eu

PUBLIKACJE NA TEMAT UE

Dostęp do publikacji na tematy unijne za jednym kliknięciem – na stronie księgarni UE:bookshop.europa.eu

Informacje oraz broszury na temat Unii Europejskiej w języku polskim można także otrzymać w następujących miejscach:

PRZEDSTAWICIELSTWA KOMISJI EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska Przedstawicielstwo w Polsce

Centrum Jasna

ul. Jasna 14/16a

00-041 Warszawa

POLSKA

Tel. +48 225568989

E-mail: comm-rep-poland@ec.europa.eu

Internet: ec.europa.eu/polska

Facebook: /komisjaeuropejska

Twitter: /EUinPL

YouTube: /komisjaeuropejska

Pinterest: /UEwPolsce

Komisja Europejska Przedstawicielstwo Regionalne we Wrocławiu

ul. Widok 10

50-052 Wrocław

POLSKA

Tel. +48 713240909

E-mail: comm-rep-pl-wroclaw@ec.europa.eu

Internet: ec.europa.eu/polska

BIURA INFORMACYJNE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Parlament Europejski Biuro Informacyjne w Polsce

Centrum Jasna

ul. Jasna 14/16a

00-041 Warszawa

POLSKA

Tel. +48 225952470

E-mail: epwarszawa@europarl.europa.eu

Internet: www.europarl.pl

Parlament Europejski Biuro Informacyjne we Wrocławiu

ul. Widok 10

50-052 Wrocław

POLSKA

Tel. +48 713376363

E-mail: epwroclaw@europarl.europa.eu

Ośrodek Debaty Międzynarodowej MSZ

ul. Krucza 38/42

00-512 Warszawa

POLSKA

Tel. +48 224555454

E-mail: odm@msz.gov.pl

Internet: www.odm.gov.pl

Przedstawicielstwa biura Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego znajdują się we wszystkich państwach Unii Europejskiej. Delegatury Unii Europejskiej rozmieszczone są także w innych częściach świata.